ýòîì ñîîáùåíèè ïðèâåäåíû âûïèñêè èç êíèãè
Ðûöàðñêèå ðîäû âåëèêîãî êíÿæåñòâà ËèòîâñêîãîÏðèâîæó òåêñò òàê, êàê âûëîæèë òîïèêàñòåð.
Áîëüøèíñòâî äîêóìåíòîâ, î êîòîðûõ èä¸ò ðå÷ü è íà êîòîðûå â òåêñòå äàíû ññûëêè, áûëè óæå âûëîæåíû ðàíåå â òåìå.
Íî åñòü è íåèçâåñòíûå ìíå äîïîëíåíèÿ.
Ò.ê. ëèòåðàòóðíîãî ïåðåâîäà ÿ íå ìîãó ïðåäëîæèòü - âûêëàäûâàþ íà ÿçûêå îðèãèíàëà.
Rody rycerskie Wielkiego Księstwa LitewskiegoJan Ciechanowicz /ßí Öåõàíîâè÷/
àëôàâèò
AGAD - Ãëàâíàÿ Àðõèâ Äðåâíèõ àêòîâ â Âàðøàâå
AOJZR - Àêòû ïî èñòîðèè þãî-çàïàäíîé Ðîññèè
AOZR - Àêòû ïî èñòîðèè çàïàäíîé Ðîññèè
Archiwum Sanguszków -àðõèâ êíÿçåé Lubartowiczów Ñàíãóøêîâ â Slawucie
ASD-Àðõåîãðàôè÷åñêèé ñáîíèê äîêóìåíòîâ
AWAK -- àêòû Èçä-âî Âèëåíñêîãî Àðõåîãðàôè÷åñêîé êîìèññèè
CPAHB- ÍÈÀÁ \Öåíòðàëüíûé Ãîñóäàðñòâåííûé Èñòîðè÷åñêèé àðõèâ Áåëàðóñè â Ìèíñêå
CPAHL - Öåíòðàëüíûé Ãîñóäàðñòâåííûé Èñòîðè÷åñêèé àðõèâ Ëèòâû â Âèëüíþñå
Èñòîðèêî-þðèäè÷åñêèå ìàòåðèàëû - àêòû èñòîðè÷åñêèå èçâëå÷åííûå èç àêòîâûõ êíèã ãóáåðíèé Âèòåáñêîé è Ìîãèëåâñêîé
VL-Volumina Legum
PETRAŽYCKI vel PIETRAŽYCKI vel PETROŽYCKI vel PETRYŽYCKI (Petražickis). Starožytny rod kresowy. W 1592 roku mohylewskie księgi grodzkie wzmiankują o Bohdanie Petryžyckim, generale powiatu orszanskiego (Istoriko-juridiczeskije malieriaty..., t. XXXI, cz. 2, s. 3, 4). W roku 1635 księgi magistratu mohylewskiego takže wymieniają imię Jenerala powiatu orszanskiego” Bohdana Petryžyckiego jako swiadka w pewnej sprawie sądowej
317(Istoriko-juridiczeskije malieriafy..., t. IX, 5. 219). Prawdopodobnie chodzi jed- nak o inną osobę.
Pawel Petryžycki w 1648 roku podpisal w iraieniu szlachty wojewödztwa mscistawskiego akt elekcji krola Jana Kazimierza (VL, t. IV, s. 114). W 1654 roku Bazyli Pietryžecki, z dziewtęcm bračmi wladający majątkiem Petryhin, zwröcil się do cara z prošbą o zatwierdzenie go jako prawowitego posiadacza tejže majętnosci i uzyskat od wladz rosyjskich takowe potwierdzenie (Akty orno- siaszczijesia k istorii Jugo-Zapadnoj Rossii, t. XIV, s. 272). W tym tež czasie teužc Bazyli (zwany w rosyjskich dokmnentach Wasylejem i pisany jako Pietražycki) zwröcii się do cara z prosbą o przekazanie imi na wlasnoįč majątkow swych krewntakow Samojty, czyli Samuela, Grigorieja, czyli Grzegorza Pietražyckich, ktörzy „nie pochotia gosudariu stužyč, pokinia te pomiestja, pobiežali w Polszu".
