Çàãëÿíèòå êî ìíå íà îãîí¸ê!

Çåëåí³ ñâÿòà


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: a624ed57b73e.jpg ]


Öüîãî äíÿ ñòàðîäàâí³ ðèìëÿíè ñâÿòêóâàëè äåíü ïðåäê³â — ðîçà볿. Íà äóìêó äîñë³äíèê³â, íàçâà ñâÿòà ïîõîäèòü â³ä íàçâè êâ³òêè — òðîÿíäè (ðîñ. ðîçà). Òðàäèö³ÿ ñâÿòêóâàííÿ áóëà ïåðåéíÿòà äàâí³ìè ñëîâ'ÿíàìè, à ï³çí³øå, ç ïðèéíÿòòÿì õðèñòèÿíñòâà íà Ðóñ³, îðãàí³÷íî çëèëàñÿ ç³ ñâÿòîì Òð³éö³.
Òèæäåíü ïåðåä Òð³éöåþ — çåëåíèé òèæäåíü (³íø³ íàçâè — êëå÷àëüíèé, ðóñàëüíèé). Çåëåí³ ñâÿòà çàçâè÷àé ìàþòü òàê³ ñêëàäîâ³:
— òðè îñòàíí³ äí³ çåëåíîãî òèæíÿ;
— òðè ïåðø³ äí³ òðî¿öüêîãî òèæíÿ.
³äïîâ³äíî äî íàðîäíèõ â³ðóâàíü ï³ä ÷àñ Çåëåíèõ ñâÿò ïðîêèäàþòüñÿ íåá³æ÷èêè. Ââàæàºòüñÿ, ùî öèìè äíÿìè ìîæíà çóñòð³òè ðóñàëîê, ÿê³ âèõîäÿòü ³ç âîäè.
Ó ÷åòâåð, ïåðøèé äåíü çåëåíîãî òèæíÿ, íåçàì³æí³ ä³â÷àòà çàâèâàþòü â³íêè ç êîíâàë³é, âàñèëüêà, ÷åáðåöþ, ïîëèíó é ³íøèõ êâ³ò³â ó ïîë³, ó ë³ñ³, ñï³âàþ÷è â³äïîâ³äíèõ ñâÿòó ï³ñåíü. Ïîò³ì âîíè õîäÿòü â³ä õàòè äî õàòè ç öèìè â³íêàìè íà ãîëîâ³.
Ó äåÿêèõ ðåã³îíàõ Óêðà¿íè â³ä ñàìîãî ðàíêó öüîãî äíÿ ä³â÷àòà ãîòóþòü ð³çí³ ñâÿòêîâ³ ñòðàâè. Íà îá³ä îáîâ'ÿçêîâî ñë³ä ïîäàòè ñìàæåíó ÿº÷íþ íà äîäà÷ó äî ³íøèõ ñòðàâ. Ïîò³ì âîíè ãîòóþòü âèáðàíå äëÿ ñâÿòêóâàííÿ ïîäâ³ð'ÿ: ðåòåëüíî ïðèáèðàþòü, ñòàâëÿòü ïîñåðåäèí³ ìîëîäå äåðåâöå, à ï³ä íüîãî — ïîñóäèíó ç âîäîþ.
ijòè, ïåðåâàæíî õëîï÷èêè, òðèìàþòü ó ðóêàõ ïðèãîòîâëåí³ ä³â÷àòàìè ñòðàâè òà â³äðà íà ïàëèöÿõ, íàïîâíåí³ ïèâîì. Îäíà ç ä³â÷àò áåðå â ðóêè äåðåâöå òà ïî÷èíຠñï³âàòè. Äî íå¿ ïðèºäíóþòüñÿ ³íø³ ä³â÷àòà. Ïîò³ì óñ³ ä³òè óðî÷èñòî éäóòü äî ë³ñó. Òàì ðîçêëàäàþòü ïðèíåñåíó ¿æó òà ïî÷èíàþòü ïðèãîùàòèñÿ.
ϳñëÿ ïðèãîùàííÿ ä³â÷àòà ðîçõîäÿòüñÿ ë³ñîì ³ âèáèðàþòü îäíó àáî ê³ëüêà áåð³çîê äëÿ çàâèâàííÿ. ³íêè â'þòü ïðÿìî ç ã³ëîê áåðåçè, íå â³äðèâàþ÷è ¿õ â³ä äåðåâà. Êîëè áåðåçè âæå «ïðèêðàøåí³», ä³â÷àòà îáèðàþòü ñòàðøó êóìó, ï³äêèäàþ÷è âãîðó õóñòêè: êîòðà ï³äêèíå âèùå — òà é ñòàðøà êóìà. À â äåíü âëàñíå Òð³éö³ ä³â÷àòà çíîâó éäóòü äî ë³ñó — ðîçâèâàòè áåðåçè. Ñòàí â³íêà ç áåðåçîâîãî ã³ëëÿ ïîêàçóº ä³â÷èí³, ÿêà éîãî çàâèâàëà, ÿêèì äëÿ íå¿ áóäå íàñòóïíèé ð³ê — âäàëèì ÷è íå äóæå.
Àáî æ òàê. ijâ÷àòà òà õëîïö³ ïàðàìè çàâèâàëè ã³ëêè íà áåðåç³ êîëîì, îáí³ìàþ÷èñü êð³çü íüîãî. Òîä³ õëîïåöü çð³çàâ öåé «â³íîê», ùîá ã³ëêè íå ðîç³éøëèñÿ, à ä³â÷èíà êèäàëà éîãî íà âîäó, âîðîæà÷è íà íüîìó, ÿê ó ÷àñ êóïàëüñüêèõ ñâÿò. Ó÷àñíèêè îáðÿäó (÷è öå ïàðà — õëîïåöü ç ä³â÷èíîþ, ÷è äâîº ä³â÷àò) ñòàâàëè êóìàìè — íàéáëèæ÷èìè äðóçÿìè:

Îé êóìî÷êè, äà ãîëóáî÷êè,
Ìè ó ë³ñ ³äåì, ìè êóìèòüñÿ éäåì!
² ïîêóìèìîñÿ, é ïîãîëóáèìîñÿ!
À íà äóáî÷êó äâà ãîëóáî÷êè:
Âîíè êóïëÿòüñÿ, îá³éìàþòüñÿ é ïðèãîðòàþòüñÿ...


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: f86d313e8b62.jpg ]


Òðîõè ïî-³íøîìó âèãëÿäຠîáðÿä çàâèâàííÿ áåðåçè â á³ëîðóñüêîìó âàð³àíò³: ä³â÷àòà ðîçâ³øóþòü íà áåðåçàõ óæå ãîòîâ³, çàçäàëåã³äü ñïëåòåí³ ç êâ³ò³â â³íêè, à ïîò³ì ñòðèáàþòü íàâêîëî äåðåâ, ëÿñêàþòü ó äîëîí³ òà ñï³âàþòü. Çàì³ñòü «ñòàðøî¿ êóìè» ä³â÷àòà îáèðàþòü ç-ïîì³æ ñåáå «ðóñàëêó», ÿêà é âåðõîâîäèòü ó æàðòàõ ³ òàíöÿõ ç íàãîäè ñâÿòà.
Óêðà¿íñüê³ ä³â÷àòà çà ñòàðèõ ÷àñ³â íà Çåëåí³ ñâÿòà «âîäèëè òîïîëþ». Ñåðåä ä³â÷àò îáèðàëàñÿ íàéâèùà ä³â÷èíà — «òîïîëÿ». Îáðàíó «òîïîëþ» ïðèêðàøàëè íàìèñòîì, ð³çíîêîëüîðîâèìè ñòð³÷êàìè, áàðâèñòèìè õóñòêàìè. ² îñü «òîïîëÿ» âáðàíà, òåïåð ä³â÷àòà ïî÷èíàëè âîäèòè ¿¿ ïî ñåëó é ïî ïîëÿõ. Êîæíà ëþäèíà, ÿêà çóñòð³÷àëà öþ óðî÷èñòó ïðîöåñ³þ, ïîâèííà áóëà ÷èìîñü îáäàðóâàòè ä³âî÷ó ãðîìàäó. Ïîä³áíó òðàäèö³þ ìàþòü á³ëîðóñè — «âîä³ííÿ êóùà», õîðâàòè, åñòîíö³, í³ìö³, ÷åõè òà ñëîâåíö³ âîäÿòü óáðàíîãî çåëåíèìè ã³ëêàìè õëîïöÿ — «çåëåíîãî Þð³ÿ».
Ñóáîòíüîãî ðàíêó, íàïåðåäîäí³ Òð³éö³, ³ íåçàì³æí³ ä³â÷àòà, ³ ìîëîäèö³ çíîâó éäóòü çáèðàòè êâ³òè é ç³ëëÿ, à ââå÷åð³ öüîãî æ äíÿ óêâ³ò÷óþòü áóä³âë³, âîðîòà, äåðåâà íàâêîëî îñåë³ é ãîñïîäàðñüêèõ ñïîðóä. Êëå÷àííÿì íàçèâàþòü çàéâ³ äåðåâà òà ïðîñòî ã³ëêè, ùî çðóáàí³ ñàìå â öåé äåíü, òîìó é âèíèêëà îäíà ç íàçâ ñâÿòêîâîãî òèæíÿ — êëå÷àëüíèé òèæäåíü.
Íå ò³ëüêè óêðà¿íö³ ìàþòü çâè÷àé ñâÿòêîâîãî óêâ³ò÷óâàííÿ. Ïîä³áí³ òðàäèö³¿ ìຠÄàí³ÿ, Íîðâåã³ÿ òà Øâåö³ÿ: ìîëîäü ³ç çåëåíèì êëå÷àííÿì ç³ ñï³âàìè òà ìóçèêîþ çä³éñíþâàëà óðî÷èñòèé ïîõ³ä â³ä ë³ñó äî ð³äíîãî ì³ñòà àáî ñåëà. Çà ñòàðèõ ÷àñ³â àíãë³éö³ ìàëè êðàñèâèé çâè÷àé óêâ³ò÷óâàòè ñâî¿ îñåë³. Ïåâíîþ åêçîòè÷í³ñòþ â³äð³çíÿºòüñÿ ñâÿòêóâàííÿ ³íä³éö³â: äâîì ä³â÷àòàì äîðó÷àþòü ïðèíåñòè ç ë³ñó ã³ëêó ñâÿùåííîãî äåðåâà. ijâ÷àòà, ÿêèì âèïàëà òàêà ÷åñòü, îáëèâàþòü îáðàíå äåðåâî î볺þ òà âèíîì ³ ëèøå ï³ñëÿ ö³º¿ ïðîöåäóðè â³äëàìóþòü ã³ëêó. Ïðèí³ñøè ¿¿ â ñåëî, êëàäóòü íà çàçäàëåã³äü ïðèãîòîâëåíèé äëÿ æåðòâîïðèíåñåííÿ êàì³íü íà áåðåç³ ð³÷êè àáî õî÷à á ñòðóìêà. ϳñëÿ æåðòâîïðèíåñåííÿ (çàçâè÷àé ëèõà äîëÿ âèïàäຠöàïîâ³) ëþäè òàíöþþòü, ñï³âàþòü ³ âëàøòîâóþòü ³ãðè.
Íàäâå÷³ð ãîñïîäàð³ âíîñÿòü ó õàòó ìîëîäó îñèêó. Öå ñâîºð³äíå âîðîæ³ííÿ: ÿêùî çðàíêó âñå ëèñòÿ çàëèøèëîñÿ ñâ³æèì — óñ³ ÷ëåíè ðîäèíè áóäóòü æèâ³-çäîðîâ³, à òå, ñê³ëüêè ëèñòî÷ê³â ç³â'ÿëî àáî ïî÷îðí³ëî, â³ùóâàëî, íàñê³ëüêè ñåðéîçí³ íåãàðàçäè ÷åêàþòü íà öþ ñ³ì'þ. Îòæå, ïðèíåñåííÿ çåëåíî¿ ã³ëêè äî õàòè ââàæàºòüñÿ äóæå âàæëèâèì ó ð³çíèõ íàðîä³â, ìîæëèâî, öå ïîâ'ÿçàíî ç çàêëèêàííÿì óðîæàþ òà áàãàòñòâà, ùî âíîñèòüñÿ ðàçîì ³ç ñâÿùåííîþ ã³ëêîþ.
Òà é ó ö³ëîìó äàâí³ ñëîâ'ÿíè âøàíîâóâàëè äåðåâà, ïîêëîíÿëèñÿ ¿ì, ïðèíîñèëè æåðòâè é ³íø³ îáðÿäè ï³ä ¿õí³ìè â³òàìè. Íàéá³ëüøå øàíóâàâñÿ äóá, ñàìå ï³ä íèì âèêîíóâàëèñÿ íàéâàæëèâ³ø³ ìàã³÷í³ ä³éñòâà.
Äàâí³ í³ìö³ íàéá³ëüøå øàíóâàëè ëèïó, íàâ³òü ïðîâîäèëè ï³ä íåþ ñóäè; ó ïðóññ³â ëèïà ââàæàëàñÿ äåðåâîì áîãà âåñíè; ÿñåí ââàæàâñÿ äåðåâîì âåðõîâíîãî áîãà çàõ³äíèõ ñëîâ'ÿí. Íàâ³òü ³ç çàïðîâàäæåííÿì õðèñòèÿíñòâà òà, â³äïîâ³äíî, çàïåêëèìè ñïðîáàìè âèíèùåííÿ íàéìåíøèõ çàëèøê³â ÿçè÷íèöüêèõ â³ðóâàíü ö³ «çåëåí³ òðàäèö³¿» âèÿâèëèñÿ íàäçâè÷àéíî æèâó÷èìè.
Öåé äåíü — ðóñàë÷èí Âåëèêäåíü. Ãîñïîäèí³ ðîáëÿòü æîâò³ êðàøàíêè òà ðîçäàþòü ¿õ ä³òëàõàì. ͳõòî íå ïîâèíåí ïðàöþâàòè, îñê³ëüêè ðóñàëêè ìîæóòü ðîçãí³âàòèñÿ, ùî ¿õ íå âøàíîâóþòü, ³ íàðîáèòè øêîäè ãîñïîäàðñòâó, íàïðèêëàä ç³ïñóâàòè ïîñ³âè. Ùîá çàäîáðèòè ðóñàëîê, ä³â÷àòà çàì³øóþòü ò³ñòî íà ñâÿ÷åí³é âîä³, ïå÷óòü õë³á ³ â³äíîñÿòü éîãî íà ïîëå — ïðèãîùàþòü ìàâîê ³ ðóñàëîê. Çà íàðîäíèìè â³ðóâàííÿìè, ÿêùî ñïëåñòè â³íîê äëÿ ðóñàëêè é çàëèøèòè éîãî â ë³ñ³, òî ðóñàëêà íà çíàê ïîäÿêè ïîøëå ä³â÷èí³ áàãàòîãî íàðå÷åíîãî.
Íå ìîæíà íà ðóñàë÷èí Âåëèêäåíü õîäèòè îäíîìó äî ë³ñó, ó ïîëå àáî çàõîäèòè ó âîäó — ðóñàëêè ìîæóòü çàëîñêîòàòè. ßê «çàïîá³æíèé çàñ³á» ìîæíà âèêîðèñòîâóâàòè ëþáèñòîê ³ ïîëèí: ñïî÷àòêó íàñèïàòè ¿õ ó âîäó, à âæå ïîò³ì ñàìîìó çàõîäèòè. Ó á³ëüøîñò³ ºâðîïåéñüêèõ íàðîä³â º âëàñí³ ðóñàëêè, ò³ëüêè íàçèâàþòüñÿ âîíè ïî-³íøîìó, òà é «îáîâ'ÿçêè» ¿õí³ ìîæóòü äåùî â³äð³çíÿòèñÿ. Íàïðèêëàä, ñåðáñüê³ ðóñàëêè — â³ëè — æîäíèõ íåïðèºìíîñòåé ëþäÿì íå çàâäàþòü, à ò³ëüêè äîïîìàãàþòü: ãîòóþòü ãð³ì ³ áëèñêàâêó, çáèðàþòü õìàðè, â³ùóþòü ìàéáóòíº.
Ñóáîòà Çåëåíîãî òèæíÿ — ïîìèíàëüíèé äåíü. Îñê³ëüêè, çà íàðîäíèìè, â³ðóâàííÿìè, íà Çåëåí³ ñâÿòà ïðîêèäàþòüñÿ ìåðö³, ëþäè ââàæàþòü çà íåîáõ³äíå â³äâ³äàòè ìîãèëè ïîìåðëèõ ðîäè÷³â ³ äðóç³â, çãàäàòè ¿õ äîáðèì ñëîâîì. Ïåðåêàçè ñâ³ä÷àòü: ÿêùî íå îáìèíóòè ïîìåðëèõ ñâîºþ óâàãîþ â öåé ÷àñ, âîíè äîïîìîæóòü óáåðåãòè ïîëÿ.
Çàãàëîì ðóñàë÷èí³ ñâÿòà ò³ñíî ïîâ'ÿçàí³ ç ÿçè÷íèöüêèì óøàíîâóâàííÿì âîäè, ¿¿ î÷èñíî¿, æèòòºäàéíî¿ ñèëè.
Çåëåí³ ñâÿòà íåðîçðèâíî ïîâ'ÿçàí³ ç ï³ñíÿìè. Ïî-ïåðøå, öå ìà¿âêè. Ìà¿âêè — òâîðè êàëåíäàðíî¿ îáðÿäîâîñò³, íàçâà ÿêèõ, ìîæëèâî, ïîõîäèòü â³ä «ìàé» (òðàâåíü) ÷è «ìàÿòè» (ïðèêðàøàòè çåëåííþ) àáî «ìàâêè» (äóõè ë³ñó òà ïîëÿ). Íèìè ñóïðîâîäæóâàëèñü óñ³ îáðÿäè Çåëåíî¿ (Êëå÷àëüíî¿) íåä³ë³ òà ïîâ'ÿçàí³ ç íåþ ³ãðèùà ìîëîä³. Íàéïîøèðåí³øèì òóò º ìîòèâ çàìàþâàííÿ õàò, ïîäâ³ð'¿â:

