Ëåâêîâñêèå

Ivan Levkovskiy

Åñëè Âû äåéñòâèòåëüíî óâëåêàåòåñü ãåíåàëîãèåé, è ñåðúåçíîé ïðîðàáîòêîé Ëåâêîâñêèõ, Íåâìåðæèöêèõ è äðóãèõ, ÿ áû ïîñîâåòîâàë Âàì ñêà÷àòü íà ãóãëáóêñ (Âû çíàåòå ÷òî ýòî), êíèãè "Îïèñè àêòîâûõ êíèã Êèåâñêîãî àðõèâà". Ýòî ðåãåñòðû èç çàïèñåé â ãðîäñêèå êíèãè, ïîâûïèñûâàòü àêòû, ãäå âñòðå÷àþòñÿ Âàøè, çàòåì çàêàçàòü â ÖÃÈÀÊ ñàìè ãðîäñêèå êíèãè, îáðàáîòàòü èõ, êðåïêî ïîäóìàòü íåñêîëüêî ëåò, à çàòåì ïèñàòü î÷åðêè, ïóñòü äàæå íà âèêè, âìåñòî òîãî, ÷òîáû ñáèâàòü âåðøêè ñ ðàáîò äðóãèõ àâòîðîâ.
Æåëàþ óäà÷è, ïðàâäà!

À â Âåðïàõ, íà ìåñòå ìîãèëû Íèêîëàÿ Îëüøåâñêîãî è æåíû åãî Òàòüÿíû èç Ëåâêîâñêèõ, ñûíîâüÿ äîëæíû áûëè ïîñòàâèòü êàïëèöó ñ êñåíäçîì óíèàòñêèì. Èíòåðåñíî, åñòü ëè ñåé÷àñ îíà.
Roku 1733 Miesiaca Septembra 26 dnia.
Na Uredzie Grodzkim w Miescie Jego Krolewskiey Mosci Zytomirzu Predemna Janem Walewskim Lewkowskim Namiestnikiem Podwoiewodztwa Grodzkim Generala Wojewodztwa Kijowskiego I Xiegami ninieyszemi Wojewodztwa Grodzkiego (sic) Kijowskiego comparens personaliter W. JMsc Pan Jan Szumski ten testament przez JPana Mikolaja Olszewskiego I Jchms Panow Przyjaciol podpisany z rozporzadzeniem caley pozostalosci spisany doXiag ninieyszych w Ingroszate podal, proszac mnie Urzedu aby byl przyjety I doXiag wpisany, ktorego Ja Urzad ad acticandum przyymuja czytalem, y ten tak w sobie ma.
W Imie Oyca I Syna I Ducha Swietego. Blogoslawiona niech bedzie Przenayswietlsza Troyca teraz I zawsze I na wieki wiekow Amen. W nieodmiennym Przedwiecznym Konsystorzu Boskim Wyrok zalozony, ze kto sie rodzi umierac musi, pod ktory Edykt poniewaz kazdy czlowiek podpadaiac zdrowy chorobie, a chory smierci spodziewac sie ma. Przeto Ja Mikolaj Syn S.P. Stanislawa Sedziego Oszmianskiego Olszewski widzac na celu wyroki Boski, smierci spodziewac sie powinienem. Zatem widzac o tem, ze wiek moy uplywaiacy zniknie, te czynie ostatniey mey woli dyspozycya_nayprzod co do duszy nalezy osobliwego ratowania za Grzechy nasze zostawuia pamieci Kochanym Synom swoim Jozefowi I Andrzejowi Olszewskim jako prawnym I naturalnym Sukcessorom moim, aby cialo moie grzeszne po zeysciu z tego marnego swiata na Cwentarzu tuteyszym w Werpie przyzwoicie pochowane zostalo, a na ktorym mieyscu pochowany zostane, na tym by dla pamiatki I chwaly Boskiey Kaplice postawic raczyli_Xiedzia Unita za oznaczeniem mu roczneyy Kapitulacyi zlotych 120 I na zycie przyzwoitey ordynaryi utrzymali pod blogoslawienstwem Boskiem obliguie, gdzie za dusze Oyca mego Stanislawa Sedziego Oszmianskiego I Matki Tekli, jako tez zza Dusze Mikolaja I Zony mey Tetiany po jey zeysciu w kazdym Miesiacu po dwie msze Swiete odprawowane by byly_koszt zas na murowanie Kaplicy z Summy u W. Piotra Woronicza Czesnika Sanockiego 12 600 Zlotych Polskich bedacey, jeszcze przez Oyca mego S.P. Stanislawa Olszewskiego Sedziego Oszmianskiego temuz udana przeznaczam_ Dobrami Wsia Werpa w Wojewodztwie Kojowskiem Powiecie Owruckim bedaca od W.JmscPana Wasyla Werpowskiego Bulhakowskiego mnie odrezygnowana I prawnie przede mnie posiadana, ciz Synowie moi iako naturalni Sukcessorowie iako I Remanentami wspolnie rozdziela sie I wszelakich uzytkow teyze zwyczaynych uzywac nazawsze maia, a zas zasluzonego I w szczerosci doswiadczonego Jwana Paluka przymnie na uslugach lat 20 bedacego z Zona Dziecmi od poddanstwa uwolnie postaraia sie, oto synow swoich tak Andrzeja jako I Jozefa Olszewskich nay…… I pod Blogoslawienstwem Boskiem obliguie_a tak polecaiac Dusze moia Bogu w Troycy Swietey Jedynemu Matce Nayswietszey, w ktorey przez cale zycie moie ufnosc pokladalem, ten Testament zrzeczaiac JMc Panu Janowi Szumskiemu dla podania onego w Akta wlasciwe Wojewodztwa Kijowskiego podpisuie_
Datum w Werpie Roku 1733, dnia 20 septembra.
Mikolaj syn Stanislawa Olszewski (L.S.)
Proszony za swiadka I pieczetarza
Wladyslaw Pawsza (L.S.)
Za pieczetarza podpisuia sie
Michal Swiatopelk Czetwertynski Xiaze (L.S.)
Jako przyiaciel I pieczatarz podpisuie sie
Pawel Dunin (L.S.)
Ktory to Testament za podaniem I prosba Jmsc podawaiacego, a za moiem urzedownem przyieciem wszystek z poczatku az do konca czytalem I ten slowo w slowo do Xiag ninieyszych Grodz. Kijowskich iest ingroszowany.

