Senatorowie i Dygnitarze Wielk.Księstwa Litewskiego1386-1795

238 DYGXITAKZE.
Majdel (Maydell) Jan Teodor, starosta Rygski, mian. lowczym 1649J);
umarl 1667 (?).
Tyzenhaus (von Tiesenhausen) Andrzej, star. Uswiatski 2), mian.
lowczym 1667 lub 16683); iimarl 1672 lub 16734).
Sluszka Jozef Boguslaw, star. Ezeczycki, mian. lowczym 1672 lub
1673 5); zostal chorazym wielkim 1675 6).
Donhoff Ernest, general gwardyi koronnej, miau. lowczym 3 Lutego
1676 rpo Stuszce, ktory zostal chorahimu zostal kasztelanem
Wilenskim 1683 8).
Wolowicz Jan, star. Chwejdanski 1J) , wystepuje jako lowczy
w Czerwcu 1684 r . 10); rezygnowal (?).
Kierdej Jan Kazmierz, marszalek Grodzienski, star. Przewalski ll),
mian. lowczym w Lipcu 1684 (?) i zaraz, juz jako lowczy, mian.
15 Lipca 1684 kasztelanem TJfockim 12). Z powodu ckoroby nie objal
kasztelanii i jako lowczy umarl w Kwietniu 1685 I3).
Gorzenskl Jan, star. Starogardzki, mian. lowczym 20 Maja 1685
,.po smierci KierdejaUli); umarl 1695l5).
Donhoff Franciszek Michal, star. Starogardzki, mian. lowczym 10 L*|-
tego 1695 �po smierci Jana Gorzenskiegou 1,; umarl 1696 l7).
*) Jest nim juz w tym roku (Vol. leg. IV. f. 264 i Dogiel. Codex dipl.
IV. 485). � tej rodzinie Niesiecki VI. 358. Knes^hke. Adelslexicon VI. 183.
Hupei. Nord. Miscel. XVIII. 212.
-) Jeszcze tylko w Kwietniu 1667 (31. Lit. Ks. Spr. Sad. 141. f. 190).
3) Jest nim we Wrzesniu 1668 (Vol. leg. IV. f. 1018, 1024/5).
4) Zyl jeszcze w Lipcu 1671 (Arch. Shorn, dokum. Wilno IX. 244).
' 5) Przez kr61a Michala, gdyz juz jako lowczy podpisal elekcyje Jana III
(Vol. leg. V. f. 326).
6) Patrz wyzej str. 203.
7) M. Lit. Ks. Zap. 139. f. 65.
s) Patrz wyzej str. 82.
9) 1676 (Vol. leg. V. 354).
10) Pamietnik Poczobuta 176.
� ) 1683 (Volum. legum V. f. 687, 694 i 698).
12J M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta data,
13) Z nominacyi nastepey. Testament Kierdeja, lowczego lit., z dnia
4 Kwietnia 1685 (M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 475�481).
u) M. Lit. Ks. Zap. 143. f. 20.
15) Z nominacyi nastepey. Wystepuje jeszcze 1690 (Vol. leg. V. 773).
16) M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 371.
17) Niesiecki III. 383.
DYGN1TAHZE. 239
Donhoff Stanisiaw, star. KoScierzynski, mian. lowczym 27 Wrzesnia
1 6 9 7 �po smierci Franciszka I)onlwJfau x); zostal miecznikiem
koronnym w Czerweu 17 0 4 -).
Potocki Stanisiaw, star. Hrubieszowski, pulkownik, mian. lowczym
lit. 11 Czerwca 1 7 0 4 �po Stanislawie Donlwffie, ktory zostal miecznikiem
koronnymu 3); zostal straznikiem 1 7 1 0 4).
Kotowicz Grzegorz Jozef, star. Grodzienski, mian. lowczym 1710s);
umarl 17 2 4 6).
Sollohub Dowojna Jan, podkomorzy Gostynski, mian. lowczym lit.
2 4 Marca 1 7 2 4 �po smierci Hryhorego Kotowiczau 7); zostal podskarbim
wielkim 16 Grudnia 1 7 3 1 8).
Sawicki Michal Aloizy, pisarz ziemski Wilenski, mian. lowczym
lit. 1 6 Gru&iia 1 7 3 1 �po Janie SoUohnbieil 9); umarl w Styczniu
1 7 3 2 �&#8811,
Szaniawski Fabijan, star. Sochaczewski, mian. lowczym lit.
11 Marca 1 7 3 2 �po smierci Sawickiego11 n ); umarl 2 2 Listopada
1 7 3 4 13).
Plater Ferdynand, podkomorzy Wilkomierski, mian. lowczym lit.
2 7 Stycznia 1 7 3 5 �po smierci Fabijana Szaniaivskiego� 13); zostal
marszalkiem nadwornym lit. 31 Marca 1 7 3 9 14).
Sapieha Michal Antoni, star. Gulbinski, mian. lowczym lit. 31 Marca
1 7 3 9 ,.po Ferdynandzie Platerzeu 15) ; zostal wojewoda Podlaskim
2 6 Listopada 1 7 4 6 lfi).
I
J) M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 6.
�) Encyklop. Powsz. VI. 979.
SJ M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 74.
*) Lowczym jest jeszcze 1710 (Vol. leg. VI. f. 200).
5) Jest nim juz w Czerweu (?) 1710 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 182).
�) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze w Marcu 1723 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. VII. 11).
�) M. Lit. Ks. Zap. 161. f. 219.
8) Tamze Ks. 167. f. 195. �
9) Tamze f. 196.
10) Kurjer Polski 1732. Nr. 111. Jarochowski. Teka Podoskiego IV. 233.
n) M. Lit. Ks. Zap. 167. f. 244.
12) Gazety Polskie 1734. Nr. 21.
13) M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 114.
u) Tamze Ks. 171. f. 888.
15) Tamze f. 890.
16) Metr. Koronna Ks. Sigil. 28. f. 25 (Bleszynski).
2 4 2 DYGS1TARZE.
1763 �po Karolii Briilil, ktory zostal ezesnikiem koronnymu �);
rezygnowal 1764. Nastepnie general w sluzbie Saskiej, potem Pruskiej;
umarl 30 Marca 1792 2).
Ronikier Michal, mian. lowczym nadw. prawdopodobnie w Grudniu
1764; zostal czegnikiem 19 Pazdziernika 1765 3).
Bystry Jozef, star. Hutowski4), mian. lowczym nadw. lit. 1 7 6 5 3) ;
zostal kasztelanem Brzeskim 1 7 7 4 B).
Bouffal Franciszek, stolnik Grodzienski, miau. lowczym nadw.
10 Wrzesnia 1 7 7 4 npo Jozefie Bystrym, ktory zostal kasztelanem
Brzeskim^ 7); rezygnowal 1 7 9 0 s).
Hanski Zacharyjasz, mian. lowczym nadw. lit. 22 Lutego 1790
vpo rezygnacyi Franciszka Bouffatau 9); ostatni.
Miecznicy.
Miecznik (ensifer, gladifer, Schwerttrager), wykonywal swoj
urzad na pogrzebach i koronacyjach krdldw, przy odbierauiu przez
krolovv uroczystej przysiegi, holdu i pasowaniu na rycerzy; przy
wszystkich tych ceremoniach trzymal miecz ki'dlewski10).
Iwaszkowicz Wojciech, namiestnik Dorsuniszski i Jezdenski, miecznv
1499 n).
Kostewicz Janusz Stankowicz (Stanislawowicz), namiestnik Radunski
i mieczny 1 5 0 5 13)-�1 5 0 7 13); zlozyl urzad miecznego i zostal marszalkiem
hospodarskim okolo 1 5 0 8 r. 14).
Szczytowicz (Szczytt) Jan, mieczny 1509 15).
' M. lit, Ks. Zap. 183. f. 978.
2J Europ. geneal. Handb. 1794. II. f. 147.
�) M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 47. d. 93.
*) Encykl. Pow. IV. 736.
5) Europ. geneal. Handb. 1768, 70, 72, 74.
e) Z nominacyi nastepey.
7) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 18. f. 105.
6) Z nominacyi nastepey.
9) M. l i t . Ks. Spr. Publ. 34. f. 630.
10) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 62�63.
�) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 126, str. 252.
12) Dogiel. Codex dipl. V. 166.
13) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 154 odw. i 156.
14) W Lipcu 1510 jest tylko marszalkiem i namiestnikiem Radunskim
(M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 366).
15) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 443.
DYGN1TARZE. 239
Donhoff Stanisiaw, star. KoscielSyriski, mian. lowczym 27 Wrzesnia
1697 npo smierci Franciszka Donhoff a'1 J); zostal miecznikiem
koronnym w Czerweu 1704-).
Potocki Stanisiaw, star. Hrubieszowski, pulkownik, mian. lowczym
lit. 11 Czerwca 1704 �po Stanislawie Donhoff e, ld6ry zostal miecznikiem
koronnymu 3); zostal strain ikiem 1710 4).
Kotowicz Grzegorz Jozef, star. Grodzienski, mian. lowczym 17105);
umarl 1724 6).
Soltohub Dowojna Jan, podkomorzy Gostynski, mian. lowczym lit.
24 Marca 1724 ~po smierci Hryhorego Kotowiczau 7); zostal podskarbim
wielkim 16 Grudnia 1731 8).
Sawicki Michal Aloizy, pisarz ziemski Wilenski, mian. lowczym
lit. 16 Grudnia 1731 �po Janie SoUohulneu 9); umarl w Styczniu
1732 10).
Szaniawski Fabijan, star. Sochaczewski, mian. lowczym lit.
11 Marca 1732 �po Smierci Sawickiegou n ); umarl 22 Listopada
1734 12).
Plater Ferdynand, podkomorzy Wilkomierski, mian. lowczym lit.
27 Stycznia 1735 �j)0 smierci Fabijana Szaniawskiego1113); zostal
marszalkiem nadwornym lit. 31 Marca 1739 u ).
Sapieha Michal Antoni, star. Gulbinski, mian. lowczym lit. 31 Marca
1739 �po Ferdynandzie Platerzeu 15) ; zostal wojewoda Podlaskim
26 Listopada 1746 1S).
i
' M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 6.
2) Encyklop. Powsz. VI. 979.
3) M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 74.
4) Lowczym jest jeszcze 1710 (Vol. leg. VI. f. 200).
5) Jest nim juz w Czerweu (?) 1710 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 182).
6) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze w Marcu 1723 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. VII. 11).
7) M. Lit. Ks. Zap. 161. f. 219.
s) Tamze Ks. 167. f. 195.'
9) Tamze f. 196.
10) Kurjer Polski 1732. Nr. 111. Jarochowski. Teka PodosMego IV. 233.
n) M. Lit. Ks. Zap. 167. f. 244.
,2) Gazety Polskie 1734. Nr. 21.
13) M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 114.
&#8811 Tamze Ks. 171. f. 888.
15) Tamze f. 890.
,6) Metr. Koronna Ks. Sigil. 28. f. 25 (Bleszynski).
2 4 0 DYGNITARZE.
taniewski Ignacy, pisarz lit., mian. lowczym 26 Listopada 1746
vpo Michale Sapieze, ktory zostal wojewoda Podlaskim� �); umarl
1761 2).
Zabiello Antoni, marsz. Kowieriski, mian. lowczym 6 Maja 1761
vpo smierci Ignacego Laniewskiegou 3). RezygnowsJ 17754); umarl
1776 5).
Zabiello Jozef, szambelan J. �. �., mian. lowczym lit. w Maju
1775 rpo rezygnacyi Antoniego Zahiellyu 6); zostal hetmanem polnym
11 Lipca 1793 7).
Kossakowski Jozef, mian. lowczym lit. 13 Stycznia 1794 s). Przezyl
upadek Rzeczypospolitej; umarl 2 Listopada 1840 9).
L o w c z o w i e n a d w o r n i .
Lowczy nadworny (venator curiae, Hofjiigermeister) zastepowal
lowczego wielkiego. Urywkowo spotykamy i npodlowczego� 10).
Zalewski Stanislaw, lowczy nadworny lit. 1593 n ).
Zuk Marcin, lowczy nadw. lit. 1597 12).
Vacat (?).
Millenheim Gebhard ls), dworzanin krolewski i lowczy nadworny
lit. (?); umarl 12 Grudnia 1673 14).
*) �. Lit. Ks. Zap. 175. f 276.
-) Z nominacyi nastepey.
3) �. Lit, Ks. Zap. 183. f. 427.
4) Z nominacyi nastepey.
5) Bartoszewicz u Swieckiego. Histor. pamiatki �. 547.
6) Gazeta Warszawska 1775. Nr. 36.
�J M. Lit. Ks. Spraw Publ. 36. II. f. 1.
8) Kossakowski. Monografije I. 161.
9) Tamze. � lowczym kr61a Jagietty patrz wyzej str. 107. � Mylnie wystepuja
jako lowczowie wielcy litewscy: k n ia i Maciej Oginski, zmarly nibv 1540
(Niesiecki � �. 49�50. Zychlinski IV. 255. V. 181) i dmgi k n ia i Maoiej Oginski,
zmarly niby 1580 (Zychlinski V. 181); � Szymon Z ab iello , za Augusta II
(Kosinski. Przewodnik herald. IV. 539. Byl lowczym nadwornym).
10) Kandelgisser, podlowezy generalny koronny i litewski przed 1699 r.
(M. Lit. Ks. Zap. 153. f. 6 i 7);� Preycz Kazmierz, podlowezy lit. 1710 (Akt.
Wilens. Arch. Komiss. IV. 275).
�*) M. Lit. Ks. Zaj). 77. d. 499.
12) Tamze Ks. 84. f. 231.
13) Otrzymal indvgenat w 1646 r. (Vol. leg. IV. f. 20).
14) Fahne. Die Herren von Hovel. Bd. I, Th. II, Tab. IV.
*
dygnitaeze. 241
i
Millenheim Wladyslaw (Wilhelm), lowczy nadw. lit. juz 1677 x);
umarl 1697 2).
Wolbek Boguslaw, skarbuik Mozyrski, mian. lowczym nadw. lit.
20 WrzeSnia 1697 �po smierci \Vilhelmau 3); musial rezyguowac (?).
Leubnitz Karol Henryk, lowczy nadw. lit. juz 16994); usuniety
1706�1709 przez Leszczynskiego, powrdcil z Augustem I I 5). Zyl
jeszcze 1715 �).
Szwykowski Samuel Kazmierz, sekretarz krola Stanislawa i lowczv
nadworny lit. 1707 |).
Zabiello Szymon, mian. lowczym nadw. lit. przez krola Stanislawa
Leszczynskiego8); ustapil przed Augustem I I , zachowujac jednak
tytul lowczego nadw. lit., z ktorym wystepuje jeszcze 1720 n).
Wolbek Boguslaw, powtdrnie lowczy nadw. lit. 1717�172210).
Weissenbach Henryk, lowczy nadw. lit. 1723 � ).
Weissenbach Jerzy Karol, lowczy nadw. lit. 1726�1729 ia).
Sulkowski Aleksander Jozef (hrabia 1733, ksiaze 1752), pulkownik
krdlewskiego leibregimentu, szambelan krolewski, mian. lowczym
nadw. lit. 12 Czerwca 1729 13). Jednoczesnie minister Saski do
1738 r.; umarl 22 Maja 1762 u ).
Briihl hrabia Karol Adolf, star. Spiski, miau. lowczym nadw. lit.
7 Czerwca 1762 �po smierci Aleksandra Sulkowslciegou l5); zostal
czeSnikiem wielkim koronnym 30 Marca 1763 1G).
Briihl hrabia Henryk Albert, mian. lowczym nadw. lit. 11 Kwietnia
4) �de Wilhelma� (Vol. leg. Y. f. 521}; 1678 �Milenheym� (Tamze f. 630).
2) Z nominacyi nastepcy.
3) M. Lit. Ks. Zap. 153. f. 50. Wystepuje w nastepnyni roku (Akt. Wil.
Arch. Komiss. IV. 275; takze Podgorski. Pomniki dziej6w Polski II. 252).
41 M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 2.
5) Wystepuje zn6w 1710 (Akt. Wil. Arch. Komiss. VII. 466).
6) �Lowczy nadw. kor. i w. ks. lit.^ (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 787).
'�) Biblioteka ordynacyi Mvszkowskich, r. 1860. Listy Jana Sobieskiego,
str. 546.
8) Matuszewicz. Pamietniki I. 64.
9) Jarochowski. Teka Podoskiego II. 105.
*&#8811 1717 (Vol. leg. VI. f. 32S), 1720 (M. Lit. Ks. Zap. 160. f. 43). 172-2
(Jarochowski. Teka Podoskiego II. 208. �Wolek").
n) Jarochowski. Teka Podoskiego III. 1.
12y �. Lit. Ks. Zap. 162. f. 107 i 374.
13) Zychlinski IV. 312.
14) Tamze 319.
1:�J �. Lit. Ks. Zap. 1S3. f. 665.
16) Metr. Koronna Ks. Sigil. 29. f. 380 (Bleszvnski).
2 4 2 DYGNITARZE.
1763 ,,po Karolu Bruhl, ktory zostat ezesnikiem koronnym� ';
rezygnowal 1764. jSTastepnie general w sluzbie Saskiej, potem Pruskiej;
umarl 30 Marca 1792 2).
Ronikier Michat, mian. lowczym nadw. prawdopodobnie w Grudniu
1764; zostal czegnikiem 19 Pazdziernika 1765 3).
Bystry Jozef, star. Hutowski4), mian. lowczym nadw. lit. 1 7 6 5 5) ;
zostal kasztelanem Brzeskim 1 7 7 4 �).
Bouffal Franciszek, stolnik Grodzienski, mian. lowczym nadw.
10 Wrzesnia 1774 vpo Jozefie Bystrym, ktory zostal kasztelanem
Brzeskim11 7); rezygnowal 1790 8).
Hanski Zacharyjasz, mian. lowczym nadw. lit. 22 Lutego 1790
vpo rezygnacyi Franciszka liouff'ala'19); ostatni.
Miecznicy.
Miecznik (ensifer, glad if cr, Schwerttrager), wykonywa! sw6j
urzqd ua pogrzebach i koronacyjach kroldw, przy odbieraniu przez
kroldw uroczystej przysiegi, holdu i pasowaniu na rycerzy; przy
wszystkich tych ceremoniach trzymal miecz krolewski10).
Iwaszkowicz Wojciech, namiestnik Dorsuniszski i Jezdenski, mieczny
1499 � ).
Kostewicz Janusz Stankowicz (Stanistawowicz), namiestnik Kaduiiski
i mieczny 1505 12)�1507 1S); zlozyl urzad miecznego i zostal marszalkiem
hospodarskim okolo 1508 r . 14).
Szczytowicz (Szczytt) Jan, mieczny 1509 15).
> M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 978.
2) Europ. geneal. Handb. 1794. II. f. 147.
3) M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 47. d. 93.
�) Encykl. Pow. IV. 736.
5) Europ. geneal. Handb. 1768, 70, 72, 74.
e) Z nominacyi nastepey.
") M. Lit. Ks. Spr. Publ. 18. f. 105.
s) Z nominacyi nastepey.
9) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 630.
10) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 62�63.
' � ) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 126, str. 252.
12) Dogiel. Codex dipl. V. 166.
13) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 154 odw. i 156.
**) W Lipcu 1510 jest tylko marszalkiem i namiestnikiem Radunskim
(M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 366).
15) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 443.
DYGNITAKZE.
Jedko (Jedkowicz) Jurij Mikolajewicz, namiestnik Mejszagolski, kuchmistrz
i mieczny 1529 �J�1531 2).
Olechnowicz (Kuchmistrzowicz Dorohostajski) Mikolaj Piotrowicz, miecznv
1539 s)� 15474); umarl okolo 1548.
Syrutowicz (Syruc) Szcz^sny, mieczny 15505). Juz jako �miecznik
\v. ks. lit.u wystepuje jeszcze 1563 u).
Vacat przez lat kilkanaseie.
Chalecki Dymitr Jozefowicz (Jesifowicz), dworzanin krol., mian.
�1� urzad wznowiony miecmika lit.u 11 Pazdziernika 1579 7); zostal
podskarbim nadwornym 3 Lutego 1588 8).
Chalecki Jan Jozefowicz, marszalek, miau. miecznikiem lit. 22 Stycznia
1589 �po Dymitrze Ch<deckimu umarl 1615 10).
Chalecki Mikolaj Krzysztof, mian. miecznikiem 23 Sierpnia 1615
�po Smierci Jana Ohaleclciegou 1'; zostal wojewoda Nowogrodzkim
2 Czerwca 1650 ,2).
Tyzenhaus Jerzy, pulkownik, mian. miecznikiem 2 Czerwca 1650
�po Chaleclcim1113); umarl 1679 w).
Oginski kniaz Szymon Karol, podkomorzy Witebski15), mian.
miecznikiem 1679 lli). Zostal wojewoda Mscislawskim i rezygnowal
*) Vol. leg. I. f. 495. M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 82 odw.
-) M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 69 odw.
3) Tiunze Ks. 1 i 2. f. 200.
4) Vol. leg. I. f. 589. Opr6cz tego wsp. 1546 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 18.
f. 172�173).
5) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 22. d. 299. Takze wsp. 1551 (Tamze Ks. 27.
f. 187/191), 1552 (Tamze Ks. 30. f. 91).
G) M. Lit. Ks. Zap. 38. f. 420 odw.
7) Tamze Ks. 64. f. 232. Jest juz jeduak miecznikiem w Sierpniu 1579
(Dogiel. Codex V. 303).
8j M. Lit. Ks. Zap. 73. f. 254, Ks. 72. f. 68 i Ks. 74. f. 258.
s) Tamze Ks. 7'^ f. 527 i Ks. 74. f. 558.
10) Z nominacyi nastepcy. Wystepuje jeszcze 1609 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. II. 23�24).
n ) M. Lit. Ks. Zap. 92. d. 52.
�-�) Tamze Ks. 123. f. 432.
l:< Tamze f. 433.
l*) 1679 przywilej na w6jtostwo Koszauy �po smierci Tyzenhauza,
miecznika�, Hryniewiczowi (31. Lit. Ks. Zap. 138. f. 434). Tyzenhaus zyl
jeszcze 1677 (Dogiel. Codex dipl. V. 464).
15) 1676 (Vol. leg. V. f. 443).
10) Jest nim juz 1680 (Wojnilowicz. Snieg, Ogien, pauegiryk na pogrzeb
Oginskich 1680 r.).
16*
244 D Y GjSTTA RZE.
tak z iniecznikostwa jako i z wojewodztwa1); mnarl podkomorzym
Witebskim 1699 r . 2).
Oginski kniaz Mikolaj Franciszek, marszalek Wolkowyski3), mian.
miecznikiem 1685 4); zostal podskarbim nadwornym 1695 5).
Oginski kniaz Marcyjan Michal, mian. miecznikiem 25 Lipca 1695
�po Mikolaju Oginskim, ktory zostal podskarbim nadwornym� 6);
zostal kasztelanem Witebskim 10 Maja 1703 '.
Siennicki Kazmierz Krzysztof, chorazy Nowogrodzki, general-major
wojsk lit., mian. miecznikiem 10 Maja 1703 �po Oginskimu s). Jednoczesnie
od 1706 general artyleryi lit.,J). Wzietv do niewoli rossyjskiej
1707 l0); umarl w Syberyi11) 1711 r. ri).
Podczas pauowania krola Stanislawa Leszczyriskiego wystepuja:
Bilewicz, miecznik w. ks. lit. w lecie 1708 13), i Przezdzieckj
(Aleksander?), miecznik w. ks. lit. w Marcu 1709,J).
Radziwill ksiaze Mikolaj Faustyn, mian. miecznikiem 22 Marca
1710 �po rezygnacyi Krzysztofa Siennickiegou 15) i drugi raz 23 Grudnia
1711 �po smierci Krzysztofa Siennickiegou lfi); zostal wojewody
Nowogrodzkim 3 Maja 1729 17).
Oginski kniaz Jozef, starosta Gorzdowski, mian. miecznikiem
*) Patrz wyzej str. 31�32. Tylko z tytulem miecznika wystepuje 1689
(31. lit. Ks. Zap. 140. f. 187).
2) 1699 Kwietnia 18 Adam Kisiel, chorazy Witebski, otrzvmuje przywilfej
na podkomorstwo Witebskie �po zejZciu Symeona OgiAskiego� (M. Lit. Ks.
Zap. 148. f. 251).
3) 1680 (Wojnilowicz. Snieg, Ogien).
*) W Maju 1686, jako miecznik, podpisal traktat pokoju z Moskwa (Vol.
leg. VI. f. 146). Oprocz tego wsp. 1688 (Zawisza 20), 1690 (Vol. leg. V. 773).
5) Z nominacyi nastepey.
6) M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 389.
7) Tamze Ks. 150. f. 347.
8) Tamze f. 34S.
9) Patrz wyzej str. 215.
,0) Otwinowslri. Dzieje Augusta II. Krak<5w 1849, f. 120.
11 j Patrz wyzej str. 216.
12) Z nominacyi nastepey.
13) Zawisza 138.
� ) Tamze 142.
15J M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 217.
16) Tamze f. 455.
171 Tamze Ks. 162. f. 311.
DYGXITARZE. 245
1 4 Czerwca 1 7 2 9 �po Mikolaju Radsiwilleu x); zostal wojewoda
Trockim 17 Kwietnia 1 7 3 0 2).
Zawisza Ignacy, star. Minski, mian. miecznikiem 17 Kwietnia
1 7 3 0 rpo Josef ie Oginshimu 3); zostal podkomorzym w Lipcu 1 7 3 4 1).
Sanguszko kniaz Janusz, ordynat Ostrogski, mian. miecznikiem
14 Listopada 1 7 3 5 �po Zawiszyu 5); zostal marszalkiem nadwornym
2 6 Sierpnia 1 7 5 0 6).
Syruc Szymon, star. Kowieriski, miau. miecznikiem 1 Wrzesnia
1 7 5 0 �po Scinguszceu zostal wojewody Witebskim 2 3 Pafdziernika
1 7 5 2 8).
Radziwill ksiaze Karol Stanislaw, podczaszy, mian. miecznikiem
2 3 Pazdziernika 1 7 5 2 �po Syrucieu 9); zostal wojewoda Wilenskim
8 Pazdziernika 1 7 6 2 10).
Oginski kniaz Andrzej, star. Oszmianski, mian. miecznikiem 8 Pazdziemika
1762 �po Radsiwilleu n ); zostal referendarzem 21 Listopada
1771J2).
Radziwill ksiaze Michal Hieronim, krajczyc lit., mian. miecznikiem
21 Listopada 1 7 7 1 �po Andrzeju Oginskimu 13); zostal kasztelanem
Wilenskim 1 0 Kwietnia 1 7 7 5 u).
Sanguszko ksiaze Hieronim, star. Czerkaski, mian. miecznikiem
1 7 7 5 1 s); zostal wojewoda Wolyiiskim 11 Grudnia 1 7 7 5 lli).
Ossolinski Aleksander, staroseic Sokolowski, mian. miecznikiem