Çâåñåë³ëî ïîäâ³ð'ÿ
Ïðèéøëî çåëåíå ³ðÿ...
...Âåçå Êàñ³éêî áóêà,
Áóêà çåëåíåíüêîãî
Äëÿ ´àçäè ìîëîäåíüêîãî.
Óñÿ ÷åðåäà, óñÿ,
Ò³ëüêè ñêîòàðÿ íåìà.
ϳøîâ ñêîòàð íà ç³ëëÿ.
Íèíüêà ñâÿòà íåä³ëÿ.

Îêðåìó ãðóïó ñòàíîâëÿòü ìà¿âêè, ÿêèìè ñóïðîâîäæóâàëèñü îáðÿäè ïðèêðàøàííÿ õóäîáè, ùî çáåðåãëè çâ'ÿçîê ³ç òîòåìíèìè ïîêëîí³ííÿìè, ³ íîñÿòü ñåðéîçíèé õàðàêòåð (ö³ òâîðè ³íîä³ íîñèëè íàçâó «ïàñòóø³ ï³ñí³»):

Ìåíå ìàìà áóäèëà
² òàê ìåíå ïðîñèëà.
Àáè ÿ çáèðàâ öâ³òî÷êè
Õóäîá³ íà â³íî÷êè. —
² áè-ñòå â³íêè âèëè
Õóäîáó íàìà¿ëè.
ßê áóäå âåñåëîíüêà
Òà é áóäå çäîðîâîíüêà.

Äàë³ õëîïö³ é ä³â÷àòà ñõîäÿòüñÿ äîêóïè òà ðàäÿòüñÿ, ÿê êðàùå âèòè â³íî÷êè, ³, âèïë³òàþ÷è ¿õ, âåëè÷àþòü êîð³âîê çà ìîëîêî, ñìåòàíó, ìàñëî, ñèð. Ó äåÿêèõ ï³ñíÿõ çóñòð³÷àþòüñÿ çâåðòàííÿ äî îêðåìî¿ êîðîâè:

Âèéñÿ, â³íî÷êó, ãëàäêî,
ßê ÷åðâîíåíüêå ÿáëóêî.
Òà é âèéñÿ, óâèâàéñÿ,
Íà êîðîâó ïðèäàéñÿ.
Ïàñëà Êðàñå÷êà, ïàñëà,
Öåáåð êàø³ ïðèíåñëà.
Îé ìè â³íêè ââèâàëè,
Ùîáè-ñüìî Êðàñþ âáèðàëè.

 îêðåìó ãðóïó âèä³ëÿþòüñÿ ìàéñüê³ ï³ñí³, ÿêèìè ñóïðîâîäæóâàëèñÿ îáðÿäè âîä³ííÿ òîïîë³, êóñòà, êðàëå÷êè: Ñòîÿëà òîïîëÿ êðàé ÷èñòîãî ïîëÿ. Ðåôðåí:

Ñò³é, òîïîëåíüêî, ñò³é íå ðîçâèâàéñü,
Áóéíîìó â³òðîíüêó íå ï³ääàâàéñü...

Öåé îáðÿä, äî ðå÷³, çáåð³ãຠíå ëèøå çâ'ÿçîê ³ç àí³ì³ñòè÷íèìè óÿâëåííÿìè, à é ç Âåëèêîäí³ìè ñâÿòàìè íà îñíîâ³ âøàíóâàííÿ êóëüòó ïîê³éíèê³â.  îáðÿä³ «êóñòà» òàêîæ çâó÷àòü ìîòèâè ïðîâîä³â ä³â÷èíè äî çåëåíîãî ãàþ, ¿¿ çóñòð³÷³ ç ïàðóáêîì ÷è êîçàêîì, ðîçìîâà ì³æ íèìè. Ó öüîìó âèÿâëÿºòüñÿ ïîºäíàííÿ êóëüòó äóõ³â ç ³ãðèùàìè ìîëîä³ ï³ä ÷àñ Çåëåíèõ ñâÿò.
Òåìà âåñíÿíèõ ìîëîäå÷èõ ³ãîð ïðîäîâæóºòüñÿ ó ìà¿âêàõ, ÿêèìè ñóïðîâîäæóâàëèñü ðèòóàëè «ãîéäàëêè» — ãîéäàííÿ ä³â÷àò òà õëîïö³â íà «âåðáîâèõ êîëèñêàõ», ùî ïåðåäóâàëè ¿õ ëþáîâíèì çàáàâàì:

Îé ó ë³ñ³, ïðè ãîð³ñ³, ïðè äóáêó,
Òàì ïîâ³ñèâ ²âàíüî ãîéäàëêó.
Òà ïîñàäèâ Ãîëÿíó — êîõàíó.
Ãîéäàéñÿ, Ãîëÿíî, âèñîêî,
Ùîá áóëî âèäíåíüêî äàëåêî.
Ùîá òâî¿ áèíäî÷êè ìàÿëè,
Ùîá òâî¿ ïåðñòåí³ ñÿÿëè.

×àñòî òàêà ãîéäàëêà íàçèâàºòüñÿ êîëèñêîþ. Ìîæëèâî, ïîä³áíèé ðèòóàë î÷èùåííÿ ïîâ³òðÿì çä³éñíþâàëè ³ ç ïîê³éíèêàìè, ùî ä³éøëî äî íàñ â îêðåìèõ åëåìåíòàõ êàçîê, äå ìåðòâó öàð³âíó ï³äâ³øóþòü ó ë³ñ³ ó ñêëÿí³é ÷è êðèøòàëåâ³é êîëèñö³ (òðóí³). Ïîäåêóäè ïîä³áí³ ðèòóàëè â³äáóâàëèñü íà Âåëèêäåíü ó çâ'ÿçêó ³ç êóëüòîì ïîìåðëèõ ïðåäê³â.
Ó ìà¿âêàõ ÷àñòî çóñòð³÷àþòüñÿ ëþáîâíî-åðîòè÷í³ ìîòèâè òà ìîòèâ âîðîæ³ííÿ ïî êóâàííþ çîçóë³, ùî ñïîð³äíþº ¿õ ³ç ãà¿âêàìè:

²ãðàëà ç³ðîíüêà, ³ãðàëà,
Ç êèì òè, ä³âî÷êà, ãóëÿëà? ² ãóëÿëà?
— Ç òîáîþ, õëîï÷è÷îê, ç òîáîþ, ³ ç òîáîþ,
ϳä çåëåíîþ âåðáîþ, ³ âåðáîþ.
Íàä õîëîäíîþ âîäîþ, ³ âîäîþ,
ϳä êîëþ÷îþ ãðóøåþ, ³ ãðóøåþ,
Ç òîáîþ, õëîï÷èê, ç äóøåþ, ³ ç äóøåþ.


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: c2da24c6de17.jpg ]


Ìà¿âêè, ÿê ³ á³ëüø³ñòü æàíð³â êàëåíäàðíî¿ îáðÿäîâîñò³, º òâîðàìè óñíî¿ íàðîäíî¿ ï³ñåííîñò³, äå ä³éñòâî ïîºäíóºòüñÿ ç³ ñëîâîì, âîíè íåð³äêî âèêîíóþòüñÿ ó ôîðì³ ä³àëîãó.
Íå ìåíø ö³êàâ³ ðóñàëüí³ ï³ñí³ — æàíð êàëåíäàðíî-îáðÿäîâî¿ ë³ðèêè, ïîâ'ÿçàíèé ³ç ñâÿòêóâàííÿì Ðóñàë³é (Ðóñàëüíîãî òèæíÿ, ðóñàëüíîãî Âåëèêîäíÿ). Îñê³ëüêè öå ñâÿòî áóëî ïîâ'ÿçàíå ç äóõàìè çåìë³ é âîäè, òî â ðóñàëüíèõ ï³ñíÿõ øèðîêî â³äîáðàæåí³ íå ëèøå ¿õ àðõåòèïè, à é îáðàçè, ùî ¿õ ñóïðîâîäæóþòü: íî÷³, ì³ñÿöÿ, áåðåãà, ð³÷êè, êðèíèö³, âåðáè òîùî.
Òàê, îáðàç ì³ñÿöÿ â ï³ñíÿõ-çàìîâëÿííÿõ º íåâ³ä'ºìíèì àòðèáóòîì ðóñàë÷èíèõ ãóëÿíü (ââàæàëîñü, ùî ïðè ì³ñÿö³ âîíè âèõîäÿòü ³ç âîäè é âîäÿòü õîðîâîäè):

Îé âèãëÿíè, ñð³áíèé ì³ñÿöþ, ³ç-çà õìàðîíüêè,
Áî ïîâèííà âèéòè ç âîäè ñåñòðà-ðóñàëîíüêà.
Ðîçïðîùàëàñÿ âîíà ç³ ñâ³òîì, ìîÿ ìèëà,
À ñüîãîäí³ ïîâèííà âèéòè, áî çåëåíà íåä³ëÿ.

×àñòèé ìîòèâ öèõ òâîð³â — ïðîõàííÿ ðóñàëêàìè ó æ³íîê ïîëîòíà, ñîðî÷îê ÷è íàì³òîê:

Ñèä³ëà ðóñàëêà íà êðèâ³ì áåðåç³,
Ïðîñèëà ðóñàëêà ó æ³íî÷îê íàì³òîê,
Ó ä³âî÷îê ñîðî÷îê:
— Ƴíî÷êè-ïîäðóæêè, äàéòå ìí³ íàì³òêó!..


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: c1b39540fd29.jpg ]


Ùîá çàäîáðèòè ðóñàëîê, æ³íêè ó ö³ äí³ ñàì³ ðîçâ³øóâàëè ïî äåðåâàõ äàðóíêè.
Õî÷à ðóñàëüí³ ï³ñí³ ñïîâíåí³ ãëèáîêîãî ë³ðèçìó, ïîåòèçàö³¿ îáðàç³â ë³ñîâèõ, ïîëüîâèõ òà âîäÿíèõ ³ñòîò, ââàæàëîñü, ùî ðóñàëêè ìîæóòü çàâäàâàòè áàãàòî øêîäè ëþäÿì ³ íàâ³òü çàáðàòè ¿õ ³ç ñîáîþ «íà òîé ñâ³ò». ×àñòèì ó öèõ òâîðàõ º ìîòèâ çàãàäóâàííÿ ðóñàëêîþ çàãàäîê ëþäèí³, ç ÿêîþ âîíà çóñòð³ëàñü:

Îé á³æèòü, á³æèòü ìàëà ä³â÷èíà,
À çà íåþ òà ðóñàëî÷êà:
Òà ïîñëóõàé ìåíå, êðàñíà ïàííî÷êî,
Çàãàäàþ òîá³ òðè çàãàäî÷êè,
ßê óãàäàºø — äî áàòüêà ïóùó.
Íå óãàäàºø — äî. ñåáå âîçüìó.

Òóò îáðàç ä³â÷èíè-ñåìèë³òêè ïåðåãóêóºòüñÿ ³ç â³äïîâ³äíèì êàçêîâèì ïåðñîíàæåì. Óñ³ ö³ çàãàäêè, ÿê ³ ¿õ â³äãàäêè, ñÿãàþòü êîð³ííÿì ãëèáîêî¿ äàâíèíè, ñïîâíåí³ ñàêðàëüíèì çì³ñòîì, ñïðèéìàþòüñÿ ÿê òàê³, ÿê³ ìîæå â³äãàäàòè ëèøå ïîñâÿ÷åíà ëþäèíà:

À ùî ãðຠ— ãîëîñ ìàº?
À ùî ïëà÷å — ñë³ç íå ìàº?
À ùî á³æèòü áåç ïðèãîíó?
À ùî ñâ³òèòü â ÿñíó ïîðó?
À ùî â'ºòüñÿ êðóã äåðåâöÿ?
À ùî ãîðèòü áåç ïîëóì'ÿ?
À ùî ðîñòå áåç êîðåíÿ?
— Õ³áà ÿ íå ä³â÷èíà,
Ùîá ÿ òîãî íå â³äãàäàëà:

Ñêðèïêà ãðຠ— ãîëîñ ìàº,
Ñîê³ë ïëà÷å — ñë³ç íå ìàº,
Âîäà á³æèòü áåç ïðèãîíó,
̳ñÿöü ñâ³òèòü â ÿñíó ïîðó,
À õì³ëü â'ºòüñÿ êðóã äåðåâöÿ,
Ñîíöå ãîðèòü áåç ïîëóì'ÿ,
Êàì³íü ðîñòå áåç êîðåíÿ.


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: 70c34f48c665.jpg ]


Àëå äóæå ÷àñòî ö³ ï³ñí³ çàâåðøóþòüñÿ òèì, ùî «Ä³â÷èíà çàãàäî÷îê íå âãàäàëà, Ðóñàëî÷êà ä³â÷èíó çàëîñêîòàëà».
Çàâåðøóâàëèñü Ðóñà볿 óðî÷èñòèìè ïðîâîäàìè ðóñàëîê ³ç ñåëà, ùî ñóïðîâîäæóâàëîñü ïîäåêóäè âîä³ííÿì ä³â÷èíè, ¿¿ ðèòóàëüíèì ïîëèâàííÿì, ïðîâîäàìè äî âîäè. Òåìà ïðîâîä³â ðóñàëîê òåæ çíàéøëà ñâîº â³äîáðàæåííÿ ó ðóñàëüíèõ ï³ñíÿõ:

Ïðîâîäèëè ðóñàëî÷êè, ïðîâîäèëè,
Ùîá âîíè äî íàñ íå õîäèëè,
Äà íàøîãî æèòå÷êà íå ëîìèëè,
Äà íàøèõ ä³âî÷îê íå ëîâèëè.
Àáî:
Ïðîâåäó ÿ ðóñàëîíüêó äî áîðó,
À ñàìà âåðíóñÿ äîäîìó.
Ìè ñâîþ ðóñàëîíüêó ïðîâîäèëè,
óðêîþ îñèêîþ çàëîìèëè.