Doceniąjąc chęč polskiego szlachcica zostania poddanym rosyjskim, car przekazal mu na wiasnosc następuįące majątki jego braci i bratanka: wies Suchanowo w pawiecie mscislawskim, siolo Krašne w tymže powiecie; wie£ Dzięciot w powiecie orszanskim, tamže wies Patryhi i wies Bohdanowo; wies Lubanki w powiecie rzeczyckim (ibidem, s. 276-277). Wladze carskie zapisaly ponadto Bazylego Pietryžyckiego (Pietražyckiego), obok Teofilą Bordzilowskiego, Jana Buszkowskiego i in., jako naležącego do „narodu Ruskiego” (ibidem, s. 301). Swiadczyloby to o tym, že przeszedl on na prawoslawie.
We wrzesniu 1654 roku przybylo do Moskwy poselstwo miasta Orszy i powiatu orszanskiego, aby biė czolem przed carem i prosič go o žyczliwosč. W skladzie poselstwa znajdowal się röwniez Bazyli Pietrežyckj (Pietražycki). Owczesny dokument kancelarii carskiej wyszczegölnia dary przyniesione przez poslöw: „pan Suikowski 2 srebme podstawki do szklanic; pan Saitan czarkę srebmą; pan Suszczewski uzdę srebmą zloconą z oszyjnikiem; pan Wilczkowski podszklanicę srebmą zloconą; pan Miaczynski beczulkę srebmą pozlacaną; pan Pietrežycki zarękawie zlote; pan Bordzilowski 6 iyžeczek srebmych; pan Jer- tnolicki lyžkę srebmą pozlacaną; Boleslaw Szolkowski tasak srebrem nabijany, zlocony” (ibidem, s. 306).
Bardzo skromne byly to dary. Albo więc skąpila sztachta hojniejszych podarunköw carowi rosyjskiemu, albo ogolocona juž przedtem zostala przez jego zotnierzy i nie miala niczego lepszego do zaoferowania, chociaž i te drobiazgi w sumie zložyly się na pewien „skarb”, ktory moglby trochę zmiękczyč serce prawoslawnego monarchy, obdzierającego niemiiosiemie hidnosė katolicką Bialej Rusi. Inne dokumenty archiwalne zresztą potwierdzają, že domostwa i majątki Pietražyckich zostaly zniszczone przez rosyjskich „ludzi wojskowych”. Swiadczą o tym listy czolobitne zaröwno Bazylego Pietražyckiego, jak i Adama Kolbryckiego, Romana Rebrowskiego, Eufymiego Chomętowskiego, Samuela Jarmolickiego, Jana Kirkorą, Bazylego Korsaką i innej szlachty z ziem zajętych przez oddzialy carskie (ibidem, s. 345-346).
W listach tych, utrzymanych w tonie przeražająco unižonym, hardzi i odwažnt ongiš szlachcice bialoruscy pisali: „prawa i przywileje krölöw polskich poginęly, duszą tylko ostališmy się, domy nasze, wioski popalone i rozgrabione do reszty, ktore to spalenie i ze wszelkich döbr ogolocenie; chleba, zlotą, srebra,
318koni, odziežy, ¿ywioly pobranie, matki, brata, siostry męczehskie utopienie” - wszystko to powoduje, iž „proszą milosierdzia”, chociažby dla tych, ktorzy jesz- cze przy žydu pozostali (ibidem, s, 351-352). Z innego dokumentu dowiaduje- my się, že poslowi Pietryžyckiemu towarzyszylo troje czeladzi, a mieli oni wspolnie szeic koni (ibidem, s. 314).
Jerzy Petryžycki, pieczątarz micistawskiego sądu grodzkiego, figuruje w marcu 1659 roku jako swiadek potwierdzający vvažnošč testamentu ziemianina Aleksandra Woronca (AWAK, t. XXXIV, s. 133). Pan Michal Petryžycki wspomniany zostal w jednym z dokumentow z 1663 roku, podpisanym przez Marcina Kisiela, ziemianina powiatu mscislawskiego, jako ten, komu ow ziemianin ma zwrocic „kop szesčdziesiąt” dhigu (ibidem, s. 257).