9 Grudnia 1775 �po Hieronimie Sangussce, ktory zostal wojewoda
Wolynshimu 17); rezygnowal 1789 18).
' M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 344.
ij Tamze f. 474.
3) Tamze f. 476.
4) Tamze Ks. 168. f. 78.
5) Tamze Ks. 169. f. 5.
6) Tamze Ks. 176. f. 600.
Tamze f. 685.
sl Tamze Ks. 181. f. 3.
9) Tamze f. 4.
' lu) Tamze Ks. 183. f. 727.
J1) Tamze f. 731.
.'*) Tamze Ks. 184. f. 739.
I3) Tamze Ks. 188. cl. 370.
!�) Tamze Ks. Spr. Publ. 18. f. 166.
!ii Europ. geneal. Handb. r. 1776.
151 Metr. Koronna Sigil. Ks. 32. f. 362 (Bleszynski).
17i M. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. d. 7.
1SJ Z nominacyi nastepey. *
2 4 6 DTGKITARZE.
Oginski kniaz Michat Kleofas, mian. miecznikiem 4 Sierpnia 1789
..po rezygnacyi Aleksandra Ossolinskiegou '; zostal podskarbim wielkim
w Maju 1793s).
Mierniczowie.
Mierniczy czyli geometra (Feldmesser) na Litwie istnial od
dawna. Juz w 1631 r. wystepuje Szymon Wroniewski, mierniczy krolewski3).
Dopiero jednak w X V IH wieku urzad ten do dostojeristwa
podniesionym zostal4). Miedzy dygnitarzami mierniczy szedl
po piwniczym 5).
W ostatnich czasach: Jozef Bouffat, pisarz grodzki Grodzienski,
mierniczy lit. 1762� 1774�); � Tadeusz Sztein, mianowany miemiczym
lit. 1781 7).
Obozni.
Obozny (castrorum metandorum praefectus, castrorum metator,
Quartiermeister, quartier-maitre) mial obowiazek wybierac miejsee
dla zalozenia obozu, a nastepnie obdz urzadzal, obwarowywal i utrzymywal.
��� bylo pierwiastkowo; pdzniej obozny bvl to dvgnitarz
bez zatrndnienia i z mala pensyjas).
Urzad ten na Litwie utworzonyin zostal w 1633 r. 9).
' M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 504.
-) Koresp. Kraj. i Zagraniczny 1793. Nr. 39. � Mylnie wystepuja jako
miecznicy lit.: Jan u sz Ciechanowiecki w XVI w. (Niesiecki III. 10G); � Mikolaj
Pawlowicz Naruszewicz 15G4 (ma bvc podpisanv 1 Lipea 1564 na drugim
statucie litewskim. Bartoszewicz w Bibl. Warsz. 1865. Tom II, zeazvt VI, str. 520.
Jednak wiecej to niz watpliwe, gdyz Naruszewicz byl w tvm samym czasie
pisarzem); � P aw e l Iwanowicz Sapieha w XVI w. (Walicld. Historia Obrazu
Kodenskiego, str. 59).
3) M. Lit. Ks. Zap. 104. f. 69.
4) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) Go.
5) Eiu-op. geneal. Handb. r. 1784 i 1786. W nastepuych latacb wiecej
miedzy dygnitarzami niewymieniony. W 1768 r. wystepuje po pisarzach, przed
wojskim (Koleda Warszawska na 1768 r.); w 1782 r. po lowczym, przed pisarzem
polnym (Europ. geneal. Handb.).
6) Europ. geneal. Handb., lata 1763�1774.
7) Tamze lata 1782�86.
8) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 66. Starozytnosci Polskie
II. 201.
9) Patrz nizej.
I) Y GNITABZE. 247
Tryzna Pawel Piotr, star. Starodubowski, n an. vna nowo utworzony
urzad obomego w. ks. lit.u 10 Marca 1633 J); zostal podstolim 16382).
Sapieha Pawel Jan, mian. oboznym w Lutvm 1638 3); zostal
podstolim 20 Kwietnia 1645*).
Osinski Samuel, pulkownik, porucznik gwardyi krdlewskiej, mian.
oboznym 20 Kwietnia 1645 vpo Sapiekeu b); umarl 1648 lub 1649 R).
Sapieha Tomasz Fryderykowicz, mian. oboznym 1649 7); umarl
30 Marca 1654 s).
Komorowski Samuel, star. Wilkomierski, mian. oboznym 3 Kwietnia
1654 �po Tomaszu Sapiezeu ,J). Jednoczesnie regimentarz J. �. �.;
umarl 20 Pazdziernika 1659lu). Jednoczesnie z tytulem oboznego
wystepuje (1656) K r z y s z t o f S a p i e h a (pisarz polny koronny)11);
��� Michal Kazmierz, czesnik, mian. oboznym 29 Pazdziernika
1659 rpo smierci Samuel a Komorotcskiegou 12). W kilka dni pozniej
obrany regimentarzem 13); zostal hetmanem polnym i wojewoda Smolenskim
w Grudniu 1 663 u ).
Ciechanowiecki Albrycht Konstanty, star. Orszanski, mian. oboznym
166415); umarl 1675 lli).
��� Bonifacy Teofil, straznik lit., mian. oboznym w Styczniu
167617); mnarl 1678 **).
*) M. Lit, Ks. Zap. 106. f. 3-25. Radziwill I. 144.
2) List kr61a WJadystawa IV z d. 14 Lutego 1638 (Kognowicki. Zvcia
Sapiehow III. 301).
3) Tamze.
i ) M. Lit. Ks. Zap. 119. f. 121.
5) Tamze Ks. Sigillat I. f. 28. Radziwill II. 167.
6J Kojalowicz. Herbarz rekopisny. Za nim Niesiecki VII. 144. Wspomniany
jeszcze 1648 (Vol. leg. IV. 209).
T) Jest nim juz w Maju 1649 (Akt. Tryb. G16w. 1678 r. Wrzesnia 8. Nr. 381).
8) Nadgrobek. Danejkowicz. Svada Inscriptionalis 112.
9; M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 273.
10) Pamietnik Poczobuta 31.
") 1656 (M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 425).
■2) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 420.
13) Medeksza 226�228.
u ) Poczobut 69�70.
I5) Jest nim 1665 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. 20).
le) Podpisal 1674 elekcyje Jana III (Vol. leg. V. f. 309). Juz nie zyl
w Maju 1676 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. 178).
17) Straznikiem po nim mian. 3 Lutego 1676 Kmicic (M. Lit. Ks. Zap.
139. f. 35).
18) Zyl jeszcze w Grudniu 1677 (M. Lit, Ks. Spr. Sad. 154. f. 472 i 566).
&#10003;
2 4 8 DYGNITARZE,
Chodkiewicz Jerzy Karol, star. Bludenski �), mian. obozny� 16782);
umarl 1691;!).
Wolowicz Jan Kazmierz, star. Chwejdanski, mian. oboznym 16924).
Jednoczesnie regimentarz krolewski5); umarl 1707 B). Z powodu
wieSci � smierci Wolowicza oboznym mian. 4 Lutego 1704 Stanisiaw
Potocki, star. Hrubieszowski, ,,po smierci Wolowicza11 7); nominacyja
ta zostala cofnieta.
Chalecki Michat, star. Mozyrski, mian. oboznym 31 Pazdziernika
1709 ,,jio smierci Jana \Volowiczau *); umarl 1714s). Jednoczesnie
wystepuje: Stanistaw Rusiecki, kasztelanic Minski, obozny w. ks. lit.
(widac z nominacyi Leszczynskiego) 1712 1")�171411).
Pociej Antoni, wojewodzic Witebski, mian. oboznym 19 Wrzesnia
1715 ,.po smierci Michala Chaleekiego� 12); zostal straznildem
4 Czerwca 1729 ls).
Oginski kniaz Ignacy, star. Braslawski, mian. oboznym 6 Czerwca
1729 �j/� Pociejn,u 14); zostal marszalkiem nadwornym 19 Wrzesnia
1744 15).
Pociej Ludwik, wojewodzic Trocki, mian. oboznym 19 Wrzesnia
1744 rpo Oginskim11 1U); zostal straznikiem 26 Listopada 1748 l7).
Sapieha Aleksander Michat, star. Puriski, mian. oboznym 26 Li-
*) 1674 (Vol. leg. V. t'. 300.
2) Jest nim 1G78 (Vol. leg. V. f. 553).
3) Kossakowski. Monografije I. 60. Zyl jeszcze w Maju 1691 (Arch. Shorn,
dokum. Wilno IX. 277�279). Juz nie zyl w Czerweu 1692 (Tamze f. 297, 304).
4) Jest nim w Lutym 1693 (M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 147).
5) 1693 w Kwietniu (M. Lit. Ks. Zap. 147. f. 252).
6J W tym roku spisal testament i umarl (Akt. Wilens. Arch. Komiss.
XII. 186).
' M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 72.
s) Tamze Ks. 155. f. 90.
9) Juz nie zyl w Styczniu 1715 (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 736).
10) Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. 374.
� ) Tamze f. 3S9 i M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 705.
la) Tamze f. .833.
13) Tamze Ks. 166. f. 114.
u ) Tamze f. 115.
15) Tamze Ks. 172. f. 926.
16) Tamze f. 928.
�7) Tamze Ks. 176. f. 228.
DYG>�ITAEZE. 249
stopada 1748 �po Pociejuu �) ; zostal podskarbim nadwornym 30 Wrze-
Snia 1750 2).
Masalski kniaz Kazmierz, star. Wolkowyski, mian. oboznym 30 Wrzesnia
1750 ,.j)0 Sapiezeu 3); zostal podczaszym 23 Pazdziernika 17524).
Pociej Leonard, star. OleSnicki, mian. oboznym 23 Pazdziernika
1752 �po Masai skimu 5); zostal straznikiem 7 Stycznia 1771�).
Moszynski Fryderyk, star. Nowosielski, mian. oboznym 8 Stycznia
1771 Pociejuu 7); zostal referendarzem 27 Kwietnia 1773 s).
Tyszkiewicz Aleksander, ciwun Wilenski, mian. oboznym 27 Kwietnia
1773 v2)0 Moszjjnskimu 9); zostal pisarzem 9 Marca 177410).
Gielgud Antoni, ehorazy Zmudzki, mian. oboznym w Marcu 1774
�po Tyszkiewiczuu u ); zostal straznikiem 1774 �-).
J Judycki Jozef, star. Rzeczycki, mian. oboznym 2 Grudnia 1774
�po Antonim Gidgudzie, ktory zostal straznikiemu 13); zostal straznikiem
14 Lipca 1776 u ).
to p o tt Michal, mian. oboznym 1 4 Lipca 1 7 7 6 �po Judyckim�l5);
rezygnowal 1 7 8 1 l6).
Borch Michat, star. Lucynski, mian. oboznym 12 Stycznia 1781
�po rezygnacyi Micliala hopottu 17); rezygnowal 1787 lS) i zostal
wojewoda Belzkim 23 Lutego 1787 19).
� M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 229.
2) Tamze f. 761.
s) Tamze f. 763.
I) Tamze Ks. 181. f. 5.
5) Tamze.
s) Tamze Ks. 184. f. 703.
7) Tamze f. 704.
8) Tamze Ks. Spraw Publ. 18. f. 2.
9) Tamze f. 3.
10) Tamze f. 70.
II) Tamze f. 69.
12) Z nominacyi nastepcy.
w) M. lit. Ks'. Spr. Publ. 18. &#65505; 126.
M) Tamze Ks. 24. dok. 39.
,5) Tamze dok. 40.
16) Z nominacyi nastepcy.
17) 31. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. &#65505; 9.
1S) Z nominacyi nastepcy.
19) Metryka Koronna Ks. Sigil. 37. f. 103 (Bleszynskii.
2 5 0 DYOMTATiZK.
P la te r K a zm ie r z , star. Tnflanteki, mian. oboznvm 13 Stycznia 1787
�po rezygnacyi Michala Borcha� '; urzedu nie przyjal.
Prozor Karol, wojewodzic Witebski, mian. oboznym 22 Stycznia
1787 �po Borchuu ( s i c ) 2). Rezygnowal (prawdopodobnie) 1793;
zyl jeszcze 1820 3).
Pociej Aleksander, mian. oboznym4) prawdopodobnie 1793. Ostatni;
umarl 1846 5).
Obozni polni.
Obozny polny albo obozny wojsk (Feldquartiermeister) byl zast
�pca oboznego wielkiego.
Truskulewski, obozny polny lit.; umarl 1730 �).
Budny Wojciech, mian. oboznym polnym lit. 2 0 Pazdziernika
1 7 3 0 rpo smierci Trushuleicskiego� 7).
Gierdziejewski. obozny polny lit. 1743�1748 s).
Giedroic Franciszek, podczaszy Wolkowyski, mian. oboznym (polnym)
wojska w. ks. lit. 13 Sierpnia 17599); wspomniany jeszcze 176810).
Giedroic Ignacy, obozny polny lit. ju&#65505; 177311); rezygnowal 1777lL>.
Giedroic Aleksander, adjutant J. �. �., mian. oboznym polnym
30 Czerwca 1777 npo rezygnacyi lgnacego Giedroicciu 1S). Przezyl
upadek Rzeczypospolitej u ).
�) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 5.
2) Tamze f. 6.
s) Kuijer Litewski 1820. Nr. 51, dodatek.
4) Jako eks-obozny wystepuje 179G (Gazeta Warszawska 1796. Nr. 2, dod.).
5) Kurjer Warszawski 1846 r. � Mylnie wystepuja jako obozni wielcv
litewscy: Stanislaw Kiszka 1506 (Patrz wyzej str. 149); � F io tr Wiesiolowski
w XVI w. (Kojatowicz. Herbarz rekopisny. Piotr Wiesiolowski, obozny hospodarski,
dzierzawca Mscibowski i Bolnicki wystepuje 1554�1555. M. Lit. Ks.
Zap. 43. f. 10 i Ks. Spr. Sad. 31. 424. Umarl oboznvm koronnym w 1556 r.,
jak swiadczv nadgrobek jego. Kraszewski. Wilno II. 343. Takze Niesiecki IX.
324); � F e d o r Wolowicz 1617 (Genealogija Wolowiezow); � Mirski 1652
(Radziwill II. 4S1. Bvl straznikiem).
6) Z nominacyi nastepey.
7j M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 646.
8) Konigl. Poln. u. Churf. Sachs. Hof- u. Staats-Caleuder, lata 1744 � 1746.
�) Tamze Ks. 181. f. 627.
10) Volum. legum VII. f. 870.
u) Europ. geneal. Handbuch na r. 1774.
1-) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 25. f. 204.
1S) Tamze Ks. 24. dok. 76.
11) Wymieniony jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1794.
DYGNTTABZE. 251
Pisarze wielcy litewscy, swieccy i duchowni.
Pisarz (notarius) byl to urzad przy kazdej wladzy. Nietvlko
wiec krolowie, ale i krolowe*), ksiqzeta -), wielcy panowie3), instytucyje
wojskowe, sadowe, skarbowe4), ziemstwa8) itd. mieli swoieli
pisarzy; ci jednak nie wchodza w zakres tej pracy.
�Pisarz wielki � mial sluzbe przv kroln i kanelerzacli, za ktdrych
wiedza wydawal dyplomata.
W -czasach, kiedy nawet wysocy urzednicy nie zawsze umieli
pisac, pisarzami byvvali ludzie mniej majetni i znakomici urodzeniem.
ale za to najzdolniejsi. Dlatego tez do tych czynnoSci u&ywano zwykle
duchowriych i prawdopodobnie ztad pochodzi nazwa �diak� G), po
starorusku pisarz, dawana pdzniej i pisarzom uieduchownego stanu.
Do Zygmunta Augusta trudno okreslic ilosc pisarzy jednoczesnie;
bywalo ich uaraz po kilkimastu i zdaje sie, iz pod tym wzgledem
stalej zasady nie bylo; krdl naznaczal pisarzy stosownie do potrzeb
swej kancelaryi i dowolnie liczbe ich powiekszal lub zmniejszal.
W owym czasie niepodobna takze rozroznic pisarzy od sekretarzy,
gdyz te same osoby sa raz pisarzami, raz sekretarzami, i pisarze
i sekretarze zarowno pisali i kontrasygnowali dokumenty krolewskic.
W pierwszej polowie X V I wieku pisarze litewscy dzielili sie
n a : wlasciwych czyli ruskich, na sekretarzy, pisarzy lacinskich
(Swieckich i duchownych) i na pisarzy nizszego stopnia (diakdw,
pisarz6w jawnych itd.).
*) Na Litwie krolowe Helena i Boua. J e sm an Iwanowicz, pisarz krolowej
1512 (Akt. Zap. Boss. II. 101). � Z pisarzy krolowej Bony wspomniani:
Ksiadz Waleryjan, kanouik Wilenski i Zmudzki, 1533�1542 (Balinski. Histor.
m. Wilna II. 215. M. Lit. Ks. Zap. 22. f. 58 i 49}; � ksiadz Matys, proboszcz
Trocki, 1548 (M. Lit. Ks. Zap. 32. f. 13);� Adam Pilichowski, kanouik Warszawski,
1548 (Tamze f. 17); � Wojciech Lenartowicss N a rb u t, 1548 (Tamze
f. 22); � J a n Makowiecki 1549 (Tamze f. 53 odw. i 75); Bohdan Michalowicz
Siemaszkowicz 1549�1558 (Tamze f. 58 i Ks. 43. f. 40) itd.
*) Kniahini Kobrynska w XV wieku (M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 139 i 1371,
kniaz Mscislawski (Akt. Zap. Ross. II. 24) itd.
3) W pierwszej polowie XVI wieku: Kiszka (M. Lit. Ks. Zap. 15. f. 1811,
kniaz Holszanski (Tamze Ks. 17. f. 27), Gasztold (Tamze Ks. 43. f. 55) itd.
*) Patrz wyzej str. 200.
5) Pisarze ziemscy byli urzednikami powiatowTymi, czlonkami sadow
ziemskich.
c) Z poczatkiem XVI wieku �diak� zaczal oznaczac pisarza nizszego stopnia.
2 5 2 DYG3S3TAEZE.
Na poczatku 1566 r. uastapila reorgauizacyja pisarstwa; liczba
pisarzy zostala ograniczona. Z czterech dwczesnych, trzej w Marcu
1566 wstapili do senatu. Krol wiec zamiauowal czterech nowych pisarzy;
nadto podskarbi zatrzymal tytul pisarza. Takim sposobem
bylo jednoczesnie szeSciu pisarzy. Stefan Batory zmniejszyl liczbe ich
do czterech (piatym byl podskarbi ziemski, ktory stale nosil tytul
pisarza) i stan ten przetrwal juz do upadku Rzeczypospolitej.
Nie odrdzniamy pisarzy duchownych od swieckich, gdyz czynnosci
ich wcale sie nie rdznily. Do X V I II wieku pisarze Swieccy
nastepowali po duchownych a duchowni po swieckich; zwykle jeden
z pisarzy byl ksiedzem, bywaly jednak chwile, kiedy wszyscy czterej
pisarze byli Swieccy. Dopiero od 1709 r. zaczyna sie kolejny szereg
pisarzy duchownych.
*
Pisarze i sekretarze w. ks. Witolda.
Konrad, pisarz 1405'. Zapewne ten sam Konrad �von Frankenberg�,
rycerz, wystepuje nastepnie, juz nie jako pisarz, obok Witold
1409�1418 2).
Cebulka Mikolaj, herbu Cielepele, pisarz 1409�1429 R).
Lichtenwald Jan, pisarz okolo 1410� 1418 4).
Z Gorki Bartlomiej (Bartold, Bartko), pisarz vel sekretarz
1421� 1430 5).
Maldrzyk Mikolaj z Kobiel, h. Roza, pisarz vel sekretarz 1425�1430�);
*) Prochaska. Kodeks list/nv Witolda f. 109.
2) Tamze f. 192, 193, 371, 372, 407.
3) Tamze f. 172, 174 i 382, r. 1409�1417 �Mikolaj pisarz*; u Dlugosza:
�Mikolaj Cebulka, herbu Cielepiele, pisarz� 1410 (IV. 3), 1420 bez tytulu (IV.
227, 228, 232, 234 i 236), 1429 �pisarz" (IV. 350).
4) Prochaska. Kodeks 973, 974, 405.
5) Tamze pod r. 1421 �Bartold sekretarz1 (f. 533), 1422 �Bartlomiej pisarz"
(f. 577), 1423 �Bartlomiej sekretarz" (f. 602), 1424 �Bartlomiej pisarz"
If. 643), �sekretarz" if. 651), 1425 �Bartholomaeus vou Gorka, sekretarz" if. 699,
707), �Bartlomiej sekretarz'1 (f. 709), 1 i 30 �Bartlomiej pisarz" (f. 897, 939),
�Bartko sekretarz" (f. 913, 938 i 951), �Bartlomiej sekretarz" (f. 922), �Bartholemeo
de Gorka, secretario� (Wiszniewski. Pomniki IV. 96).
c) Jako pisarz: 1425 (Prochaska. Kodeks f. 698), 1426 (Tamze 726),
1429 (Tamze 826), 1430 (Tamze f. 934 i Dlugosz IV. 389); jako sekretarz: 1425
(Prochaska 708, 709), 1426 (Danilowiez. Skarbiec Nr. 1427), 1428 (Prochaska
794), 1429 (Tamze 822, 835), 1430 (Tamze 892, 907, 918 i 920). D Dlugosza
pod r. 1430: �Mikolaj Maldrzyk, h. Roza" (IV. 375) i �Mikolaj Maldrzyk
z Kobiel" (IV. 380), �dominus Maldrzecki, secretarius" (Wiszniewski. Pomniki
IV. 96).
DYGX'ITAKZE. 2 5 3
nawet raz .pod r. 1429 nazwany kanclerzem �). Zapewne ten sam
�Mikolaj Maldrzyk de Starogr6d�7 kasztelan Belzki 1436 -).
Z Brzezia Lutko, h. Doliwa, pisarz yel sekretarz 1429�14303).
Nastepnie sekretarz krolewski w Polsce i podkanclerzy koronny;
umarl biskupem Krakowskim 4).
Domarat Jan ze Stadkowa, pisarz 1430 5).
Pisarze i sekretarze w. ks. Zygmunta.
Z Twardowa Saul, sekretarz 1432 G).
Z Blaszkowic Mikotaj, sekretarz lub pisarz 1432�1436 7). Pozniej
biskup PrzemySlski8).
Pisarze w. ks. Swidrygieily.
S n a k s a r 1438�1446 9); �' J a s z k o 145210). Do pisarzdw
w. ks. Swidrygieily mozna takze policzyc jego kanclerza F e d � e
Ko z l o ws k i e g o n ) i podkanclerzego k n i a z i a B o r y s a 12).
' Prochaska. Kodeks 822.
2) Volum. legum I. f. 128.
3) Jako sekretarz: 1429 �Luthko� (Procliaska 841, SG2), �Luwtko� (Tamze
863), rLcwtke� (Tamze 867), 1430 ,,Luthke� (Tamze 918, 924), �Johanne Luthik
de Brzesz� (Wiszniewski. Pomniki I \'. 96). Jako pisarz 1429 �Lutko z Brzezia,
h. Doliwa� (Dlugosz IV. 355), �Lewtke� (Prochaska 866', 1430 �Ludeken-
I Tamze 934).
4) Kwiatkowski. Urzednicy kancelaryjni (Bozprawy i Sprawozdania. Krak6w
1884, str. 156).
5) �Damarath� (Prochaska 948), �Domorathus Johannes de Stadkow-
(Wiszniewski. Pomniki IV. 96). � Na dokumencie w. ks. Witolda z 1426 r.
znajdujemy podpis: �Dowgerd pisaP (Danilowicz. Skarbiec Nr. 1425). Bynajmniej
to jednak nie dowodzi, aby Dowgerd byl pisarzem lub sekretarzem, gdyz
m6gl jako czlonek rady wielkoksiazecej lub urzednik dwom dokumeut napisac.
6) Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 4 i ten sam dokum. Danilowicz 1626.
7) Jako �Mikolaj z Blaszkowic, sekretarz" 1432 (Zbior dawn. dypl. Wilno
I. 4. Danilowicz Nr. 1626), 1436 (Danilowicz Nr. 1735), tylko �Mikolaj sekretarz11
1436 (Danilowicz 1726). Jako: �Mikolaj, pisarz dworu w. ks.� (z M. Lit.
Danilowicz 1692. Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 10 i Balinski. Historia iniasta
Wilna II. 26).
s) Encvklop. Powsz. III. 680.
9) 1438 �Mnogogriesznyj Snaksar pisal� (Akt. Zap. Boss. I. 49), 1446
�Snaksar* (M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 270).
10) M. Lit, Ks. Zap. 22. f. 104.
n) Patrz wyzej str. 159.
12) Patrz wvzej str. 163.
254 DYGNITARZE.
Pisa rz e i sekretarze w. ks., potem k rola Kazmierza 1).
Mikolaj, sekretarz lub pisarz 1441 2).
Puzyr, pisal przywileje 1440�1445:i).
t.ogwin, pisal przywileje 1440�1450 4).
Sopeha, pisal przywileje 1440�1450 5). Niezawodny przodek
wszystkich Sapiehow.
Kuszlejko Iwan, pisarz 1440�1460 �).
Kopot�, pisal przywileje 1447�1452 T). Protoplasta Kopciow.
Jakob, pisarz 1449�1466 s).
J) Od wstapienia na tronj wielkiego ksiecia Kazmierza rozpoczyna sie
�metryka litewska�. Ksiega pierwsza metryki (manuskrypt XVI wieku) jestto
summaryjusz rozmajtych dokument6w 1386�1569. Ksiega druga jestto ksiega
pierwsza, jeszcze raz p6zniej przepisaua; ksiega trzecia zas, jestto oryginalna:
�metrika korolej ich mitosti Kazemira i Aleksandra wkrotce spisana komu
imienia rozdieleny itd�. Pod kr6tkiemi notatkami, komu �� nadano, sa podpisy
panow' rad, a za uimi mniejszem pismem pisarzy. Dat niema, ale sa indykta,
dla okreslenia wiec czasu urzedowania pisarzy, powtarzamy, ze: za w. ks., potem
kr61a Kazmierza, Dowgerd (wda Wilenski) nioze wystepowac tylko 1440�43;
Gasztold (wda Trocki, potem Wilenski) 1440�1458; Pietrasz (Piotr Montygerdowicz,
marsz. ziemski) 1440�1452; Andrzej Sakowicz (namiestnik Smolenski,
potem Polocki) 1440�1455; Kiezgajlo (star. Zmudzki) 1440�1450; Sudywoj
(namiest. Smolenski, Kowienski, kaszt. Wilenski) do 1455; Sienko Gedygoldowicz
(namiest. Smolenski, kaszt. Wilenski) do 1451; Iwaszko Moniwidowicz
(wda Trocki) 1443�1458.
2) �Mikolaj sekretarz� (Danilowiez 1768); �Nikolaj pisar� (M. Lit. Ks.
Zap. 3. f. 31).
3) Wystepuje olx)k Dowgerda (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 2, 8, 10, 48 i 49),
Gasztolda i Pietrasza (Tamze f. 9), Chodka (f. 15) i Andrzeja Sakowicza (f. 60).
4) Wystepuje obok Dowgerda, Gasztolda, Pietrasza, Kiezgajlv, Sudywoja