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: 47f27138cf4b.jpg ]


ßê ó âåñíÿíèé ïåð³îä, ï³ä ÷àñ Çåëåíèõ ñâÿò òà Ðóñàë³é áóëè ³ ñâî¿ îñîáëèâ³ ³ãðè. Ñåðåä õëîïö³â ïîøèðåíèìè áóëè áî¿, ïåðåáî¿ òà ïåðåãîíè. Áèëèñü îäèí íà îäèí ÷è ãðóïà ïðîòè ãðóïè. Ö³ ³ãðè áóëè äóæå ð³çíîìàí³òíèìè çà ñâî¿ìè ïðàâèëàìè — ó÷àñíèêè ìîãëè áèòèñü êóëàêàìè ÷è áåç ðóê (ò³ëüêè ãðóäüìè). Ìîæëèâî, ö³ ³ãðè áóëè ñèìâîë³÷íèì óòâåðäæåííÿì ïîâíî¿ ïåðåìîãè ë³òà íàä çèìîþ, àáî æ áóëè çìàãàííÿìè ì³æ äâîìà ïàðóáî÷èìè ãðîìàäàìè. Äåÿê³ íàóêîâö³ ââàæàþòü, ùî ³ãðèùà íà òåìàòèêó áîðîòüáè º çàìîâëÿííÿìè ïåðåä â³éñüêîâèìè ä³ÿìè, â³éíàìè.
Òàêîæ ïàðóáêè ç ä³â÷àòàìè ãðàëè ãðó «Ãîðþäóáà», ùî òåæ º ãëèáîêî ñèìâîë³÷íîþ: ïàðà (ä³â÷èíà ç õëîïöåì) âò³êຠâ³ä «ëîâöÿ», ÿêèé ëîâèòü ä³â÷èíó, à âñ³ â öåé ÷àñ âèãóêóþòü: «Ãîðè, ãîðè ÿñíî, ùîáè íå ïîãàñëî!» Öÿ ãðà áóëà ïðî â³ùåííÿì êóïàëüñüêèõ ñâÿò, ùîá ÿñíî ãîð³ëî ³ ñîíöå, ³ âîãíèùå, ÿêå âîíî óîñîáëþâàëî.
Îòæå, çà òåìàòèêîþ, ìîòèâàìè òà îáðàçí³ñòþ ðóñàëüí³ ï³ñí³ âèÿâëÿþòü çâ'ÿçîê ³ç æàíðàìè âåñíÿíî¿ îáðÿäîâîñò³, ³ç ïîâ³ð'ÿìè, ëåãåíäàìè, çàáîáîíàìè, à òàêîæ ì³ñòÿòü êàçêîâ³ åëåìåíòè òà ïðèêàçêè.

http://www.pravmir.ru/den-svyatyx-apostolov-petra-i-pavla/

Äåíü ñâÿòûõ àïîñòîëîâ Ïåòðà è Ïàâëà – 12 èþëÿ

Ñåãîäíÿ ìû ïðàçäíóåì ïàìÿòü ñâÿòûõ àïîñòîëîâ Ïåòðà è Ïàâëà. Ðàçíèöà ìåæäó íèìè êîëîññàëüíàÿ â òîì, ÷òî àïîñòîë Ïåòð áûë ñ ñàìîãî íà÷àëà âåðíûì ó÷åíèêîì Õðèñòîâ, áûë ñâèäåòåëåì âñåãî, ÷òî ñëó÷àëîñü âîêðóã Õðèñòà ñ ïåðâîãî ìîìåíòà Åãî âûõîäà íà ïðîïîâåäü.

Íàîáîðîò, àïîñòîë Ïàâåë áûë Õðèñòîâûì âðàãîì, Åãî ïðîòèâíèêîì, îí íå âåðèë â Íåãî êàê â Ìåññèþ, îí ñ÷èòàë Åãî ëæåïðîðîêîì; îí âûøåë íà ïðîïîâåäü íå ñ òåì, ÷òîáû âîçâåùàòü Åâàíãåëèå, à ñ òåì, ÷òîáû áûòü ãîíèòåëåì õðèñòèàí. ×òî æå ñëó÷èëîñü â òîì è äðóãîì?

Àïîñòîëû, âñå 12 àïîñòîëîâ, áûëè ëþäè, êîòîðûå çíàëè Õðèñòà ñ ñàìîãî íà÷àëà, è ÿ áû ñêàçàë, âåðîÿòíî, íå òîëüêî ñ ñàìîãî íà÷àëà Åãî ïðîïîâåäíè÷åñêîé äåÿòåëüíîñòè, Åãî ñëóæåíèÿ ìèðó, à åùå ðàíüøå. Ìû çíàåì, íàïðèìåð, ÷òî Íàôàíàèë æèë â Êàíå Ãàëåëåéñêîé, â íåìíîãèõ êèëîìåòðàõ îò òîãî ìåñòà, ãäå ðîäèëñÿ Õðèñòîñ; è äðóãèå àïîñòîëû âñå ñâîå äåòñòâî, âñþ ìîëîäîñòü æèëè íåïîäàëåêó. Àïîñòîë Ïåòð âûäåëåí òåì, ÷òî îí ïåðâûé ïðîâîçãëàñèë Õðèñòà êàê Ñûíà Áîæèÿ, êàê Áîãà, ïðèøåäøåãî ïëîòüþ íà çåìëþ äëÿ òîãî, ÷òîáû áûòü âîïëîùåíèåì Áîæåñòâåííîé ëþáâè è îòäàòü Ñâîþ æèçíü íà ñïàñåíèå ìèðà.

Àïîñòîë Ïàâåë áûë ãîíèòåëåì, íî îí òîæå ñâèäåòåëü î Õðèñòå, è ñâèäåòåëü ÷åãî-òî ÷ðåçâû÷àéíî âàæíîãî: òîãî, ÷òî ÷åëîâåê, êîòîðûé ðàíüøå íå âåðèë âî Õðèñòà, Åãî íåíàâèäåë, ïðåñëåäîâàë, âäðóã îêàçàëñÿ ëèöîì ê ëèöó ñ Õðèñòîì âîñêðåñøèì. Âñå àïîñòîëû áûëè ñâèäåòåëÿìè æèçíè, ðàñïÿòèÿ, ñìåðòè Õðèñòîâûõ, íî îíè âñòðåòèëè Õðèñòà ñðàçó ïîñëå âîñêðåñåíèÿ. Àïîñòîë Ïàâåë Åãî âñòðåòèë óæå ñïóñòÿ, è ñòàë ñîâåðøåííî èíûì ÷åëîâåêîì ïîñëå ýòîé âñòðå÷è. Âñþ ñâîþ æèçíü îí îòäàë íà òî, ÷òîáû ïðîâîçãëàøàòü, êàê îí ãîâîðèë, Õðèñòà ðàñïÿòîãî è âîñêðåñøåãî. Âîñêðåñåíèå Õðèñòîâî îí âîñïðèíÿë ñîáûòèåì íå òîëüêî ñâîåé æèçíè, íî è âñåé æèçíè ìèðà. Îí ãîâîðèë, ÷òî åñëè íå âîñêðåñ Õðèñòîñ, òî íàøà âåðà òùåòíà è ìû ñàìûå íåñ÷àñòíûå èç ëþäåé (I Êîð. 15, 14). Ïîíÿòü ýòî ìîæíî ëåãêî: âåäü åñëè áû Õðèñòîñ íå âîñêðåñ, òî âûøëî áû, ÷òî ìû æèâåì ëîæüþ, ôàíòàçèåé, ìû â ìèðå íåðåàëüíîñòè, â ìèðå êàêîãî-òî áðåäà.

Âîò äâà àïîñòîëà, êîòîðûõ ìû âñïîìèíàåì. Àïîñòîë Ïåòð íå áûë áåçóêîðèçíåííûì âî âñåõ îòíîøåíèÿõ, òàê æå êàê è àïîñòîë Ïàâåë. Âñå àïîñòîëû áûëè íàñòîÿùèìè, ïîäëèííûìè ëþäüìè, è êîãäà Õðèñòîñ áûë âçÿò â ñàäó Ãåôñèìàíñêîì, êîãäà Åãî ñóäèëè, ñòðàõ èõ îáúÿë è îíè áåæàëè. Ïåòð äàæå îòêàçàëñÿ îò Íåãî. Íî ïîòîì îíè îêàçàëèñü áåññòðàøíûìè ïðîïîâåäíèêàìè: íè ìóêè, íè êðåñò, íè ðàñïÿòèå, íè òþðüìà – íè÷òî íå ìîãëî èõ îòëó÷èòü îò ëþáâè Õðèñòîâîé, è îíè ïðîïîâåäàëè, è ýòà ïðîïîâåäü äåéñòâèòåëüíî ÿâèëàñü òåì, ÷åì åå íàçûâàåò àïîñòîë Ïàâåë: âåðà íàøà – ïîáåäèâøàÿ ìèð. Âîò ìû è ïðàçäíóåì èõ äåíü, ëèêóÿ î òîì, ÷òî ðàäèêàëüíûé ãîíèòåëü è âåðóþùèé îò íà÷àëà âñòðåòèëèñü â îäíîé, åäèíîé âåðå î ïîáåäå Õðèñòîâîé – Êðåñòîì è Âîñêðåñåíèåì.

Ìèòðîïîëèò Ñóðîæñêèé Àíòîíèé


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: 393ffb07b139.jpg ]


Âî èìÿ Îòöà è Ñûíà è Ñâÿòîãî Äóõà! Àìèíü!
Àïîñòîëîâ ïåðâîïðåñòîëüíèöû è âñåëåííûÿ ó÷èòåëèå, Âëàäûêó âñåõ ìîëèòå, ìèð âñåëåííåé äàðîâàòè, è äóøàì íàøèì âåëèþ ìèëîñòü.

Òàê ìîëèòâåííî îáðàùàåìñÿ ìû ê ñâÿòûì âåëèêèì àïîñòîëàì Õðèñòîâûì Ïåòðó è Ïàâëó. Èç âñåõ àïîñòîëîâ Ñâÿòàÿ Öåðêîâü îñîáåííî ïðîñëàâëÿåò ýòèõ äâóõ àïîñòîëîâ, íàçûâàÿ èõ ñëàâíûìè è ïåðâîâåðõîâíûìè. Òàêàÿ âûñîêàÿ ÷åñòü âîçäàåòñÿ èì çà òå âåëèêèå òðóäû è ïîäâèãè â äåëå Åâàíãåëüñêîãî áëàãîâåñòâîâàíèÿ, êàêèå îíè íà ñåáÿ ïîäúÿëè. Äàæå ñâÿòèòåëü Èîàíí Çëàòîóñò çàòðóäíÿëñÿ îòäàòü êîìó-ëèáî èç íèõ áîëåå ïðåäïî÷òåíèÿ, íåîäíîêðàòíî íàçûâàÿ îáîèõ èõ ñòîëïàìè Öåðêâè. Ãîñïîäü íàø Èèñóñ Õðèñòîñ èçáðàë èõ äëÿ òîãî, ÷òîáû îíè ïðîíåñëè Åãî ó÷åíèå âî âñå êîíöû âñåëåííîé, êîòîðàÿ â òî âðåìÿ áûëà ïîãðóæåíà âî òüìó ÿçû÷åñêóþ, óòîïàëà â ðàçâðàòå, ñëàñòîëþáèè è íå÷åñòèè. Âîò ýòó òüìó è íàäëåæàëî ó÷åíèêàì Õðèñòîâûì ïðîãíàòü è îçàðèòü çåìëþ ñâåòîì ñëîâà Áîæèÿ.Ïî ñâèäåòåëüñòâó ñëîâà Áîæèÿ, àïîñòîëû çàíèìàþò îñîáîå ìåñòî â Öåðêâè — «êàæäûé äîëæåí ðàçóìåòü íàñ, êàê ñëóæèòåëåé Õðèñòîâûõ è äîìîñòðîèòåëåé òàéí Áîæèèõ» (1 Êîð. 4,1).

Îáëå÷åííûå ðàâíîé ñèëîé ñâûøå è îäèíàêîâîé âëàñòüþ ðàçðåøàòü ãðåõè, âñå àïîñòîëû ñÿäóò íà äâåíàäöàòè ïðåñòîëàõ âîçëå Ñûíà ×åëîâå÷åñêîãî. Õîòÿ íåêîòîðûå àïîñòîëû è îòëè÷åíû â Ïèñàíèè è Ïðåäàíèè, íàïðèìåð Ïåòð, Ïàâåë, Èîàíí, Èàêîâ è äðóãèå, íè îäèí èç íèõ íå áûë ãëàâíûì è äàæå ïðåâîñõîäÿùèì ÷åñòüþ îñòàëüíûõ. Íî òàê êàê â Äåÿíèÿõ àïîñòîëüñêèõ ïðåèìóùåñòâåííî ïîâåñòâóåòñÿ î òðóäàõ àïîñòîëîâ Ïåòðà è Ïàâëà, òî Öåðêîâü è ñâÿòûå îòöû, áëàãîãîâåÿ ïðè èìåíè êàæäîãî èç àïîñòîëîâ, ýòèõ äâîèõ íàçûâàþò ïåðâîâåðõîâíûìè.

Öåðêîâü ïðîñëàâëÿåò àïîñòîëà Ïåòðà êàê ïðåäíà÷àâøåãî èç ëèêà àïîñòîëîâ èñïîâåäàòü Èèñóñà Õðèñòà Ñûíîì Áîãà Æèâàãî; Ïàâëà æå ÿêî ïà÷å èíûõ ïîòðóäèâøåãîñÿ è ïðè÷èñëåííîãî ê âûñøèì èç àïîñòîëîâ Äóõîì Ñâÿòûì (2 Êîð. II, 5); îäíîãî — çà òâåðäîñòü, äðóãîãî — çà ñâåòëóþ ìóäðîñòü.

Êàìåíü íåäâèæèìûé â îñíîâàíèè Öåðêâè – Ïåòð; äâèæóùàÿ ñèëà – Ïàâåë; òîò Öåðêîâü äåðæèò, ýòîò – ñòðîèò. È âîò ýòè äâà ÷åëîâåêà, ñòîëü òÿæêî ñîãðåøèâøèå – îäèí êàê ãîíèòåëü Öåðêâè Õðèñòîâîé, äðóãîé êàê ïðåäàòåëü, îòðåêøèéñÿ îò ñâîåãî âîçëþáëåííîãî Ó÷èòåëÿ è Ãîñïîäà, – áûëè âîññòàâëåíû Ñïàñèòåëåì è âîçâåäåíû íà àïîñòîëüñêîå ñëóæåíèå. Ñâÿòàÿ Ïðàâîñëàâíàÿ Öåðêîâü ïî÷èòàåò èõ êàê ïåðâîâåðõîâíûõ àïîñòîëîâ, èáî àïîñòîë Ïåòð âîçãëàâëÿë ïðîïîâåäü õðèñòèàíñòâà ñðåäè èóäååâ, à Ïàâåë – ñðåäè ÿçû÷íèêîâ. Ìû äîëæíû âñåãäà èìåòü ïåðåä ãëàçàìè ïðèìåðû ýòèõ àïîñòîëîâ è ïîìíèòü, ÷òî Ãîñïîäü íå òîëüêî âîññòàâèë èõ îò òÿæêèõ ñîãðåøåíèé, íî è ñïîäîáèë âåëè÷àéøåé áëàãîäàòè. Ïîòîìó è ìû íå âïðàâå îò÷àèâàòüñÿ èëè óíûâàòü.

