Библиотеки

Национальная библиотека Беларуси

Давидовский Дмитрий Николаевич

Давідоўскі Дзмітрый Мікалаевіч
Давідоўскі Зміцер

Ветеран Национальной библиотеки Беларуси

Белорусский специалист в области библиотечного дела.

Родился 2 февраля 1958 г. в Минске. В 1976 г. поступил на библиотечный факультет в институт культуры. Окончив институт в 1980 г. по распределению стал сотрудником отдела обслуживания Национальной библиотеки Беларуси (информ. на 2016 г.).

file.php?fid=323521&key=2009301132

Публикации

Автор публикаций о жизни и деятельности писателей В. Дубовки и А. Бабареко.

Давідоўскі, З. Міласцю божай гісторык [Текст] / Зміцер Давідоўскі // Маладосць. - 2016. - N 4. - С. . 130-132.
Аннотация: Материал к 95-летию с дня рождения белорусского историка, публициста, писателя и поэта Николая Ивановича Ермоловича.
http://old.nlb.by/press/browse.php?start=7

Давідоўскі, З. "Пасеклі наш край папалам". Хто аўтар? [Текст] / Зміцер Давідоўскі // Маладосць. - 2016. - N 7. - С. . 98-102
Аннотация: В статье, на основании документов Национального архива Республики Беларусь, выясняется, кто является автором стихотворения "Пасеклі наш край папалам" Алесь Дударь или Владимир Дубовка.
http://old.nlb.by/press/show_article.php?id=8251

http://knigasvet.adu.by/be/chy...o-ski.html

Давідоўскі, З. Хто забіў Юдаля Пэна : [роздум аб смерці мастака] / Зміцер Давідоўскі // Маладосць. – 2016. - №5. – С.145-154.
Аннотация: В статье автор на основании документов из Национального архива Беларуси пытается пролить свет на смерть белорусского еврейского художника Юделя Пэна.

Давідоўскі, З. Пра з'яўленне аднаго верша... і не толькі : штрыхі да сучаснага дубоўказнаўства / Зміцер Давідоўскі // Маладосць. – 2013. - №8. – С.112-117.
http://old.nlb.by/press/show_article.php?id=6978
http://pdf.[ресурс заблокирован]/25597-1.pdf

Давідоўскі, З. "У неба пехатою": два гады без Барадуліна / Зміцер Давідоўскі // Літаратура і мастацтва. – 2016. – 26 лют. (№ 8) – С. 6.

О Беларусь, мая шыпшына... : Выбранае / Уладзімір Дубоўка ; [Уклад. Дз.М.Давідоўскага, З.К.Пазняк (У.Шэкспір. Санеты) ; Маст. А.І.Цароў]. — Мн. : Выд. рэсп. унітар. прадпрыемства "Маст. літ.", 2002. — 318 с. ; 21 см. — (Беларуская паэзiя XX стагоддзя)). — Змест: Раздз.: У песнях я - на Беларусь малюся...: Вершы; Аздобленая праўдай прыгажосць...: Пераклады.
Дубоўка, Уладзімір Мікалаевіч (пiсьменнiк ; 1900—1976).

Давідоўскі, З. Уладзімір Дубоўка пра Сцяпана Злобіна / Зміцер Давідоўскі // Маладосць. – 2017. – № 4. – С. 99–103.

Беларускі аддзел / Давідоўскі Зміцер, Ілюстрацыі Аксаны Ючкавіч // Маладосць. – 2019. - №… - С. 113 – 121.
Артыкул Дзмітрыя Давідоўскага, вядучага бібліятэкара сектара абслугоўвання спецыялізаванымі калекцыямі аддзела абслугоўвання спецыялізаванымі фондамі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.
https://press.nlb.by/zhurnaly/
https://press.nlb.by/zhurnaly/?category_id=53
https://press.nlb.by/upload/iblock/6c2/maladost141119.pdf

Трыццаць дзевяць гадоў таму, завяршыўшы сваё навучанне на факультэце бібліятэказнаўства і бібліяграфіі Мінскага інстытута культуры, я прыйшоў працаваць у аддзел беларускай літаратуры і бібліяграфіі Дзяржаўнай біблітэкі БССР імя У. І. Леніна. Сёння факультэта з такой назвай не існуе, як не існуе і такога аддзела (а ёсць навуковая зала беларускай літаратуры), мой інстытут перайменаваны ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтва, а маё першае і да сёння адзінае месца працы — у Нацыянальную бібліятэку Беларусі.

