Бакшты Ивьевского района

Бакшты. Продолжение...
Устанаўленне Савецкай улады. У 1939 годзе Сялянскія камітэты і дабравольная сялянская міліцыя ахоўвала ад раскрадвання маёмасць, інвентар, хлеб, які быў у амбарах асаднікаў, размяркоўвалі кулацкую зямлю. Асаблівая ўвага ўдзялялася барацьбе з няграматнасцю. У вёсках былі арганізаваны вячэрнія школы, чытальні. Асаблівы ўклад па ліквідацыі няграматнасці зрабіў сакратар валвыканкама Чэрнік Акендзін Емельянавіч. 22 кастрычніка 1939 года былі праведзены выбары ў Народны сход ад Бакштаўскага валвыканкама. Былі абраны Сівы Дзмітрый Данілавіч і Русак Дзям’ян Пятровіч. 2 лістапада 1939 года сесія Вярхоўнага Савета СССР прыняла закон “Аб уключэнні Заходняй Беларусі ў склад Савецкага Саюза”. На тэрыторыі Бакштаўскага валвыканкама былі арганізаваны тры сельскія саветы:Бакштаўскі, Заберазскі, Даўнарскі. Была створана камсамольская арганізацыя. Сваім важаком камсамольцы абралі Чэрніка Мікалая Лук’янавіча. У 1940 годзе праходзілі выбары ў Вярхоўны Савет СССР. Жыхары Бакшт і навакольных вёсак галасавалі за свайго кандыдата, простую сялянку з вёскі Белы Бераг, што ў 5-ці км ад Бакшт – Чэрнік Марыю Мікалаеўну. Чэрнік Марыя Мікалаеўна нарадзілася ў 1903 г. у вёсцы Навінкі. Рана засталася сіратой, з 1933 г. яна становіцца на шлях барацьбы за вызваленне беларускага народа, які стагнаў пад панскім прыгнётам. Яна ўключылася ў падпольную барацьбу. У жніўні 1941 года яна разам са сваім сынам Мікалаем была схвачана нямецкімі акупантамі. На світанні іх расстралялі. Так загінула гэта народная гераіня і яе сын-камсамолец, сакратар камсамольскай арганізацыі. Загінуў на вайне і другі яе сын, якi 17-гадовым падлеткам пайшоў у партызанскі атрад, дзе i згінуў у лістападзе 1943 года. Працу людзей перарваў вераломны напад на СССР фашысцкай Германіі. У першыя месяцы вайны ў Налібокскай пушчы, якая ўшчыльную прымыкае да Бакшт, пачалі ўзнікаць партызанскія атрады. Усе, хто не паспеў пайсці на фронт, пайшлі ў лес, каб мсціць ворагу. Больш буйнымі партызанскімі злучэннямі, якiя дзейнічалі ў раёне Бакшт, былі: брыгада імя А.Неўскага пад камандаваннем Байкова Аляксея Георгіевіча, брыгада асобага назначэння пад камандаваннем Анатоля Марозава, брыгада ”Наперад” пад камандаваннем Героя Савецкага Саюза Булата Барыса Адамавіча, партызанскі атрад “Слаўны” пад камандаваннем маёра Шостакава Анатоля Пятровіча. “Наперад” і імя Неўскага лічы поўнасцю былі укамплектаваны з мясцовых жыхароў. Брыгада пад камандаваннем А. Р. Марозава 30 верасня 1942 г. выступіла з раёна Полацка, прайшла з баям ібольш за 50 км і ў снежні 1943 г. сканцэнтравалася ў Налібокскай пушчы ў раёне Бакшт і Заберазі. Аб мужнасці партызан гэтай брыгады гаворыць той факт, за галаву маёра Марозава А. Р. немцы назначалі суму, як і за галаву славутага Бацькі Міная. У лютым 1942г. у Маскве быў сфарміраваны для адпраўкі ў тыл ворага атрад “Слаўны”. 1 чэрвеня 1944 г. атрад быў у в. Ягадзень (1 км ад Бакшт). Кіраўніцтва партызанскай барацьбой на тэрыторыі раёна ў чэрвені 1943 года па рашэнню партыйнага Баранавічскага абкама КПБ быў створаны Юрацішкоўскі РККПБ. Бюро РККПБ складалі: першы сакратар Гаўрылаў Мікалай Міхайлавіч, другі сакратар Бярэзенцаў Васіль Сямёнавіч, члены бюро, Булат Б. А, Байкоў А. Г., Бікман М. Выпускалася раённая газета “Большевик”, друкаваліся лістоўкі, заклікі, зводкі інфармбюро, праводзіліся мітынгі, сходы ў населеных пунктах. 