Ãåðáîâíèê áåëîðóññêîé øëÿõòû

Ðàç óæ îáñóæäåíèå íå îãðàíè÷èâàåòñÿ òåìîé, âíåñó ñâîþ ëåïòó:
1. íå çíàþ, âûøåë ëè ïîëíîñòüþ "òåêñò îò àâòîðà" â áåë.èçäàíèè â íîÿáðå, íî âîò âûäåðæêà èç îðèãèíàëà ïðî "âûìûâàíèå" ðûöàðñòâà ó øëÿõòû è äîìèíèðîâàíèå ïëóòîêðàòèè ("Szczenięce lata" Melchior Wańkowicz):
"Jeśli szlachta jest dumna z rycerskiego pochodzenia, to nie powinna
zapominać, że z tym tam rycerskim pochodzeniem diabli wiedzą, jak i kiedy,
i za którego Króla Ćwieczka bywało, a zaś niewątpliwie wszyscy
pochodzimy od, tout simplement dit, plutokracji, która prosperowała, gniła
i rozkładała się długie wieki...
Zabawny jest ten rzekomy wstręt do miarki i wagi u stanu, który, „jakoby
poniewierając łokciem, w rzeczywistości był wdany w różne spekulacje",
który pysznie kupczył wełną i zbożem, i pieńką, i wańczosem, który sam
prowadził krypy do Gdańska, zjeżdżał na kontrakty,
rozbudował skomplikowane systemy i przedsiębiorstwa trzymania dóbr,
zastawów, pozastrzegał zwolnienia od cła, upowszechnił system nabywania
od duchownych zaświadczeń, przysiągł zwalniających od odprawy celnej,
darł chłopów przez propinacje „żydowskimi jeno pazurami".
Przodkowie w prostej linii naszych arystokratycznych Strohmanów i
prezesów rad nadzorczych w cudzoziemskich spółkach akcyjnych.
Kiedy porządkuje się stan szlachecki - a w Polsce porządkuje się wiele
później niż na Zachodzie, bo aż w wieku XVI - zróżnicowanie gospodarcze
jest już daleko zaawansowane. Kutrzeba stwierdza, że proces nagan i
oczyszczanie szlachectwa na zasadzie zeznań świadków trwa aż po koniec
XV wieku. Możemy sobie wyobrazić, jakie to były świadki. Żywioły
silniejsze ekonomicznie miały ich zawsze pod dostatkiem.
W ten sposób u kolebki szlacheckiej, jako rodzice chrzestni, stanął nie tylko
pierwiastek rycerski, ale i plutokratyczny, Wszak już wówczas z samego
prawa nie uzyskał oczyszczenia szlachectwa ten, kto był tylko natus; należało
być jeszcze i possesionatus. I to drugie było ważniejsze. Przez filtr cenzusu
majątkowego przepuszczano szlachtę wielokrotnie, at do nobilitacji
diplomatibus secretis w końcu XVIII wieku, aż do zarządzeń już rosyjskich
w 1832 roku.
Prawo Zygmunta III z 1592 roku uszlachcało wszystkich neofitów.
Jak sprawy klejnotu łączono z handlem, świadczy choćby dobroduszna
propozycja Krzysztofa Żegockiego, biskupa chełmskiego, który, gdy
Czarnieckiemu Rzeczpospolita uchwaliła nagrodę 100 000 złotych, wniósł,
aby sumę tę zebrać nobilitując kilkadziesiąt rodzin za pieniądze.
Wniosek, dzięki Bogu, nie przeszedł, ale jak spekulacyjna hołota cisnęła się
wszystkimi sposobami do szlacheckiego żłoba (bo jakże nazwać miejsce, w
którym jeno przywileje zostały), świadczy odnaleziony w rękopisie przez
Amilkara Kosińskiego Indeks Chamorum z XVII wieku, zawierający 900
nazwisk przemyconych do stanu szlacheckiego.
W toku dziejów pierwiastek rycerski malał, plutokratyczny dominował. Czy
nie uderza, że mimo ciągłe pobrzękiwanie karabelą, mimo ciągłe spory i
pieniactwa, duellum w Polsce niemal ginie już w drugiej połowie XVI
stulecia. Panowie bracia wycierają sobie gęby najfatalniejszymi
przezwiskami, wielmoże rozstawiają sobie „familię po kątach" i n p u b l i c
o, ale jakoś do korda nikt się nie kwapi. Za to chętnie jest on wydobywany w
tumultach, przy zbiorowych wrzaskach, gdzie ryzyko życia jest minimalne.
Na Kresach jest lepiej, bo juścić musi ktoś całego tego bałaganu bronić.
Toteż słusznie przyrównywano Polskę do obwarzanka: tyle wartości, co na
obwodzie, a w środku dziura. Już w 1537 r. zebrana na sejmie w
Nowogródku szlachta litewska wydaje manifest, w którym uskarża się,
że panowie z Polski, pożeniwszy się na Litwie, służby wojskowej nieść nie
chcą i że „tylekroć zmykają do Litwy, ilekroć ich wezwą na obronę Korony,
a uciekają do Korony, gdy ich potrzebuje na służbę Litwa".
Ale i na Kresach panoszyła się dzika plutokracja, skrajny serwilizm
szaraczków, zupełna przemoc pieniądza.
Toteż musimy zgodzić się z Rejem, że „wywieszone herby są jako jagoda na
głogu, a chociaż się pięknie czerwienią, ale smaku żadnego w nich nie masz,
a głóg przedsię drapie".
Sądzę, że zbyt jednostronnie potomkowie rodów szlacheckich wywodzą się z
miecza, że zbyt nieopatrznie zapominają o pochodzeniu stokroć bliższym - od
sakiewki.
Gdybyśmy pochodzili strictu modo od pieniądza, jak, powiedzmy,
plutokracja wenecka, miałoby to swój styl. Pieniądz wszakże szlachecki
pochodził nie z pracy, ale z przywileju, w którego bardzo już zamierzchłym
początku leżała wartość pozytywna - podbój. Pieniądz szlachecki
przez długie wieki rodził się nie z pracy, nie z umiejętności, lecz z
przedziwnego kunsztu, w którym szlachta doszła do perfekcji - z
fruktyfikowania skomplikowanej sieci przywilejów,
pozaczepianych wzajemnie, u których końca zawsze znajdował się albo Żyd,
albo homo novus, wydobywający dla szlachty dobra materialne, które ta niby
rozleniwiona warstwa przedziwnie umiała wydębiać.
Słusznie spostrzega prof. Rutkowski w swoim „Zarysie gospodarczym
dziejów Polski", że właściwym rolnikiem był chłop. Stan szlachecki od
miecza się oderwał, do warsztatu produkcyjnego nie przywarł."