Я добра памятаю той дзень — 1 жніўня 1980 года. З кабінета дырэктара Эдуарда Мікалаевіча Цыганкова адразу ж пайшоў працаваць у святая святых — кнігасховішча. Аддзел беларускай літаратуры і бібліяграфіі быў тады сапраўды незалежнай структурнай адзінкай бібліятэкі: у нас быў свой даведачна–інфармацыйны апарат, сваё кнігасховішча, свой самастойны профіль камплектацыі фонда.
А ў фондзе — больш за два мільёны адзінак захоўвання, столькі ж, колькі меў увесь бібліятэчны фонд да Вялікай Айчыннай вайны. Газеты — цэнтральныя, гарадскія, раённыя, «шматтыражкі», дарэвалюцыйныя і міжваеннага часу, часопісы — дарэвалюцыйныя, міжваеннага часу і сучасныя, кнігі, ноты. Сярод кніг — першадрукі: Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча і іншых нашых класікаў. Але раскажу не пра класікаў і не пра першадрукі, а пра людзей свайго часу — з кім працаваў, хто былі чытачамі аддзела і што мне дало знаёмства з першымі і другімі.

Частка першая. Супрацоўнікі
Захочаш — знойдзеш
Валянціна Баханькова, загадчыца сектара кнігасховішча і жонка славутага мовазнаўцы Адама Баханькова, была вельмі актыўнай і працаздольнай —
без справы ўсядзець не магла. А магла ў які–небудзь зімовы сандзень наведацца да мяне ў кнігасховішча з прапановай выйсці ў двор, на снег, і выбіць дывановыя дарожкі, што ляжалі ў нас у калідоры.
Яна была маёй першай непасрэднай начальніцай. Мне вельмі падабалася яе методыка выхавання маладога папаўнення. Калі я ці хто–небудзь іншы звяртаўся да яе з просьбай дапамагчы знайсці нейкую кніжку або часопіс, яна адказвала: «Захочаш — знойдзеш». І знаходзілі! Раней ці пазней, марудна ці хутчэй, але знаходзілі. Дзякуючы такой яе тактыцы я неўзабаве вывучыў увесь наш фонд — і структуру яго, і што дзе стаіць, і як кніжкі выглядаюць «у твар». Валянціна Усцінаўна прывіла мне звычку не проста браць выданне ў рукі і перадаваць чытачу, а папярэдне яго прагартаць — каб збольшага ведаць змест, таму неўзабаве я з лёгкасцю мог замяняць дзяжурнага бібліёграфа ў зале і даваць чытачам максімальна поўную інфармацыю. Пра тое, напрыклад, з якіх кніг пачынаць пісаць курсавую, дыпломную ці нават і дысертацыю. Прынцып «захочаш — знойдзеш» працуе: толькі так і можна стаць сапраўдным спецыялістам.