Ïåòð ïåðâîíà÷àëüíî íàçûâàëñÿ Ñèìîíîì, èìÿ Êèôà (Ïåòð) - åâðåéñêîå ñëîâî, îçíà÷àþùåå "ñêàëà, êàìåíü", áûëî äàíî åìó ñàìèì Õðèñòîì. Ïåòð áûë ñòàðøèì áðàòîì àïîñòîëà Àíäðåÿ Ïåðâîçâàííîãî. Ïåòð ñòàíîâèòñÿ ó÷àñòíèêîì ìíîãèõ ñîáûòèé, îïèñàííûõ â Åâàíãåëèè. Èìåííî åãî òåùó èñöåëèë Õðèñòîñ - è ýòî áûëî îäíî èç ïåðâûõ ÷óäåñ. Ïåòð ó÷àñòâîâàë â ÷óäåñíîé ëîâëå ðûáû, êîãäà, ïîñëå äîëãèõ áåçðåçóëüòàòíûõ ïîïûòîê ïîéìàòü õîòü ÷òî-íèáóäü, ïî ñëîâó Õðèñòà ñåòè ðûáàêîâ íàïîëíèëèñü ðûáîé íàñòîëüêî, ÷òî ñòàëè ðâàòüñÿ ïîä òÿæåñòüþ óëîâà.  òîò ìîìåíò Ïåòð âïåðâûå ïðèçíàë âî Õðèñòå Ãîñïîäà, óæàñíóëñÿ è â ñâÿùåííîì, áëàãîãîâåéíîì ñòðàõå ñòàë óìîëÿòü Õðèñòà: "Âûéäè îò ìåíÿ, èáî ÿ ÷åëîâåê ãðåøíûé". Àïîñòîë Ïåòð âìåñòå ñ Èîàííîì è Èàêîâîì áûëè ñâèäåòåëÿìè Ïðåîáðàæåíèÿ Õðèñòà íà ãîðå Ôàâîð è ÷åðåç íåêîòîðîå âðåìÿ - åãî ñòðàäàíèé â Ãåôñèìàíñêîì ñàäó. Òàì Ïåòð îòñåê óõî îäíîìó èç ñòðàæíèêîâ, ïðèøåäøèõ ñõâàòèòü Õðèñòà. Ïåòð èñêðåííå óâåðÿë Õðèñòà, ÷òî íèêîãäà íå îòðå÷åòñÿ îò Íåãî. È îòðåêñÿ íåñêîëüêî ÷àñîâ ñïóñòÿ. À ïîòîì ê íåìó ïðèõîäèò îñîçíàíèå ñîâåðøåííîãî, ðàñêàÿíèå è ãîðüêèå ñëåçû. Àïîñòîëà Ïåòðà íàçûâàþò Àïîñòîëîì íàäåæäû õðèñòèàíñêîé. Âåäü îí íàõîäèò â ñåáå ñèëó ïðèçíàòü ñâîå ïðåäàòåëüñòâî è ñîêðóøåííî ïëàêàòü î ñâîåé, ñòîëü çíàêîìîé âñåì íàì, ñëàáîñòè. È ïîñëå ïîêàÿíèÿ èìåííî åãî Ãîñïîäü òðèæäû óòâåðæäàåò â àïîñòîëüñêîì çâàíèè ñëîâàìè - "ïàñè îâåö ìîèõ".

Ê âîçâûøåííûì èñòèíàì, ñîáñòâåííî – ê Èñòèíå, íåâîçìîæíî ïðèéòè îäíèìè ÷åëîâå÷åñêèìè óñèëèÿìè, èáî òîëüêî Áîã ìîæåò îòêðûòü ÷åëîâåêó Èñòèíó, óòâåðäèòü åãî â íåé è ñîõðàíèòü â íåé äî êîíöà åãî äíåé. «È ß ãîâîðþ òåáå: òû – Ïåòð, è íà ñåì êàìíå ß ñîçäàì Öåðêîâü Ìîþ, è âðàòà àäà íå îäîëåþò åå».  ýòèõ ñëîâàõ ðå÷ü èäåò î âåðå àïîñòîëà Ïåòðà. Èòàê, êàìíåì íàçâàí íå ñàì Ïåòð êàê íåìîùíûé ÷åëîâåê, à åãî âåðà, äàðîâàííàÿ åìó Áîãîì. À ïîñêîëüêó åãî êðàòêîå, íî èñêðåííåå èñïîâåäàíèå âåðû «Òû – Õðèñòîñ, Ñûí Áîãà Æèâàãî» áóäåò ñîõðàíÿòüñÿ è êàæäûì âåðóþùèì ÷åëîâåêîì, â ïåðâóþ æå î÷åðåäü, ñîõðàíÿëîñü àïîñòîëàìè è ñâÿòûìè îòöàìè, ïîäâèçàâøèìèñÿ âî âñå âðåìåíà, ïîñòîëüêó è «âðàòà àäà íå îäîëåþò» íè êàêîãî-òî îòäåëüíîãî õðèñòèàíèíà, íè âñþ Öåðêîâü, ñîñòàâëÿþùóþ íàðîä Áîæèé. Àïîñòîë Ïåòð íàñ ó÷èò, ÷òî, åñëè äåëàÿ äîáðî è ñòðàäàÿ, ìû òåðïèì, òî ýòî óãîäíî Áîãó. «×òî çà ïîõâàëà, åñëè âû òåðïèòå, êîãäà âàñ áüþò çà ïðîñòóïêè? Íî åñëè, äåëàÿ äîáðî è ñòðàäàÿ, òåðïèòå, ýòî óãîäíî Áîãó. Èáî âû ê òîìó ïðèçâàíû, ïîòîìó ÷òî è Õðèñòîñ ïîñòðàäàë çà íàñ, îñòàâèâ íàì ïðèìåð, äàáû ìû ïîøëè ïî ñëåäàì Åãî» (1Ïåò.2,20-21).

Èìÿ Ïàâëà, ïåðâîíà÷àëüíî Ñàóë, èëè Ñàâë, áûëî äàíî åìó â ÷åñòü ïåðâîãî èóäåéñêîãî öàðÿ. Èçáðàíèå àïîñòîëà Ïàâëà íà àïîñòîëüñêîå ñëóæåíèå àáñîëþòíî íåïîñòèæèìî ñ ïîçèöèè ÷åëîâå÷åñêîãî ðàçóìà. ×åëîâåê, ÿðîñòíî ñîïðîòèâëÿâøèéñÿ ðàñïðîñòðàíåíèþ ó÷åíèÿ Õðèñòà, âäðóã ñòàíîâèòñÿ ïëàìåííî âåðóþùèì. Åìó ÿâëÿåòñÿ Ñàì Õðèñòîñ ñî ñëîâàìè: "ß Èèñóñ, êîòîðîãî òû ãîíèøü". Îáðàùåíèå Ïàâëà ñîñòîÿëîñü íà 30-ì ãîäó æèçíè, ïîñëå ýòîãî - åùå 30 ëåò àïîñòîëüñêîãî ñëóæåíèÿ. Ïåðåæèâ ëè÷íóþ âñòðå÷ó ñ Õðèñòîì, Ïàâåë ñâèäåòåëüñòâóåò î íåì ïåðåä íàðîäàìè. Îí ñîâåðøàåò íåñêîëüêî ìèññèîíåðñêèõ ïóòåøåñòâèé è ïðîïîâåäóåò â Àðàâèè, Ñèðèè, Ïàëåñòèíå, íà Êèïðå, â Àíòèîõèè, â Àôèíàõ è ìíîãèõ äðóãèõ ãîðîäàõ. Âñþäó òâîðèò ÷óäåñà è... òåðïèò ãîíåíèÿ. Èì îñíîâàíî ìíîæåñòâî ïîìåñòíûõ Öåðêâåé, ê íèì îí è îáðàùàåò ñâîè çíàìåíèòûå ïîñëàíèÿ, êîòîðûå ïîëó÷àþò íàçâàíèå "Ïàâëîâî Åâàíãåëèå".

Ñóäüáû ýòèõ äâóõ óäèâèòåëüíûõ õðèñòèàíñêèõ ïåðâîïðîõîäöåâ íàâîäÿò íà ìûñëü î òàèíñòâåííîé ãëóáèíå ÷åëîâåêà, êîòîðóþ îäèí òîëüêî Áîã ìîæåò óâèäåòü. Êàê, íàïðèìåð, â ðûáàêå Ñèìîíå êðîåòñÿ "êàìåíü" Ïåòð, è êàê â ãîíèòåëå Ñàâëå ñîêðûò "èçáðàííûé ñîñóä", Ïàâåë?

Áîæèé ÷åëîâåê ïîòîìó ñòîèò òàê òâåðäî, ÷òî êàê áû âûñîêî íè âîçíåñ Áîã, åãî ñîêðóøåííîå ñåðäöå âñåãäà ïîìíèò î ãëóáèíå ïàäåíèÿ. Ïàâåë ãîâîðèë î ñåáå, ÷òî "íåäîñòîèí íàçûâàòüñÿ Àïîñòîëîì, ïîòîìó ÷òî ãíàë öåðêîâü Áîæèþ".(1Êîð.15,9). À Ïåòð äî ñàìîé ñìåðòè ïëàêàë, ñëûøà ïåíèå ïåòóõà.

Êàêîé æå óðîê è êàêîå íàçèäàíèå èçâëå÷åì ìû èç æèçíè ñâÿòûõ àïîñòîëîâ Ïåòðà è Ïàâëà, ýòèõ âåëèêèõ òðóæåíèêîâ íà íèâå Õðèñòîâîé?

Êàæäûé èç íàñ, ðîæäàÿñü â æèçíü çåìíóþ, ïîëó÷àåò îò Ãîñïîäà íàñëåäèå — òó íèâó, âîçäåëûâàòü êîòîðóþ îí ïðèçâàí. Íèâà — äóøà íàøà; æèçíü çåìíàÿ — ñðîê äëÿ åå îáðàáîòêè. Õîçÿèí íàøåé äóøè è æèçíè — Ãîñïîäü, Êîòîðîìó ìû è äîëæíû áóäåì äàòü îòâåò â ñâîåé äåÿòåëüíîñòè. Îòñþäà íàøà ïåðâàÿ è íåïðåìåííàÿ îáÿçàííîñòü — çàáîòèòüñÿ î ñâîåé íèâå, î äóøå, î åå ñïàñåíèè.

Ó êîãî æå ìû äîëæíû ó÷èòüñÿ ýòîìó, êàê íå ó òåõ æå ñâÿòûõ àïîñòîëîâ, âåëè÷àéøèõ òðóæåíèêîâ, êîòîðûå âñþ ñâîþ çåìíóþ æèçíü ïîñâÿòèëè íà âîçäåëûâàíèå íèâû Õðèñòîâîé? Æèçíü ýòèõ ñâÿòûõ àïîñòîëîâ äàåò íàì íå òîëüêî ñïàñèòåëüíûé ïðèìåð, íî è óêàçûâàåò ñàì ïóòü ñïàñåíèÿ. Ñâÿòûå àïîñòîëû â ñâîèõ ñåðäöàõ èìåëè òâåðäóþ âåðó è ëþáîâü ê Òîìó, Êòî ïîñëàë èõ íà ýòî âåëèêîå äåëî. Ïîäðàæàÿ èõ æèòèþ, õðèñòèàíèí òàêæå äîëæåí èìåòü êðåïêóþ âåðó è ëþáîâü ê Òîìó, ×üå èìÿ ïðîïîâåäîâàëè ñâÿòûå àïîñòîëû. Âåðà äîëæíà áûòü ó íàñ íåïîêîëåáèìîé, ðàçóìíîé è ñîçíàòåëüíîé, ÷òîáû åå íå ìîãëè ñìóòèòü íèêàêèå ïóñòîñëîâèÿ ëæåèìåííîãî ðàçóìà (1 Òèì. 6, 20).Èìåÿ òàêóþ âåðó, ñåðäöå èñòèííîãî õðèñòèàíèíà äîëæíî ãîðåòü èñêðåííåé ëþáîâüþ ê Áîãó è ëþäÿì, òîé ëþáîâüþ àïîñòîëà Ïåòðà, êîòîðóþ îí çàñâèäåòåëüñòâîâàë ïðåä Õðèñòîì: «Ãîñïîäè, Òû âñÿ âåñè: Òû âåñè, ÿêî ëþáëþ Òÿ» — íà òðîåêðàòíîå âîïðîøàíèå: «Ñèìîíå Èîíèí, ëþáèøè ëè Ìÿ ?» (Èí. 21, 15— 17). È òîé ëþáîâüþ ê ëþäÿì, î êîòîðîé ãîâîðèò àïîñòîë Ïàâåë: «Õîäèòå â ëþáâè, ÿêî æå è Õðèñòîñ âîçëþáèë åñòü íàñ è ïðåäàäå Ñåáÿ çà íû» (Åô. 5, 2).

Íå îñòàâèò è íàñ ñ âàìè Ãîñïîäü Ñâîåþ ìèëîñòüþ â òîé èëè èíîé ìåðå, åñëè è â íàñ áóäåò ýòà ðåøèìîñòü ïîëþáèòü Õðèñòà è ñëåäîâàòü Åìó âî âñå äíè ñâîåé æèçíè. Åñëè ìû íå óñïååì î÷èñòèòüñÿ îò âñåõ ãðåõîâ è ñòðàñòåé ñâîèõ è óìðåì, èìåÿ â ñâîåé äóøå ðåøèìîñòü ëþáèòü Õðèñòà âñåì ñóùåñòâîì è íåóêëîííî ñîáëþäàòü âñå Åãî çàïîâåäè, òî äóøà íàøà íå ïîéäåò ê áåñàì äëÿ àäñêèõ ìóê, íî ïîéäåò òóäà, êóäà îíà èìåëà íàïðàâëåíèå ïåðåä ñìåðòüþ, ò.å. êî Õðèñòó è â Åãî Íåáåñíîå Öàðñòâî äëÿ âå÷íîãî ðàéñêîãî áëàæåíñòâà.

Äà âäîõíåò Ãîñïîäü Ñâîåþ áëàãîäàòüþ ýòó ñïàñèòåëüíóþ ðåøèìîñòü â íàøè ñåðäöà. Äà ñïîäîáèò Îí íàñ èìåòü íå òîëüêî ðåøèìîñòü ëþáèòü Õðèñòà, íî è ñàìóþ ëþáîâü ê Íåìó, ÷òîáû è çäåñü, è â áóäóùåé æèçíè ìû áûëè îáëàäàòåëÿìè áîæåñòâåííîé ðàäîñòè, ýòîãî èñòèííîãî íàøåãî ñ÷àñòüÿ è áëàæåíñòâà, è âðåìåííîãî, è âå÷íîãî. Äà óäîñòîèò âñåõ íàñ Ãîñïîäü ñåãî íåáåñíîãî áëàãà ìîëèòâàìè Ïåðâîâåðõîâíûõ àïîñòîëîâ Ïåòðà è Ïàâëà, ìîëèòâàìè è âñåñèëüíûì çàñòóïëåíèåì ïåðåä ïðåñòîëîì Áîæèèì çà íàñ ãðåøíûõ Ïðå÷èñòîé Áîæèåé Ìàòåðè Äåâû Ìàðèè. Àìèíü.

Íàñòîÿòåëü Ìèõàèëî-Àðõàíãåëüñêîãî Õðàìà ïðîòîèåðåé Ðîìàí Óòî÷êèí

http://ru.wikipedia.org/wiki/Ï...à_Ãîñïîäíÿ

Ïðîèñõîæäåíèå (èçíåñåíèå) ÷åñòíûõ äðåâ Æèâîòâîðÿùåãî Êðåñòà Ãîñïîäíÿ, òàêæå Ìåäîâûé (Ïåðâûé) Ñïàñ — ïðàâîñëàâíûé ïðàçäíèê â ïåðâûé äåíü Óñïåíñêîãî ïîñòà. Ïî Óñòàâó îòíîñèòñÿ ê ìàëûì ïðàçäíèêàì «ñî ñëàâîñëîâèåì», íî èìååò îäèí äåíü ïðåäïðàçäíåñòâà.