Imiona panow Petražyckich w XVIi wieku są wymieniane i w innym kontekįcie. W jednym z zapisow archiwalnych czytamy: „Ziemianka hospodarska wojewodztwa mscislawskiego, jejmošc pani Helena Danilowiczowna Janowa Romanowska ¿alowala y opowiadala na ziemianina powiatu orszanskiego pana Samuela Pietryžycki ego takowym sposobem i o tym, že w roku 1663, miesiąca marca szo- stego dnia, gdy žahijąca wyszedlszy z więzienia moskiewskiego z niewoli, y przy- szedlszy do posesyi swojey Kocielnik Szamowszczyzny, tu w wojewodztwie mšci- slawskim ležącey, o tym, iž co pod niebytnošc žahijącey, w niewoli będącey, on pan Pietryžycki, przyjechawszy z powiatu orszanskiego do w-wa mscislawskiego zniemalą gromadą ludzi (...), przyjechawszy do tey pomienioney majętnosci i wziąwszy tą mąjętnošė w posesyę i tych poddanych (...) i przez dwa lecie mieszkając, wszystkie kresczencye roczne na siebie wybieral y na požytek swoy obracat y korzystat”.
Takže Jan Pietryžycki i jego zona u pant Romanowskiej „przyjacielskim sposobem ponapožyczali y pobrali rzeczy niemalo, to jest kontusz granatowy falendyszowy, kt6ry kosztowal zlotych pięčdziesiąl (,..), kobierzec i kilim zažywane, ktore kosztowaly zlotych dwadziescia polskich”. Pietryžyccy nie chcieli tež pobranych rzeczy oddac „za częstokrotnym proszeniem i napominaniem, by zwrocili i zaplacili, tylko uwodziwszy ją obietnicami až do siego czasu”. Skarga ta zostala wpisana do mscislawskich ksiąg grodzkich 2 lipca 1663 roku (AWAK, t. XXXIV, s. 279).
W roku 1664 Piotr Pietražycki byl pieczętarzem mseislawskim (Istoriko- juridiczeskije matierialy..., t. XXV, s. 314). W 1665 roku wspominany jest wjednej z ksiąg grodzkich Mscislawia szlachetny pan Teodor Pietražycki, wtašciciel wsi Podkoziele i Wielkie Petryki na granicy powiatu orszanskiego (ibidem, s. 487).
Petražyccy naleželi do kresowych polskich rodzin szlacheckich, wplywowych i zamožnych, ktorym nieraz nadawano przywileje krolewskie. Oto jeden z nich: „Jan Kazimiera, z Božey taski kroi polski, wielkie xiąže litewskie, ruskie, pruskie, mazowieckie, žmudzkie, inflanckie, smolenskie, czemihowskie, a szwedzki, gocki, wandalski dziedziezny krol. Oznaymujemy tym listem naszym, komu to wiedziec naležy, iž gdy urodzeni commissarze naši, za listem, od nas wydanym, do majęt- nošei urodzonego Hrehorego na Petrykach y Bohdanowie Petrožyckiego, Bohda- nowa nazwaney, w powiecie orszanskim ležącey, zjechawszy, a przeja2dowi ze- wsząd trudnemu y niebezpiecznemu na rzece, Wiegnie nazwaney, zewsząd blot-
319ney y nieprzystępney, przez ktorą gošciniec biatoruski z Orszy y innych miast y miasteczek pogranicznych na Smolany do cafego W. X. Litto idzie, gdzie by ludzie podrožni widkie szkody, trudnošci y omieszkanie ponosic musieSi. Przypatrzywszy się w niemaiy koszt, ktöry urodzony Petrožycki w wybudowaniu mostu y grobli naprawowaniu ložyi y tožyč ma, uwazywszy, myto mostowe, albo grobelne, na tey, wyzey mianowaney, rzece na ludzie kupieckie, Žydy y furmany postanowili y do nas pro confiįvtatione odeslali.
My tedy ordinatią commissarską stuszną byė uwazywszy, chętnie się do niey sklonili. Jakož, wedlug tey ordinatiey, myto mostowe, albo grobelne, tak postanawiamy na pomienioney rzece y nadajemy, aby od wozu kupieckiego, towarem natožonego, tak tam jadąc, jak y nazad powracając, jednym koniem, po groszu, od bydta zaš wszeikiego po groszu, od Zydow, furmanöw, ludzi kupieckich brane byfo. Stan jednak duchowny wszclki i szlachecki, takže y podwody ich, od tego myta wolne byė mają. Ažeby, pod praetextem stanu duchownego y szlacheckiego, za kwitami zmyšlonemi, z tego myta ludzie kupieccy nie wylamywali, ten nasz przywiley w grodzie orszaiiskim publikowac pozwalamy, y tymže kupcom, przez tą przeprawę przechodzącymjuratafideprobare injungintus.