i Andrzeja Sakowicza (M. Lit. Ks. Zap. 3). Opr6ez tego pod r. 1443 (Tamze
f. 16) i 1447 (Tamze f. 15).
5) Wystepuje obok Dowgerda, Gasztolda, Pietrasza, Andrzeja Sakowicza.
Kiezgajly, Sienka Gedygoldowicza, Iwaszka Monhvidowicza (M. Lit. Ks. Zap. 3).
Takze w r. 1446 (Tamze f. 29, 47), 144Z (f. 8, 70, 29, 39), 1448 (f. 25, 26),
1449 (f. 9, 51).
6) �Kuszlejko Iwan� (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 16), �Kuszlejko diak� (Tamze
ft 2). Wystepuje obok wszystkich wyzej wvmienionych; nadto w r. 1443 (Tamze
f. 33, 34, 52), 1455 |f. 29)'.
7) 1447 (M. Lit, Ks. Zap. 3. f. 13), 1449 (Tamze f. 68), 1450 (f. 31, 32),
1451 (f. 31), 1452 (f. 15).
8) �Jakob pisarz� (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 13, 48), 1449 (f. 9, 26, 29, 34),
1450 (f. 3, 13, 26, 27, 52, 58), 1451 (f. 3, 27, 33, 41, 48, 56, 58), 1452 (f. 11,
12, 16, 30, 31, 41, 56), 1454 (f. 7), 1455 (f. 3, 4), 1464 (f. 10), 1466 (f. 7).
DYGNITARZE. 255
Mikita, pisarz 1 4 4 9� 1 4 6 9 �).
Wasko Pawlowicz, pisarz 1 4 5 0� 1 4 7 3 2).
Z lu s k i (z Luika) Marcin, pisarz 1 4 5 7 3).
Paniuta (pisarz?), wystepuje raz obok Michala, wojewody Wiienskiego,
okolo 1 4 6 5 r. 4).
Koszka (pisarz?), kontrasyguowal przywilej 1 4 7 0 r. 5).
Januszko, pisarz 1 4 5 5� 1 4 6 4 6) i jeszcze 1 4 8 2 7).
Pietraszko (Liubicz), pisarz 1 4 6 9� 1 4 8 6 s). Nastepnie zlozyl pisarstwo;
zyl jeszcze 1 4 9 9 9).
Sopeha (Sopeiycz) Bohdan, pisarz 1 4 7 1 �1 4 8 6 10) . Zloiywszy pisarstwo,
byl za w. ks. Aleksandra namiestnikiem Mcenskim i Lubeckim
u ).
W Listopadzie 1 4 8 2 r. wymienieni jednoczesnie nastepujacy
pisarze: Januszko (patrz wvzej), Fedko Wladyka, Fedko Senkowicz,
Fedko diak, Fedko Oleszkowiez, Wasko Doroszkowicz i Tungel �-).
We cztery lata pozniej (w Kwietniu 1 4 8 6 ) wystepuje jednoczesnie
dwunastu pisarzy: Pietrasz (patrz wyzej), Iwaszko Wladyka, Bohdan
Sopeha (patrz wyzej), Fedko, Fedko Januszkowicz, Fedko Wladyka,
Iwaszko Sopeha, Fedko Senkowicz, Tungel, Fedko Belcewicz, Wasko
Doroszkowicz i Fedko Oleszkowiez 13). Z nich:
*) �Pisarz14 (M. Lit. Ks. Zap. 3. &#65505; 27, 28), 1449 (f. 51), 1450 (f. 60, 17),
1451 (f. 40, 28), 1459 (f. 28), 1461 (f. 27), 1469 (f. 27).
-) Zwykle tylko �Wasko �. Jako �Wasko Pawlowicz�: M. Lit. Ks. Zap.
3. f. 33 i Ks. Zap. 6. f. 480. �Pisarzem" nazwany: Tamze Ks. Zap. 3. f. 27, 28,
31, 47. Zreszta tylko .Wasko' 1450 (Tamze &#65505; S), 1451 (f. 29), 1452 (f. 30), 1456
if. 28), 1461 (&#65505; 27), 1466 (f. 7), 1473 (f. 47).
5) Dokum. druk. Akt. Zap. Eoss. I. 77. Danilowic2. Skarbiec Nr. 1945.
*) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 13.
5) Obok Totwila Moutowtowdcza (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 17).
6) 1455 (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 72), 1464 (Tamze &#65505; 51).
7) M. Lit. Ks. Zap. 4. &#65505; 9.
s) 1469 (M. Lit. Ks. Zap. 3. &#65505; 28), 1486 (Tamze K.j. 4. f. 11, 12 odw.,
14 odw., 46, 104�106).
9) Pietraszko Liubicz, pisarz 1495 (M. Lit. Ks. Zap. 6. &#65505; 569). Pietraszko,
pisarz kr61a Kazmierza 1499 (Tamie &#65505; 254).
ioj i 47i (M. Lit, Ks. Zap. 3. &#65505; 12), 1475 (f. 15 i Ks. Zap. 59. &#65505; 137�141
druk. Akt. Zap. Ross. III. 233), 1486 (M. Lit. Ks. Zap. 4. &#65505; 46).
n) 1494 (M. Lit. Ks. Zap. 5. &#65505; 12).
12) M. Lit. Ks. Zap. 4. &#65505; 9.
13) Tamze f. 46.
2 5 6 DVGXITARZE.
Wladyka Fedko, wspominany 1482�1486; byl potem pisarzem
w. ks. Aleksandra (patrz nizej).
Fedko Senkowicz, pisarz 1482�1486 (patrz wyzej). � nim wiecej
zadnych wzmianek.
Fedko, diak 1482�1486 (patrz wyzej). Prawdopodobnie ten
sam �Fedko11 wspomniany jeszcze raz 1486 '.
Tungel, pisarz 1482�1486 (patrz wvzej). � nim zadnych wiecej
wzmianek.
Fedko Oleszkowicz, pisarz, wystepuje tylko 1482� 1486 (patrz
wyiej).
Wasko Doroszkowicz, pisarz, wystepuje tylko 1482� 1486 (patrz
wyzej).
Fedko Belcewicz, pisarz, wystepuje tylko 1482�1486 (patrz wyzej).
Wladyka Iwaszko, pisarz 1486 (patrz wyzej). Nastepnie pisarz
w. ks. Aleksandra.
Januszkowicz (Januszewicz) Fedko, pisarz 1486 (patrz wyzej). Nastepnie
pisarz w. ks. Aleksandra.
Sopeha (Sopezycz, Sapieha) Iwaszko, pisarz 1486 (patrz wyzej).
Nastepnie pisarz w. ks. Aleksandra.
Bohowitynowicz Lew (Lewko), pisarz krolewski i klucznik Brzeski
1487 2). Zlozyl pisarstwo okolo 1490 s), nastepnie czasznik4); zostal
pisarzem krdla Aleksandra 1502 (patrz nizej).
Basa Wasko, pisarz 1490�).
Kalusowski Manko, pisarz krola Kazmierza (prawdopodobnie okolo
1490); zlozywszy pisarstwo, zyl jeszcze 1502 6).
Pisa rz e i sekretarze w. ks., potem k ro la Aleksandra 1492�1506.
Wladyka Iwan (Iwaszko) Jackowicz, pisarz juz I486 7); umarl
1499 8).
1) M. Lit. Ks. Za]>. 4. f. 12 odw. �Fedko* ten czv inny.
*) M. Lit. Pargamin Isr. 54.
3) Ju i 1491 tylko �klucznik Brzeski" (M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 137).
*) 1501 (M Lit. Ks. Zap. 6. f. 379).
5) �. Lit. Ks. Zap. 4. f. 138.
6) Tamze Ks. 22. f. 106.
7) Wspomniany 1486 (Patrz wyzej), 1487 (Metr. Wolviiska Ks. 6. f. 223
odw.), 1492 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 133), 1494 (Tamze Ks. 6. f. 328), 1495
(Tamze Ks. 5. f. 44 i Ks. 6. f. 329), 1498 (Tamze Ks. 5. f. 74, 199 i Ks. 6.
f. 57, 227).
s) Juz nie zyl 1500 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 109 odw.).
V
Januszewicz (Januszkowicz) Fedor (Fedko), syn pisarza Januszka *),
pisarz juz 1486 2). Jednoczesnie namiestnik Zyzinorski, Skerstomonski,
Wlodziinierski; tytulowal sie niekiedy sekretarzem3); postapil
1506 na staroste Luckiego i marszalka ziemi Wolynskiej4).
Sapieha (Sopeha, Sopeiycz) Iwan (Iwaszko), pisarz juz 1 4 8 6 s). Jednoczesnie
namiestnik Nowodworski 1 4 9 9 6), Zyzinorski 15 0 0 7), Braslawski
i Zyzinorski 1502 8), kanclerz krdlowej 1 5 0 2 9); zlozyl pisarstwo
1 5 0 4 , zostawszy marszalkiem10), i natomiast mianowany sekretarzem
n ), byl nim i przy Zygmuncie I.
Z Kotry Adam Jakubowicz, ksiadz, pisarz lub sekretarz 1 4 9 2� 1 5 0 6 12).
DYGMTABZE. 2 5 7
M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 140.
2) Wspomniany 1486 (Patrz wyzej), 1492 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 1,
1 odw., 2 odw., 3), 1494 (Tamze Ks. 5. f. 6, 7 i Ks. 6. f. 6 odw. 7), 1495 �pisarz
nam. Zyzinorski" (Tamze Ks. 6. f. 120), 1496 (Tamze f. 140), 1502 �sekretarz
nam. Skerstomonski" (Tamze Ks. 25. f. 152�155), 1503 �pisarz nam.
Wlodzimierski" (Tamze Ks. 6. f. 451), 1505 �pisarz nam. Wlodzimierski i Skerstomoriski"
(Tamze Ks. 6. f. 482).
3) Przypis poprzedni pod r. 1502. Takze �Fedko sekretarz1 1492 (Zbior
dawn. dypl. i akt. Wilno I. 12, 16), 1494 (M. Lit. Pargamin Nr. 208).
*) Jest nim w Styczniu 1507 (Akt. Juzn. i Zap. Ross. II. 113).
5) Tylko pisarz 1486 (Patrz wvzej), 1495 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 24 odw.,
26, 29 odw., 31, 32 odw. i Ks. Zap. 6. f. 121, 124), 1496 (Tamze Ks. 5. f. 54
odw., 55 odw., 57 i Ks. 6. f. 172), 1497 (Tamze Ks. 6. f. 183, 195), 1498 (Tamze
Ks. 5. f. 71, 72, 76, 77), 1499 (Tamze Ks. 6. f. 262).
6) M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 91. Krupowicz. Zbi6r dypl. f. 28�29.
7) Z Metr. Koronnej (Kossakowski. Monografije III, dopeln. LXXII).
8) 1502 (Ait, Zap. Ross. I. 347, mylnie �Branski- zamiast Braslawski),
1503 (M. Lit, Ks. Zap. 5. f. 118�118).
9) 1503 (Akt. Zap. Ross. I. 267).
10) Przez caly rok 1505 jest tylko: �marszalkiem. kanclerzem krolowej.
namiest, Braslawskim i Zyzmorskim" (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 5, 477, 482 i Ks.
22. f. 13).
11) Stale z tym tytulem wystepuje od r. 1506 (Arch. Sbom. dokum. Wilno
II. 20. Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 64, 66), 1507 (M. Lit. Ks. Zap. 8.
f. 396�400 i Ks. 25. f. 30 i 149) itd. Przedtem z tytulem �sekretarza" (zamiast
pisarza) wystepuje 1502 (Tamze Ks. 1 i 2. f. 153), 1504 (Krupowicz f. 32).
W 1506 r. raz jedyny nazwany �pisarzem" zamiast sekretarzem (M. Lit. Ks.
Zap. 6. f. 14�17).
13) 1492 �Honorabilis Adamus Jakubowicz de Kothra, notarius in cancellaria�
(Zbi6r dawn. dypl. i akt. Wilno I. 12, 16), �Adam Jakubowicz, notarius"
(M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 168), 1494 �Adam pisarz" (Tamze Ks. 5. f.
148�149 i Ks. 6. f. 34), 1496 �Adam" (Tamze Ks. 5. f. 166�172), 1505 �mistrz
17
2 5 8 DYGNITABZE.
Jednoczesnie kanonik Sandomierski; pozostal w urzodzie i przy krdhi
Zvgmuncie.
Fedko Hryhorowicz, pisarz 1 4 9 2� 1 5 0 1 1). Jednoczesnie namiestnik
Stokliski; umarl 1 5 0 2 2).
Januszko, pisarz 1 4 9 4� 1 4 9 9 3); umarl 1 5 0 0 (?).
Ciofek Erazm (Vitellinus), ksiadz, sekretarz, czasami pisarz lub
pisarz iacinski 1 4 9 5� 1 5 0 3 4). Jednoczesnie proboszcz i kanonik Wilenski,
pleban Goniadzki, protonotaryjusz apostolski i scholastyk
Wroclawski; zostal biskupem Plockim 1 5 0 3 5).
Ignacy, pisarz 1 4 9 8 6).
Hromyka Hryhory Isajewicz (Hromyka Isajewicz), pisarz 1 4 9 9�1 5 0 6 ' .
Adam� (M. Lit. Ks. Zap. 6. i. 505), �venerabilis magister Adam de Cothra, canonieus
Sandomiriensis et secretarius� (Dogiel. Codex dipl. V. 166).
&#8811 1492 (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 85), 1496 (Tamze Ks. 5. f. 159�161),
1497 (Tamze Ks. 6. f. 181 i Ks. 5. f. 182�183), 1499 (Tamze Ks. 6. f. 238),
�namiestnik Stoklisld� (Tamze Ks. 6. f. 307), 1500 (Tamze Ks. 5. f. 211�215
i 240�241), 1501 (Tamze Ks. 6. f. 253).
2) Juz nie zyl 1503 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 119).
3) 1494 (M. lit. Ks. Zap. 5. f. 7�21), 1495 (Tamze f. 22�24, 34�51),
1496 (Tamze f. 58, 58 odw. i Ks. 6. f. 145), 1497 (Tamze Ks. 5. f. 64�68),
1498 (Tamze Ks. 6. f. 210�225), 1499 (Tamze f. 235�238, 293, 296).
4) 1495 �Mistrz Erazm pisarz� (Krupowicz. Zbi6r dypl. f. 28. Danilowicz
Nr. 2091), 1497 �Magister Erazm Vitelius secretarius� (M. Lit, Ks. Zap. 7. f.
558), 1498 �Mistrz Rasmus sekretarz* (Tamie Ks. 5. f. 77), 1499 �Erasmus
pisarz Iacinski� (Tamze Ks. 6. f. 262), �Erazm kanonik Wilenski, sekretarz"
(Danilowicz Nr. 2112), �Erasmus Vitellinus praepositus Vilnensis et secretarius�
(M. lit. Ks. Zap. 99. f. 411), �Magister Erasmus praepositus et canonicus Vilnensis
secretarius� (Wiszniewski. Pomniki IV. 103), 1500 �Sekretarz, proboszcz
i kanonik Wilenski, pleban Goniadzki, ksiadz Erasmus* (M. Lit. Ks. Zap. 5.
f. 103 odw,), �Mistrz Erazm, proboszcz i kanonik Wilenski, sekretarz� (Krupowicz
29), 1503 �Sekretarz, proboszcz Wilenski, ksiadz Erasmus Ciolek� (M. Lit.
Ks. Zap. 6. f. 461), �Wielebny Erazm, stolicy Apostolskiej protonotaryjusz, probostcz
Wilenski, scholastyk Wroclawski, sekretarz* (Balinski. Historia miasta
Wilna II. 203).
5) Obszerny jego zyciorys napisali: Lucas (Erazm Ciolek. Warszawa 1878)
i Bartoszewicz (Encyklop. Powsz. VIII. 358).
6) M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 78 odw.; takze bez roku Tamze Ks. 6. f. 464.
�) 1499 �diak Hryhory Hromyka� (Karpow. Pamiatniki diplomat, snoszenii
f. 277), 1503 �Hromyka Isajewicz pisarz* (M. tit, Ks. Zap. 5. f. 119
i Ks. 6. f. 467), 1505 �pisarz, klucznik Wilenski, namiestnik Swislocki Hryhory
Isajewicz Hromyka� (Akt. Wilens. Arch. Komiss. XI. 5, dokument watpliwy
?).
DYGNTTABZE. 2 5 9
Jednoczesnie klucznik Wilenski i namiest, Swislocki; pozostal w urz�-
dzie przy Zygmuncie I.
Venet (Venat, Venetus) Stanisiaw, pisarz 1501 '.
Bohowitynowicz Bohusz, pisarz 1500�1506 2). Jednoczesnie namiestnik
Perelajski; pozostal w urzedzie przy Zygmuncie I.
Bohowitynowicz Lew (Lewko, Lewsza), niegdy pisarz krola Kazmierza
(patrz wyzej), ostatnio czasxnik 3), pisarz 1502�15034). JednoczeSnie
namiestnik Krzemieniecki.
Kopof (Kopot Wasilewiez), pisarz 1 5 0 6 ;�) ; pozostal w urzedzie
przy Zygmuncie 1.
Pisarze i sekretarze krola Zygmunta I 1506�1544.
Pisarze ruscy.
Kopot� Wasilewiez, poprzednio pisarz kr<51a Aleksandra, pisarz
1507�1530 6). Jednoczesnie dzierzawca Zyzinorski, nastepnie marszalek,
a w koncu marszalek i pisarz, dzierzawca Miednicki, Przewalski
i Dorsuniszski 7); umarl na poczatku 1531 r . s).
Bohowitynowicz Bohusz, poprzednio pisarz krola Aleksandra, pir)
M. Lit. Ks. Spr. Sad. 3. f. 246�248 i Ks. Zap. 25. f. 18 � 22. Akt.
Zap. Ross. I. 226. Krupowicz. Zbi6r dypl. 31. Danilowiez Nr. 2136, 2141.
Wiszniewski. Pomniki IV. 107.
�) 1500 �pisarz nam. Perelajski11 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 329), 1501 �diak
korolew.� (Tamze Ks. 6. f. 253), 1503 �diak nam. Perelajski* (Tamze f. 462),
1506 �diak nam. Perelajski� (Tamze f. 510�515).
3) 1501 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 379).
4) 1502 (Tamie f. 412), 1503 (Tamze Ks. 5. f. 300).
5) �Kopot� pisarz� 1506 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 496).
�) 1507 �Ostafi(?) �����, marsz. (?) i pisarz* (Akt. Juzn. i Zap. Ross. I.
33, dokum. mylnie wydrukowany), 1508 �Kopot� Wasfliwicz, pisarz hosp.� (Akt.
Juzn. i Zap. Ross. II. 121), 1509 (M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 81), 1510 (Tamze
Ks. 8. f. 344 odw.), �pisarz nam. Zyzmorski� (Tamze f. 396�400), 1512 (Tamze
Ks. Spr. Sad. 2. f. 130), 1513 (Tamze Ks. Zap. 8. f. 507), 1518 �Kopot� Waskowicz,
pisarz� (Tamze Ks. 10. f. 15 i Ks. 11. f. 16), 1519 (Tamze Ks. 11. f. 59.
d. 38), 1522 �Kopot� Wasilewiez, marsz. i pisarz� (Tamze Ks. 12. f. 39), �dzierzawca
Przewabki� (Tamze f. 45), 1525 (Tamze f. 210), 1526 �marsz. i pisarz�
(Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 31), 1529 (M. Lit, Ks. Zap. 17. f. 16).
Jeszcze 30 Listop. 1530 �Kopot� pisarz� (Tamze f. 54).
7) M. Lit. Ks. Zap. 17. f. 77 odw.
8) Juz nie zyl 30 Maja 1531 (M. Lit. Ks. Zap. 17. f. 77 odw.).
- 17*
2 6 0 DYGNITARZE,
sarz 1508�1509 s). Jednoczesnie namiestnik Zyzmorski, nastepnie
Dowkowski, ehwilowo 1509 podskarbi ziemski2), znow tylko pisarz
1509�15203) i jednoczesnie namiestnik Dowkowski, marszalek i namiestnik
Kamieniecki, powt<5mie podskarbi ziemski w Maju 1520
i jednoczesnie marszalek i pisarz, dzierzawca Krzemieuiecki, potem
i Slonimski4); umarl 1530 5).
Hromyka Hryhory Isajewicz, poprzednio pisarz krola Aleksandra,
pisarz 1509�15286). Jednoczesnie klucznik Wilenski i uamiestnik
Swislocki; umarl okolo 1530 7).
Sapieha iwan (Iwaszko) Bohdanowicz, pisarz 1507�1513 s). Jednoczesnie
horodniczy Trocki; zlozyl pisarstwo9), potem wojewoda Witebski.
*) 1508 �pisarz nam. Zyzinorski1* (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 220 odw.)
�Dowkowski*1 (Tamze f. 234 odw.), 1509 �pisarz hosp.� (Tamze Ks. Spr. Sad.
87. f. 129�130).
8) Patrz wyzej str. 185.
3) 1510 �pisarz nam. Dow'kowski** (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 344, 349, 366,
369, 385 i Ks. 25. f. 66), 1511 (Tamze Ks. 8. f. 473 odw.), 1512 (Tamze f. 506,
507); 1518 Kwietnia 25 �marsz. i pisarz, nam. Dowkowski11 (Tamze Ks. 11.
f. 7), 1518 Maja 5 �marsz. i pisarz, nam. Kamieniecki** (Tamze Ks. 10. f. 3
i 10); 1520 Maja 10 �marsz. i pisarz� (Tamze f. 43).
*) 1520 Maja 24 �podskarbi ziemski, marsz. i pisarz, dzierz. Kamieniecki*1
(M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 51 i Ks. 25. d. 228); 1529 �Michal Bohusz(ewicz) Bohowitynowicz,
podskarbi ziemski w. ks. lit., marsz. i pisarz, star. Slonhnsld
i Kamieniecki (M. Lit. Ks. Zap. 29. f. 90).
5) Patrz wyzej str. 1S5. �
6) 1509�1510 �pisarfc, klucznik Wilenski" (M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 113,
128), 1511 �Hrynko Hromyka, pisarz, star. Swislocki, klucznik Wilenski1*
(Tamze Ks. 9. f. 193, Ks. 7. f. 164 i Ks. 1 i 2. f. 128), 1512 (Akt. Zap. Boss.
II. 101), 1514 (Pulaski. Stosunki z Mendli Girejem f. 422, 425, 430), 1517
�Hryhory Isajewicz Hromyka, pisarz hosp., dzierzawca Swislocki** (Akt. Zap.
Eoss. II. 122), 1519 tylko �klucznik Wilenski11 (M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 33),
1520 �pisarz, klucznik Wilenski*1 (Tamze Ks. 25. f. 52�53), 1527 �Hromyka
pisarz1* (Tamze Ks. 1 i 2. f. 67), 1529 tylko �klucznik Wilenski*1 (Tamze
Ks. 22. f. 40).
�) 1533 wyst<puje juz tylko �pani Hromyczyna1* i klucznildem Wilenskim
ziec Hromyki, Onikiej Hornostaj (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 8. f. 27).
8) 1507 �Iwaszko Sapieha pisarz** (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 171), 1508
�Iwaszko Bohdanowicz Sapieha pisarz** (Tamze f. 293, 301, 302), 1510 �Iwachno
minore Sapieha secretario** (Tamze f. 391), 1511 �Iwan Bohdanowicz Sapieha,
pisarz, horodniczy Trocki** (Akt. Zap. Boss. II. 93), �Iwaszko Sapieha pisarz**
(M. Lit, Ks. Zap. 1 i 2. f. 49), 1513 �Iwaszko Sapieha" (Tamze &#65505; 174).
9) Tylko �horodniczy Trocki** 1515 (M. Lit. Ks. Zap. 9. d. 465).
DYGNITAKZE. 2 6 1
Swiatosza Fedko, pisarz 1508�1511 J); zlozyl pisarstwo2).
Swiniuski Michal Wasilewicz, pisarz 1512�1521 3). Znik-� przez
lat 10; znowu pisarz 1531 -15434). Jednoczesnie dzierzawca Miednicki;
musial umrzec 1544.
Boguchwal Dymitrowicz, pisarz dwukrotnie: 1514� 1516 5) i nastepnie6)
1525�1528 7); powtdrnie ztozy] pisarstwo8).
' 1508 �Fedko Swiatosza" (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 2. f. 351 odw.),
�Fedko Swiatosza pisarz� (Tamze Ks. Zap. 8. f. 64 i 76), 1510 �pisarz kr6-
lewski" (Tamze Ks. 22. f. 48), 1511 �Fedko Swiatosza" (Tamie Ks. 1 i 2. f. 80).
�) �Fedko Michalowicz Swiatosza" bez zadnych tytulow wystepuje 1519
(M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 41), 1526 (Akt Sprzedaiy ziemi przez Swiatosze Kopdowi
z d. 25 Wrzesnia 1526 w Archiwum hr. Platerow w Dombrowicy).
3) 1512 Marca 23 �Michal Wasilewicz pisarz" otrzymuje przywilej na
Swiniuchy (M. Lit. Ks. Zap. 22. f. 19), 1513 (Pulaski. Stosunki z Mendli Girejem
f. 410, 411, 412), 1514 (Tamze f. 440), Michal Waskowicz (Akt. Zap.
Ross. II. 116), 1516 (Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 53), 1519 �Michal Wasilewicz
(Swiniuski?) pisarz krfilewski" (M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 41), 1520 (Tamze Ks. 9.
f. 154, 159 i Ks. 10. f. 53), 1521 (Tamie Ks. 22. f. 46).
*) 1531 �Michal, pisarz, namiest, Miednicki" (M. Lit. Ks. Zap. 77. f.
7�9), �Michal" (Tamie Ks. 17. f. 83), 1532 (Tamie f. 126, 146 odw'. i 273),
1533 (Tamie f. 353), �Michal Wasilewicz Swiniuski, pisarz, dzieri. Miednicki"
(Tamze Ks. 22. f. 37), 1534 �Michal, pisarz, dzieri. Miednicki i Stokliski"
(M, Lit. Pargamin Nr. 223), 1535 �Michal pisarz" (Akt. Juin. i Zap. Ross. I.
86), 1536 (M. Lit. Pargamin Nr. 210), 1537 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 77),
1538 (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 61, 62), �Michal, pisarz, dzieri. Kormialowski
i Stokliski" (M. Lit. Ks. Zap. 69. d. 68), 1539 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 66),
1541 �Michal pisarz" (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 10. f. 214 i Zbior dawTn. dypl.
i akt. I. 75, 77), 1542 �Michal Wasilewicz pisarz" (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 37.
f. 20), 1543 �Michal pisarz" (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 79), �Michal, pisarz
dzieri. Miednicki" (Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 119), �Michal Wasilewicz, pisarz
kr61." (M. Lit. Pargamin Nr. 228).
=&#9632 1514 �Boguchwal Dmitriewicz" (Akt. Juin. i Zap. Ross. I. 47), 1515
(M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 147), �Bohufal Dmitriewicz pisarz" (Tamie f. 144),
�pisarz hospodarski" (Tamze Ks. 25. d. 160), 1516 �Bohufal pisarz" (Tamie Ks.
1 i 2. f. 186), � Boguchwal Dmitrewicz" (Akt. Zap. Ross. II. 121).
�) Nie jest pisarzem 1523 (M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 471 odw.), 1524 �namiestnik
Krasnosielski" (Tamze f. 142).
�) Pisarz 1525 (Karpow. Pamiatn. diplom. snoszenii 699, 706, 708), 1526
(M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 485�487), 1528 (Tamze Ks. 12. f. 403).
8) Nie pisarz 1529 (M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 416). Nazwany raz jeszcze
pisarzem 1540, ale rok mylnie na dokumencie oznaczony (Tamie Ks. 1 i 2.
f. 252).
2 6 2 DYGXITARZE.
Hornostaj (Hornostejewicz) Iwan, pisarz juz 15171). Jednoczesnie
marszalek i namiestnik Dorsuniszski. Zachowujac pisarstwo, mianowany
1530 podskarbim ziemskim; byl 1513�1542 jednoczesnie:
podskarbim ziemskim, marszalkiem i pisarzem, dzierzawca Slonimskim