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: 2ce6a9cc378a.jpg ]


Ðóññêîå íàçâàíèå ïðàçäíèêà «ïðîèñõîæäåíèå» — íå âïîëíå òî÷íûé ïåðåâîä ãðå÷åñêîãî ñëîâà, êîòîðîå îçíà÷àåò òîðæåñòâåííóþ öåðåìîíèþ, êðåñòíûé õîä. Ïîýòîìó â íàçâàíèå ïðàçäíèêà äîáàâëåíî ñëîâî «èçíåñåíèå».

Èñòîðèÿ óñòàíîâëåíèÿ ïðàçäíèêà

Ïðàçäíèê áûë óñòàíîâëåí â Êîíñòàíòèíîïîëå â IX âåêå ïåðâîíà÷àëüíî êàê ìåñòíûé.  XII—XIII âåêàõ îí óòâåðäèëñÿ âî âñåõ Ïðàâîñëàâíûõ Öåðêâàõ. Íà Ðóñè ïîÿâèëñÿ ñ ðàñïðîñòðàíåíèåì Èåðóñàëèìñêîãî óñòàâà â êîíöå XIV âåêà.

http://www.otechestvo.org.ua/main/20068/1402.htm

Ïðîèñõîæäåíèå (èçíåñåíèå) ×åñòíûõ Äðåâ Æèâîòâîðÿùåãî Êðåñòà Ãîñïîäíÿ Ïðàçäíåñòâî Âñåìèëîñòèâîìó Ñïàñó è Ïðåñâÿòîé Áîãîðîäèöå Ñåìè ìó÷åíèêîâ Ìàêêàâååâ

Âñå ýòè ñîáûòèÿ âñïîìèíàþòñÿ è ïðàçäíóþòñÿ Öåðêîâüþ 14 àâãóñòà.  ýòîò äåíü íà÷èíàåòñÿ è ñòðîãèé Óñïåíñêèé ïîñò, ïðîäîëæàþùòéñÿ ïî 27 àâãóñòà.

Ãðå÷åñêèé ÷àñîñëîâ 1838 ãîäà òàê îáúÿñíÿåò ïðîèñõîæäåíèå ïðàçäíèêà Ïðîèñõîæäåíèå ×åñòíîãî è Æèâîòâîðÿùåãî Êðåñòà Ãîñïîäíÿ: "Ïî ïðè÷èíå áîëåçíåé, âåñüìà ÷àñòî áûâàâøèõ â àâãóñòå, èçäðåâëå óòâåðäèëñÿ â Êîíñòàíòèíîïîëå îáû÷àé èçíîñèòü ×åñòíîå Äðåâî Êðåñòà íà äîðîãå è óëèöû äëÿ îñâÿùåíèÿ ìåñò è â îòâðàùåíèå áîëåçíåé". Íàêàíóíå Êðåñò âûíîñèëè èç öàðñêîé ñîêðîâèùíèöû è ïîëàãàëè íà ïðåñòîëå öåðêâè Ñâÿòîé Ñîôèè. Ñ íàñòîÿùåãî äíÿ äî ïðàçäíèêà Óñïåíèÿ Áîãîðîäèöû, ò.å. äî 28 àâãóñòà ïî íîâîìó ñòèëþ, ñîâåðøàëè ïî âñåìó Êîíñòàòèíîïîëþ îñîáûé áîãîñëóæåáíûé ïîìèíàëüíûé ÷èí - ëèòèþ, êðåñò ïðåäëàãàëñÿ íàðîäó äëÿ ïîêëîíåíèÿ. Ýòî è åñòü ïðîèñõîæäåíèå ×åñòíîãî Êðåñòà.

 ðóññêîé Öåðêâè ýòîò ïðàçäíèê ñîåäèíèëñÿ ñ ïàìÿòüþ Êðåùåíèÿ Ðóñè.  ñêàçàíèè, ñîñòàâëåííîì ïî áëàãîñëîâåíèþ Ïàòðèàðõà Ìîñêîâñêîãî è Âñåÿ Ðóñè Ôèëàðåòà â 1627 ãîäó ãîâîðèòñÿ: "À íà ïðîèñõîæäåíèå â äåíü ×åñòíîãî Êðåñòà áûâàåò õîä îñâÿùåíèÿ ðàäè âîäíîãî è ïðîñâåùåíèÿ ðàäè ëþäñêîãî, ïî âñåì ãðàäàì è âåñåì".

Èçâåñòèå î äíå Êðåùåíèÿ Ðóñè ñîõðàíèëîñü â õðîíîãðàôàõ XVI âåêà: "Êðåñòèñÿ êíÿçü âåëèêèé Âëàäèìèð Êèåâñêèé è âñÿ Ðóñü àâãóñòà 1", ò.å. 14 àâãóñòà ïî íîâîìó ñòèëþ.

È â íàñòîÿùåå âðåìÿ, ïî ïðèíÿòîìó â Ïðàâîñëàâíîé Öåðêâè óñòàâó, ñîâåðøàåòñÿ â ýòîò äåíü îñâÿùåíèå âîäû, ×åñòíûé Êðåñò âûíîñèòñÿ íàêàíóíå âî âðåìÿ óòðåíè è ïåðåíîñèòñÿ ñ ïðåñòîëà íà ñåðåäèíó õðàìà àðõèåðååì èëè ñâÿùåííèêîì. Êðåñò óáèðàåòñÿ áëàãîâîííûìè öâåòàìè, âàñèëüêàìè.  äåíü ïðàçäíèêà âìåñòå ñ îñâÿùåíèåì âîäû ñîâåðøàåòñÿ îñâÿùåíèå ìåäà, ò.í. ïåðâûé ìåäîâûé Ñïàñ: "Ñïàñ íà âîäå", "Ìîêðûé Ñïàñ".

Ýòî ïåðâûé èç òðåõ ïðàçäíèêîâ Âñåìèëîñòèâîìó Ñïàñó, ñîâåðøàåìûõ â àâãóñòå. Âòîðîé - Ïðåîáðàæåíèå Ãîñïîäà Áîãà è Ñïàñà íàøåãî Èèñóñà Õðèñòà, ïðàçäíóåìûé 19 àâãóñòà. Òðåòèé - ïåðåíåñåíèå â Êîíñòàíòèíîïîëü Íåðóêîòâîðíîãî Îáðàçà Ãîñïîäà - 29 àâãóñòà.

Òðè ýòèõ ïðàçäíèêà ñîåäèíÿþò ñîáîé Óñïåíñêèé ïîñò. 14 àâãóñòà âñïîìèíàþòñÿ Öåðêîâüþ è ñåìü ñâÿòûõ ìó÷åíèêîâ Ìàêêàâååâ. Èìÿ Ìàêêàâåé, ÷òî ïåðåâîäèòñÿ êàê "Êòî ïîäîáåí Òåáå èç áîãîâ, Ãîñïîäè", íîñèë èóäåéñêèé âîæäü Èóäà, ïîáåäîíîñíî ñðàæàâøèéñÿ ñ ñèðèéñêèì öàðåì Àíòèîõîì Åïèôàíîì. Ïîòîì Ìàêêàâåÿìè ñòàëè çâàòü âñåõ áðàòüåâ è ïîòîìêîâ åãî, êîòîðûå ïîñòðàäàëè çà õðàíåíèå îòå÷åñêèõ òðàäèöèé.

Ñâÿòûå ìó÷åíèêè Ìàêêàâåè ñòÿæàëè ñåáå ìó÷åíè÷åñêèå âåíöû â äíè òÿæêîãî äëÿ ñâîåãî íàðîäà ðàáñòâà. Ïðèâåðæåíåö ýëëèíñêîãî êóëüòà Àíòèîõ, ââåë â Èåðóñàëèìå è âñåé Èóäåå ÿçû÷åñòâî è îñêâåðíèë õðàì Ãîñïîäåíü. Ìíîãèå îòïàëè îò Èñòèííîãî Áîãà. Îäíàêî îñòàâàëèñü è òå, êòî ñêîðáåë î ïàäåíèè íàðîäà Áîæèÿ, ïðîäîëæàÿ âåðèòü â ãðÿäóùåå ïðèøåñòâèå Ñïàñèòåëÿ. Çàêîíîó÷èòåëü Åëåàçàð çà ïðèâåðæåííîñòü Ìîèñååâó Çàêîíó áûë ñóäèì, ïîøåë íà ìó÷åíèÿ è ñêîí÷àëñÿ â Èåðóñàëèìå.

Ìóæåñòâåííî ïðåòåðïåëè æåñòîêèå ìóêè çà âåðó è ó÷åíèêè ñâÿòîãî Åëèàçàðà - ñåìü áðàòüåâ Ìàêêàâååâ è èõ ìàòü Ñîëîìîíèÿ, îòêàçàâøèñü ïðèíåñòè æåðòâó ÿçû÷åñêèì áîãàì. Ïîñëå ñìåðòè ñâîèõ äåòåé ñâÿòàÿ Ñîëîìîíèÿ íàä èõ òåëàìè âîçäåëà ðóêè ñ áëàãîäàðíîé ìîëèòâîé Áîãó è ñêîí÷àëàñü. Ïðîèçîøëî ýòî ñîáûòèå â 166 ãîäó äî Ðîæäåñòâà Õðèñòîâà.

Ïîäâèã ñåìè áðàòüåâ Ìàêêàâååâ âîîäóøåâèë Èóäó Ìàêêàâåÿ, ïîäíÿâøåãî âîññòàíèå ïðîòèâ Àíòèîõà. Ñ ïîìîùüþ Áîæèåé ïîáåäà áûëà îäåðæàíà, à õðàì Èåðóñàëèìñêèé î÷èùåí îò èäîëîâ.

Ïðàçäíèê â ÷åñòü ìó÷åíèêîâ Ìàêêàâååâ - îäèí èç äðåâíåéøèõ ïðàçäíèêîâ õðèñòèàíñêîé Öåðêâè.  ÷åñòü ýòèõ ìó÷åíèêîâ ïèñàëè ïîõâàëüíûå ñëîâà çíàìåíèòûå îòöû è ó÷èòåëè Öåðêâè: Êèïðèàí Êàðôàãåíñêèé, Àìâðîñèé Ìåäèîëàíñêèé, Ãðèãîðèé Áîãîñëîâ, Èîàíí Çëàòîóñò è äðóãèå.

Ïðèìåðîì âåòõîçàâåòíûõ ìó÷åíèêîâ ïàñòûðè Öåðêâè âîîäóøåâëÿëè ïåðâûõ õðèñòèàí ïåðåíîñèòü íà÷àâøèåñÿ íà íèõ æåñòîêèå ãîíåíèÿ ïîòîìó, ÷òî åñëè ñåðäöåì âåðóåøü â ïðàâäó è ëþáèøü, òî è óñòàìè äîëæåí èñïîâåäîâàòü. Ñèÿíèå âåðû â Ãîñïîäà äîëæíû îáíàðóæèâàòüñÿ â äåëàõ è ñëîâàõ íàøèõ.

Ìó÷åíèêè, êîòîðûå ñåãîäíÿ ïðàçäíóþòñÿ Öåðêîâüþ, äà óêðåïÿò íàñ â ëþáâè, äîáðûõ äåëàõ è âåðå, è íà íàøåé äóøå áóäóò íàïèñàíû ñëîâà Õðèñòà: "Êòî èñïîâåäóåò Ìåíÿ ïåðåä ëþäüìè, òîãî ß èñïîâåäóþ ïåðåä Îòöîì Íåáåñíûì, à êòî ïîñòûäèòñÿ Ìåíÿ, òîãî è ß ïîñòûæóñü ïåðåä Îòöîì Ìîèì Íåáåñíûì".

 ñëóæáå ñâÿòûì ìó÷åíèêàì ãîâîðèòñÿ: Ïðåìóäðîñòè Áîæèåé ñòîëïû ñåäìî÷èñëåííûå è Áîæåñòâåííîãî ñâåòà ñâåòèëüíèêè ñåìèñâå÷íûå, Ìàêêàâåè Âñåìóäðûå, ïðåæäå ìó÷åíèêîâ - ïðåâåëèêèå ìó÷åíèêè, ñ íèìè æå Áîãó ïîìîëèìñÿ î ñïàñåíèè ïî÷èòàþùèõ Âàñ.

Ïðîòîèåðåé Àëåêñàíäð Êðàâ÷åíêî, ìàãèñòð áîãîñëîâèÿ


http://holiday.meta.ua/spas07/1s07.php

Ïåðâûé ñïàñ

14 àâãóñòà

Íàðîäíîå íàçâàíèå ïðàçäíèêà ïðàâîñëàâíîé öåðêâè, ïîñâÿùåííîãî Èèñóñó Õðèñòó- Ñïàñèòåëþ (Ñïàñó). Öåðêîâü óñòðàèâàëà òîðæåñòâåííîå âûíåñåíèå è ïîêëîíåíèå êðåñòó, êðåñòíûé õîä ê âîäîåìàì è îñâÿùåíèå âîäû.  ýòîò äåíü ïðîèñõîäèëè ìàññîâûå ãóëÿíüÿ, êóïàíèÿ ëþäåé è ñêîòà è âñþäó îòäàâàëàñü äàíü âîäå. Ï÷åëîâîäû â ýòîò ïðàçäíèê îñâÿùàëè ìåä. Íàðîäíàÿ òðàäèöèÿ ñâÿçûâàëà ïåðâûé ñïàñ ñ ïðîâîäàìè ëåòà.


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: e985442c48c1.jpg ]


Ïåðâûé Ñïàñ (Ñïàñîâêè, Ñïàñîâ äåíü, Ïðîèñõîæäåíüåâ äåíü, Ìàêîâåè /Ìàêêàâåè/, Ìåäîâûé, Ï÷åëèíûé, Ìîêðûé, Âîäíûé, "Ñïàñ íà âîäå", Êàëèííèê (ñèáèðñê.), Ñîëîìîíèäû-áàáóøêè /ñèáèðñê./) - íàðîäíîå íàçâàíèå ïðàçäíèêà ïðàâîñëàâíîé öåðêâè, ïîñâÿùåííîãî Èèñóñó Õðèñòó - Ñïàñèòåëþ (Ñïàñó), êîòîðûé îòìå÷àåòñÿ 1/14 àâãóñòà.

 öåðêîâíîé òðàäèöèè â ýòîò äåíü ñîâåðøàåòñÿ äâà òîðæåñòâà: Ïðîèñõîæäåíèå (èçíåñåíèå) ×åñòíûõ Äðåâ Æèâîòâîðÿùåãî Êðåñòà Ãîñïîäíÿ (îòñþäà íàçâàíèå - Ïðîèñõîæäåíüåâ äåíü) è ïðàçäíåñòâî Âñåìèëîñòèâîìó Ñïàñó è Ïðåñâÿòîé Áîãîðîäèöå.