Co do wi adomoje i wszem wobec, osobliwie jednak ludziom conditiey kupieckiey przywodząc, cheemy mieč y rozkazujcmy, aby pomienione myto y mostowe urodzonemu Petrožyckiemu y successorom jego, tych döbr dzieržącym, ptacone y oddawane byio wiecznemi czasy. Na co, dla lepszey wiary, ręką šią naszą podpisawszy, pieczęc W. X. Litto przycisnąč rozkazaliimy. Dan w Warszawie, dnia 20 mca Augusta, roku Panskiego 1668, panowania naszego polskiego dwudziestego, a szwedzkiego dwudziestego pierwszego roku, Jan Kazimierz kröl, Andrzey Kazimierz Zawisza, pisarz W. X. Litto” (Isioriko-jundiczeskije matieria- fy.... t. XXVI, s. 263-264).
Samu! Petražycki, skarbnik orszanski, w 1674 roku podpisal w Warszawie sufragację kröla Jana III Sobieskiego w imieniu szlachty wojewödztwa msci- slawskiego (VL, t. V, s. 162), Teodor Petryžycki w XVII wieku sporządzil taki oto testament: „W imię Przenayšwiętszey T röycy, Oy ca y Syna y Ducha Šwiętego, Šwiętey Bogarodzicy Maryi Panny y wszytkich šwiętycli, stan się ku wypelnieniu wszystkich rzeczy, w tym testamencie ostatniey dobrowolney woli mojey opisaney. Amen.
J eželi nieprzemienny kalendarz wysokiego nieba, jasnego slorica, biegöw y obrotöw wieköw, lat, miesięcy y dni dekretu, sobie zamierzonego, przyjšč muszą, ziemie, morze y wszytko zawezasu zniszczeją, w pogotowiu grzeszny czlowiek, ktöry między innemi wszystkiemi rzeezoma naykrotszym y niepewnym wiekiem jest uprzywilejowany, czasu niebezpiccznieyszego tyčia swego na tym mizemym, doczesnym swiecie nie pewnieyszego sobie nad šmierė przykta- dač nie mote, ktöra ustawiczuie chodząe, zdradziecko, niespodziewanie domy mizeme podkopywa, rozwala, y one z majętnošcią, to jest z duszą czlowieczą, rozlącza cialo. Za czym, czlowiek grzeszny sobie bliskich, ani dalekich kresöw žycia swego na ninieyszym swiecie zamierzač y naznaczac nie mote.
Przeto ja, Theodor Iwanowicz Hbaniewicz Pietiytycki, ziemianin Jego Krö- Icwskiej Mosci powiatu orszanskiego, pamiętając na to, aby po mojey smietei nijakiego rozlyrku y zatrudnienia nie bylo między milą malzonką moją, panią Anną
320Fronckiewiczowną Theodorową Petryžycką, a między rodzonym bratem moira, jmšcią panem Bazylim Iwanowiczem Hbaniewiczem Petryžycki m, y innemi bracią, biiskiemi krewnymi y powircowatemi mojemi, okoio wszystkich majątnošci moich ležących y ruchomych, a będąc ja, Theodor Petryžycki, natenczas od Pana Naywyz- szego chorobą ciąžką, obiožnąnawiedzony, z ktdrey y spodziewam šią na šie biižey šmierci, amželi ¿ywota, nie z žadney namowy, ani przymuszetiia ludzkiego, ten testament moy ostatniey woli mojey uczynič umyšliiem.