i Dorsuniszskim, a nastepnie Mseibowskim i Zelwenskim2).
Pozostajac przy wszystkich tych urzedacb, mianowany 24 Maja 1542
marszalkiem dwornym3) i jeszcze 6 Sierpnia 1551 wojewoda Nowogrodzkim4).
W Kwietniu 1558 byl jednoczeSnie: �ivojeivoda Nowogrodzkim,
marszalkiem dwornym, podskarbim ziemskim i pisarzem,
starosta Slonimskim, dzierzawca KrewsMm�*); umarl wMaju 15586).
Sekretarze i pisarze laeiriscy swieccy.
Sapieha Iwan Semenowicz, pisarz krol6w Kazmierza i Aleksandra,
sekretarz najwyzszy 1506�1517�). Jednoczesnie 1506� 1507 marszalek
i dzierzawca Zyzmorski i BraslawskiH), marszalek i namiestnik
Braslawski 1507�1508 9), takze horodniczy Trocki 150810); mianowany
w Sierpniu 1508 namiestnikiem Witebskim u ), wojewoda
' 1517 �Iwan Hornostaj, pisarz hosp.� (Akt. Zap. Ross. II. 122), 1522
(M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 06), 1526 (Tamze Ks. 12. f. 103), 1525 �pisarz nam.
Dorsuniszski14 (Tamze f. 242), 1526 �ruthenis secretarius14 (Tamze f. 507), 1529
�marszalek i pisarz, nam. Dorsuniszski (Tamze Ks. 29. f. 90�92), 1530 w Marcu
(Tamze Ks. Spr. Sad. 4. f. 311 i 326).
2) 1531 �podskarbi ziemski, marszalek i pisarz, dzierz. Slonimski i Dorsuniszski14
(M. Lit. Ks. Zap. 15. f. 98�99), 1534 (Tamze f. 184), 1536 te same
tytuly �star. Stonimski i Mseibowski, dzierzawca Dorsuniszski i Zelwenski14
(Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 60), 1540 �podsk. ziemski, marsz. i pisarz14
(Tamze f. 69), 1541 (M. Lit, Ks. Zap. 24. f. 188).
3) Patrz wyzej str. 179.
4) Patrz wvzej str. 37.
6) M. Lit Ks. Zap. 41. f. 2 odw.
6) Patrz wyzej str. 37.
7) Jako sekretarz najwyzszy (supremus secretarius) wystepuje 1506 (M.
Lit, Ks. Zap. 8. f. 137�139), 1510 (Tamze f. 407), 1511 (Zbior dawn. dypl.
i akt. I. 23).
8) 1506 (M. Lit, Ks. Zap. 8. f. 8-t, 137�139), 1507 (Tamze f. 173, 192).
9) 1507 (Tamze f. 396-400 i Ks. 25. f. 30, 149), 1508 (Tamze Ks. 7. f.
576 i Ks. 8. f. 195). ♦
10) 1508 w Sierpniu (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 253).
11) Patrz wyzej str. 86. Jako marsz. i sekretarz, nam. Witebski i Braslawski
1509 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 469), 1510 (Tamze f. 407, 341 odw., 352,
353, 356, 357, 369, 385, 404), 1511 (Tamze f. 473 odw.).
DYGNXTAEZE. 2 6 3
w Lipcn 15111), wojewoda Podlaskim w Lutym 15142). Do korica
zycia pozostal sekretarzem; umarl 1517 3).
Raczkowicz Mikolaj Mikolajewicz, pisarz faciriski 1508, sekretarz
1508�15164). Jednoczesnie dzierzawca Szowlenski i marszalek;
zlozyl pisarstwo5).
Naruszewicz Pawel Wojciechowicz, mi at otrzymac 1517 nominacvje
na pisarstwo6). Jako pisarz lacinski wystepuje 1521�1524 jako
sekretarz lub pisarz, dzierzawca Zvzmorski, potem Skerstomonski,
1532^�1539 8); umarl 1540.
Skop Stanislaw Jakubowicz, pisarz lacinski vel sekretarz 1523�1529!l).
JednoczeSnie dzierzawca Skerstomonski i Tendziagilski.
1) Patrz wyzej str. 86. Jako marsz. i sekretarz, wda Witebski 1511 (Zbior
dawn. dypl. i akt. I. 23), 1512 (M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 561), 1513 (Tamze Ks.
9. tl 122).
3) Patrz wyzej str. 42. Jako marsz. i sekretarz, wda Podlaski, dzierz.
Braslawski 1514 (M. Lit. Ks. Zap. 9. d. 136, 155, 277, 337), 1516 (Tamze d.
209), 1517 w Lutym (Tamze Ks Spr. Sad. 2. f. 231).
3) Patrz wyzej str. 42.
4) 1508 Mikolaj Raczkowicz pisarz lacinski, namiest. Szowlenski (M. Lit.
Ks. Zap. 8. f. 166 odw.), Mikolaj Michnowicz (?) Raczkowicz sekretarz, dzierz.
Szowelski (Tamze f. 213 odw.), 1516 Mikolaj Mikolajewicz Raczkowicz marszalek
i sekretarz, dzierz. Szowlenski (Tamze Ks. Spr. Sad. 2. f. 198, 344).
5) 1527 Mikolaj Raczkowicz jest tylko marszalkiem i dzierz. Szowlenskim
(M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 79).
6) Niesiecki VI. 524.
' Pawel Naruszewicz pisarz lacinski 1521 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 209|,
1522 (Tamze Ks. 11. f. 67), 1523 (Tamze Ks. 1 i 2. f. 204). 1524 (Tamze Ks.
12. f. 180 i Ks. Spr. Sad. 2. f. 352 i Ks. 4. f. 60), tylko pisarz (Tamze Ks. Zap.
14. f. 133 odw.).
8) 1532 Pawel Wojciechowicz Naruszewicz sekretarz, dzierz. Zyzmorski
(M. Lit, Ks. Zap. 15. f. 138. Karpow. Pamiatn. dipl. snoszenii 848, 859), Pawel
Naruszewicz pisarz (Pam. dipl. snoszen. 846), 1533 (M. Lit, Ks. Zap. 1 i 2. f. 200),
1539 sekretarz, dzierz. Skerstomonski (Tamze Ks. 20. f. 225. d. 169).
9) 1523 Stanislaw Skop, pisarz lacinski, mianowany dzierzawca. Skerstomoriskim
(M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 101), 1524 (Tamze Ks. 18. f. 2). �� same
tvtulv �Jakubowicz� (Tamze Ks. 12. f. 474) 1525 (Tamze f. 234), 1526 te same
tytuly �secretarius latinis� (Tamze f. 507), 1527 Stanislaw Jakubowicz Skop
pisarz, dzierzawca Skerstomonski (Tamze Ks. 1 i 2. f. 67 i Ks. 7. f. 491 i 539),
1528 (Tamze Ks. 14. d. 563), 1529 te same tytuly: , dzierz. Skerstomonski
i Tendziagilski" podpisany przed miecznikiem, chorazym, stolnikiem itd. (Vol.
leg. I. 495).
2 6 4 DYGSTITAKZE.
Androszewicz Mikolaj Sienkowicz, pisarz lacinski 1527 1). Ten czy
inny Mikolaj Androszewicz, pisarz dworow powiatu Wilenskiego,
dzierzawca Ozski i Pcrelomski 1540�15412); zostal koniuszym3).
Pisarstwo (dwordw pow. Wilens.?) zachowal do smierci; umarl 1547 4).
Waclaw Mikolajewicz (z Mejszagoly) 6), pisarz lacinski vel sekretarz
1535 � 1542 6); nastepnie pisarz (wielki) przy Zygmuncie
Auguscie.
Sekretarze i pisarze laciriscy duchowni.
1 Kotry Adam Jakubowicz, ksiadz, poprzednio sekretarz vel pisarz
krola Aleksandra, zatrzymal swoj urzad i przy Zygmuncie 1507�15107).
Jednoczesnie kanonik W�ilenski i Sandomierski.
Zukowski (z Zukowa) Mikolaj, ksiadz, sfekretarz 1506 8). Jednocze&
nie proboszcz Szredenski i kanonik Wilenski; pozniej byl proboszczem
Warszawskim i kanclerzem ksiestwa Mazowieckiego 9),
a w 1524 r. rezygnowal z kanonii Wileiiskiei na rzecz ksiedza
TarZyio).
Filipowicz Jan, ksiadz, sekretarz vel pisarz lacinski 1508�1510 n ).
*) M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 79.
�) Tamze Ks. Spr. Sad. 9. f. 161 i Ks. Zap. 28. f. 51, 52, 72 i 74.
3) Patrz wyzej str. 222.
4) Juz nie zyl w Czerweu 1548. � pisarstwo po nim staral sie Radziwili
dla Aleksandra Wladyki, ktoremu jednak kr61 nominacyi nie dal (Niemcewicz.
Zbi6r pamietnik6w � dawnej Polszcze L 303).
5) Prawdopodobnie ten sam �Waclaw Mikolajewicz Janowicz11 byl jeszcze
1528 tylko bojarynem liospodarskim (M. Lit, Ks. Zap. 12. f. 398).
�) 1535 �Waclaw Mikolajewicz z Mejszagojly sekretarz14 (Dogiel. Codes
dipl. V. 188), 1536 Waclaw Mikolajewicz pisarz lacinski (M. Lit. Ks. Zap. 15.
f. 153�154)j 1537 Waclaw Mikolajewicz pisarz kr. (Tamze Ks. 22. f. 31), 1541
Waclaw Mikolajewicz sekretarz (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 70), 1542 (Wostokow.
Opis Sumiancows. Muzeja 113).
7) 1507 �magister A---- Vilnens. ac. Sendomir. eccl. canonicus, notarius14
(Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno II. 106. M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 168), 1510
�venerabilis Adam Jakubowicz de Kotry Vilnens. ac. Sendomir. ecclesiae canonicus,
secretarius14 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 387).
s) Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 21, 92. Acta Tomiciana I. Appendix
f. 23.
9) Kozlowski. Dzieje Mazowsza. Warszawa 1858. f. 370.
10) Przyatgowski. Zywoty biskup6w Wilenskich I. 103.
11) 1508 �Joannes Philippi dectretorum doctor, canonicus Vilnens. ��. M.
D. L. secretarius44 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 208�209), 1510 �Jan Filipowicz
ksiadz, pisarz lacinski, kanonik i kustosz Wilenski-1 (Tamze f. 507).
DYGNITAJRZE. 2 6 5
Jednoczesnie kanonik i kustosz Wilenski; zostal biskupem Kijowskim
J).
Mi^dzyleski Wawrzyniec, proboszcz i kanonik Wilenski, potem
biskup Kamieniecki, sekretarz vel pisarz 1511�15242).
Lewicki Jan, kantor Plocki, pisarz lacinski 15243).
Tarto Stanisfaw, ksiadz, sekretarz 15244). W tymze roku zostal
kanonikiem Wilenskim; potem biskup Przemyslski5).
Wiezgajlo Mikolaj, ksiadz, dziekan Wilenski i sekretarz krdlewski
1524 6). Ju2 1525 jest biskupem Kijowskim 7); potem biskup
Zmudzki 8).
Kunicki Jan, ksiqdz, paroch Niemenczyriski, pisarz krdlewski
1525 9).
Domaniewski (z Domanowa) J an , ksiadz, proboszcz i plebau Wilenski,
sekretarz J. �. M. 1540�1544 10); pozostal w urzedzie przy
Zygmuncie Augnscie.
Ksarze i sekretarze nizszego stopnia.
Ju szk o , pisarz kr61ewski 150811).
Hrycko Aleksiewicz, diak 150912).
Jeremiasz, pisarz jawny 150913).
Fedko Iwanowicz, diak 1509, 151814).
*) Przyalgowski. Zywoty biskupow Wilenskich I. 103.
2) 1511 �venerabilis Lanrentii Miedzilewski proboszcz i kanonik Wilenski,
sekretarz� (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 23), 1520 Lawryn Miedzyleski starszy
i kanonik Wilenski, pisarz i posel w. ks. lit. (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 96),
1524 �wielebny Wawrzyniec biskup Kamieniecki, proboszcz Wilenski, konsylijarz
i sekretarz� (Tamze Ks. 12. d. 723, 739 i 768).
3) Akt. Juzn. i Zap. Boss. I. 66.
4) M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 473.
5) Przyalgowski. Zywoty I. 103.
6) M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 472.
7) Tamze f. 488.
s) Przyalgowski. Zywoty I. 103.
9) M. Lit, Ks. Zap. 12. f. 510�513.
10) 1540 (Dogiel. Codex dipl. V. 191), 1541 (Tamze f. 92), 1543 (M. Lit.
Pargamin Nr. 228).
n) Karpow. Pamiat. diplomat, snoszenii 484.
ia) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 318 odw.
13) Tamze Ks. Spr. Sad. 2. f . 44 odw.
14) Fedko Iwanowicz diak 1509 (M. Lit. Ks. Zap. S. f. 326), Fedko diak
1518 (Tamze Ks. 106. f. 419).
2 6 6 DYGNITARZE.
Manowski Fedorowiez, diak 15091). Prawdopodobnie ten sam �Manowski
diak, suda J. �. M.� 15263).
Hornosta jewicz Onikiej, �pisal� przywilej 15173); zreszta nigdzie
nie wystepuje z tytulem pisarza4).
Zakrzewski, sekretarz kr61ewski 15235).
Tur Marcin, pisarz kr61ewski 15256). Pisarz wojewody Wilenskiego
i wojski Brzeski 1537"), sekretarz J. �. M. 1543 s).
Mackowicz Andrzej, diak vel pisarz 1525�15299).
Mikolaj, pisarz jawny 154310).
Pisarze Zygmunta Augusta 1544�1566 ll).
Hornostaj Iwan, podskarbi ziemski i marszalek dworny, a od
x) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 312.
2) Akt sprzedazy ziem przez Swiatosze Kopciowi z d. 25 Wrzesnia 1526
(Archiwum Dom bro wickie).
s) Akt. Juzn. i Zap. Eoss. I. 56.
4) 1522 tylko dworzanin kr61. (M. Lit. Ks. Zap. 11.'f. 79�81), nie pisarz
1529 (Tamze Ks. 12. f. 419), 1535 (Tamze Ks. 22. f. 94) itd.
5) M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 90.
6) Tamze Ks. 12. f. 513.
7) Tamze Ks. 22. f. 31.
s) M. Lit. Pargamin Nr. 228.
9) 1525 ,,notarius� (Acta Tomiciaua VII. 50), 1527 pisarz (M. Lit. Ks.
Zap. 7. f. 491 i 539), 1529 rdiak� (Karpow. Pamiat. diplom. snoszenii 787,
814, 817).
10) M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 224.
� ) Jednoczesnie mial Zvgmunt August mn6stwo �sekretarzy* i �diakow� ;
ci jednak nie bvli urzednikami wielkiego ksiestwa, a prvwatnymi, kancelaryi
krolcwskiej. Z nicb: Hleb Jasm'anowicz, diak 1549 (Obolenski i Danilowiez I.
52, 55); � bukasz Haraburda, diak 1550 (Tamie 148); � Marcin Wolodkowicz,
diak 1559 (Tamze 178); � Michal Bohdanowicz H a rab u rd a , �goniec11
1559 (Tamze 168), �diak" 1560�1563 (Tamze 190, 247, 249), zostal pisarzem; �
Basilius Jankowicz Drewinski, z �diaka� mian. sekretarzem 1 Czerwca 1564
(M. Lit. Ks. Zap. 41. f. 265), p6zniej pisarz; � Andrzej 'Wasilewiez, diak 1571
(Obolenski i Danilowiez I. 301); � Wojciech P rz e to c k i, sekretarz i pisarz (?)
1551 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 21 i 214); � Mikolaj Mikolajewicz � � � , dziekan
Wilenski i sekretarz J. �. M. 1554 (Tamie Ks. Spr. Sad. 41. f. 252), zostal
biskupem Kijowskim 15 5 5 ;�Wojciech Mikolajewicz N a rb u t, kanonik Wilenski
(jeszcze tylko 1557. Hildebrand. Rukop. otd. 94), dziekan Lucki i sekretarz J.
�. M. 1559 (M. Lit. Ks. Zap. 40. f. 365); � Adam Pilichowski, ksiadz, �sekretarz
krolewski, scholastyk Warszawski� 1560 (Tamie Ks. 42. f. 67), �sekretarz
i referendarz krol. ziemi Podlaskiej, proboszcz Grodzienski" 1565 (Tamze
Ks. 46. f. 38); � Sienko Terechowicz, pisarz J. �. M. przed 1569 (Tamze Ks.
DYGmTAKZE. 2 6 7
1551 i wojewoda Nowogrodzki. Jednoczesnie pisarz; umarl w Kwietniu
1558 i).
Z Domanowa Jan, ksiadz, proboszcz Wilenski i sekretarz hospodarski
15452); pozniej biskup Zmudzki3).
Protasewicz-Suszkowski Waleryjan, ksiadz, poprzednio pisarz krolowej
Bony4), pisarz i sekretarz 1545�15495). Jednoczesnie dziekan
Wilenski; zostal biskupem Luckim 1549 6). Pdzniej biskup Wileriski.
Patejewicz (Pociej) Lew (Lew Patejewicz Tyszkowicz), pisarz 1546 do
1550 7); umarl 1550 s).
Maciej, pisarz 1549 9).
Komorowski Stanislaw, sekretarz i pisarz 1550�1553 l0). Jednoczesnie
dzierzawca Zyzmorski; umarl 1553 n ).
1 i 2. f. 73); � Andrzej Mackowicz, sekretarz J. �. M. 1571 (Zbior dawn,
dypl. i akt, II. 143) itd.
J) Patrz wyzej str. 262.
2) Obolenski i Danilowicz. Kniga posolskaja I. 9. Por6wnaj wyzej str. 265.
3) Przyalgowski. Zywoty biskup6w Wileiiskich I. 123�124.
4) Patrz wyzej str. 251.
5) 1545 �Yalerianus notarius M. D. L. S. Mtis sue regiae secretarius�
(Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 82), �Waleryjan pisarz � (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2.
f. 107), �Waleryjan, dziekan Wilenski, pisarz� (Antonowicz. Hramoty 18), 1546
�Waleryjan pisarz � (Metr. Wolynska Ks. 6. f. 263), 1547 (M. lit. Ks. Zap.
120. f. 363), �Yalerianus decanus Vilnens. notarius � (Zbi6r dawn. dypl. i akt.
L 86, 93), 154S �Waleryjan, dziekan Wilenski, pisarz� (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2.
f. 31), �X. Waleryjan Szuszkowski, dziekan Wilenski, sekretarz" (Tamze Ks.
32. f. 2), 1549 � Waleryjan, dziekan Wilenski, pisarz� (Akt. Juzn. i Zap. Eoss.
I. 127). 6) Juz 1549 mial bye pisarzem, nominatem biskupem Luckim i dziekanem.
Wileriskim (Bartoszewicz. Tablice historyczne. Biblioteka Warszawska 1865,
IV. 319).
7) 1546 �Lew Patejewicz Tyszkiewicz, diak J. �. M.� (M. Lit. Ks. Spr.
Sad. 18. f. 22), 1550 �Lew Patej Tyszkiewicz pisarz� (Tamze Ks. Zap. 1 i 2. f. 46).
s) Stawsld. Monumenta Obrazu Kodenskiego II. 219; nazywa go podskarbim
wielkim lit,
9) Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 94.
10) 1550 �sekretarz, dzierzawca Zyzmorski� (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 30,
47), 1551 ..sekretarz i pisarz, dzierzawca Zyzmorski, Hluski i Bychowski� (Tamze
Ks. Spr. Sad. 24. f. 79. Obolenski i Danilowicz. Kniga posolskaja I. 59), 1552
�pisarz� (Dokum. oryg. z d. 16 Grudnia 1552).
n) 1555 w Styczniu wdowra po nim jest ju i zona Zenowicza (M. Lit. Ks.
268 DYGOTTABZE.
Hornostaj Hermogen Iwanowicz, pisarz 1551� 1552x); umarl na
poczatku 1553 2).
Wolowicz Ostafi Bohdanowicz, mianowany pisarzem 1551 3). Jednoczesnie
dzierzawca Miednicki i Mohilowski. Pozostajac pisarzem,
mianowany w Czerweu lub Lipcu 1561 marszalkiem nadwornym
i podskarbim ziemskim4); zostal podkanclerzym 11 Marca
1566 �).
Siemaszko Piotr Michalowicz, pisarz kr. i starosta Krzemieniecki
1552�15546); zlozyl pisarstwo7).
Waclaw Mikolajewicz, niegdy sekretarz i pisarz lacinski Zygmunta
I , pisarz, sekretarz, dzierzawca Skerstomonski i Rosienski
1556 *).
Hajko Jan Mikolajewicz, koniuszy Grodzienski, mianowany pisarzem
1554 9). Jednoczesnie koniuszy Grodzienski, dzierzawca Osz-
Zap. 43. f. 5). W Zbiorze dawn. dypl. i akt. I. 108 wystepuje niby 1560, ale
rok mylnie oznaczony.
J) 1551 �Hermogen Iwanowicz Hornostaj pisarz" (Obolenski i Danilowicz.
Posolskaja kniga I. 59. Zbi6r dawn. dypl. i akt. Minsk. 1848. f. 13),
�Hermogen pisarz11 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. Wilno I. 96), 1552 Pazdz. 13
(Tamze II. 169).
2) Juz nie zyl w Kwietniu 1553 (M. Lit. Ks. Zap. 34. f. 78 odw.).
3) Jest nim 1552 w Lutym (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 29. f. 74); w Grudniu
1552 �pisarz, dzierz. Miednicki" (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 101), 1553 �pisarz"
(Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 138), 1554 �marszalek i pisarz, dzierz. Miednicki
i Mohilowski" (Arch. Sborn. dokum. Wilno VI. Nr. 16), 1555 (M. Lit. Ks. Zap.
43. f. 7 odw. 15), 1556 (Tamze f. 26), 1558 (Tamze Ks. 38. f. 171. d. 106),
1561 Maja 20 (Tamze Ks. Spr. Sad. 41. f. 191).
4) Z tymi tytulami juz 6 Sierpnia 1561 (Hildebrand. Rukopisnoe otd.
Wilens. Publ. Bibl. 75). Jeszcze w Styczniu 1566 jest podskarbim, marszalkiem
nadwornym, pisarzem, star. Brzeskim i Mohilowskim (Zbi6r dawn. dypl. i akt.
Wilno I. 119).
5) M. Lit. Ks. Zap. 92. d. 105.
�) Obolenski i Danilowiez. Kniga posolskaja I. 91. Niesiecki VIII. 334.
7) Juz tylko starosta Krzemienieckim w 1559 r. (Obolenski i Danilowicz
I. 165).
8) Akt. Zap. Ross. III. 69. Obolenski i Danilowiez I. 117.
3) Jeszcze w Grudniu 1553 tylko �koniuszy Grodzienski" (M. Lit. Ks.
Spr. Sad. 30. f. 37, 59), a juz w Grudniu 1554 �pisarzem" (Obolenski i Dani-
Jowicz I. 108).
DYGNITARZE. 2 6 9
miadski itd., pozniej i marszalek1); zostal kasztelanem Brzeskim
11 Marca 1566 2).
Szymkowicz Jan, marszalek, dzierzawca Konewski i Dubicki3),
mianowany pisarzem 1554, jednoczesnie marszalek i dzierzawca Tykocinski4);
umarl na poczatku 1569 r. 5).
Naruszewicz Mikolaj Pawlowicz, sekretarz hospodarski, dzierzawca
Miadzelski i Markowski G), pozostajac sekretarzem, mianowany pisarzem
1561 "); zostal podskarbim ziemskim 11 Marca 1566 s) i jako
taki pozostal pisarzem9).
' 1555 Stycznia 4 �pisarz liosp., koniuszy Grodzienski, dzierzawca Oszmiaiiski�
(M. Lit. Ks. Zap. 43. f. 1), 1556 (Tamze f. 45), 155S �takze klucznik
Wilenski, star. Ucianskiu (Tamze f. 53), 1559 takze �star. Krasnosielski� (Metr.
Wolynska Ks. 6. f. 229), 1562 �marszalek i pisarz� (M. Lit. Ks. Zap. 39. d. 140),
1563 �pisarz, koniuszy Grodzienski, dzierzawca Oszmianski, Wilkijski i Krasnosielski�
(Tamze Ks. 38. f. 420), 1564 �sekretarz" (!) (Zbior dawn. dypl. i akt.
Minsk I. 21), 1566 w Styczniu �marszalek i pisarz, star. Oszmianski i Krasnosielski�
(Zbi6r dawn. dypl. i akt. Wilno I. 119).
2) M. Lit. Ks. Zap. 50. f. 3.
3) 1551 w Grudniu (Obolenski i Danilowiez. Kniga posolskaja I. 59).
4) Z tymi tytulami wystepuje w Grudniu 1554 (Tamze 108), 1555 w Sierpniu
�marszalek i pisarz� (Zbior dawn. dypl. i akt, II. 169), 1556 �marsz. i pisarz,
star. Tykocinski� (M. Lit. Ks. Zap. 43. f. 35), 1559 (Metr. Wolynska 6. f. 229),
1564 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. 1. 110), 1566 (Tamze 119), 1568 Czerwca 15
takze star. Wilkomierski (Tamie 113). Juz jako pisarz wystepuje wprawdzie
1543 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 234), ale rok tu mylnie oznaczonv.
5) 1569 w Maju wystepuje wdowa po Janie Szymkowiczu, marsz. i pisarzu,
star. Tykocinskim (M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 292).
e) Jako sekretarz wystepuje 1558 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 33. f. 906, Ks.
37. f. 161 i Ks. 38. f. 273), 1560 (Tamze Ks. Zap. 42. f. 46), 1561 Sierpnia 26
(Tamze Ks. 83. f. 89).
�) Jest nim juz w Kwietniu 1562 (M. Lit. Ks. Zap. 41. f. 248. d. 194),
1563 �pisarz, dzierz. Markowski i Miadzielski� (Tamze Ks. 38. f. 420), 1564
�sekretarz i pisarz� (Hildebrand. Kukopisn. otd. 76. Lachowicz. Listy 223),
1565 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. I. 15), 1566 w Styczniu �star. Markowski
i pLsarz� (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 119).
8) M. Lit. Ks. Zap. 50. f. 2.
9) 1567 podskarbi ziemski, pisarz, sekretarz, dzierz. Markowski (M. Lit.
Ks. Spr. Sad. 52. f. 61), 1574 w Listopadzie podskarbi ziemski, pisarz, dzierz.
Markowski, Miadzelski, Uszpolski i Pienianski (Akt. Zap. Boss. III. 185). Jednoczesnie
wystepuja pisarze: Wolowicz, Szymkowicz, Hajko i Naruszewicz 1563
(Tamze Nr. 32) i w Styczniu 1566 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 119). Juz w Grudniu
1566 jednoczesnie pisarzami: Wojna, Haraburda, Szymkowicz, Drewiuski
i Sawicki (Dogiel. Codex dipl. V. 277�278).