Ëåâêîâñêèé íàïèñàë:

[q]

Íà ìîé âçãëÿä (ÿ ðàíåå ïèñàë) ýòî âñå æå ñîâðåìåííàÿ Âåðïà (åå ìåñòîïîëîæåíèå íå ìåíÿëîñü).

[/q]

Íî, êðîìå æàëîáû Íåâìåðæèöêèõ íà Âåðïîâñêèõ áûëà âñòðå÷íàÿ æàëîáà äâîðÿí Ñòåôàíà Âåðïîâñêîãî-Áóëãàêîâñêîãî è äðóãèõ íà äâîðÿí Äìèòðèÿ è Ãðèãîðèÿ Íåâìåðæèöêèõ î çàõâàòå èìè ó æàëîáùèêîâ ÷àñòè ñ. Âåðïü, íàç. Òûøêîâùèíîé, ñîææåíèè ïàñåêè è ïðè÷èíåíèè èì ðàçíûõ îáèä. (Ëèñò 141, Êíèãà êèåâñêàÿ çàïèñîâàÿ îò 12 ôåâðàëÿ 1719 ãîäà). Çíà÷èò Âåðïîâñêèå ýòó çåìëþ ñ÷èòàëè ñâîåé, à íå âðåìåííî å¸ çàõâàòèëè, êàê ãîâîðèëè Íåâìåðæèöêèå â ïðåäûäóùåé æàëîáå.

Êàê âèäèì, Âåðïîâñêèå îïÿòü íàçûâàþòñÿ Áóëãàêîâñêèìè, à Òûøêîâùèíà íå Âåðïà, à Âåðïü èëè Âåðïå - ýòî äîñëîâíî. Òåïåðåøíÿÿ Âåðïà íèêàê ïî-ìîåìó íå ìîãëà áûòü îáúåêòîì áîðüáû Âåðïîâñêèõ è Íåâìåðæèöêèõ, ïîòîìó, ÷òî îíà íàõîäèëàñü â êàìåíåöêîé âîëîñòè êàïèòóëû âèëåíñêîãî, à ê ïðåäðîëàãàåìîìó ìåñòó Âåðïü (Âåðïå) -Òûøêîâùèíû - ñåâåðî-âîñòî÷íåå Âåëåäíèê, áëèæå âñåãî æèëè Íåâìåðæèöêèå.

Ñàìîå ãëàâíîå, ãäå èìåííî íàõîäèëîñü ýòî çàãàäî÷íîå Âåðïå (õîòåëîñü áû íàéòè ìåñòî â òî÷íîñòè äî ìåòðîâ)? Âåäü ïî äîêóìåíòó ïðèâåä¸ííîìó Âèòàëèåì Îëüøåâñêèì, â Âåðïå äàæå óêàçûâàëîñü óíèàòñêîå êëàäáèùå? È âñ¸ âðåìÿ Áóëãàêîâñêèå-Âåðïîâñêèå èä¸ò â ñâÿçêå. Äîëæíî áûòü êàêîå-òî îáúÿñíåíèå, íî ÿ ïîêà íå íàõîæó.