Zostając jednak natenczas jeszcze przy rozumie, pamięci caiey, nienaruszo- ney, nie z žadney namowy, ani przymuszenia ludzkiego, tym testam entem moim rozporządzam z mojey dobrey woli. Naypierwiey, ješli na tnnie w tey chorobie Pan Naywyzszy šmiercią dopušci y do chwafy swojey šwiętey zawoiac raczy, tcdy duszę moją grzeszną w opieką y milosierdzie Pana Naywyzszego, Pannie Nay- šwiątiizey Matuchny Božey y wszystkim šwiętym Rzeszy Niebieskiey poruczam, nie wątpiąc nic, ja, grzeszny cztowiek, iž nie wedhig występkow moich, ale we- dlug nulosierdzia wielkiego swojego panskiego, grzeszną duszę moją w milosier- dziu swoim panskim zostawic zechce.
A ciaio moję grzeszne, ktore od ziemi jest wzięte, ten diug znowu do ziemi powrocony ma byč; ktore ciaio ma pochowad jmšč pan Bazyli Petryžycki, ro- dzony brat moy, z matžonką moją, wyzey rzeczoną, przy cerkwi sochonskiey zatoženia šw. Michaia Archanioia y Podniesienia Šwiętego Krzyža, albo przy cerkwi krasnosielskiey Wniebowstąpienia Panskiego, w w-wie mscisiawskim ležących”,
Ze slow tych wynika, že byi Teodor Petryžycki wyznania prawoslawnego. Nierzadkie to byio zjawisko w srodowisku kresowej szlachty polskiej, že zmie- niano konfesję, že rodzeni bracia lub ojcowie i dzieci naleželi nieraz do rožnych obrządk6w, Nie akcentowano tu zbytnio odrębnošci kultowych, przywiązując większą wage do ekumenieznych wartosci istotnie chrzešcijanskich. Ta ela- styezna postawa cechowaia w szczegolnošci szlachtę poiską, ktora cząsto šią ruszczyla, oraz biaioruską, chętnie zbližającą šią do polskošci, natomiast zupet- nie obea byia dworianom moskiewskim.
Ješli chodzi o sprawy majątkowe, to Teodor Petryžycki dzielil swoj majątek Petryki między zoną a brata, gwarantując pani Annie dozywotnie prawo do ko- rzystania z lasow naležących do posiadiošei. „Do tego - pisai - maižonka moja ma panų rodzonemu [bratu] memu oddaė parą pistoletow moich krzesowych z iadownicą, olstrami y z kulbaką, do tego župan losiny; a wiącey u malzonki mojey wymagac nie ma. A siestrzenicy mojey rodzoney, pannie Annie Janownie Puciacince Rusinowskiey, zapisuię ziotych piąčdziesiąt polskich; aby pan brat moy z cząšci, ode mnie jemu zapisaney, przy poyšciu za mąž jey, oddai.
Dhigow moich, izem byl zostai winien jmsci panu Samuelowi Petryžyckie- mu, sędziemu grodzkiemu mscisiawskiemu, skarbnikowi orszanskiemu, oraz pan« Alexandrowi Halcewiczowi Pleskaczewskiemu, te diugi pan rodzony moy wyptacic ma z teyže cząšci mąjątnošci mojey petryžyckiey, ktorą panu bratu zapisai; do ktorych diugow y wyplacenia onych maižonka moja podlegač nie powinna będzie. A opiekunami y dobrodziejami mitey maižonce mojey upra- szam jmšei pana Stefana Gorskiego y jmšei pana Alexandra Halcewicza Pleska- czewskiego, pokomie upraszając, aby po šmierci moiey miiey maižonce moiey
321opiekunami y dobrodziejami byli, od krzywd wszelakich bronili, Pisan w Tu- rowce, roku teraznieyszego 1677, mca Oktobra ] 8 dnia". Pod tym testams ntem widnieje wlasnor^czny podpis w języku polskim: „Theodor Petryžycki ręką” oraz „Oczewisto proszony picczętarz do tego testamentu od pana Petryžyckiego Theodor Wladyczko” (Istonko-juridiczeskije mati&riafy..., t. XXVI, s.359-365),
W księgach skarbowych miasta krolewskiego Mohylewa z roku 1684 wspo- mina šią o przyjezdzie do tego miasta „pana Pictražyckiego, dworzanina”. W księgach buchalteryjnych tego miasta pod rokiem 1689 dwukrotihe wspominana jest niejaka pani Pietryžycka (niewątpliwie znieksztaicona pisownia nazwiska Pietra- žycka), majętna szlachcianka, ktorej magistrat zwtaca zalegly dhig „talarow bitych sztuk pięcsot”, czyli „zlotych tysiące trzy” (Istoriko-juridiczeskije matieriafy..., t. VI, s. 46). W okoltcy zamku kryczcwskiego w roku 1695 mieszkala niejaka Aiyna Aleksandrowna Petražyckaja, ktorej mająlek ucierpial podezas wojny ino- skiewsko-polskiej (ibidem, L XVII, s. 235).