2 красавіка 1944 года партызанамі брыгады асобага прызначэння быў знішчаны першы батальён палка “СС”, колькасцю ў 600 чал. У мястэчку Юрацішкі. У перыяд наступлення Чырвонай Арміі на тэрыторыі Беларусі ў чэрвені 1944 г. штаб партызанскага руху прыказаў усім партызанскім атрадам і злучэнням выйсці на “рэйкавую вайну”. Камандаванне брыгады асобага прызначэння вырашыла раптоўным ударам задушыць, знішчыць нямецкі гарнізон на станцыі Юрацішкі, знішчыць і вывесці са строю станцыйныя збудаванні, склады, майстэрні, пуці і рухомы састаў. Атака пачалася 20 чэрвеня ў 1гадз. 30 хв. З трох напрамкаў. Бой цягнуўся каля трох гадзін. У гэтым баі праціўнік страціў каля 300 чалавек забітымі і раненымі. Станцыя была поўнасцю выведзена са строю. У маі 1944 г. зводны атрад брыгады асобага прызначэння пад камандаваннем ст. лейтэнанта Якомава выйшаў у раён рудніцкай пушчы. Народныя мсціўцы Налібокскай пушчы сваімі смелымі ўдарамі па ворагу ўнеслі значны ўклад у перамогу народа над фашысцкай Германіяй. Цяжка было ў першыя гады. Не хватала скаціны, інвентару, прадметаў першай неабходнасці, прадуктаў, але народ верыў у лепшае і не шкадуючы сіл, будаваў сваё жыццё па-новаму. У пасляваенныя гады у заходніх вобласцях Беларусі была праведзена велізарная растлумачальная работа сярод сялян-аднаасобнікаў аб пераважнасці буйнага калектыўнага земляробства. І ўжо да канца 1950 г. асноўная маса працоўнага сялянства цвёрда стала на калгасны шлях. У 1949 годзе у Бакштах быў арганізаваны калгас “Камунар”, у Заберазі к-с “Бальшавік”, у Пацавічах – “33-яя гадавіна Кастрычніка”, у Ягадне – “Зара”. Людзі ведалі, што толькі аб’яднаўшыся у арцелі, можна хутка адлячыць раны, нанесеныя вайной. Вясной 1951 г. у Бакштаўскім і Заберазскім саветах была завершана калектывізацыя сельскай гаспадаркі, утварылася 7 калгасаў. Калгас “Камунар”, вёска Бакшты ( 30.12.1949 )-налiчвау - 106 двароу, ворнай зямлі - 150га, каней -16, буйной рагатай жывёлы – 20,свіней – 4 , авечак -9. У 1958 годзе пачалося аб’яднанне дробных гаспадарак. Адгрымелі залпы вайны. Большая частка Бакшт і навакольных вёсак ляжалі ў руінах і папялішчах. Трэба было ўсё аднавіць. Многія сем’і не дачакаліся з вайны сваіх родных. Палі смерцю храбрых дэпутат Вярхоўнага Савета СССР Чэрнік Марыя і яе два сыны, Мікітка і Уладзімір, Супрановіч Уладзімір, Арыка Мікалай, Арыка Уладзімір, Сакаловіч Іван, Русак Міхаіл і многія інш. Страты, нанесеныя фашысцкім акупантам падлічваюцца у 75 млрд руб. Толькі у Бакштаўскім, Заберазскім і Даўнарскім сельскіх Саветах (цяпер Бакштаўскі с/с) было: вывезена ў Германію – 148 чал., спалена жылых дамоў – 108, знішчана мастоў – 2, разбурана і знішчана: прадпрыемстваў -2, школ -11, лячэбных устаноў -3, бібліятэк -4. Знішчана ці ўкрадзена Коней -680, буйной рагатай жывёлы - 1342. Скарацілася пасяўная плошча. На вызваленай зямлі па Бакштаўскаму, Заберазскау і Даўнарскаму сельскім Саветах за 1944-1949 гады адноўлена прадпрыемстваў і мастоў – 2, пабудавана жылых дамоў -117, адкрыта магазінаў і школ – 13, лячэбных устаноў -2, бібліятэк -3.
З кожным днём растуць і прыгажэюць Бакшты. Цяпер на тэрыторыі Бакшт знаходзіцца СПК (раней - калгас) імя Ульянава, аб’яднанне Мастадрэў, Бакштаўскае лясніцтва, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, аптэка, камбінат бытавога абслугоўвання, кафэ “Беразіна”, 6 магазіны, баня і кіруе ўсім Бакштаўскі сельскі Савет. У лесапункце ўжо лес не сплаўляюць даўно, а нарыхтўваюць яго і вывозяць магутнымі лесавозамі. Калгас імя Ульянава пабудаваў для калгаснікаў 5 катэджаў і цэлую вуліцу дамоў і назвалі яе Маладзёжнай. Брудныя, пабітыя на ямы вуліцы заасфальтавалі і вёска памаладзела. Ёсць і царква. Быў нядрэнны будынак калісьці, ды знайшоўся такі чалавек, чыя рука паднялася для таго, каб знішчыць яго (1950г.). Потым пабудавалі простую хату і амаль паўстагоддзя размяшчалася ў ёй Бакштаўская Свята-Пакроўская царква. А потым прыехау у Бакшты малады святар айцец Віталій. І надумаў ён пабудаваць у Бакштах новую сапраўдную царкву. І пабудаваў сапраўдны цуд для, бакштанцау, на пяць купалоў. Восенню1995 года айцец Віталій пачаў праводзіць багаслужэнні ў новай ,Свята-Панцелеймонаўскай царкве. Ціха цячэ Беразіна, зліўшыся за вёскай з Іслаччу, нясе свае воды далей, у Нёман. Шуміць пушчанскі лес, кланяюцца пад ветрам на ўскрайку маладыя дрэўцы, быццам запрашаюць у госці. А жыццё працягваецца...
https://uctopuk.info/regions/ivje/settlements/?id=1938

Места, где жили, любили, творили мои предки...Моя прародина...Бакшты...