2. èç íàó÷íûõ ïóáëèêàöèé îáÿçàòåëüíû ê îçíàêîìëåíèþ àíàëèç Â.Ìàêàðåâè÷à - Ôàëüñ³ô³êàâàííå äâàðàíñê³õ äàêóìåíòࢠó áåëàðóñê³õ ãóáåðíÿõ https://elib.bsu.by/bitstream/...áåðíÿõ.pdf & Å.Ãëèíñêîãî - Ðîäàâûÿ ëåãåíäû øëÿõòû ¢ñõîäíåñëàâÿíñêàãà ïàõîäæàííÿ ¢ Âÿë³ê³ì Êíÿñòâå ˳òî¢ñê³ì: òýíäýíöû³ ðàçâ³ööÿ ¢ XVII ñò. https://niab.by/newsite/by/con...-ë³òî¢ñê³ì

+Àäàì Ìàëüäç³ñ · Áåëàðóñü ó ëþñòýðêó ìåìóàðíàé ë³òàðàòóðû XVIII ñòàãîääçÿ: íàðûñû áûòó ³ çâû÷àÿ¢

Adelya2016 íàïèñàë:

[q]

Ñêàæèòå ïîæàëóéñòà, Ãåðáîâíèê 8 òîì, ãäå ìîæíî ïîñìîòðåòü ?

[/q]

Ýòî Âû ïðî èçäàííóþ 1-þ ÷àñòü 8-ãî òîìà ñïðàøèâàåòå?

Adelya2016, íå äîæèäàÿñü ãåðáîâíèêà âû ìîæåòå îçíàêîìèòüñÿ ñ äåëàìè Ìèíñêîãî ääñ â ÍÈÀÁ. Âñå îíè óæå îòñêàíèðîâàíû.
Ôîíä 319 îïèñü 2 äåëà:
1709 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 15.12.1802 15.12.1802 164
1708 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 15.01.1821 15.01.1821 7
1704 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 28.01.1825 28.01.1825 121
1700 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 29.11.1815 29.11.1815 496
1695 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 03.06.1826 03.06.1826 14
1690 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 15.12.1802 15.12.1802 72
1689 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 29.03.1829 29.03.1829 340
1686 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 27.02.1816 27.02.1816 89
1676 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 15.07.1829 15.07.1829 137
1675 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 17.07.1802 17.07.1802 130
1672 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 30.12.1802 30.12.1802 86
1662 Äåëî î äâîðÿíñêîì ïðîèñõîæäåíèè ðîäà Êóíöåâè÷åé. 19.12.1802 19.12.1802 252

Loyko íàïèñàë:

[q]

Ïîýòîìó ïîêà æäó 2 è 3 ÷àñòè áóêâû "Ê".

[/q]

Ê ñîæàëåíèþ, íà 2-é ÷àñòè 8-ãî òîìà, ò.å. íà ôàìèëèè "Êîðçóí", ïîõîæå, Ãåðáîâíèê ïîêà è îñòàíîâèòñÿ. Íå ôàêò, ÷òî 3-ÿ ÷àñòü êåì-òî íàïèøåòñÿ.

Ïðîñòèòå, à ÷òî çà ñëóõè ïî ïîâîäó äàëüíåéøèõ òîìîâ Ãåðáîâíèêà, î êîòîðûõ òóò ñåé÷àñ óïîìÿíóëè ? Ìîæíî äëÿ íåïîñâÿùåííûõ ïîïîäðîáíåå?