3 0 6

Scipio del Campo Ignacy, star. Lidzki, mian. podstolim 9 Grudnia
1 7 6 5 ,.po smierci Ignacego Pacau J). Rezygnowal 1 7 8 6 2); umarl 1 7 9 1 3).
Sulistrowski Aloizy, mian. podstolim 4 Grudnia 1786 vpo rezygnacyi Ignacego Scypionau 4); zostal pisarzem 24 Grudnia 17875).
Worcell Stanisiaw Grzegorz, szambelan, mian. podstolim 27 Grudnia
1787 rpo Aloizym StdistrowsJcimu 6) ; ostatni.
Heferendarze.
Obowiqzkiem ich bylo, aby w palacu krdlewskini codziennie, zrana po mszy ai do obiadu, a po obiedzie zndw ai do wieczerzy, skarg prywatnych sluchali i takowe kanclerzom przekladali. Od przekladania owych spraw z lacinska � referendarzami � nazwani. Bylo ich dwdch: duchowny i Swiecki. W Koronie ustanowieni 1507 r.7);
na Litwie powstali pdzniej, po unii 1569 r. Za Wladyslawa IV zaczeli sprawy sadzic, �� wyraiono w przywileju krdlewskini z dnia
3 WrzeSnia 1635: �Referendarstwo litewskie coequatia (zrownane)
z koronnym. Ksiadz Marcyjan Tryzna, referendarz lit., ma miec osobne ss^dy referendarskie, jak w Koronie, oraz miejsee i votum
swoje, przy sqdzeniu spraw litewskich, inflantskich i kurlandzkich,
po referendarzu koronnym � s). W godnoSci szli zaraz po sekretarzach
wielkich9).
' M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 416.
2) Z nominacyi nastepcy.
3) Bartoszewicz (Bibl. Warsz. 1860. f. 651).
4) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 1227.
5) Tamze Ks. 34. f. 140.
6) Tamze f. 141. � Mylnie wystepuja jako �podstolowie lit.^: Mikolaj
�� � 1559 (Turgeniew. Historica Buss. Monum. I. f. 177. Mylnie zamiast , Stanisiaw
���"); � Lew Pociej w XVI w. (Zychlinski V. 206); � Szwykowski
w XVII w. (Niesiecki VIII. 637. W Konnotatach Wierzbowskiego [str. 204]
ten Szwykowski nazwany �podstolim11, ale nie wiadomo jakim. Dopiero z Dunczewskiego
[II. 125�127], kt6ry umiescil obszernq, genealogij? Szwykowskich,
dowiadujeniy sie, ze Jan Szwykowski, szwagier Wierzbowskiego, byl �podstolim Witebskim1).
7) Volum. legum I. f. 363.
8) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 418.
9) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 59�60. Encykl. Powsz.
X X II. 12.

. 3 0 7

Referendarze duehowni.
Koryzna Mikolaj, kanonik Wilenski1), referendarz lit. juz 15S6 J).
Jednoczesnie sekretarz krolewski; umart 3 Listopada 1598 3).
Wolowicz Eustachy, kanonik Wileriski, mian. referendarzem 159� '.
Pozostajac przy referendarstwie, mian. jednoczeSnie pisarzem 1 Marca
1605 5); zostal podkanclerzym 1615 6).
Kiszka Stanislaw, kanonik Wileriski, mian. referendarzem 4
Kwietnia 1615 npo Eustachym Wolouoiczu, ktory zostat podkanclerzym�
7); zostal biskupem Zmudzkim 1618 8).
Eliaszewicz Gejsz Melchior, kustosz Wileriski, mian. referendarzem
24 Lipca 1620 vpo Stanislawie Kiszce, ktory zostal biskupem
Zmudzkimu 9); zostal biskupem Zmudzkim 16;0 �").
Bialozor Jan Karol, kustosz Wileriski, regent kancelaryi mniejszej11),
mian. referendarzem 1630; umart 10 Lutego 1631 12).
Tryzna Marcyjan, inf�nlat Gieranonski, pisarz lit., mian. referendarzem
18 Marca 1631 vpo smierci Jana Karola Bialozorau 13);
zostal podkanclerzym 30 Sierpnia 1641 u).
Isajkowski Dolmat Franciszek, proboszcz Grodzieriski, mian. referendarzem
i pisarzem 30 Sierpnia 1641 rpo Tryznie� 15); zostal biskupem
Smolenskim w Kwietniu 1649 1H).
�I Juz 1575 I Przyalgowski. Zywoty biskup6w Wileiiskich I. 173).
2) M. Lit. Ks. Zap. 74. f. 607.
3) Nadgrobek (Starowolski. Monumenta 226).
4) Je s t nim w Marcu 1600 (Dogiel. Codex dipl. V. 352).
5) M. Lit. Ks. Zap. 86. d. 675.
6) Z nominacyi nastepey. Jeszcze 1614 jest referendarzem i pisarzem
(M. Lit. Ks. Zap. 91. f. 237).
7) M. Lit. Ks. Zap. 92. d. 25.
8) Crosnensis Gimn. Soc. Jes. �In primo in snum episcopatum adventu-.
Vilnae 1618. Panegiryk na wjazd Kiszki na biskupstwo Zmudzlde. Nadto na
nadgrobku powiedziano, iz Kiszka ����! 17 Lutego 1626, wieku lat 42, biskupstwa
8 (Starowolski. Monumenta f. 215). Jeszcze w Lutym 1618 wystepuje
jako referendarz (Arch. Sborn. dokum. Wilno V III. 232).
�) M. Lit. Ks. Zap. 96. d. 117. f. 233.
10) Wolonczewski. Zemajtiu Wiskupiste. Wilno 1848. I. 148.
11) Niesiecki II . 126.
12) Starowolski. Monumenta f. 225.
13) M. Lit. Ks. Zap. 104. f. 16.
14) Tamze Ks. 114. f. 55.
15) Radziwill I I . 39.
16) Tamze 371. Jako referendarz i pisarz podpisal elekcyje Jan a Kazmierza
1648 (Vol. leg. IV. f. 215).
20*

3 0 8 DYGNITAKZE.