Ïðàçäíèê Ïðîèñõîæäåíèÿ ×åñòíûõ Äðåâ ïåðåíåñåí íà Ðóñü èç Êîíñòàíòèíîïîëÿ, ãäå îí ñëîæèëñÿ íà îñíîâå âîäîîñâÿùåíèÿ è êðåñòíîãî õîäà íà âîäû. Äëÿ òîãî, ÷òîáû çàùèòèòü ãîðîä îò ÷àñòî ñëó÷àâøèõñÿ â àâãóñòå ýïèäåìèé èç ñîêðîâèùíèöû èìïåðàòîðñêîãî äâîðöà âûíîñèëè ñâÿùåííóþ ðåëèêâèþ - ñîõðàíèâøóþñÿ ÷àñòèöó Æèâîòâîðÿùåãî Äðåâà Êðåñòà, íà êîòîðîì áûë ðàñïÿò Èèñóñ Õðèñòîñ. Ðåëèêâèþ íåñëè ñ êðåñòíûì õîäîì, âêëþ÷àâøèì èìïåðàòîðà, ê èñòî÷íèêó Ñïàñà, ðàñïîëîæåííîìó çà ãîðîäñêîé ñòåíîé, è äàëåå â õðàì Ñâÿòîé Ñîôèè. Äî ïðàçäíèêà Óñïåíèÿ Áîãîðîäèöû ñâÿòûíþ íîñèëè ïî ãîðîäó ñ êðåñòíûì õîäîì "äëÿ îñâÿùåíèÿ ìåñò è äëÿ îòâðàùåíèÿ áîëåçíåé", ïðåäëàãàÿ íàðîäó ïîêëîíèòüñÿ ñâÿòîìó êðåñòó. Îòñþäà è ïðîèçîøëî íàèìåíîâàíèå ïðàçäíèêà - "ïðîèñõîæäåíèå" (âìåñòî "âûíåñåíèå", "èñõîæäåíèå") ÷åñòíûõ äðåâ êðåñòà - êàê íåòî÷íûé ïåðåâîä ãðå÷åñêîãî íàçâàíèÿ.

Íà Ðóñè âèäîèçìåíåíèå ïðàçäíèêà Ïðîèñõîæäåíèÿ êðåñòà ïðèâåëî ê óñòàíîâëåíèþ â ê. XIV â. ïðàçäíèêà ñ ïîêëîíåíèåì ÷åñòíîìó Êðåñòó Õðèñòîâó è ñ òîðæåñòâåííîé ñëóæáîé Âñåìèëîñòèâîìó Ñïàñó è Êðåñòó. Íà ðóáåæå XIV - XV ââ. â ïðîëîãàõ - ñëàâÿíî-ðóññêèõ öåðêîâíî-ó÷èòåëüíûõ ñáîðíèêàõ - ïîÿâëÿåòñÿ ðóññêîå ñêàçàíèå îá óòâåðæäåíèè ýòîãî ïðàçäíåñòâà.  ñêàçàíèè ãîâîðèòñÿ, ÷òî îíî áûëî óñòàíîâëåíî Êîíñòàíòèíîïîëüñêèì ïàòðèàðõîì Ëóêîþ è Êèåâñêèì ìèòðîïîëèòîì Êîíñòàíòèíîì â ïàìÿòü çíàìåíèé îò òðåõ ñâÿòûíü - Êðåñòà Õðèñòîâà, èêîíû Âëàäèìèðñêîé Áîãîìàòåðè è îáðàçà Ñïàñà. Çíàìåíèå ïðîèçîøëî âî âðåìÿ ïîáåäû âèçàíòèéñêîãî èìïåðàòîðà Ìàíóèëà íàä ñàðàöèíàìè, à òàêæå ðóññêîãî êíÿçÿ Àíäðåÿ Áîãîëþáñêîãî íàä âîëæñêèìè áîëãàðàìè â ïîõîäå 1164 ã. Ïðîòèâíèêè áûëè ïîáåæäåíû è îáðàòèëèñü â áåãñòâî, à îò ñâÿòûõ èêîí, íàõîäèâøèõñÿ ñðåäè âîéñê, èñõîäèëè ëó÷è, îñåíÿâøèå ïîëêè. Ãðå÷åñêèé öàðü è ðóññêèé êíÿçü îáìåíÿëèñü ñîîáùåíèÿìè îá îäåðæàííûõ ïîáåäàõ è î ÷óäåñíîì ñèÿíèè, èñõîäèâøèì îò ñâÿòûõ èêîí.  ÷åñòü ÷åãî è áûë óñòàíîâëåí ïðàçäíèê. Ê XV â. îòíîñÿòñÿ èêîíû Ïðîèñõîæäåíèÿ êðåñòà, íà êîòîðûõ èçîáðàæàëñÿ âèçàíòèéñêèé êðåñòíûé õîä ê âîäàì Ñïàñîâà èñòî÷íèêà.  XVI-XVIII ââ. ñòðîèëèñü öåðêâè, ïîñâÿùåííûå ïðàçäíèêó Ïðîèñõîæäåíèÿ ×åñòíîãî è Æèâîòâîðÿùåãî Êðåñòà Ãîñïîäíÿ. Èõ ÷èñëî áûëî íåâåëèêî, èíîãäà îíè ïåðåèìåíîâûâàëèñü â Ñïàññêèå èëè Âñåìèëîñòèâîãî Ñïàñà.  íàñòîÿùåå âðåìÿ â ýòîò ïðàçäíèê ïðè áîãîñëóæåíèè ñîâåðøàåòñÿ âûíîñ êðåñòà íà ñåðåäèíó õðàìà è ïîêëîíåíèå åìó, à ïîñëå ëèòóðãèè - êðåñòíûé õîä íà âîäó.

Ñîãëàñíî æå äðåâíåìó ïðåäàíèþ, 1 àâãóñòà ñâÿòîé áëàãîâåðíûé êíÿçü Êèåâñêèé Âëàäèìèð êðåñòèëñÿ ñàì è êðåñòèë Ðóñü.  ýòîò äåíü â ïàìÿòü î Âåëèêîì ñîáûòèè Êðåùåíèÿ Ðóñè ñîâåðøàåòñÿ îñâÿùåíèå âîäû.  "Ñêàçàíèè äåéñòâåííûõ ÷èíîâ ñâÿòûÿ ñîáîðíûå è àïîñòîëüñêèÿ öåðêâè Óñïåíèÿ" (1627 ãîä) ãîâîðèòñÿ: "À íà Ïðîèñõîæäåíèå â äåíü ×åñòíîãî Êðåñòà áûâàåò (êðåñòíûé) õîä, îñâÿùåíèÿ ðàäè âîäíàãî è ïðîñâåùåíèÿ ðàäè ëþäñêàãî, ïî âñåì ãðàäàì è âåñÿì" (Ïðàâîñëàâíûé öåðêîâíûé êàëåíäàðü íà 1993 ãîä. Ñ. 79).

Ïðàçäíèê Ïðîèñõîæäåíèÿ ×åñòíûõ Äðåâ Æèâîòâîðÿùåãî Êðåñòà Ãîñïîäíÿ øèðîêî îòìå÷àëñÿ â ñðåäíåâåêîâîé Ðóñè. Ñ îñîáîé òîðæåñòâåííîñòüþ ýòî ïðîèñõîäèëî â Ìîñêâå, ãäå ñîâåðøàëñÿ êðåñòíûé õîä íà âîäó è ÷èí âîäîîñâÿùåíèÿ, îòëè÷àâøèåñÿ îñîáîé òîðæåñòâåííîñòüþ, â êîòîðûõ ó÷àñòâîâàë ñàì öàðü. Íàêàíóíå Ïåðâîãî Ñïàñà, ò.å. â êàíóí Ñïàñîâà çàãîâåíüÿ, âå÷åðîì 31 èþëÿ, ñ Åâäîêèìîâà äíÿ íà Ïåðâûé Ñïàñ, ãîñóäàðü âûåçæàë â Ñèìîíîâ ìîíàñòûðü, ãäå ñëóøàë âå÷åðíþ, à â ñàì ïðàçäíèê ñòîÿë çàóòðåíþ. Íàïðîòèâ Ñèìîíîâà ìîíàñòûðÿ, íà Ìîñêâå-ðåêå óñòðàèâàëàñü "Èîðäàíü", êàê â äåíü Áîãîÿâëåíèÿ (Ñì. Êðåùåíèå). Íàä âîäîþ ñîîðóæàëàñü ñåíü íà ÷åòûðåõ ñòîëáàõ ñ êàðíèçîì ("ñ ãçìûçîì"), êîòîðàÿ ðàñïèñûâàëàñü è óâåí÷èâàëàñü çîëîòûì êðåñòîì. Ïî óãëàì "Èîðäàíè" èçîáðàæàëèñü ñâÿòûå åâàíãåëèñòû, âíóòðè íåå - àïîñòîëû è äðóãèå ñâÿòèòåëè. Èîðäàíñêàÿ ñåíü óêðàøàëàñü öâåòàìè, ëèñòüÿìè, ïòèöàìè. Îêîëî "Èîðäàíè" óñòðàèâàëèñü äâà ìåñòà - äëÿ ãîñóäàðÿ, â âèäå êðóãëîãî ïÿòèãëàâîãî õðàìà, è äëÿ ïàòðèàðõà, êîòîðûå ðàñïèñûâàëèñü, óêðàøàëèñü ðåçüáîþ è îãîðàæèâàëèñü ïîçîëî÷åííîé ðåøåòêîé, ïîìîñò âîêðóã íèõ çàñòèëàëñÿ àëûì ñóêíîì.  íàçíà÷åííîå âðåìÿ, ïîä êîëîêîëüíûé çâîí ãîñóäàðü âûõîäèë íà âîäó, îêðóæåííûé áîÿðàìè è ñëóæèëûìè ëþäüìè, äëÿ òîðæåñòâåííîãî îñâÿùåíèÿ âîäû.

Äåéñòâî Ïðîèñõîæäåíèÿ íà÷èíàëîñü ñ ïîãðóæåíèÿ Æèâîòâîðÿùåãî Êðåñòà â âîäó. Ïîñëå ïðî÷òåíèÿ ìîëèòâ ãîñóäàðü ñ áîÿðàìè îïóñêàëñÿ â "Èîðäàíü", âîçëîæèâ ïðè ýòîì íà îáû÷íîå âûåçäíîå ïëàòüå ñâÿòûå êðåñòû ñ ìîùàìè - çîëîòûå, óíèçàííûå äðàãîöåííûìè êàìíÿìè, îäèí èç êîòîðûõ ïðèíàäëåæàë ïåðâîìó èç ìîñêîâñêèõ ìèòðîïîëèòîâ - ñâ. Ïåòðó, äðóãèì áëàãîñëîâèëà öàðÿ Àëåêñåÿ åãî áàáêà, èíîêèíÿ Ìàðôà Èâàíîâíà. Ïåðåîäåâøèñü ïîä "ñåíüþ" â ñóõîå ïëàòüå, öàðü ïðèêëàäûâàëñÿ ê êðåñòó è ïðèíèìàë ïàòðèàðøåå áëàãîñëîâåíèå. Äóõîâåíñòâî îñâÿùåííîé ("èîðäàíñêîé") âîäîþ êðîïèëî âîéñêà è çíàìåíà, à æåëàþùèì ðàçëèâàëàñü ñâÿòàÿ âîäà. Äâå ñåðåáðÿíûõ ñòîïû ñ ýòîé âîäîþ îòïðàâëÿëèñü â öàðñêèé äâîðåö.

Ïîñëå ÷èíà âîäîîñâÿùåíèÿ óñòðàèâàëèñü íàðîäíûå ãóëÿíüÿ.  Ìîñêâå ñõîäèëèñü ãóëÿòü îêîëî Ñèìîíîâà ìîíàñòûðÿ; â Òóëå ñîáèðàëèñü íà Ïîïîâîì áîëîòå, çà ãîðîäîì.  Íîâãîðîäå ê Ïåðâîìó Ñïàñó áûëà ïðèóðî÷åíà Ñïàññêàÿ "ïðàçäíèöêàÿ" - íàðîäíîå ãóëÿíüå, áûòîâàâøåå äî XIX - íà÷àëà XX â. è ïðîèñõîäèâøåå íà îñòðîâêå, îêîëî êðåïîñòíûõ "ïðîèñõîæäåíñêèõ" èëè âîäÿíûõ âîðîò, ïîëó÷èâøèõ äàííîå íàçâàíèå îò òîãî, ÷òî ÷åðåç ýòè âîðîòà ïðîõîäèë â îïðåäåëåííûå äíè êðåñòíûé õîä íà ðåêó Âîëõîâ.

Íå òîëüêî â ãîðîäàõ, íî è â äåðåâíÿõ è ñåëàõ Ðîññèè öåðêîâüþ óñòðàèâàëîñü òîðæåñòâåííîå âûíåñåíèå êðåñòà, ñîâåðøàëñÿ êðåñòíûé õîä ê âîäîåìàì (ðåêàì, îçåðàì, ïðóäàì) è èñòî÷íèêàì âîäû (êîëîäöàì), ãäå ïðîèñõîäèëè ìîëåáíû è îñâÿùåíèå âîäû.  ýòîò äåíü îòäàâàëè äàíü âîäå, ïîýòîìó è íàçûâàëè â íàðîäå Ïåðâûé Ñïàñ - "Ñïàñîì íà âîäå", Âîäíûì èëè Ìîêðûì. Ïîñëå âîäîñâÿòèÿ ïðèíÿòî áûëî êóïàòüñÿ, ÷òîáû çàùèòèòüñÿ îò ëèõîðàäêè è ñãëàçà. Òàê, â Âàëäàå Íîâãîðîäñêîé ãóáåðíèè êóïàëèñü ïðÿìî â ðóáàøêàõ. Ãîâîðèëè: "Íà Ñïàñà â Åðäàíè êóïàòüñÿ - íåçàìîëåííûå ãðåõè ïðîñòÿòñÿ". Êðîìå ëþäåé êóïàëè ëîøàäåé, à ïàñòóõè ïðèãîíÿëè ñ ïàñòáèù äîìàøíþþ ñêîòèíó è çàãîíÿëè åå â ðåêó, äëÿ òîãî ÷òîáû çàùèòèòü æèâîòíûõ îò ðàçíûõ áîëåçíåé.

Òàê, â Çàðàéñêîì ó. Ðÿçàíñêîé ãóá. íà ëóã, ðàñïîëîæåííûé íåäàëåêî îò ðó÷üÿ èëè ðåêè ìàëü÷èêè-ïîäðîñòêè ïðèãîíÿëè ëîøàäåé ñî âñåãî ïðèõîäà. Îíè âûñòðàèâàëè ëîøàäåé â äâå èëè òðè ëèíèè, îñòàâëÿÿ ïðîõîä ìåæäó íèìè, è îæèäàëè ïðèõîäà êðåñòíîãî õîäà ñ õîðóãâÿìè è èêîíàìè. Ïî îêîí÷àíèè ìîëåáíà è îñâÿùåíèÿ âîäû ñâÿùåííèê â ñîïðîâîæäåíèè ïðè÷åòíèêà ïðîõîäèë ïî ðÿäàì ëîøàäåé è êðîïèëè èõ ñâÿòîé âîäîþ èç âîäîñâÿòíîé ÷àøè èëè êàíäåè, ïðè ýòîì íå îñòàâàëèñü áåç âíèìàíèÿ è ëîøàäè êðåñòüÿí è ãîñïîä, ïðèåõàâøèõ íà âîäîñâÿòèå.  íåêîòîðûõ ìåñòàõ ëîøàäåé íå êðîïèëè âîäîþ, à ïåðåãîíÿëè âïëàâü ÷åðåç ðåêó, â êîòîðîé âîäà ïðåäâàðèòåëüíî îñâÿùàëàñü. Ëîøàäåé, êàê è âåñü äðóãîé ñêîò, îáû÷íî êóïàëè â ýòîò äåíü â ïîñëåäíèé ðàç, òàê êàê ñ÷èòàëîñü, ÷òî åñëè âûêóïàòü ëîøàäü ïîñëå ýòîãî äíÿ, òî îíà íå ïåðåæèâåò ïðåäñòîÿùåé çèìíåé ñòóæè - ó íåå "çàñòûíåò êðîâü"; à íà ñëåäóþùèé äåíü ïîèëè èõ ÷åðåç ñåðåáðî, ò.å. ïîëîæèâ â âîäó ÷òî-íèáóäü ñåðåáðÿíîå, ÷òîáû îíè áûëè çäîðîâûìè è ñèëüíûìè.