W 1697 Stanislaw, Jan, J6zef, Marcin i Teodor Petražyccy narazili się Mi- chaiowi Korybutowi Wisniowieckiemu, pinskiemu staroscie sądowemu, ktöry zarzucii im podburzanie chlopöw lego powiatu do bunru. Jak się wydaje, sprawa ta zostala wyciszona. Inwentarz wsi powiatu orszahskiego z êîéñà XVII wieku, na ktore nakladano podatki zgodnie z postanowieniem sejmiku szlacheckiego w Mohylewie, wymienia Jana, Mikolaja, Hrehora Pctrazyckich, wtascicieli wsi Petryhy. Wspominane są tež ženskie wersje tego nazwiska, dwie panie Petra- žyckie byty np. wlascicielkami majątkow Bordzity, Czeherynöwka, Szapieröw, Kulszowo. Kazimierz Petražycki podpisal w 1764 roku akt konwokaeji war- szawskiej (VL, t. VII, s. 71).
2 êîéñà XVIII wieku pochodzi interesujący dokument, przywilej krölcwski, dotyczący tego rodu. Oto jego fraginenty: „Stanislaw August ã Bozey laski krol polski, wielki xiąžę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, žmudzki, kijowski, wo- lynski, podolski, podlaski, inflancki, smolenski, siewierski ó czemihowski, oznaymujemy tym listem przywilejem naszym komu by î tym wiedziec naleža- io, iz urodzony Michal Petrožycki, stražnik rzeczycki, zostal przez nas Radę Panstwa za dostojeristwo swe ó ushigi dworowi naszemu czynione obrany na dworzanina skarbu Wielkiego Xięstwa Litewskiego do lustracyi döbr naszych skarbowych w wojewodztwie minskim będących, klüremu to uradzonemu Mich aiowi Pietrozyckiemu ninieyszemu dworzaninowi skarbu W.X.L. takowe dostojenstwo powierzając, cheemy ó wszystkitn (...) rekomendujemy. Na ñî dla wiqkszey wiary ręką naszą podpisawszy, pieczęč W, X. Litewskiego przycisnąč rozkazališmy. Dan w Warszawie dnia 20 Augusta roku Panskiego 1780. Augustus rex” (Archiwum Narodowe BiaJorusi w Minsku, f. 319, z. 2, nr 2469).
Drzewo genealogiczne galęzi rodu Petražyckįch herbu Pielesz, zatwier- dzone oficjalnie przez heroldię minską w 1813 roku, przedsiawia pięč pokolen (26 osöb), od Aleksandra, pvotoplasty, zaczynając. Oto tekst wywodu szlacheckiego; „Familia Petražyckich herbu Pielesz užywająca od dawnych czasöw w Krolestwie Polskim będąc zaszezyconą doslojnošcią szlachecką, wszelkich temų stanowi z praw krajowych nadanych uzywaia i uzywa przy- wilejdw i prerogatyw (...), pierwiastkowe nastanie ktorej niknie w cieniach starožytnošei
322Possydowali ziemne dobra z wioscianami, a mianowicie majętnošč Petražyce w mscislawskim bylym wojewodztwie, przezwane teraz Pietryki 2a nadaniem od krdla polskicgo Michala, jakowa į do dziš dnia jest we wladaniu tejže familii, i mieli rangi wojskowe i cywilne. Z tych w pierwszym pokoleniu na linii pokazany Aleksander Petražycki mial synow trzech: Andrzeja, Stanisiawa i Romana; w pokoleniu drugim Andrzej mial synow dwoch: Marcina i Jozefą; Stanislaw dwoch: Pawla i Jana; a Roman Teodora”. Byl to koniec XVI] s tu leda.