Zawisza Dowgiatlo Jan, archidyjakon Wilenski, mian. referendarzem
i pisarzem w Kwietniu 1649 '; zostal biskupem Wilenskim
21 Kwietnia 16562).
Wolowicz Jerzy Stanistaw, kanonik Wilenski, mian. referendarzem
i pisarzem 1656 3); umarl 16564), widac nie objawszy urzedu.
Sapieha Aleksander, kanonik Warszawski, mian. referendarzem
' lit. 1657; zostal biskupem Zmudzkim w Marcu 1659b).
Niewiarowski Jerzy, proboszcz Trzemeszneriski, mian. referendarzem
lit. 6 Kwietnia 1659 �po Aleksandr ze, Sapieze, ktory zostal
biskupem Zmudzkim116)-, umarl 16707).
Judycki Waleryjan Stanistaw, pisarz lit., archidyjakon Wilenski,
mian. referendarzem, z pozostawieniem przy pisarstwie, 1670 8); umarl
w Sierpniu 1673 w Grodnie 9).
Kotowicz Eustachy, kanonik Wilenski, mian. referendarzem 167410);
zostal biskupem Smolenskim 1687 n).
Kryszpin-Kirszensztein Jan Hieronim, kanonik Wilenski, mian. referendarzem
2 Maja 1687 rpo Eustachym Kotowiczu, ktory zostat
biskupem Smolenskim� 12); zostal biskupem Smoleriskim 13).
*) Radziwill II . 371. Z tyiui tvtulami wystepuje 1650 (Akt. Wilens. Arch'.
Komiss. I I I . f. 342).
aJ Przyalgowski. Zywoty bisk. Wileiiskich I I . 148. Jeszcze 1655 jest referendarzem
(Vol. leg. IV. f. 497�8).
3) � Wolowiczu, referendarzu i pisarzu, wsp. Akt. Tryb. G16w. 1663.
Nr. 390 i 391. Niesiecki IX. 420.
*) Niesiecki JX. 420.
5) Danejkowicz. Swada polska korespondericyjna f. 37.
6) M. Lit, Ks. Zap. 130. f. 368.
7) Zyl jeszcze w Grudniu 1669 (Akta Wilens. Arch. Komiss. I I I . f. 54,
82, 211, 212). Por6wnaj przypis nast^pny.
8) Z tymi tytulami wystepuje w Styczniu 1671 (Akt, Wilens. Arch.
Komiss. IV. f. 121�122).
9) Bartoszewicz. Tablice historyczne (Biblioteka Warszawska 1865. I I I .
f. 320). Jeszcze 1672 jest referendarzem i pisarzem (Akt. Wilens. Arch. Komiss.
IX. 231).
10) Jest nim w Kwietniu 1676 (M. l i t . Ks. Zap. 138. f. 204).
" ) Z nominacyi nastepey. Jeszcze 1685 jest referendarzem (Vol. leg
V. f. 720).
12) M. Lit, Ks. Zap. 143, pod ta data i Ks. Zap. 138. f. 531.
13) Z biskupa Smolenskiego, zostal 1695 Zmudzkim (Wolonczewski. Zemajtiu
Wiskupiste I. 185).
Wyhowski Aleksander, opat Sieciechowski, mian. referendarzem
przez krola Jana � 1); zostal biskupem Luckim 17012). Przez dwa
lata jednak byl tylko nominatem na biskupstwo Luckie, � malo
nawet �� nie zostal biskupem Smolenskim3). Nareszcie otrzymawszy
ostateczna nominacyje, wyiwieconym zostal na biskupstwo Luckie
22 Listopada 17034).
Wolowicz M a rcyjan, kanonik Wilenski, mian. referendarzem 30 Sierpnia
1701 �po Wyhowskim, ktory zostal biskupem -Luckim" 5) ; nie objal urzedu.
Szaniawski Konstanty Felicyjan, scholastyk Wilenski, kanonik Warm
in ski, regent kancelaryi mniejszej koronnej, mian. referendarzem
4 Lipca 1703 ^po Aleksandrze Wyhowskim, ktory zostal biskupem
Smolenskim� (sic) e), i drugi raz 22 Pazdziernika 1703 �po Wyhowskim,
ktory zostcd biskupem 1����� 7); zostal biskupem Kujawskim
4 Listopada 1705 s).

Ancuta Maciej, kanonik Wilenski, mian. referendarzem 4 Grudnia 1705 yjpo Konstantym Szaniawskim, ktory zostal biskupem
Inowlodawskim i Pomorskimu (sic) 9); zostal suflraganem Wilenskim
1710 10).

Ancuta Jerzy Kazmierz, kanonik Wilenski, mian. referendarzem
prawdopodobnie 171011). Nominacyja jednak wpisana zostala dopiero
31 Sierpnia 1715 �po Macieju Ancucie, ktory zostal suffraganem
Wilenskimu 12). Jednoczesnie sekretarz wielki 1713� 1724; umarl 16 Maja 1737 ).

309

1) Podpisal elekcyje Augusta I I (Volum. legum V. f. 984). Porownaj
Encyklop. Powsz. XVIII. 27.
2) Z nominacyi nastepcy.
3) Patrz nizej pierwsza nominacyje Szaniawskiego.
*) Encyklop. Powsz. XXVIII. f. 28. Por6wnaj nizej druga nominacyje
Szaniawskiego.
5) M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 208. �� nominacyja w tej samej ksiedze wpisana
i raz drugi pod dniem 18 Pazdziernika 1701.
6) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 1141.
7) Tamze Ks. 154. f. 49.
6) Metr. Koronna Ks. Sigil. 16. f. 192.
9) M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 147.
10) Przyalgowski. Zywoty bisk. Wilens. I I I . 123.
n) Jest nim 1713 r. (Nominacyja na sekretarstwo. M. Lit. Ks. Zap.
157. f. 66).
12) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 810.
13) Bartoszewicz w przypisach do Swieckiego. Pamiatki historyczne I. 274.

Sapieha Jozef Stanisiaw, przelozony katedry Wilenskiej, mian.
referendarzem 8 Lipca 1737 npo smierci Jerzego Aneutya x); umarl
2 Grudnia 17543).
Masalski kniaz Ignacy Jakob, pisarz duchowny lit., mian. referendarzem
14 Grudnia 1754 vpo smierci Jozef a Sapiehy, biskupa
Dyocezarenskiegou *); zostal biskupem Wileriskim w Lutym 1762'1).
Horain Aleksander, suffragan Zmudzki, mian. referendarzem 15 Lutego
1762 vpo MasalsMm, ktory zostal biskupem Wilenskimu 5).
Biskup Hirnenski, archidyjakon kapituly Wilenskiej; umarl 24 Lipca
1774 &#8810.-
Brzostowski Pawet Ksawery, pisarz duchowny, kanonik Wileriski,
mian. referendarzem 8 Sierpnia 1774 7). Rezygnowal w Maju 1787 s);
umarl 1828IJ).
KoJtataj Hugo, kanonik Krakowski, mian. referendarzem 8 Maja
1787 �po rezygnacyi Pawla Brzostowskiegou 10); zostal podkanclerzym
koronnym w Maju 1791 � ).
Wolowicz Andrzej, kanonik Plocki, mian. referendarzem 19 Maja
1791 ,,po KoUqtaju, ktory zostal podkanclerzym koronnymu 12). Rezygnowal
1794 IS); umarl jako biskup Kaliski 9 Marca 182214).
Wolowicz Ignacy, ksiadz, mian. referendarzem lit. 1794 1S);
ostatni.
*) M. Lit. Ks. Zap. 171. f. 51.
2) Akta kapitulne katedrv Wilenskiej 1754, � 92.
3) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 549.
4) Po Tyszkiewiczu, kt6ry umarl 30 Stycznia 1762 (Przyalgowski II I . 172).
5) �. Lit. Ks. Zap. 183. f. 619.
6) Ttekopism X. Baginskiego, wyd. p. Tyszkiewicza, f. 62.
1) Encyklop. Powsz. IV. 496.
8) Gazeta Warszawska 1787. Nr. 43.
9) Encyklop. Powsz. IV. 497.
10) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 65.
u ) Encyklop. Powsz. XV. 154.
|3) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 870.
13) Encyklop. Powsz. X XV II. 759. Jeszcze jako referendarz wystepuje
w Grudniu 1793 (Koresp. Narod. i Zagranicznv 1794. Nr. 1).
M) Kurjer Warszawski 1822. Nr. 61.
1V) Bartoszewicz w przypisacli do Swieckiego. Pamiatki histor. II. 543.
Wzmiankowauy w Metr. Lit. pod r. 1565 (Ks. Zap. 46. f. 38) �Adam K lichowski,
ksiadz, sekretarz i referendarz krolewski, proboszcz Grodzienski i-Warszawskr,
by! referendarzem koronnym (Niesiecki VII. 306).
DYGNITAJJZE. 3 1 1
Referendarze iwieccy.
Chrebtowicz Bohdan (Teodat) Piotrowicz, referendarz w. ks. lit. juz
1594!); umarl 1610 2).
Gosiewski Aleksander, starosta \Yieliiski, mian. referendarzem
1 0 Sierpnia 1 6 1 0 �po smierci Teodata Chrebtowiczau 3). Jednoczesnie
od 1 6 1 5 pisarz w. lit.4); zostal wojewoda Smolenskim 15
Czerwca 1 6 2 5 5).
Zawisza Mikotaj, wojewodzic Witebski, aulicus, mian. referendarzem
15 Czerwca 1625 �po Meksandrze Gosiewskimu 6) ; zostal
kasztelanem Witebskim 25 Listopada 1626 7).
��� Stefan, pisarz lit., mian. referendarzem 1 6 2 6 s) ; zostal podskarbim
nadwornym 2 6 Kwietnia 1 6 3 0 9).
Sokolinski-Drucki kniaz Jan , pisarz lit,, mian. referendarzem 16
Kwietnia 1 6 3 0 �po Stefdnie Pacu� 10); umarl w tymze roku11).
Obrynski Krzysztof Dominik, podkomorzy Nowogrodzki, mian. referendarzem
20 Lipca 1630 vpo smierci Jana Druckiego-Sokolinskiegou
12); zostal kasztelanem Smolenskim w Listopadzie 1638 1:i).
Gosiewski Krzysztof, pisarz lit., mian. referendarzem 1638 14);
zostal wojewody Smolenskim 24 Maja 1639 15).
1) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 63. f. 397. Takze Maskiewicz. Pamietniki. Wilno
1838, str. 2, pod r. 1600.
2) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 89. d. 212.
4) Tylko referendarzem 1611 (Akt. Wil. Arch. Komiss. I. 29), 1613 (Vol.
leg. I I I . 212), 1614 (M. Lit. Ks. Zap. 86. d. 1275); referendarzem i pisarzem
juz 1615 (Akt, Zap. Boss. IV. 451).
5) M. Lit, Ks. Zap. 99. f. 80. d. 98.
6) Tamze f. 79. d. 97.
7) Tamze d. 251.
8) Jest nim 1627 (Olszewski. Kazanie na pogrzeb Samuela ���� 1627 �.),
1628 (M. Lit, Ks. Zap. 99. f. 264).
�) M. Lit, Ks. Zap. 99. d. 529.
10) Tamze d. 524. f. 369.
�) Z nominacyi nastepey.
1J) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 600.
ls) Radziwill I. 389.
**) Jest nim w Kwietniu (?) 1638 (Dogiel. Codex dipl. V. 403) i w Lutym
1639 (Tamze 409).
11) Badziwill I. 404.


Naruszewicz Stanisiaw, pisarz lit., mian. referendarzem prawdopodobnie
1639 >; umarl 27 Maja 16502).
Brzostowski Cypryjan Pawet, stolnik Wileriski, mian. referendarzem
w Czerweu 1650 vpo smierci Naruszewiczau 3). Jednoczesnie mian.
pisarzem 25 Maja 1657 4). Rezygnuje z pisarstwa 1672 5), pozostajac
referendarzem6); zostal kasztelanem Trockim 1680'.
Brzostowski Jan Wladyslaw, pisarz lit., mian. referendarzem prawdopodobnie
1680 s); zostal kasztelanem Trockim 15 Czerwca 17059).
Slizien Stefan, pisarz ziemski Oszmiariski, mian. referendarzem
15 Czerwca 1705 ,.po J a n ie Brzostowskim^10); umarl w koncu
1707 r.≪ ).
Sapieha Jan Fryderyk, star. Brzeski, mian. referendarzem przez
krola Stanislawa Leszczyriskiego w koricu 1707 r.12); ustapil 170913).
Wolowicz Wincenty Piotr, podkomorzy Mscislawski, mian. referendarzem
28 Pazdziernika 1709 vpo smierci Stef ana Slizniau u); rezygnowal
1727 15). Nastepnie wstapil do zakonu Jezuitdw i umarl
9 Listopada 1737 16).
Wolowicz Dominik Marcin, star. Chwejdariski, mian. referendarzem
26 Kwietnia 1727 �no rezyqnacyi Wincenteqo WohwiczaUl7); umarl
27 Grudnia 1750^).
2) Jest nim 1642 (RadziwiH II . 84), 1643 (Akt. Wil. Arch. Komiss. II I.
208. V. 237).
2) RadziwiH II. 414.
3) M. Lit. Ks. Zap. 123. f. 436 i 653.
4) Tamze Ks. 131. f. 13.
3) Tamze Ks. 137. f. 25.
6) Z tytulem referendarza i pisarza (!) wystepuje 1678 (Vol. leg. IV. f. 669).
7) Patrz wyzej str. 67.
s) Je st nim 1688 (Zawisza. Pam. 19), 1690 (Vol. leg. V. 773).
9) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 1344. Jeszcze 1703 jest referendarzem (Vol.
leg. VI. f. 102).
10) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 1346.
11) Dyaryusz ks. Wisniowieckiego (Przezdziecki. Podoie, Wolyn. I. 103).
12) Danejkowicz. Swada polska korespondencyjna f. 56.
1S) Tamze f. 58. Z tytulem jednak referendarza wystepuje 1710 (Walicki.
Hist. Obrazu Kodeiiskiego. Torun 1720. f. 159), 1711 (Tamze 166).
� ) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 11.
15) Z nominacyi nastepcy.
16) Brown. Bibl: pisarz6w Tow. Jezusowego. Poznan 1862, str. 427.
17) M. Lit. Ks. Zap. 165. f. 435.
1S) Pogrzebiony w kosciele sw�. Ignacego w Wilnie.