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: 7d10b2210cd8.jpg ]


Èìåíîâàëñÿ Ïåðâûé Ñïàñ è ìåäîâûì - îò îáèëèÿ ìåäà, êîòîðûé â ýòîò äåíü ï÷åëîâîäû â ïåðâûõ âûðåçàííûõ ñîòàõ íîñèëè îñâÿùàòü â öåðêîâü (èíîãäà ãîâîðèëè: "Íà ïîìèí ðîäèòåëåâ"). Êðåñòüÿíå ñ÷èòàëè, ÷òî ñ ýòîãî äíÿ ï÷åëû ïðåêðàùàþò ïðîèçâîäèòü ìåä ("ï÷åëà ïåðåñòàåò íîñèòü ìåäîâóþ âçÿòêó"), ïîýòîìó íåîáõîäèìî áûëî "çàëîìàòü ñîòû" ("Íà Ïåðâûé Ñïàñ çàëàìûâàé ñîòû"), èíà÷å ï÷åëû èç ñîñåäíèõ óëüåâ çàáåðóò âåñü ìåä. Äëÿ "âûëàìûâàíèÿ" ïåðâûõ ñîò íà ïàñåêå ï÷åëîâîä îäåâàëñÿ â ÷èñòóþ îäåæäó, îñåíÿëñÿ êðåñòíûì çíàìåíèåì, âûáèðàë ñàìûé áîãàòûé ïî ìåäîâîìó çàïàñó óëåé - ïîñëå ÷åãî "ïîäðåçûâàë" ñîòû ("Íà Ïåðâûé Ñïàñ ìàêàé â ìåä íîæè" - ñìîëåíñê.) è, ïîëîæèâ ÷àñòü èõ â íîâóþ, íå áûâøóþ â óïîòðåáëåíèè äåðåâÿííóþ ïîñóäó, îòíîñèë â öåðêîâü. Ïîñëå îáåäíè ñâÿùåííèê îñâÿùàë ìåä íîâîãî óðîæàÿ è òîëüêî òåïåðü åãî ðàçðåøàëîñü åñòü. ×àñòü îñâÿùåííîãî ìåäà ("ïîïîâà äîëÿ") îñòàâàëàñü â öåðêâè, çàòåì óãîùàëñÿ ïðè÷ò, íèùèå ("Íà Ïåðâûé Ñïàñ è íèùèé ìåäêó ïîïðîáóåò!") è äåòè. Ïðîáóÿ ïåðâûé ìåä, ðåáÿòà ïðèãîâàðèâàëè:

"Äàé, Ãîñïîäè, õîçÿèíó ìíîãèå ëåòà,
Ìíîãèå ëåòà - äîëãèå ãîäû!
À è äîëãî åìó æèòü - Ñïàñà íå ãíåâèòü,
Ñïàñà íå ãíåâèòü, Áîæüèõ ï÷åë âîäèòü,
Áîæüèõ ï÷åë âîäèòü, ÿðûé âîñê òîïèòü -
Áîãó íà ñâå÷êó, õîçÿèíó íà ïðèáûëü,
Äîìó íà ïðèðàùåíèå,
Ìàëûì äåòóøêàì íà óòåøåíèå".
(Êîðèíôñêèé À.À. 1995. Ñ. 324).

Âîçâðàòèâøèñü èç öåðêâè, ï÷åëîâîäû ðàçãîâëÿëèñü ñâåæèì ìåäîì, ïèðîãàìè ñ ïøåííîé êàøåé è ìåäîì, âàðèëè "ìåäÿíûå" êâàñû è óãîùàëè âñåõ ïðèøåäøèõ â ãîñòè, à â Äðåâíåé Ðóñè ïåêëè íà ïåðâîì ìåäó îãðîìíûé õëåá-ïðÿíèê èç ïåðâîé ðæàíîé ìóêè íîâîãî óðîæàÿ.

Êî äíþ Ïåðâîãî Ñïàñà ïðèóðî÷èâàëîñü íà÷àëî è äðóãèõ õîçÿéñòâåííûõ ðàáîò. Òàê, íà÷èíàëè îòäåëûâàòü îâèíû è î÷èùàòü ãóìíà ("Ãîòîâü ãóìíà è îâèíû"), óñòðàèâàëè "ñèðîòñêèå è âäîâüè ïîìî÷è", ò.å. ïðèõîäèëè ïîìîãàòü ïî õîçÿéñòâó ñèðîòàì è âäîâàì, ÷òî ïðîèñõîäèëî îáû÷íî ïîñëå ñëóæáû â öåðêâè, äî ïðàçäíè÷íîãî îáåäà ("Íà âäîâèé äâîð õîòü ùåïêó êèíü!"). ×àñòî ñàìè ïðèíîñèëè è óãîùåíèå. Ïðèãîâàðèâàëè:

"Òû - çà ñåáÿ,
Ìû - çà òåáÿ,
À Õðèñòîâ Ñïàñ -
Çà âñåõ íàñ!"
(Êîðèíôñêèé À.À. 1995. Ñ. 326).

Îñîáî ïî÷èòàëñÿ Ïåðâûé Ñïàñ â þæíûõ ãóáåðíèÿõ Ðîññèè, ãäå ðàíüøå ñîçðåâàë õëåá è ïëîäû, è ãäå ýòîò ïðàçäíèê ïðèðàâíèâàëñÿ ïî çíà÷åíèþ êî Âòîðîìó Ñïàñó (ñì. Ïðåîáðàæåíèå Ãîñïîäíå). Òàê, â þæíîé Âåëèêîðîññèè ê Ïåðâîìó Ñïàñó â îñíîâíîì çàêàí÷èâàëàñü óáîðêà îâîùåé è õëåáà, è áûëî ïðèíÿòî îñâÿùàòü â öåðêâè âåíêè, ñïëåòåííûå èç êîëîñüåâ, íàïîëíåííûõ íîâûì çåðíîì, è ïåðâûå ïëîäû ñîçðåâøåãî óðîæàÿ.  íàðîäå ãîâîðèëè: "Ñïàñ - âñåìó ÷àñ"; "Îò Ïåðâîãî îò Ñïàñà íàêîïèò è ìóæèê çàïàñà"; "Ñïàñîâ äåíü ïîêàæåò, ÷üÿ ëîøàäêà îáñêà÷åò", ò.å. êòî âîâðåìÿ èëè áûñòðåå äðóãèõ ñîáåðåò óðîæàé â ïîëå.

 äåíü Ïåðâîãî Ñïàñà â öåíòðàëüíîé è þæíîé ïîëîñå Ðîññèè íà÷èíàëñÿ ðàííèé ïîñåâ îçèìîé ðæè ("Ïåðâûé Ñïàñ - ïåðâûé ñåâ"; "Íà Ïåðâûé Ñïàñ ïàøè ïîä îçèìü, ñåé ðîæü, ãîòîâü ãóìíà è îâèíû"; "Äî Ïåòðîâà äíè âçîðàòü, äî Èëüèíà çàáîðîíèòü, íà Ñïàñ - çàñåâàòü!"). Ïåðåä íà÷àëîì ïàøíè óñòðàèâàëèñü êðåñòíûå õîäû íà ïîëÿ; ñîâåðøàëîñü îñâÿùåíèå ñåìÿí, äëÿ ÷åãî èõ íàñûïàëè â ëóêîøêè è âûíîñèëè â ïîëå, ëèáî íåñëè äëÿ îñâÿùåíèÿ â ÷àñîâíþ, öåðêîâü èëè ê êîëîäöó, ãäå ïðîèñõîäèëî âîäîñâÿòèå. Ñåìåíà ðæè äëÿ îñâÿùåíèÿ ïðèíîñèëèñü ëèøü ÷àñòüþ êðåñòüÿí, îñòàëüíûå áðàëè ó íèõ ïî ãîðñòî÷êå. Ïðè îñâÿùåíèè ñåìÿí ñâÿùåííèêîì ÷èòàëàñü îñîáàÿ ìîëèòâà: "Îòæåíè (îòãîíè) îò íàñ, (ãîñïîäè), âñÿ, ñíåäàþùàÿ ïëîä íàø çåìíûé, è âñÿêîå íàêàçàíèå, ïðàâåäíî íàâîäèìîå íà íû (íàñ), ãðåõ ðàäè íàøèõ; è áîãàòûÿ òâîÿ ùåäðîòû íèñïîøëè íà âñÿ ëþäè òâîÿ…" (Ñìèðíîâ Ì.È. 1927. Ñ. 50-51). Îñâÿùåííóþ ðîæü ïðèíîñèëè äîìîé, ñêëàäûâàëè ê îñòàëüíûì ñåìåíàì, ëèáî áðîñàëè ïåðâîé ãîðñòüþ íà ïîëîñó âî âðåìÿ ñåâà.

Êðîìå îñâÿùåíèÿ ðæè â Ïåðâûé èëè Âòîðîé Ñïàñ (ñì. Ïðåîáðàæåíèå Ãîñïîäíå) âûíèìàëè âî âðåìÿ ñëóæáû ò.í. "çàñåâàëüíóþ ïðîñôîðó", êîòîðóþ ïîçæå ïîìåùàëè â ëóêîøêî ñ ñåìåíàìè èëè ïðèâÿçûâàëè ê íåìó íà âåðåâî÷êå. Íåêîòîðûå êðåñòüÿíå ñîõðàíÿëè ê íà÷àëó ñåâà "áëàãîâåùåíñêóþ" èëè "÷åòâåðãîâóþ" ïðîñôîðó, áðàëè ñ ñîáîé èêîíó, êðåñò, ïàñõàëüíîå ÿéöî, õëåá è ñîëü (âëàäèìèðñê.).

Íàêàíóíå Ïåðâîãî Ñïàñà âàðèëè ÿéöà, ïî ÷èñëó íàõîäÿùèõñÿ âî äâîðå ìóæ÷èí; çà îáåäîì êàæäûé ðàçáèâàë ÿéöî è ñìîòðåë - ó êîãî îíî îêàæåòñÿ ïîëíåå, òîò è äîëæåí ñåÿòü ðîæü, ÷òîáû óðîæàé áûë "ïîëíûé" (ñìîëåíñê.).

Ïåðåä íà÷àëîì ñåâà îçèìûõ íàõîäèëè â äåðåâíå ñòàðèêà - óìåëîãî è îïûòíîãî ïàõàðÿ. Ïîääåðæèâàÿ åãî ïîä ðóêè, ïîòðÿñàëè èìè è ãîâîðèëè: "Ïîñåé òû, äåäóøêî, ïåðâóþ ãîðñòî÷êó íà òâîå ñòàðèêîâñêîå ñ÷àñòüå!" (Íåêðûëîâà À.Ô. 1991. Ñ. 299).

Ñ Ïåðâûì Ñïàñîì ñâÿçûâàëèñü ïðîâîäû ëåòà, îêîí÷àíèå ëåòíèõ õîðîâîäîâ, íà÷àëî äâóõíåäåëüíîãî Óñïåíñêîãî ïîñòà, ñ÷èòàþùåãîñÿ "îñêîëêîì îò Âåëèêîãî ïîñòà", ïîýòîìó åãî è ïî÷èòàëè òàêæå êàê è Âåëèêèé ïîñò ("Óñïåíñêèé ïîñò ìóæèêà äîñûòà êîðìèò"; "Ñïàñîâêà - ëàêîìêà, à Ïåòðîâêà /Ïåòðîâñêèé ïîñò/ - ãîëîäîâêà"). Îòìå÷àëèñü è ðàçëè÷íûå ïðèðîäíûå ÿâëåíèÿ, áûâàþùèå îêîëî äíÿ Ïåðâîãî Ñïàñà. Òàê, ñèáèðñêèå êðåñòüÿíå íàçûâàëè Ïåðâûé Ñïàñ ïåðâûì Êàëèííèêîì è óòâåðæäàëè, ÷òî îí "âëå÷åò çà ñîáîé èíåè", êîòîðûå ãóáÿò õëåáíûå çëàêè â ïåðèîä ñîçðåâàíèÿ. "Íà Ñïàñà èíüþ íå áûëî - õëåáà óéäóò (äîçðåþò)"; "Ïðîíåñè Êàëèííèêà ìîðîêîì ëèáî òóìàíîì!". Ãîâîðèëè: "Åñëè çà íåäåëþ ïåðåä Ñïàñîì àèñòû ñòàíóò ïðèãîòîâëÿòüñÿ ê îòëåòó, òî ðàíî çèìà ñòàíåò è áóäåò ìîðîçíàÿ, à âåñíà áóäåò òåïëàÿ"; "Íà Ïåðâûé Ñïàñ îòëåòàþò ëàñòî÷êè è ñòðèæè" ("Îòëåòàåò ïåðâûé òàáóí ñòðèæêîâ" (ñèáèðñê.)). Çàìå÷àëè, ÷òî "ëàñòî÷êè îòëåòàþò â òðè ðàçà, â òðè Ñïàñà" (1, 6 è 16 àâãóñòà). Ñ÷èòàëîñü, ÷òî íàêàíóíå Ïåðâîãî Ñïàñà ëàñòî÷êà â ïîñëåäíèé ðàç îáëåòàåò äåðåâíþ. À â ñàì Ñïàñ â íåêîòîðûõ ãóáåðíèÿõ ïîñëå ñëóæáû â öåðêâè äåòè ñîáèðàëèñü íà êðàþ äåðåâíè - "ïðîñèòü êàñàòîê". Ðåáÿòà èãðàëè â ðàçëè÷íûå èãðû è ïðè ýòîì ñëåäèëè - íå ïîëåòèò ëè èç äåðåâíè ëàñòî÷êà. Óâèäåâ âûëåòàþùóþ ïòèöó, îíè áåæàëè ñëåäîì ñ ïðèãîâîðîì:

"Ëàñòî÷êà - êàñàòêà!
À ãäå æ òâîÿ ìàòêà?
Ãäå òâîè áðàòöû,
Ãäå òâîè äåòêè,
Ãäå æ òâîè ñåñòðèöû?
Èñïåé Ñïàñîâîé âîäèöû!
Óëåòàòü - íå îòëåòàé,
Äî Ñïîæèíîê äîæèâàé".
(ñèìáèðñê.; Êîðèíôñêèé À.À. 1995. Ñ. 327).

Ñîâåðøèâ òàêîé îáû÷àé, ðåáÿòà âåðèëè, ÷òî ëàñòî÷êè íå óëåòÿò èç äåðåâíè äî Óñïåíèÿ Áîãîðîäèöû. Ãîâîðèëè: "Ëàñòî÷êà âåñíó íà÷èíàåò - îñåíü íàêëèêàåò!"; "Ïðèøåë Ïåðâûé Ñïàñ, äåðæè øóáó (âàð. ðóêàâèöû, êîæóõ) ïðî çàïàñ"; "Ñ Ïåðâîãî Ñïàñà - õîëîäíûå ðîñû"; "Îòöâåòàþò ðîçû, ïàäàþò õîëîäíûå ðîñû"; "Ñ Ïåðâîãî Ñïàñà è ðîñà õîðîøà!"; "Ó Ïåðâîãî Ñïàñà âñåãî â çàïàñå: è äîæäü, è â¸äðî"; "Íà Ïåðâûé Ñïàñ îëåíü êîïûòî îáìî÷èë"; " Ïåðâûé Ñïàñ - íà âîäå - îëåíü îáìàêèâàåò ëàïó, âî Âòîðîé Ñïàñ - íà ãîðå - îáìàêèâàåò õâîñò (âîäà õîëîäååò)". Îá ýòîì ãîâîðèòñÿ â ïåñíå:

"Òû îëåíü ëè, ìîé îëåíü,
Òû Àëåøåíüêà!
Òû êóäà-êóäà áåæèøü?
Êóäà ïóòü äåðæèøü?"