18 maja 1828 roku w kancelarii Wszechnicy Wiletiskiej wydano następujące zaswiadczenie: „Rząd Cesarskiego Uniwersytetu Wilenskiego ninieyszem zaswiadcza, ¿e jašnie wielmozny pan Jozef syn Jakuba Petražycki otrzymal sto- pien studentą aktualnego w oddziale etyko-filologicznym dnia 28 czerwca 1827 roku. Na vviarę czego wydaje siq niniejsze swiadectwo za nalezytym podpisem i z przytoženiem pieczęci skarbowej. Wilno, dnia 18 maja 1828 roku” (CPAHL, f. 721, z. 1, nr 835, s. 48).
Wšr6d swiadectw zas wydanych w 1829 roku przez Wszechnicą Wilenską znalazto się i następujące: Auspiciis augustissimi et potentissimi Imperatoris Nikolai I, Russorum autocratoris etc., etc., etc (...). Cum nobilis Josephus Jacobi filius Petryžycki studiorum curriculo in Schola publica Berezvecensi emenso, die X Septembris A. MDCCCXXV in Civium huius Caesareae Litterarum Universitatis Vilnensts numerum adscriptus, primum in Ordine scientiarum Physico- mathematicarum Physicae, Chemiae, Zoologiae, Botanicae, Mineralogine et Linguae Latinae spatio unius anni; postea vero, in Ordine Professorum Litteraturae, et Artium elegandorum: Litteraturae, Graece, Latinae, Rossicae, Franco-Gallicae, Italicae, Linguae Slavonicae, Encyciopediae philoiogicae, Rhetoricae et Poesi, Grammaticae Universali, Historiae Universali et Rossicae, nec non Logicae, per biennium, mullam et assiduam operam dederit, atque in examinibus semestribus diligentiam suam et processus Praeceptoribus suis adeo probaverit, ut ad Formulam legis § 22, de conferendorum honorum academicorum ratione modoque die XXVIII Junii Anni MDCCCXXVIII cunctis Professorum Ordinis Ethico-philologict suffragiis Studiosi Actualis gradum et honorum meruisse judicaretur; Nos proinde ea, qua poliemus, auctoritate, eumdem ornatissimum Josephwn Pettyiycki Studiosum Actualem in Ordine Ethico-philologico renuntiamus et declaramus, atque XXI-ae Civium classi adscriptum, cunctis juribus atque commodis huic loco et ordini propriis eumdem gaudare testamur. In cuius rei fidem Diploma hoc publicum, manu nostra subscriptum sigilloque Universitatis munitum Eidem dedimus. Vilnas in Aedibus academicis, A. MDCCCXXIXdie VII mensis Februarii. N. 476. ” (CPAHL, f. 721, z. 1, nr 836, s. 10).
Takže w archiwach koicielnych znajduje się niemalo zapisow dotyczących dziejdw tego rodu. Oto jeden z nich: „Roku 1839 Juli 16 dnia J. X. Szymon Nie- siolowski, administrator koscioia Dziedzilowickiego, ochrzcit niemowlę z wody i olejow sš. imieniem Jdzef, urodzonych Jana i Anny z Woyniewiczow Petrožyc- kich, šlubnych malzonkbw syn, w zascianku Zwiniaty tegož roku i miesiąca 14 dnia narodzony. Trzymali do chrztu urodzony Piotr Stacewicz z Emilią Wysocką”.
W Wyszczegdlnieniu tniast, miasteczek, dobr i kosciolow w Inflantach Pol- skich wedlug ich starus z roku 1866 (Inflanty Polskie, Poznan 1879) Gustaw Manteuffel wymienial Jozefą Petryžyckiego, wlasciciela majątku Dubniagi (Dubnagys) w powiecie dyneburskim.
323W XIX stuleciu niektörzy Petražyccy wyznawali prawoslawie, większošč jednak pozostafa przy katolicyzmie. Spokrewnieni byli nun. z Woyniewiczami, Rymszami, Tarasiewiczami, Ortowskimi, Kotkowskimi, Czamockimi, Siemiono- wyrai (prawoslawni), Pawlowymi (prawostawni), Ciechanowiczami, Lastowskimi. Mieli posiadlošci w powiecie wilejskim i innych (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 709).