Przezdziecki Antoni, podczaszy, mian. referendarzem 7 Czerwca
1752 �po smierci Dominika WolowicsaUl)-, zostal podkanclerzym
1764 2).
Oskierko Gerwazy Ludwik, czesnik lit., mian. referendarzem
10 Grudnia 1764 �po Antonim Przezdzieckim, ktory zostal podkanclerzymu
3); umarl 17714).
Oginski kniaz Andrzej, miecznik lit., mian. referendarzem 21 Listopada
1771 vpo smierci Gerwazego Ludwika Oskierkiu �); zostal
sekretarzem 27 Kwietnia 1773 6).
Moszyiiski Fryderyk August, obozny lit., mian. referendarzem
27 Kwietnia 1773 �po Andrzeju Oginskimu 7); zostal sekretarzem
23 Maja 1781 8).
Tyszkiewicz Wincenty, pisarz lit., mian. referendarzem 23 Maja
1781 �po Fryderyku Moszynskimu 9). Przezyl upadek kraju; umarl
12 Marca 1816 l0).
Sekretarze wielcy.
Wedlug statutu krola Aleksandra z 1504 r. �sekretarz wielki�
ma bye tylko jeden, ktdry ma wiedziec tajemne ekspedycyje Rzeczypospolitej
i pieczetarskie, jest pierwszym z urzednikdw niesenatorskiego
stanu i post^powac ma wprost na kanclerstwo lub podkanclerstwo11).
��� bylo w Koronie.
Zaraz po utworzeniu w Koronie sekretaryi wielkiej, spotykamy
w Litwie �sekretarza najwyzszego1*. Byl nim Iwan Semenowicz Sapieha
' M. Lit, Ks. Zap. 176. f. 922.
-) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 3.
*) Z nominacyi nastepey.
6) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 739.
6) Tamze Ks. Spraw Publ. 18. f. 1.
7) Tamze f. 2.
s) Tamze Ks. 30. f. 134.
�) Tamze f. 136.
10) Kuijer Litewski 1816. Nr. 29. Tyszkiewicz. Groby, str. 50. � Mylnie
wystepuja jako referendarze lit.: �Floryjan Zebrzydowski, referendarz� 1551
(Metr. Lit, Ks. Spr. Sad. 27. f. 212. Musial bye referendarzem koronnym); �
Gabryjel W o jn a w XVI w. (Niesiecki IX. 435); � Aleksander Naruszewicz
1655 (Kudawski. Hist. Polska. 1648�1660. I. 273. Byl pisarzem); � Ig n a cy
Po tocki 1781 (Krebel. Europ. geneal. Handbuch na r. 1782).
n ) Volum. legum I. f. 297.
(wojewoda \Vitebski, potem Podlaski), sekretarz najwyzszy (supremus
secretarius) 1 5 0 6� 1 5 1 7 *). Po jego Smierci urz^d ten nie zostal wznowionym;
krdlowie jak przedtem, tak i potem, mieli nieograniczona
liczbe sekretarzy, ktorzy nosili tytul �krdlewskich11 albo �J. K. M.�2).
Sekretaryja wielka powstala na Litwie za krdla Michala. Brzostowski
jako �sekretarz", pierwszy nosil tytul �wielkiego11 i podpisysval
sie przed referendarzami. Sekretarz wielki byl tylko jeden
i godnoSc te powierzano tylko duchownym. Dopiero na sejmie koronacyjnym
1 7 6 4 r. utworzono tak w Koronie jak i w Litwie urzedy
�sekretarzow swieckich11 3).
Sekretarze wielcy duchowni.
Brzostowski Konstanty Kazmierz, kanonik Wilenski, mian. sekretarzem
wielkim 1 6 7 1 4); zostal biskupem Smolenskim 1 6 8 4 s).
Wolowicz Wincenty Stanisiaw, archidyjakon Zmudzki, kanonik Wilenski,
mian. sekretarzem duchownym 1 0 WrzeSnia 1 6 8 4 ^po Brzostowski
m, ktory zostal biskupem Smolenskim116) ; umarl 2 8 Sierpnia
1 6 9 8 <.
Zgierski Mikolaj, suffragan Wilenski, miau. sekretarzem wielkim
1 6 9 8 s); zostal biskupem Smolenskim 1 3 Kwietnia 1 7 0 4 9).
Sapieha Pawel Bernard, opat Paradyjski, mian. sekretarzem duchownym
18 Kwietnia 1704 �po Mikolaju Zgierskim, ktory zostal
biskupem Smolenskim1110); zostal biskupem Zmudzkim 1713 n).
�) Patrz wyzej str. 262.
2) � sekretarzacli krrtlewskich przed unija, patrz wyzej str. 251�266. Po
unii bylo ich jeszcze wiecej, a miedzy ninni i tacy, ktorzy, sluzac wylacznie do
spraw litewskich, uzywali tvtulu �sekretarzy kr61ewskich w. ks. lit.�. I tak
wyrok komisarski w Bvdze 1589 r. podpisali: �Johanne Skrzetuski regni et
Andrea Volano mag. due. Ut. Sac. Beg. Majest. secretariis* (Napiersky. Index
Corporis I I . Nr. 3672).
3) Volum. legum VII. f. 363.
*) Je s t nim w Kwietniu 1672 (Akt. Wil. Arch. Komiss. IX. 231; podp.
przed referendarzem), 1674 (Vol. leg. V. 286; �seer, major M. D. L .�), 1683
(Vol. leg. V. f. 698; �sekretarz wielki11).
5) Z nominacyi nastepcy.
e) M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta data. Nominacyja wpisana drugi raz pod
d. 30 Maja 1685 (M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 497).
7) Akt. Tryb. Glow. 16 Lipca 1700 i 28 Maja 1714.
8) Je st nim 1700 (Zaluski. Epistolaehistor. famil. II. 943; nazwany �Janem").
9) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 1236.
10) Tamze Ks. 154. f. 71.
u ) Z nominacyi nastepcy.
DYGNITAKZE. 815
Ancuta Jerzy, referendarz duchowny lit., miau. sekretarzem duchownym
15 Grudnia 1713 vpo Sapieze, ktory zostal biskupem
Z m u d z k im rezygnowal 17243).
Karp Jozef Michat, pralat i kustosz Wilenski, miau. sekretarzem
duchownym 18 Listopada 1724 vpo dobrowolnej rezygnacyi Ancutyu
3); zostal biskupem Zmudzkim w Styczniu 17364).
Tyszkiewicz Antoni, kanonik Wileriski, mian. sekretarzem duchownym
20 Stycznia 1736 vpo Jozefie^ Karpie, ktory zostal biskupem
Zmudzkim"' 5); zostal biskupem Zmudzkim 1740 �).
Wojna Antoni, pisarz duchowny, miau. sekretarzem duchownym
10 Czerwca 1740 ,^po Antonim Tyszkiewiczu, ktory zostal biskupem
Zmudzkim" �); umarl 1748 8).
Wotowicz Antoni, pisarz duchowny, mian. sekretarzem duchownym
14 Czerwca 1748 �po smierci Antoniego Wojny� 9); zostal biskupem
Luckim 1755l0).
Lopaciriski Jan, scholastyk katedralny Wileriski, mian. sekretarzem
duchownym 25 Maja 1755 vpo Antonim Wolowiczu, ktory zostal
biskupem Luckim" n); zostal bisupem Zmudzkim 1762 �-).
Zienkowicz Tomasz Ignacy, suffragan Wileriski, pisarz duchowny,
mian. sekretarzem duchownym 12 Marca 1762 vpo Janie Lopacinskim,
ktory zostal biskupem Zmudzkim� 13). Rezygnowal 1782 w);
umarl 179015).
Polubinski z tubna Jerzy, archidyjakon Wilenski, mian. sekreta-
1) M. Lit. Ks. Zap. 157. f. 66.
2) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 160. f. 2117.
4) Z nominacyi nastepey.
�) M. Lit. Ks'. Zap. 169. f. 272.
6) Z nominacyi nastepey.
7) �. Lit, Ks. Zap. 172. f. 26.
8) Z nominacyi nastepey.
sj M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 69.
10) Z nominacyi nastepey.
� ) M. Lit. Ks. Zap. 181. f. 198.
1!) Z nominacyi nastepey.
� } M. Lit, Ks. Zap. 181. f. 631.
u) Tamze Ks. Spr. Publ. 25. f. 419.
lb) Encvklop. Powsz. XXVIII. 611.
3 1 6 DYGMTARZE.
rzem 10 Sierpnia 1782 �po rezygnacyi biskupa Zienkowiczau *);
rezygnowal 17932). Ostatni.
Sekretarze Swieeey.
Chreptowicz Joachim, stolnik Nowogrodzki, pulkownik petyhorski
bulawy polnej lit., mian. sekretarzem w. lit. �novella lege� 2 4 Grudnia
1 7 6 4 :i) ; zostal podkanclerzym 1 7 7 3 4).
Oginski kniaz Andrzej, referendarz lit., mian. sekretarzem 2 7
Kwietnia 1 7 7 3 �po Joachimie Ghreptowiczu, ktory zostal podkandersymUb);
zostal kasztelanem Trockim 13 Maja 1 7 7 8 R).
Mniszech Michat, czeSnik koronny, mian. sekretarzem w. lit.
13 Maja 1 7 7 8 �po Andrseju Oginskimu "); zostal marszalkiem nadwornym
2 3 Maja 1 7 8 1 8).
Moszynski Fryderyk Jozef, referendarz lit., mian. sekretarzem w.
lit. 23 Maja 1781 �po Mni$schuu9); zostal marszalkiem wielkim
koronnym w Lipcu 1793 10). Ostatni11).
Stolnikowie.
Stolnik (dapifer, primarius dapifer, Truchsess, panetier) powinien
byl nakrywac stdl do krdlewskicj uczty12), w rzeczywistoSci
jednak, jak wiekszosc innych dygnitarzy nadwomych, zadnej slniby
nie spelnial.
W hierarchii urzedow stolnik w X V I i XVTI w. szedl po
krajcz}�m a przed podstolim; w XVEtl w. wyprzedzil krajczego
i nawet podczaszego.
*) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 24. f. 320.
2) Wspomniany 1791 (Europ. geneal. Handb. 1792), 1793 w Styczniu
(Gazeta Warszawska 1793. Nr. 10). W Europ. geneal. Handb. na rok 1794
sekretarstwo duchowne �vacat'.
s) M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 5. d. 4.
�) Z nominacyi nastepey.
5) M. Lit, Ks. Spraw Publ. 18. f. 1.
6) Tamze Ks. 21. f. 309. d. 237.
7) Tamze f. 311. d. 238.
8) Tamze Ks. 30. f. 132.
9) Tamze f. 134.
10) Bartoszewicz. Znakomici Mezowie I I . 193.
n) Mylnie wystepuja z tytutem sekretarzy wielkich lit.: Stanislaw boknieki
w X VI wieku (Niesiecki VI. 263); � Stanislaw Stanislawowicz Bartoszewiez
1567 (Nominacyja na sekretarstwo. M. Lit. Ks. Zap. 51. d. 41. f. 46); �
Andrzej Wolan 1589 (Patrz wvzej str. 314).
,2) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 63.
DYGOTTARZE. 3 1 7
Jan, stolnik, kontrasygnowal 1 4 4 7 przywilej wielkiego ksiecia *).
Vacat (?).
Narbut (Narbutowicz) Jan (Wojciechowicz), stolnik 1 5 2 9 2); nastepnie
kuchmistrz 3).
Holszansko-Dubrowicki kniaz Janusz Jurjewicz4), stolnik juz 1 5 4 1 5);
zostal wojewoda Kijowskim 2 4 Maja 1 5 4 2 6).
Ciechanowiecki Nikodem Janowicz, podstoli, jest stolnikiem 1 5 4 4 " ) ;
musial zlozyc stolnikostwo 1 5 4 5 8).
Kiezgajto Stanisiaw Mikolajewicz, kuchmistrz, mian. stolnikiem
1 5 4 5 9). Jednoczesnie od 1 5 5 1 podczaszy10); zlozyl stolnikostwo
1 5 5 2 ≪ ) .
Chodkiewicz Jurij Aleksandrowicz, z dzierzawcy Oszmianskiego,
mian. stolnikiem 1 Wrzesnia 1 5 5 4 13) ; zostal krajczym 1 5 5 5 13).
Holszansko-Dubrowicki kniaz Semen Jurjewicz, mian. stolnikiem
1 5 5 5 14); umarl 1 5 5 6 15).
Chodkiewicz Jan Hieronimowicz, stolnik juz 1 5 5 9 l6). Jednoczesnie
hetman ziemi Inflantskiej17) ; zostal starosta Zmudzkim w koncu
1 5 6 3 r . i s ) .
M. Lit. Ks. Zap. 3. f. -29.
2) Volum. legum I. f. 495.
3) Ju z 1539 (Patrz wyzej str. 231).
4) Jeszcze 1538 wystepuje bez zadnych tytu!6w (M. Lit. Ks. Zap. 20. f.
157. d. 125).
6) 1541 w Styczniu (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 12. f. 44), 1542 (Bfttoiski.
Hist. m. Wilna II. 151).
6; M. Lit. Ks. Zap. 28. Nr. 99.
7) Balinski. Hist. m. Wilna II . 64.
8) 1547 jest tylko star. Mielnickim (Vol. leg. I. f. 589).
9) Jest nim we Wrzesniu 1545 (M. Lit. Ks. Zap. 35. f. 200. d. 134);
jeszcze w Marcu 1545 byl kuchmistrzem (Tamze Ks. 1 i 2. f. 42).
10) W Grudniu 1551 jest podczaszym i stolnikiem (M. Lit. Ks. Spr. Sad.
24. f. 117 odw.). Patrz wyzej str. 290.
� ) W Grudniu 1552 jest juz tylko podczaszym (M. Lit. Ks. Spr. Sad.
33. f. 906).
12) M. Lit. Ks. Zap. 35. d. 142.
13) Patrz wyzej str. 226.
Ij) Je s t nim 5 Stycznia 1556 (Hildebrand. Rukopisnoe otdielenie Wilens.
Publ. Bibl. 93).
15) Juz nie zyl �\ Sierpniu 1556 (M. Lit. Ks. Zap. 38. d. 37. f. 53).
16) 1559 w Grudniu (Akt. Zap. Boss. II I . 108. Akt. Juzn. i Zap. Boss. 1 .148).
17) Tamze.
,s) Patrz wyzej str. 92�93.
318 DYGNITAKZE.
Dorohostajski Mikolaj Mikotajewicz Kuchmistrzowicz, dzierzawca Wieloriski,
mian. stolnikiem 23 Marca 1566 J); ze stolnika zostal wojewoda
Polockim 7 Lipca 1576 2).
Pronski kniaz Aleksander Frydrychowicz, mian. stolnikiem w Lipcu
1576 s). Jednoczesnie starosta Lucki 1581 l). Oba te urzedy piastowal
jeszcze w koncu 1586 6); zlozyl je 1587 6). Pozniej kaszt. Trocki.
Sapieha Andrzej Pawlowicz, wojewodzic Nowogrodzki, mian. stolnikiem
30 Marca 1588"); nie przyjal tego urzedu i zostal podczaszym
10 Maja 1588 s).
Dorohostajski Krzysztof Mikolajewicz, star. Wolkowyski, mian. stolnikiem
27 Maja 1588 vpo Andrseju Sapieze, Mory tego urzedu nie
przyjcdu 9); zostal krajczym 11 Kwietnia 1590 10).
Hlebowicz Jan, stolnik nadworny (sic), star. Upitski, mian. stolnikiem
w. lit. 19 Kwietnia 1590n); umarl 160413).
Wiesiolowski Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 26 Czerwca
1604 vpo smierci Jana Hlebowicza� 18); zostal krajczym 1620u).
Radziwill ksi^ie Albrycht Wladyslaw, wojewodzic Wilenski, mian.
stolnikiem 1620 15); zostal krajczym 1622 ie).
Wiesiolowski Mikolaj, kuchmistrz, mian. stolnikiem 1623 ,7); zostal
krajczym 31 Marca 1626 1S).
�) M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 4.
2) Tamze Ks. 56. f. 44 i Ks. 58. f. 2.
s) Je st nim ju z 25 Lipca 1576 (M. Lit. Ks. Zap. 59. f. 1).
*) Juz w tym roku (Archiw Jugo Zapadnoj Rossyi. Cz. I, Tom I, f. 152).
5) 1586 w Pazdzierniku (Tamie f. 223).
e) Starosta Luckim ju i 1589 Aleksander Siemaszko, kaszt, Braclawski
(Tamie f. 252).
7) M. Lit. Zapisow Ks. 73. d. 320 i Ks. 74. d. 325.
8) Tamie Ks. 73. d. 335 i 74. d. 346.
9) Tamze Ks. 73. d. 349 i 74, d. 358.
'&#8811 Tamze Ks. 76. d. 174 i 78. d. 73.
u ) Tamie Ks. 77. d. 148.
18) Z nominacyi nastepey. Wspomniany jeszcze 1599 (Opisanie Kiewo-
Sofijskaho Sobora, dod., f. 75).
13) M. Lit, Ks. Zap. 86. d. 538.
'*) Patrz wyiej str. 227. Jeszcze 1617 jest stolnikiem (M. Lit. Ks. Zap.
93. f. 67).
15) Icones Radivilianae. Tab. 96.
16) Patrz wyiej str. 227.
17) Kuchmistrzem po nim mian. 25 Lutego 1623 Tryzna (Patrz wyiej
str. 232).
16) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 183.
DYGNITARZE. 3 1 9
RadziwiH ksiqie Aleksander Ludwik, aulicus, mian. stolnikiem 20 Listopada
1626 �po Mikolaju Wiesiolowskimu *); zostal. krajczym
13 Lipca 1630 2).
Sapieha Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 17 Lipca 1630 �po
Aleksandr ze I/udwiku Radziwilleu 3); zostal krajczym 19 Sierpnia
1631 4).
Tryzna Gedeon Michat, podstoli, mian. stolnikiem 19 Sierpnia
1631 �po Krzysztofie Sapiezeu zostal krajczym 1638 6).
Tyszkiewicz Kazmierz, podstoli, mian. stolnikiem na poczatku
1638 r. 7); zostal krajczym 1642 8).
Sluszka Boguslaw Jerzy, wojewodzic Trocki, mian. stolnikiem
1642 9); zostal podskarbim nadwornym 14 Marca 1645 10).
��� Feliks Jan, czesnik, mian. stolnikiem 17 Marca 1645 �po
Rogustawie Sluszce, ktory zostal podskarbim nad ��.u n ); zostal podkomorzym
28 Kwietnia 1646 12).
Gosiewski Korwin Wincenty, star. Puriski i Markowski, mian. stolnikiem
28 Kwietnia 1646 �po Feliksie Pacu, ktory zostal podkomorzymu
1S). Jednoczesnie general artyleryi 1651; zostal podskarbim
14 WrzeSnia 1652 14).
RadziwiH ksiqie Michat Kazmierz, star. Upitski, mian. stolnikiem
26 Wrzesnia 1652 �po Wincentym Gosiewskimu 15); zostal krajczym
10 Stycznia 1653 1G).
�) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 245.
2) Tamze d. 596.
3) Tamze d. 599. f. 416.
4) Tamze Ks. 104. f. 158 odw.
6) Tamze f. 157.
e) Jeszcze w Listopadzie 1637 jest stolnikiem (Akt. Wil. Arch. Komiss.
VI. 290), a juz 1638 jest krajczym (Vol. leg. III. 946).
T) Jest nim 1639 (Dogiel. Codex dipl. V. 409).
8) Patrz wyzej str. 228.
9) Jest nim 1643 (Opisanie powiatu Borysowskiego. Wilno 1847. f. 11
dodatku).
,0) RadziwiH �. 162.
n ) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 808.
12) RadziwiH II. 198.
13) M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 132.
14) Tamze Ks. 127. f. 396.
;5) Tamze f. 406.
1GI Tamze Ks. 128. f. 73 odw.
3 2 0 DYGNITAKZE.
Potocki Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 12 Stycznia 1653 *);
zostal krajczym 15 Lutego 16582).
Wolowicz Eustachy Kazmierz, podstoli, mian. stolnikiem 15 Lutego
1658 3); umarl w koricu 1658 r. 4).
Sapieha Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 4 Stycznia 1659
�po smierci Eustachego Wolowiczau5); zostal krajczym 22 Lipca
1661 &#8810.
Oginski kniaz Marcyjan, podstoli, mian. stolnikiem w Lipcu 16617);
zostal krajczym we Wrzesniu 1665 s).
Sapieha Benedykt Pawel, podstoli, mian. stolnikiem w koncu
1665 9); zostal podskarbim nadwornym 1670 10).
Radziwill ksiaze Stanislaw Kazmierz, mian. stolnikiem 1670 u); zostal
marszalkiem wielkim 1679 12).
Bokum (von Altenbockum) Jan Henryk, czesnik lit., mian. gtolnikiem
1679 13); musial umrzec 1685.
Radziwitt ksiqze Karol Stanistaw, mian. stolnikiem (?) 1685 14);
zostal koniuszym 1 Pazdziernika 1686 l5).
�) Metr. Lit. Ks. Sigil. Nr. 2.
2) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 117.
3) W tym dniu podstolim po nim zostal Kopec (M. Lit, Ks. Zap. 130.
f. 118 i Ks. 131. f. 41).
*) Z nominacyi nastepey. Testament jego aktykowano 1 Stycznia 1659
(Akt. WiL Arch. Komiss. L 133).
5) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 775.
6) Tamze f. 1314.
7) Podstolim po nim mian. 20 Lipca 1661 Sapieha (M. Lit. Ks. Zap.
131. f. 1406).
8) Patrz wyzej str. 229. Jeszcze w Lipcu 1665 jest stolnikiem (Akt. WiL
Arch. Komiss. IV. 20).
9) Jest nim w Grudniu 1665 (Testament Pawla Sapiehy, wdy Wilens.
i hetmana, z d. 26 Grudnia 1665, wniesiony 11 Stycznia 1666 do akt. grodzkich
Slonimskich).
10) Patrz wyzej str. 193. Jeszcze jako stolnik podpisal 1669 elekcyje kr61a
Michala (Vol. leg. V. f. 30).
n ) W Icones Radivil. Tab. 81, mylnie rok 1668. Jest nim 1674 (Vol.
leg. V. f. 280 i 305).
,2) leones Radivil. Tab. 81. Jeszcze 1678 je st stolnikiem (Vol. leg. V. f. 553).
n ) Jest nim 1683 (Dogiel. Codex dipl. V. 473).
H) Icones Radivil. Tab. 148, ale zdaje sie mylnie; porownaj przypis
nastepnv.
15) W nominacyi na koniuszostwo nie jest powiedzianem, izby poprzednio
byl stolnikiem (M. Lit. Ks. Zap. 142. f. 268).

Sapieha Kazmierz Wladyslaw, podstoli, mian. stolnikiem 1686*);
zostal podskarbim nadwornym w Grudniu 16862).
Sapieha Jerzy, wojewodzic Wileriski, mian. stolnikiem 1687 3).
Chwilowo wojewoda Trocki z nominacyi Stanislawa Leszczyriskiego
1707�1709 4), powraca do stolnikostwa 1709. Mianowany 20 Pazdziernika
1730 wojewoda Polockim5); nie przyjal urzedu i dopiero
29 Marca 1732 ,,ze stolnika� zostal wojewoda Mscislawskim6).
O g in s k i k n ia z B o g u s law , marszalek Kowienski, mian. stolnikiem 1704
po oddaleniu Jerzego Sapiehy7); musial ustapie.
Sapieha Piotr, star. Wschowski i Zdzitowski, mian. stolnikiem
29 Marca 1732 ,,po Jerzym Sapieze, ���� zostal wojewoda^ Mscislawshimu
8); zostal wojewody Smoleriskim 18 Wrzesnia 17449).
Jahlonowski ksiaie Jozef Aleksander, star. Buski, mian. stolnikiem
18 Wrzesnia 1744 rpo Fiotrze Sapieze11,0); zostal wojewody Nowogrodzkim
25 Maja 1755 11).
Poniatowski Stanisiaw August, star. Przemyslski, mian. stolnikiem
26 Maja 1755 rpo Jablonowshim� 12); obrany krolern polskim
7 Wrzesnia 1764.
Czartoryski ksiqie Jozef Klemens, Jowczyc koronny, mian. stoluikiem
14 Grudnia 1764 �po Stanislawie A-ugnscie PoniatowsMm,
ktory z ivoli ���� i jednostajnego zyczenia calego narodu osadzonym
zostal na tron lcr6lewslciu l3). Przezvl upadek kraiu; umarl
15 Lutego 1810 &#8810.
> Je st nim w Listopadzie 1686 (Akt. Tryb. G16w. 1687 Maja 81. Nr. 164).
-) Danejkowicz. Swada polska korespondeneyjna f. 28.
3) Je s t nim w Marcu 1688 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 169. f. 632. d. 276).
4) Patrz wyzej str. 61.
5J M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 584.
e) Tamze f. 950.
7) Bartoszewicz. Tablice historyczne (Bibl. Warszawska 1863. IY. f. 112)
i w przypisach do pamiet. Zawiszy f. 30.
8) M. Lit, Ks. Zap. 162. f. 949.
9) Tamze Ks. 172. f. 920.
10) Tamze f. 917.
&#8810 Tamze Ks. 181. f. 196.
13) Tamze Ks. 179. f. 614.
1S) Tamze Ks. 184. f. 8.
14) Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego 1810. Nr. 14,
dodatek. � Mylnie wystepuja jako stolnikowie lit.: Mikolaj Niemira okolo
1500 r. (Niesiecki VI. 548); � Dymitr k n ia i O g iisk i, zmarly niby 1535
(Zychlinski V. 178. Niesiecki V II. 49); � S tanisiaw Szemet, nastepca Dymitra
21



S t r a z n i c y w i e l c y .
Straznik (exeubiarum vel vigiliaram praefectus, Wachtmeister)
mial sluzb� w czasie wypraw wojennyeh w obozie, ktorego mial pilnowac
i bronic od napaddw. W ostatnich czasacli cale zatrudnieuie
strainikdw ograaiczalo sie na zasiadaniu w sadach wojskowych.
ITrzad ten utworzonym zostal za Wladyslawa IV.
Mirski kniaz Hryhory, mian. 1 0 Marca 1 6 3 6 nna nowo utworzony
urzad straznika lit.111); musial zlozyc urzad 1 6 5 6 ; umarl 2 0 Marca
1 6 6 1 2) .
Chalecki Wladystaw Jerzy, starosta Mozyrski, mian. steuhiikiem
8 Kwietnia 1 6 5 6 ,7po smierci (?) Hryhorego Mirskiego� 3); umarl
1 6 6 8 4).
Obuchowicz Michat Lew, podkomorzy Xowogrodzki, mian. straznikiem
8 Lutego 1 6 6 8 ,,po smierci Wladyslawa Jerzego ChaleckiegoUb);
umarl 2 2 Pazdziernika 1 6 6 8 6).
��� Bonifacy Teofil, ciwun Trocki, mian. strainikiem 2 9 Wrze-
Snia 1 6 6 9 vpo Smierci Michala Obuchowicza11'; zostal obofnym
w Styczniu 1 6 7 6 s).
Oginskiego (Zychlinski IV. 393, V. 178); � Szez^sny Aleksandrowicz Chodkiewicz
1563 (Bartoszewicz. Tabl. hist, w Bibl. Warsz. 1863. IV. 107, inial niby
podpisae sie na diugim statueie lit.); � Stanislaw Ciechanowiecki 1597 (Niesiecki
�1. 107. Kosinski IV. 54); � J a n Stanislaw Sapieha (Niesiecki VIII.
264. Byl podstolim); � Aleksander Bohdan Sapieha (Tamie 257); � Aleksand
e r Sapieha, zmarly 1619 (Patrz wyzej str. 301); � J a n Trojan Pio trowsk i
(Niesiecki VII. 312. Zychlinski V. 181); � J a n k n ia i Oginski, mian. niby 1628
po Janie Piotrowskim, zmarl 1635 (Zychlinski V. 181); � P io tr Tryzna, zmarly
1639 (Patrz wyzej str. 302).
!) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 517.
2) Balinski. Pamietniki hist. (Cedrowskiego). Wilno 1859, str. 149. Wspomniany
jeszcze 1654 (Krupowicz. Zbi6r dypl., str. 92) i 1660 (Przeglad bibliograficzno-
archeologiczny r. 1881. II . 147).
3) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 89. Je st nim 1658 (Medeksza. Ksiega pamietnicza
176).
*) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze 1665 (Akt. Wilens. Arch. Komiss.
IV. 20).
5) M. Lit. Ks. Zap. 132. f. 682. W r. 1660 nazwany mylnie �straznikiem*
zamiast �straznikowiczem- (Balinski. Pam. hist., str. 54).
*) Balinski. Pam. hist. (Obuchowicz6w), str. 54.
7) M. Lit. Ks. Zap. 136. f. 230.
s) Z nominacyi nastepey. Jako straznik podpisal jeszcze elekcyje Jan a I I I
(Vol. leg. I I I . f. 288).