"ß áåãó ëè ïîáåãó
Êî ñòóäåíîé êî âîäå…
Ìíå êîïûòöîì ñòóïèòü,
Êëþ÷åâó âîäó ñòóäèòü!"
(Ìåëüíèêîâ-Ïå÷åðñêèé Ï.È. 1986. Ñ.)

 öåðêîâíîé òðàäèöèè äåíü 1 àâãóñòà ïîñâÿùåí íå òîëüêî ïðàçäíèêó Ñïàñà, íî è ïàìÿòè ñåìè âåòõîçàâåòíûõ ìó÷åíèêîâ Ìàêêàâååâ (îòñþäà - Ìàêêàâååâ äåíü) è èõ ìàòåðè Ñîëîìîíèè.  íàðîäíûõ ïðåäñòàâëåíèÿõ ïðîèçîøëî ñîåäèíåíèå ñîçâó÷íîãî èìåíè ñåìè ìó÷åíèêîâ è íàçâàíèÿ ðàñòåíèÿ - "ìàê", ñáîð ñåìÿí êîòîðîãî ïðèõîäèëñÿ íà ýòî âðåìÿ. Ãîâîðèëè: "Ìàêîâåé èëè Ìàêîòðóñ - ñîáèðàþò ìàê".

 Ñèáèðè ýòîò äåíü íàçûâàëè äíåì "Ñîëîìîíèäû - áà(â)óøêè". Ñîëîìîíèäà ïî÷èòàëàñü ìàòåðÿìè, áåðåìåííûìè ("äåòíûì" è "áåð¸æèì áàáàì"), à òàêæå çíàõàðêàìè è ëåêàðèöàìè, óïîìèíàâøèìè åå èìÿ â íàãîâîðàõ îò "âåòðÿíîâà ïåðåëîìó" è êîãäà ïàðèëè â áàíå äåòåé.

Àâòîð: Áàðàíîâà Îëüãà Ãåííàäüåâíà
Èñòî÷íèê: Ðîññèéñêèé ýòíîãðàôè÷åñêèé ìóçåé


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: 63e53c324b42.jpg ]


Äîðîãèå ãîñòè! Âñåõ ïîçäðàâëÿþ ñ ïðàçäíèêîì!

http://uspenie.paskha.ru/

Óñïåíèå Ïðåñâÿòîé Áîãîðîäèöû

îäèí èç äâåíàäöàòè âåëèêèõ öåðêîâíûõ ïðàçäíèêîâ - îòìå÷àåòñÿ 15 àâãóñòà ïî ñòàðîìó ñòèëþ, 28 àâãóñòà ïî-íîâîìó. Ñ 1 àâãóñòà ïî ñòàðîìó ñòèëþ èëè 14 àâãóñòà ïî íîâîìó íà÷èíàåòñÿ äâóõíåäåëüíûé ñòðîãèé Óñïåíñêèé ïîñò.

Îá Óñïåíèè Áîæèåé Ìàòåðè íè÷åãî íå ãîâîðèòñÿ â Áèáëèè, íî ðàññêàç îá ýòîì ñîáûòèè ñîõðàíåí íàì â Ïðåäàíèè Öåðêâè è âûðàæàåòñÿ â èêîíå Ïðàçäíèêà è öåðêîâíîé ñëóæáå.

Ïî÷åìó ìû íå ïå÷àëèìñÿ â äåíü ñìåðòè Áîæèåé Ìàòåðè, à ïðàçäíóåì ýòî ñîáûòèå? Ïîòîìó, ÷òî îäíî óæå ñëîâî "óñïåíèå" ïîêàçûâàåò, ÷òî ñìåðòü Áîæèåé Ìàòåðè áûëà íåîáûêíîâåííîé. Ýòî áûë êàê áû íåäîëãèé ñîí, çà êîòîðûì ïîñëåäîâàëî ðîæäåíèå â âå÷íóþ æèçíü.

Êàæäûé ÷åëîâåê áîèòñÿ ñìåðòè, à òî÷íåå, ñòðàøèòñÿ ïðè ìûñëÿõ î íåé (ñàìóþ ìèíóòó ñìåðòè ëþäè ïåðåæèâàþò ïî-ðàçíîìó). Ýòî ïîíÿòíî: ñìåðòü íååñòåñòâåííà äëÿ ÷åëîâåêà. Áîã, ñîçäàâàÿ ïåðâûõ ëþäåé, òâîðèë èõ íå äëÿ òîãî, ÷òîáû îíè óìåðëè. Ñìåðòü ïîñëå ãðåõîïàäåíèÿ ïåðâûõ ëþäåé ñòàëà óäåëîì âñåãî ÷åëîâå÷åñòâà. Èèñóñ Õðèñòîñ, ïî ñâèäåòåëüñòâó Åâàíãåëèÿ, òîæå ïåðåæèë òÿæêèå äóøåâíûå ñòðàäàíèÿ, «ñêîðáåë ñìåðòåëüíî» ïåðåä ðàñïÿòèåì íà êðåñòå. È èìåííî äëÿ òîãî, ÷òîáû ñïàñòè ÷åëîâåêà îò ñìåðòè, âîïëîòèëñÿ Ñûí Áîæèé. Îí ïðîøåë âåñü ïóòü ÷åëîâåêà äî êîíöà, ïîñëå ñìåðòè Ñâîåé äóøîé ñîøåë âî àä è ðàçðóøèë åãî.

Ïîñëå Âîñêðåñåíèÿ Èèñóñà Õðèñòà ñìåðòü ïåðåñòàëà áûòü óõîäîì âî òüìó çàáâåíèÿ. Äëÿ âåðóþùåãî âî Õðèñòà ÷åëîâåêà ñìåðòü ñòàíîâèòñÿ òàèíñòâîì ðîæäåíèÿ â íîâóþ æèçíü. Âñå óñîïøèå îæèäàþò ñâîåãî âîñêðåñåíèÿ èç ìåðòâûõ, êîòîðîå ïðîèçîéäåò ïðè Âòîðîì ïðèøåñòâèè Õðèñòà. Êîí÷èíà Áîæèåé Ìàòåðè è ñòàëà ïðèìåðîì ãëóáîêî õðèñòèàíñêîãî ïåðåæèâàíèÿ ñìåðòè êàê òàèíñòâà ïåðåõîäà â íîâóþ æèçíü è âñòðå÷è ñ Ãîñïîäîì.

Ñâÿòàÿ Öåðêîâü ñòàðàåòñÿ è â íàñ âñåëèòü òàêîå æå áåçñòðàøèå ê ñìåðòè, à óìåðøèõ íàçûâàåò óñîïøèìè, òî åñòü óñíóâøèìè. Áëàæåííàÿ æèçíü ñ Áîãîì, Áîãîðîäèöåé, ñâÿòûìè è ñâîèìè áëèçêèìè â áóäóùåì íàñòîëüêî íåñîìíåííà äëÿ õðèñòèàíèíà, ÷òî îí âîèñòèíó ñìîòðèò íà ñìåðòü òîëüêî êàê íà ñîí.


[ Èçîáðàæåíèå íà ñòîðîííåì ñàéòå: 97f031f6b0ac.jpg ]

http://knigastore.net/document7261.html

Âòîðàÿ æèçíü. Îáåçüÿíà.
(1-3 ãîäà)

Âòîðîé âîçðàñò íàñòóïàåò â ãîä, õîòÿ, ñêîðåå âñåãî, ðå÷ü èäåò î ñåìè-âîñüìè ìåñÿöàõ.

Êîí÷àåòñÿ äâóõòåððèòîðèàëüíîñòü, íåò áîëüøå ìîñòà, ñâÿçûâàþùåãî ñ Òåì ìèðîì, ÷åëîâåê ïåðåøåë â êðóã ñåìüè. Çàòî íà÷èíàåò ôîðìèðîâàòüñÿ ïàìÿòü – çàëîã ñâÿçíîãî âîñïðèÿòèÿ æèçíè. Õîòÿ îíà åùå ìëàäåí÷åñêàÿ, ôðàãìåíòàðíàÿ. Âñïîìíèòå ëó÷øèå ôèëüìû Òàðêîâñêîãî, Ôåëëèíè, Ñîëîâüåâà îíè ôðàãìåíòàðíû, îòðûâî÷íû. Ñþæåòíîñòü íå ñâîéñòâåííà ìàñòåðàì ãîäà Îáåçüÿíû.

Êîí÷èëñÿ âîåííûé îáðàç æèçíè. Íàñòóïèëà ëþáîâü – ê ìèðó, ê ðîäèòåëÿì è ê ñåáå. Ëþáîâü î÷åíü êîíêðåòíàÿ è îñÿçàåìàÿ. Íàäî ïîòðîãàòü ìèð, ðîäèòåëåé, ñåáÿ. Ìîæíî è ëèçíóòü è êóñíóòü… Íó ÷åì íå ìàëåíüêàÿ çàáàâíàÿ, äîáðàÿ îáåçüÿíêà… È åñëè ëþáîâü – ýòî íàóêà î âçàèìîïðîíèêíîâåíèè, òî ïîñòèãíóòü ýòó íàóêó íàäî çà î÷åíü êîðîòêîå âðåìÿ – â òå÷åíèå âòîðîãî âîçðàñòà.

Ëþáîâü òîæäåñòâåííà ýìïèðèçìó – òî åñòü áåññèñòåìíîìó ïåðåáîðó âñåãî, ÷òî ïîïàäàåòñÿ ïîä ðóêó, òàê ÷òî ïîçàáîòüòåñü, ÷òîáû âñåãäà ïîïàäàëîñü ÷òî-íèáóäü íîâåíüêîå.

Êàêîå ðåçêîå îòëè÷èå îò ïåðâîãî âîçðàñòà – òàì âîåííîå îäíîîáðàçèå, à çäåñü – áåññèñòåìíîñòü è ðàçáðîä.

Íå ñòîèò çàáûâàòü, ÷òî âêóñ è îáîíÿíèå ôîðìèðóþòñÿ â ýòîì âîçðàñòå. Íå íàäî êîðìèòü ðåáåíêà ñêàçêàìè î äåòñêîé åäå.

Ôàêòè÷åñêè ýòî ïåðâûé âîçðàñò ðåàëüíîãî ñóùåñòâîâàíèÿ ÷åëîâåêà. Îí âûøåë â ìèð, è ìîæåò áûòü, ãëàâíûì îòêðûòèåì â ýòîì ìèðå îêàæåòñÿ ñóùåñòâîâàíèå â íåì ñâîåé ñîáñòâåííîé ïåðñîíû. Âîò ïî÷åìó òàê óäà÷íî, ÷òî Îáåçüÿíà – èíòðîâåðò, çíàê, îáðàùåííûé âíóòðü.  ýòîì âîçðàñòå ëèøíåå îáùåíèå íè ê ÷åìó. Ïóñòü ïîñîçåðöàåò ñâîé ïóï.

Îñâàèâàÿ ñâîå "ß", îí îñâàèâàåò ñâîå òåëî. Ñèäåòü, ïîëçàòü, õîäèòü, ïîäòÿãèâàòüñÿ – âñå ýòî òîæå çàäà÷è âîçðàñòà. Çàêëàäûâàåòñÿ ôèçè÷åñêàÿ ìîùü íà âñå äåòñòâî. Åñëè âî âòîðîì âîçðàñòå íå ñîçäàëè áîãàòûðÿ, òàê è áóäåò âñå äåòñòâî õèëûì.

Êñòàòè, Îáåçüÿíà – çíàê âîëåâîé. Íå ìåøàéòå âîëå ðåáåíêà, ïóñòü îäåðæèò íåñêîëüêî ïîáåä, íå ïîìåøàåò. Íî âñå-òàêè íàäî ïîìíèòü, ÷òî âîñïèòàíèå âîëè – ýòî çàäà÷è ÷åòâåðòîãî âîçðàñòà, à ïîêà âîëÿ – ñêîðåå, îòäûõ îò ëþáîâíûõ èãð.

Òðåòüÿ æèçíü. Êîçà.
(îò 3 äî 7 ëåò)

Ïîñëå äâóõ ñ ïîëîâèíîé ëåò ñ ìàëûøîì ïðîèñõîäèò íå ñàìàÿ ïðèÿòíàÿ äëÿ îêðóæàþùèõ ìåòàìîðôîçà. Ñëàä÷àéøèé âîëåâîé ôèçêóëüòóðíèê ïðåâðàùàåòñÿ â ïëàêñèâîãî, êàïðèçíîãî íåãàòèâèñòà, æóëèêà è áåçäåëüíèêà.

Íî ïëîõèõ âîçðàñòîâ íå ñóùåñòâóåò, êàê íåò è ïëîõèõ çíàêîâ. È âåëèêèé çíàòîê äåòñêèõ äóø – Êîðíåé ×óêîâñêèé áîëüøå âñåãî ëþáèë èìåííî ýòîò âîçðàñò, íàçâàâ åãî âîçðàñòîì ëèíãâèñòè÷åñêîé ãåíèàëüíîñòè.

×åëîâåê îñâàèâàåò âåñü îáúåì ìèðîçäàíèÿ. Ïåðâàÿ ÷àñòü ìèðîçäàíèÿ – ïðèðîäà, âòîðàÿ – ÿçûêîâîé ýêâèâàëåíò âñåãî ñóùåãî. Ñëîâî è ìèð òîæäåñòâåííû. Òàê ÷òî íåîáõîäèìî ïîçàáîòèòüñÿ, ÷òîáû è ñëîâàðíûé çàïàñ, è çàïàñ çíàíèé î ìèðå ó ðåáåíêà ê ñåìè ãîäàì áûë ñòîïðîöåíòíûì.

Ïóñòü âàñ íå îáìàíåò âèäèìîñòü çàñòîÿ â ðàçâèòèè ðåáåíêà. Þíûé çàâåðøèòåëü, êàê ãóáêà, âïèòûâàåò ñëîâà, ôðàçû, îáîðîòû, ñêàçêè, ôèëüìû, ãîðû, ñòåïè, ëåñà. Ëèøü áû âû íå äåðæàëè åãî íà ãîëîäíîì ïàéêå âïå÷àòëåíèé.

Ðàçóìååòñÿ, ÷òîáû èìåòü ñòîëü îòêðûòóþ äëÿ âïå÷àòëåíèé íàòóðó, íàäî áûòü ñîçåðöàòåëüíûì è ñâåðõ÷óâñòâèòåëüíûì çíàêîì – òàêîâà Êîçà.

Âàæíåéøåé çàäà÷åé âîçðàñòà ñòàíîâèòñÿ îäóøåâëåíèå. Ðåáåíîê îäóøåâëÿåò âåñü ìèð. Íå ñóøèòå åãî ñëåç, ïóñòü ïîïëà÷åò â ýòîì âîçðàñòå – âûðàñòåò äîáðûì. Íî íå çàáûâàéòå æàëåòü ÷åëîâåêà, îí äåéñòâèòåëüíî áåççàùèòåí â ýòîì âîçðàñòå.

Êîíå÷íî, æèçíü – íå êíèãà, è ðîäèòåëÿì òåðïåòü óïðÿìñòâî, íåãàòèâèçì, êàïðèçû íåëåãêî. Êàê áîðîòüñÿ? Áåç èçëèøíåé ñåðüåçíîñòè. Íå íàäî âçûâàòü ê ñîâåñòè – îíà åùå íå âûçðåëà, ïðåâðàùàéòå âñå â èãðó, ïîáîëüøå ôàíòàçèè.

Òàê ÷òî ïðè íåêîòîðîì èçáûòêå ñèë è äîñòàòî÷íîì âðåìåíè è ýòîò âîçðàñò ìîæíî ñäåëàòü ïðàçäíèêîì äëÿ ðîäèòåëåé è äåòåé. Õîòåëîñü áû äàòü ñîâåò – íå ôîðñèðóéòå äîøêîëüíóþ ó÷åáó, ïóñòü íàèãðàåòñÿ, íàáîëòàåòñÿ, ïóñòü ãîëîä íà ó÷åáó ñòàíåò âîë÷üèì.