Jesli chodzi o zrödla heraidyczne, to np. Herbarz orszanski z konca XVIII stuleeia informowai: „Petražyccy, Roku 1775, msca Decembra 20 dnia JP Kazimiera z czterema synami: Jerzym, Janem, Jakubem y Symonem; Maciey z dwoma synami: Zacharyaszem y Janem; Stefan z synem - Petražyccy, herbem poni* žey odrysowanym pieczątųjący šią, wywöd swöy w ziemstwie prowincyi or- szariskiey uczynili. Dowodzili szlachectwa swego: 1592, msca maja 30 dnia, Dowodcm intromissyi Iwanowi Dawidowiczowi Petražyckiemu služącey. 1599. Listem otworzystym y dekretem ziemskim orszanskim, w ktorym drugi Iwan Dawidowicz Petražycki wyraza sip. 1617, Oktobra 20 dnia, Dekretem oczewi- stym Trybunahi Giownego W. X. Litto w sprawie Pawia Janowicza Petrazyckiego z JW Jasinskim zaszlym, 1666, Oktobra 2 dnia; 1667, Juli 19 dnia. Kwi* tami zapiaconych podatköw Janowi Petražyckiemu dawanymi. 1677, Oktobra 7 dnia. Kwitem od poborcow za pogtowne - Alexandrowi Petražyckiemu y dal- szym JPP Petražyckim danym.”
Seweryn Uruski (Rodzina..., t. XIII, s. 287,293) pisat; „Petražycki herbu Pie- lesz, Kazimiera podpisal konwokacyp generalną titewską 1764 r. (...). Petryžycki. Pawef, elektor 1648 r. z woj. mscislawskiego, Hrehory, deputat powiatu oszmian- skiego 1662 r. Samuel, skarbnik orszanski, podpisal elekcyę 1674 roku z woje- wödztwem mscislawskiem”. Tenže autor wzmiankowal w tym tomie (s. 358): „Petrcžycki. Samuel zaznaczony 1645 r. jako pieczętarz na akcie sądowym”.
Z tej rodziny pochodzil wybitny filozof i teoretyk prawa, profesor uniwersy* tetöw kijowskiego, petersburskiego, warszawskiego Leon Petražycki (1867-1931), Spošrod bardziej znanych przedstawicieli tej rodziny wypada wymienic takže doktora habilitowancgo nauk matematycznych G. B. Petražyckiego, profesora Wyzszej Szkoiy Technicznej imienia E. Baumana w Moskwie w latadi 1960- 1990, autora i redaktora licznych ksiąžek z dziedziny technologii budowlanej, m.in. Issledowanije processow tieplo- i massoobmiena (Moskwa 1973), Issledo- wanijeprocessow tieploobmiena iv elemientach konstrukcji (Moskwa 1973).
Íåîáõîäèìî ó÷åñòü, ÷òî ïðè íàáèâêå òåêñòà áûëè äîïóùåíû òåõíè÷åñêèå îøèáêè/îïèñêè.
Íî âûâåðèòü òåñò ïî îðèãèíàëó ó ìåíÿ íåò âîçìîæíîñòè. 
Kapu_Luna
Çäðàâñòâóéòå Òàòüÿíà !
Ñïàñèáî !
Äà, Àíòîí Íèêîëàåâè÷ ìíå èçâåñòåí - ÿ â òåìå î í¸ì ìíîãî ïèñàëà, îí ðîäîì èç Ïîäêîçåëüÿ ÏÎÄÐÎÁÍÅÅ ÇÄÅÑÜ
Êíèãà Ãðèãîðüåâà ìíå òîæå çíàêîìà, ÿ óæå ðàíåå ïèñàëà ïðî íå¸ ÊÍÈÃÀ
Íó è ñàìîé âûïàëà ÷åñòü ÷óòî÷êó ïîó÷àñòâîâàòü â ñîñòàâëåíèè ýòîé ãëàâû î Ãðèãîðèè Ïåòðàæèöêîì....
Òàì âíèçó ñòàòüè òàêàÿ ìàõîíüêàÿ ññûëî÷êà åñòü.
Íî ÿ Âàì âñ¸ ðàâíî î÷åíü áëàãîäàðíà Âàì çà òî, ÷òî íå çàáûâàåòå î ìîèõ ïîèñêàõ è ñëåäèòå çà òåìîé.