Kmicic Samuel, ehorazy Orszanski, mian. straznikiem 3 Lutego
1676 �po Honifacym Pacu, ktory zostal obomymUl); umarl
1692 (?) *).
Sapieha Michat Jozef, czesnik, mian. straznikiem 20 Maja 1692
�po smierci Kmicicau B); zostal pisarzem polnym 25 Czerwca 16984).
Pociej Ludwik Konstanty, podkomorzy Brzeski, mian. straznikiem
10 Lipca 1698 �po Michale Sapieze11 5); zostal podskarbim wielkim
1703 6).
Zaranek-Horbowski Kazmierz, choraiy Zmudzki, mian. straznikiem
27 Listopada 1703 �po iMdwiku Pocieju, ktory zostal podskarbim
w. l i t � '1). Ustapil chwilowo przed Leszczynskim 1707�1709; zostal
starosta Zmudzkim 26 Pazdziernika 1710 s).
Kryszpin-Kirszensztein Kazmierz, straznik z nominacyi Leszczynskiego
1708�1709 9).
Potocki Stanistaw, lowczy lit., mian. straznikiem 171010) ; zostal
wojewoda Belzkim 25 Maja 1729 n).
Pociej Antoni, obozny lit., mian. strainikiem 4 Czerwca 1729
�po Stanislawie Potockim, ktory zostal wojewoda \pelzkim� 12). Bezygnowal
1748 l:i); umarl w Lutym 1749 ll).
Pociej Ludwik, obozny, mian. straznikiem 26 Listopada 1748
�po rezygnacyi Antoniego Pocieja11 lS); umarl w Styczniu 1771l6).
x) M. Lit. Ks. Zap. 139. f. 35.
-) Z nominacyi nastepcy. M6gl jednk umrzec juz 1684 (?). W tym roku
bowiem � straznikostwo litewskie, po Kmicicu, staral sie star. Chwejdanski Wolowicz
(Listv z czasow Jan a �1. Krak6w 1870. f. 59).
�) M. Lit. Ks. Zap. 146. f. 436.
4 Tamze Ks. 149. f. 419.
5) Tamze f. 516.
e) Z nominacyi nastepcy. Straznikiem jest jeszcze w Lipcu 1703 (Vol.
leg. VI. f. 102 i 115).
�) M. l i t , Ks. Zap. 148. f. 1221.
8) Tamze Ks. 155. f. 336.
9) Zawisza 139, 142.
10) Patrz wyzej str. 232. Jako straznik wystepuje 1716 (Zawisza 310, 329).
11) Metr. Kor. Ks. Sigil. 20. f. 254 (Bleszynski).
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 166. f. 114.
I3) Z nominacyi nastepcy.
&#8811 Pamietniki Matuszewicza I. 203.
>5) M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 228.
le) Gazeta Wileriska 1771. Nr. 3 i 4.

Pociej Leonard, obofny, mian. straznikiem 7 Stycznia 1771 ..po
smierci Ludivika Pociejau 1); mnarl 14 Lipca 17742).
Gielgud Antoni, obozny, mian. straznikiem 17743); zostal kasztelanem
Zmudzkim 22 Czenvca 1776 *).
Judycki Jozef, obozny lit., mian. straznikiem 14 Lipca 1776 vpo
Antonim Gielgudzieu 5); rezygnowal 1789 6).
Gielgud Ignacy, mian. straznikiem 23 Grudnia 1789 rpo rezygnacyi
Jozefa Judyckiegou 7); rezygnowal 1793 8).
Gielgud Ludwik, mian. straznikiem prawdopodobnie 1793 r.;
ostatni. 2yl jeszcze 1813 9).
S t r a z n i c y p o ln i .
Straznik polny, zwany takze �straznikiem wojsk w. ks. lit.�
albo �straznikiem wojskowym�, byl zastepca straznika wielkiego.
Lettaw Krzysztof Wiktoryn Worbek, rotmistrz, straznik polny
1662 10)�1678 � ).
Piaskowski, straznik polny lit.12).
*) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 703.
�) Tyszkiewicz. Rekopism X. Baginskiego 62.
3) Oboznym po Gielgudzie, kt6ry zostal straznikiem, mian. 2 Grudnia 1774
Judycki (Patrz wyzej str. 249).
*) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. d. 28.
5) Tamze d. 39.
�) Z nominacyi nastepey.
7) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. d. 611.
8) Jako eks-straznik wystepuje 1794 (Korespondent Krajowy i Zagraniczny
1794. Nr. 39 i 41). Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handb. na
rok 1794.
9) Gazeta Korespondenta 1813. Nr. 90, dod. � Mylnie wystepuja jako
straznicy lit.: J a n Bialozor w XVI w. (Kossakowski. Monografije I. 2. Zycblmski
V. 2); � Hieronim ��� 1666�1668 (Zychlinski V. 204�205. Niesiecki
VII. 223); � Stanislaw R ad ziw ill 1746 (Icones Radivil. Tab. 137); � TTdalryk
Krzysztof R ad z iw ill 1747 (Tamze Tab. 131); � Leon Michal R ad ziw ill 1750
(Tamze Tab. 123. Byl straznikiem polnym); � Albert R ad z iw ill 1752 (Tamze
Tab. 133); � J a n Oskierko 1793 (Zychlinski IV. 204. Byl straznikiem polnym).
10) Volum. legum IV. f. 900�901. �Straznik wojsk w. ks. lit.*; z tytulem
.straznika poluca'Oc wystepuje 1669 (Tamze V. f. 33).
� ) Tamze V. f. 637.
12) Krasicki w przvpisach do Niesieckiego VII. 284.
DYGNITARZE. 3 2 5
Nowosielski Antoni, ze strazuika polnego lit. zostai 6 Listopada
1709 wojewoda Nowogrodzkim1).
Boryczewski Kazmierz, straznik i pulkownik wojsk lit. 17102).
Eperyjasz Michal, straznik polny lit. 1710 3).
Baranowicz Lukasz z Jatowa, straznik polny lit. juz 1716 4); rezygnowal
1735 5). Chwilowo 1717�1718 kasztelan Inflantski; umarl
1739 �).
Baranowicz Kazmierz z Jatowa, starosta Koniawski, mian. straznikiem
polnym 15 Listopada 1735 �po rezygnacyi ojca swego t.ukasza
Iiaranowiczau 7); zyl jeszcze 17448).
RadziwiH ksiqie Leon Michal, mian. straznikiem polnym lit. 1750 �);
umarl 7 Marea 1751 10).
Lanckoronski-Paszkowski Marcin Antoni, straznik polny wojsk w.
ks. lit.; umarl przed 1757 r. n).
-Lopot-Bykowski Stanisiaw, starosta Bobrujski, straznik polny lit.
176412)�1770 '*).
Oginski kniaz Stanisiaw, straznik polny lit. 1772�177614); pdzniej
kuchmistrz15).
Dziekonski Antoni, podkomorzy nadworny (szambelan), mian.
straznikiem polnym 16 Listopada 1776 l6). Rezygnowal 178217);
pdzniej podskarbi nadworny 18).
J) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 119.
a) Dokum. z d. 18 Lutego 1710 (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 164).
3) Volum. legum VI. f. 201.
4) Akt. Wil. Arch. Komiss. V II. 124. Nastepnie wystepuje 1717 jako
�straznik wojskowy lit.11 (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 943).
5) Z nominacyi nastepcy.
&#8810 Nicsiolowscy. Otia publica vix domestica 1743, str. 99.
7) M. Lit. Ks. Zap. 169. f. 20.
s) Akt. Wil. Arch. Komiss. V II. 311.
9) Europ. geneal. Handbuch r. 1768, str. 459 i nastepne lata.
10) Tamze. W Kuijerze Polskim 1751. Nr. 767, nazwany krajczym (!).
u ) Akt. Wil. Arch. Komiss. I I I . 184.
12) SozanskL Imienne spisy. Krak6w 1866, str. 9. Takze Kolenda Warszawska
na r. 1768.
13) Krasicki w przypisach do Niesieckiego VI. 268.
u) Sozanski. Imienne spisy, str. 9. Takze Europ. geneal. Handb. na r.
1774 i 1776.
15) Patrz wyzej str. 235.
16) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 21. f. 144. d. 113.
17) Z nominacyi nastepcy.
ls) Patrz wyzej str. 195.
3 2 6 DYGNITARZE.
Oskierko Jan, mian. straznikiem polnym 19 Stycznia 1 7 8 2 �po
rezygnacyi Antoniego J)ziekonskiegou 1). Rezygnowal 1 7 9 0 2) ; wywieziony
do Sybeiyi, umarl w Tobolsku 1 7 9 6 3).
Oskierko Rafat Michat, mian. strainikiem polnym 17904); ostatni5);
umarl 1818 6).
W o j s c y .
Wojski (tribunus, Vorsteher) byl dowddzca zbrojnego oddzialu;
w czasie pospolitego ruszenia, w ogoloconej przez obywateli ziemi,
mial bezpieczenstwa przestrzegac. Na Lit wie w N VUE wieku wojski
urosl na dostojnika �).
Bohusz Fedor, wojski J. �. M. i namiestnik Nowogrodzki z ramienia
wojewody Nowogrodzkiego 1596 s).
Vacat (?).
Kimbar, skarbny lit. i wojski; umarl 1744 9).
Szankowski-Sawaniewski Gabryjel Dominik, mieczuik Wilenski, mian.
wojskim lit. w Styczniu 1745 lw); umarl 1755 n).
Mikosza Adam, horodniczy Radomlski, miau. wojskim lit. w Maju
1755 13) ; iy l jeszcze 1764 13).
Piasecki Jan, wojski lit. juz 1767 14); umarl 1783 15).
*) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 30. f. 244.
l ) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1790.
�) Zychlinski IV. 204. Wedtug innych umarl 1803 (Dunin Borkowski.
Bocznik szlachty polskiej na r. 1883, str. 601).
*) Europ. geneal. Handb. na r. 1792. Takze Kalendarzyk narodowy i obey
na r. 1792. Cz. I I , str. 376.
s) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1794.
6) Zychliiiski IV. 205. Wedlug Rocznika szlachty polskiej na r. 1803,
str. 600, umarl 1828. � Mylnie nazwany straznikiem polnym lit.: Franciszek
Ksawery Oginski 1776 (Zychlinski V. 193).
7) Bartoszewicz pomiescil w Encykl. Powsz. (XXVII, 659�665) obszerny
artykul � wojskich. Nadto patrz Starozytnosci Polskie II. 723.
8) Akt. Zap. Ross. IV. 127�128.
9) Kurjer Polski 1745. Nr. 427.
10) Tamze.
� ) Z nominacyi nastepcy.
12) Kurjer Polski 1755. Nr. 99.
13) Sozanski. Imienne spisy os6b, str. 30. Wymieniony jeszcze w Europ.
geneal. Handb. na r. 1763.
� ) Wymieniony av Kolendzie Warszawskiej na r. 1768.
15) Wjonieniony jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1782 i 1784.
DYGNITARZE. 3 2 7
Zaleski Michat, mian. wojskim lit. 17831). Przezyl upadek Kzeczypospolitej;
umarl 10 Pazdziernika 1816 2).
*) Europ. geneal. Handb., lata 1786�1794.
2) Kuijer Litewski 1816. Nr. 85. � Mylnie wystepuja z tytulem wojskich
lit.: Mikolaj Radziwili 1430 (leones Kadivil. Tab. 8. Urojony); � J a n RadziwiH:
1442 (Tamze Tab. 6. Urojony); � Antoni W aiy n sk i 1764 (Vol. leg. V II.
f. 30S. Byl skarbnym).
SKOEOWIDZ
u r z e ; d Ow I IN S T Y TU C Y I .
Administrator 58, 59, 76, 186, 188, 189.
Archiwaryjusz 198.
Arcybiskupi 3.
Biskupi 1, 2, 3, 15.
Braclawski kasztelan 97�98, 3, 4.
, wojewoda (wojewodztwo)
7�8, 2, 3, 4.
Brastawski kaszt. 98, 5, 6.
� wojewoda (wojew6dztwo)
8, 5, 6.
Brzeski (Brzescianski, Brzesko-litewski,
Berestejski) kaszt. 98�102,
3�6.
� wojewoda (wojew6dztwo) 8�12,
2�5, 42.
Budowniczy 199.
Chorazy nadworny (dworny) 204�208,
1,197,198, 200, 201.
� wielki (ziemski) 201�204, 1,
197�201.
, ziemski (powiatowy) 199.
Ciwun 2, 199.
Czesnik (Czasznik) 208�213,1,197�200.
� ziemski (powiatowy) 199.
Derptski kaszt. 103�104, 15.
� prezydent(prezydentura) 12,15,
� wojewoda (wojew6dztwo) 12-14,
5, 15.
Diak 251, 265, 266.
Dworzanie 198.
Dygnitarze 196.
Dynaburgski kasztelan (kasztelanija)
104�105, 3, 15.
Dzierzawcy 2, 29.
Ekonomowie 198.
General artyleryi 214�217, 199, 201.
� gwardyi 200.
� inspektor 217�218, 201.
� Iejtnant 200.
, major 200.
� naczelnik artyleryi 214.
Geometra, patrz Miemiczy.
Grodzienski kaszt. 105, 5, 6.
� wojewoda (wojew6dztwo)
14, 5, 6,
Hetman dworny 154�155, 147.
� inflanteki 150, 169.
� polny 154�159, 147.
SKOROWmZ URZEDOW I INSTYTUCYI. 3 2 9
Hetman wielki (najwyzszy) 147�154,1. Marszalkowie 166.
Hetmani (Hetmanstwo) 2, 4, 147, 199. � dworscy (hospodarscy,
Horodniczy 199. krolewscy) 172 �178,
Inflantski kaszt. 105�107, 6, 16. 2, 197.
� wojewoda (wojew6dztwo) � powiatowi 5, 166, 167,
14�18, 6, 105. 199.
Inflanty 3, 14�16, 104, 105, 135, 136. Merecki kaszt. 114, 5.
Instygator 218�220, 198, 200, 201. � wojewoda (wojew6dztwo) 24,.
� sad6w 218. 5, 49.
Kanclerz (kanclerstwo) 159�162, 1, 2, Metrykant 200.
4, 147, 159, 163, 197, 253. Miecznik 242�246, 1, 198�200.
� koronny 4. � ziemski (powiatowy) 199.
, kr61owej 197. Mierniczy (Geometra) 246, 201.
Kasztelanowie 1�6, 97. Ministrowie 147, 4.
� koronni 3, 4. Minski kaszt. 109�114, 3�6, 25.
Kijowski kaszt. 108, 3, 4. � wojewoda (wojew6dztwo) 24�28,
� wojewoda (wojew6dztwo) 2�6.
' 18�21, 2, 3. Mostowniczy 199.
Kniaziowie 2. Mozyrski kaszt. 114, 5.
Komomik 201. MScistawski kaszt. 114�119, 3�6.
Koniuszy 220�225, 197�200. � wojewoda (wojew6dztwo)
� dworny 220�222. 29�33, 3�6.
� ziemski (powiatowy) 199. Namiestnicy 2, 8, 25, 29, 34, 44, 49, 85.
Kowienski kaszt. 108, 5. Nowogrodzki kaszt. 119�122, 3�6.
Krajczy 225�231, 1,190,197�200, 316. � wojewoda (wojew6dztwo)
� ziemski (powiatowy) 199. 34�40, 2�5.
Kuchmistrz 231�235, 197�200. Oboiny 246�250, 198-201.
� kr61owej 197, 231. � polny 250, 199, 201.
� nadworny 231. � ziemski (powiatowy) 199.
Lesniczy 198, 199. Ochmistrz kr61owej 197.
Lidzki kaszt. 108� 109, 5. Oficyjalistowie 200.
Lowczy 235�240, 197�200, 246. Orszanski kaszt. 122, 5.
� nadworny 240,242,198,200,201. Oszmianski kaszt. 123, 5.
� ziemski (powiatowy) 199. Panowie 1, 2, 198.
Lozniczy 197, 198. Parnawski kaszt. 123�124, 15.
Lucki kaszt. 109, 3, 142. � prezydent (prezydentura)
� starosta (starostwo) 21�24, 2, 90. 15, 40.
wojewoda 21. � wojewoda (wojew6dztwo)
Marszatek nadworny (dworny) 178�183, 40� 41, 15.
1, 2, 4, 147, 148, 166. Paziowie 198.
� nadworny koronny 4. Pinski kaszt. 124, 5.
� trybunatu lit. 166. Pisarz dekretowy 200.
� wielki (ziemski) 167� 172, 1, � duchowny 276�282, 251, 252.
2, 4, 147, 148, 166, 178. � hetman ski 284.
� wielki koronny 4. � jawny 251, 265, 266.
� ziemi Wotyriskiej 21�24, 1, � kancelaryi 198.
2, 7, 166. � kr<51owej 197, 251.
330 SKOKOWIDZ ITRZEDOW I INSTYTUCYI.
Pisarz lacinski 251, 262, 264.
� polny 284�287, 198�200, 246.
ruski 251, 261.
� sad<5w referendarskich 200.
_ skarbowy 198, 200.
, swiecki 251, 252.
, wojskowy 251.
� ziemski 251.
Pisarze 251�283, 159, 184, 197�200,
246.
Piwniczy 287�288, 200, 201.
Podczaszy 288-294, 1, 190, 197-200, 316.
� nadwomy 287.
� ziemski (powiatowy) 199.
Podkanclerzy 163�166, 1, 4, 147, 197.
� koronny 4.
Podkomorzy 295�297, 190, 197�200.
� kr61ewski 295.
- ziemski (powiatowy) 199.
Podkoniuszy 298�299, 197, 200, 201.
Podlaski kaszt. 125, 3, 4.
� wojewoda(wojew6dztwo)41-43,
2, 3, 4, 8.
Podlowezy 240.
Podsedek 199.
Podskarbi koronny 4.
� nadworny (dworny) 190�195,
1, 2, 4, 147, 198�201.
� wielki (ziemski) 184�190,
1, 2, 4, 147, 252, 270.
Podskarbiowie 2, 197.
Podstarosci 199.
Podstoli 299�306, 197�200, 316.
Podwodniczy, patrz Wozowniczy.
Pokojowy 197.
Potocki kaszt. 125�128, 3�6, 44.
� wojewoda(wojew6dztwo) 44-48,
3, 4, 6, 7, 84.
Powiaty 2, 5, 42, 199.
Prezydentowie (prezydentury) 12, 15,
40, 70.
Prowincyje 2, 6.
Eada 1, 3, 198.
Referendarz duchowny 307 � 310,
198�200.
� swiecki 311-313, 198-200.
Referendarze 306.
Regent kancelaryi wielkiej i muiejszej
198, 200.
x v skarbowej albo
akt6w skarbu 200.
, wojskowy 200.
Regimentarz 151,153,156,157, 247, 248.
Rygski kaszt. 129, 3, 15.
Rzeczycki kaszt. 129, 5.
Sedzia wojskowy 200.
� ziemski (powiatowy) 199.
Sekretarz duchowny (wielki) 314�316.
� kr61ewski 198, 266.
� najwyzszy 262, 313.
� pieczeci wielkiej i mniejszej
200.
� swiecki (wielki) 316.
Sekretarze 313, 197,199, 200, 251�267.
Senat 1, 6, 147.
Senatorowie 1.
Skarbnik (Skarbny) 198, 200.
, ziemski (powiatowy) 199.
Stonimski kaszt. 129�130, 5.
Smolenski kaszt. 130�134, 3�6, 109.
T wojewoda (wojewodztwo)
48�55, 2, 4, 6.
Sprawca wojew6dztwa 20, 37, 43, 58,
59, 73.
Stanowniczv 201.
Starodubowski kaszt. 135, 5.
Starosta, patrz Lucki, Wlodzimierski,
Zmudzki.
� grodowy i niegrodowy 199.
, sadowy i niesadowy 198.
Starostowie 2, 9.
Stolnik 316�321, 1, 190, 197�200.
� nadwomy 318.
� ziemski (powiatowy) 199.
Straznik 322�324, 198�200.
, polny 324�326, 199, 200.
� wojskowy 324.
Strukczaszy J . �. M. 198.
� ziemski (powiatowy) 199.
Szambelan 295.
Trejderiski kaszt- 135, 15.
Trocki kaszt. 62�69, 1�3, 5�7, 97.
r wojewoda (wojew6dztwo) 55-62,
1�3, 5, 8, 14, 41, 55, 77.

Upitski kaszt. 135�136, 5.
Urzednicy dworu (dworscy, dwomi, nadwomi
1, 198, 200.
, powiatowi (ziemsey) 198,199.
� sad6w zadwomych i kancelaryi
200.
� stanu 198, 199.
� wojskowi 199.
� ziemsey 1.
Wendeiiski kaszt. 136�137, 15.
� prezvdent (prezydentura) 70.
� wojewoda (wojew<5dztwo)
70�71, 15, 105, 129, 135.
Wice-instygator 200, 218.
Wileriski kaszt. 77�81, 1�3, 5 - 7 , 97.
� wojewoda (wojewodztwo)
71�77, 1�3, 5, 8.
Witkomierski kaszt. 137, 5.
Witebski kaszt. 138�142, 3 - 6 , 85.
� wojewoda (wojew6dztwo)
84�89, 2�4, 6, 7.
Wlodzimierslri starosta 24�25, 2.
Wojewodowie 7.
� koronni 3�4.
Wojski 326�327, 201, 246.
Wotkowyski kaszt. 142, 5.
Wotyriski kaszt. 142�143, 2, 4.
� wojewoda (wojew6dztwo) 90,
2�4, 21.
Wozowniczy 198.
Zmudzki kaszt. 143�146, 3�5.
� sta ro sta (starostwo) 91�96,
1�3.
. wojewoda (wojew6dztwo) 5,90.

.

������ ������� ��� ����� �� ������� ����.
����� ������� �������� ����������� ��� ����������.

��������.

������ Julijana Błeszyńskiego: �Spis senatorów i dygnitarzy koronnych (świeckich) z XVIII wieku� ), ���������� ��� �� ����� ��������� ����������� ������ ��� �����, � ����� ������� ������, � ������ ������������ �� ���� XVIII ���, � �� ���� ��� ������������� �������� ��������� ��������� � �������.

���������� ������� ������ ���������� ����� ������� ������, ��� ���������� �������� ������ ���� ����������. ���� ��������, � ��� ��� ���� ��������� ����� � ���� �����������; ��� ���, ������, �� �������� ������������� ����� �������� ����������.

�������� �������� ������ ��������� ��� �������� ��� � ��������� ); �������, �������� ��������� �������� ������ �������� ���������� ). ������ ��������� � �������� � ����� ���������� ������������ ���� ���������� �-��� Łodzią-Czarnecki � ����� ���������� ). ���������� �������� � ���� ������� ������������ ������ ������ ����������� ); ���, ������, ��� ���������� ��� ����� � ����������� � ����� ������������ ������, ������� �������� �� ������ ���, ������ ��� ���������� ���������� �� ��������� ��� ��������� � ��������� ���� ������. PP. Maurer ) � Kwiatkowski ) �������� ��� ������������� ����������� �� XVI ����, � �-�. Buszyński �������� ������ ������� �������� ). ����� ������ ������ ����� �� ������� ������ ������ ����������, ������������ �� ������ ���������, �, �������������, �� ������������� ����������� ����������.

��� ����� ���������� �� ��������� �����������, � ������ � ���, ��� �������� �����, ������������� ����������. ��� �������� � �������� �� �Aktach metryki wielkiego księstwa Litewskiego� ), � �� ��� ������������ ��������������� � ��������� �����. �� ������������ ������ ��������� � ������������ �������������, ����������� ������������ ����������� �����, ������ ��������� ��������� �, ��������� ��� ��������, �����������.