Âàøå îáüÿñíåíèå, ÷òî Âåðïà áûëà îäíà ëîãè÷íà ñ òî÷êè çðåíèÿ ñîâðåìåííîãî ÷åëîâåêà (ìîë êàêàÿ åù¸ äðóãàÿ Âåðïà?) Íî ãäå íàïèñàíî, ÷òî êàïèòóëà òåðÿëà ñâîè çåìëè, êîãäà Ìîæàðîâñêèå è òå íå ìîãëè íè÷åãî îòñóäèòü â íå¸ è èõ ïðîñòî ñïàñ Ðàçäåë Ðå÷è Ïîñïîëèòîé?

Ivan Levkovskiy íàïèñàë:

[q]

Âåäü ïî äîêóìåíòó ïðèâåä¸ííîìó Âèòàëèåì Îëüøåâñêèì, â Âåðïå äàæå óêàçûâàëîñü óíèàòñêîå êëàäáèùå?

[/q]

Íå óíèàòñêîå êëàäáèùå áûëî, à, ñêîðåå âñåãî, ïðàâîñëàâíîå ñóùåñòâîâàëî ðàíåå, Íèêîëàé Îëüøåâñêèé çàâåùàë ïîñòðîèòü òàì êàïëèöó è ïîñàäèòü óíèàòñêîãî ñâÿùåííèêà, è âûäåëÿë íà ñîäåðæàíèå ôóíäóø. Êàïëèöó, ñêîðåå âñåãî, ïîñòðîèëè, îäíàêî óöåëåëà ëè îíà äî 20 âåêà- âîïðîñ. Íå äóìàþ, ÷òî íà êëàäáèùå â êàæäîé èç Âåðï ñòîÿëî ïî êàïëèöå. Ñëåäîâàòåëüíî, ãäå îíà åñòü èëè áûëà- ýòî òà Âåðïà.

Ivan Levkovskiy íàïèñàë:

[q]

Âèòàëèé, à êîìàíäèð ïàíöèðíîé õîðóãâè Íèêîëàé Îëüøàíñêèé - ýòî íå òîò ñàìûé ìóæ Ëåâêîâñêîé Òàòüÿíû, óïîìèíàåìûé â æàëîáå ïðèõîäñêîãî ñâÿùåííèêà ñåëà Ëàñîê Íèêèôîðà Ðóñàíîâè÷à íà Èâàíà Èãíàòîâñêîãî îò 19 èþëÿ 1694 ãîäà? Èëè ýòîò ñ Ãîëüøàíñêèõ?

[/q]

Ñêîðåå âñåãî íåò íå îí, â äàëüíåéøèõ áóìàãàõ ãäå íèáóäü äà ïèñàëè áû, ÷òî êîìàíäèð ïàíöåðíîé õîðóãâè.
Òî ÷òî íå èç Ãîëüøàíñêèõ- ýò òî÷íî, â Îâðó÷å ïîòîì îáðåòàëèñü Îëüøàíñêèå, íî îíè òî÷íî Îëüøàíñêèå, ãåðáà ßñòðæåáåö (îäíàêî ñîâñåì íå ßñòðæåáåö).

Áóëãàêîâñêàÿ èëè Ñìîëü÷àíñêàÿ çåìëÿ ïî çàÿâëåíèþ ñàìèõ Áóëãàêîâñêèõ ïðèíàäëåæàëà èì åù¸ ïðè êíÿçå Âèòîâòå. Ýòî îáñòîÿòåëüñòâî è òå ôàêòû, ÷òî íàâåäåíû âûøå, ïîäòâåðæäàþò ïðåäïîëîæåíèå íåêîòîðûõ óêðàèíñêèõ èñòîðèêîâ, ÷òî îêîëè÷íàÿ øëÿõòà áåð¸ò ñâî¸ íà÷àëî èç Çàóøüÿ, ïðè÷¸ì â ïîíèìàíèè çà ðå÷êîþ Óæ, åñëè ìûñëåííî ñìîòðåòü èç Îâðó÷à.  ýòîé ñâÿçè îñòàåòñÿ íåâûÿñíåííûì îáñòîÿòåëüñòâî, ÷òî áûëî ïåðâè÷íî: òîïîíèì Áóëãàêîâñêàÿ çåìëÿ èëè àíòðîïîíèì - Áóëãàê è ñàìîå ãëàâíîå êàêîé Áóëãàê - Áóëãàê Áåëàâñêèé, ñûí Ëàðèîíà Âàëåâñêîãî èëè Áóëãàê (Áîëãàê, Áóãëàê) òþðñêîãî ïðîèñõîæäåíèÿ.

Ïî ñëîâàì Ñåðãåÿ Ëåâêîâñêîãî, âîçìîæíî â ýòîì êîíòåêñòå èìååò êàêîå-òî îòíîøåíèå ê Áóëãàêîâñêîé çåìëå è Áóëãàê Äàâèäîâ èç Îâðó÷ñêîãî ïîâåòà, óïîìÿíóòûé â Ãåðáîâíèêå òàòàðñêèõ ðîäîâ Äçÿäóëåâè÷à?