І нават акадэмія навук
Ніна Ватацы ў час пачатку маёй бібліятэчнай кар’еры была старэйшым супрацоўнікам бібліятэкі, бібліёграфам ад Бога і вельмі цікавым чалавекам. Пражыла яна доўгае і змястоўнае, але і даволі трагічнае жыццё. У ім, гэтым жыцці, па даносе сябра НКУС быў арыштаваны яе муж.
У пачатку вайны яго накіравалі на фронт у складзе штрафбата, і ў 1942–м ён загінуў. Сямейнае жыццё Ніны Барысаўны доўжылася адзін месяц, больш яна замуж не выйшла. Ніна Барысаўна вучыла мяне даводзіць пачатае да завяршэння, дакопвацца да каранёў пытання або праблемы. Як жа яна ўзрадавалася, калі даведалася, што Рыгор Іванавіч Барадулін даручыў мне ўкладанне збору твораў Уладзіміра Дубоўкі ў чатырох тамах, пяці кнігах. «Ну, нарэшце вам даручылі справу, якая вам патрэбна», — сказала яна. Пра гэтае даручэнне я паведаміў ёй, калі прыйшоў да яе ў кватэру над кафэ «Вясна» (на цяперашнім праспекце Незалежнасці, насупраць кнігарні «Цэнтральная») і прынёс ёй даволі моцнае павелічальнае шкло — 10–кратнае, пры дапамозе якога яна завяршала потым працаваць над апошняй часткай бібліяграфічнага даведніка «Беларуская драматургія». Тады ў яе ўжо быў вельмі слабы зрок, без павелічальнага шкла яна амаль нічога не бачыла. Праўда, даволі хутка і тое шкло аказалася для яе вельмі слабым, і нашы дзяўчаты шукалі мацнейшае.
Я памятаю яе толькі за працай. Заўсёды з ёй побач у нашым службовым пакоі сядзеў які–небудзь пісьменнік, які прыйшоў па даведку для атрымання пенсіі: калі выйшла яго першая кніга, калі ён наогул пачаў друкавацца… Камп’ютараў не было, і такая інфармацыя магла знайсціся толькі ў бібліятэцы. Стол Ніны Барысаўны стаяў перпендыкулярна акну, побач размяшчалася картатэка з карткамі для даведніка «Кніга Беларусі» (1–ай і 2–ой частак, 2–ая частка так і не выйшла). У той жа «каталожнай» шафе былі скрыні з карткамі для даведнікаў, над якімі працавала сама Ніна Барысаўна.
У аддзеле яна была самай адукаванай, магла расказаць на памяць і з падрабязнасцямі біяграфіі калі не ўсіх, то большасці беларускіх пісьменнікаў.
Дакладна ведала, калі хто з іх пачынаў друкавацца і як называліся іх першыя кнігі. Ніна Барысаўна — чалавек–легенда, чалавек–энцыклапедыя і ў нейкай ступені нават акадэмія навук. Нам, простым бібліятэкарам, якія толькі што пакінулі сцены інстытута, менавіта такой яна бачылася.

Яшчэ адзін бібліёграф ад Бога

Раіса Сіпакова, жонка нашага славутага Янкі Сіпакова, высокаінтэлігентная і высокаадукаваная, мела вельмі прыцягальнае пачуццё гумару. Калі ёй рабілася «цесна» сярод супрацоўнікаў аддзела, яна бегла «хавацца» да нас у кнігасховішча, дзе мы, вобразна кажучы, «соображали на троих»: я, Валянціна Міхайлаўна Вялічка і Раіса Фёдараўна Сіпакова ўспаміналі народныя байкі, розыгрышы, прыказкі, прыпавесці і г. д. Рогат стаяў на ўсё сховішча. Раіса Фёдараўна была вельмі сціплая. Расла яна ў вёсцы, таму з маленства ўвабрала ў сябе працаздольнасць, любоў і павагу да маці–зямлі, якая нас корміць, і поіць, і апранае.
З Раісай Фёдараўнай у мяне склаліся сапраўды сяброўскія адносіны. Яна ставілася да мяне як маці да сына. Па ўзросце так было: я меў тады 22 гады.
Была ў Раісы Фёдараўны традыцыя праводзіць сярод супрацоўнікаў агляды навінак беларускай літаратуры, заўсёды змястоўныя і цікавыя, у чым немалая заслуга належала яе мілагучнай мове, жывой, народнай. Мы ўсе з задавальненнем слухалі гэтую мудрую і добрую жанчыну–маці.

Усмешлівы позірк
Марыя Ганчарова, сціплая і інтэлігентная, працавала загадчыцай сектара каталогаў і картатэк, а разам з гэтым праводзіла вельмі змястоўныя
агляды беларускай перыёдыкі. Мне яна запомнілася ўсмешлівым позіркам, які яна пачала губляць, захварэўшы на анкалогію. Усе супрацоўнікі
вельмі любілі гэтую прыгожую і абаяльную жанчыну. І хаця ў маім бібліятэчным жыцці яна не адыграла сур’ёзнай ролі, але і сёння перад вачыма стаіць яе ўсмешлівы позірк.

Дзве Тамары
Тамара Радзевіч і Тамара Непарожная разам працавалі над нашай славутай «Кнігай Беларусі 1517–1917». Колькі ж гэтыя жанчыны вытрывалі цяжкай бібліятэчнай працы! Гэта ж трэба было адшукаць кнігі за чатыры сотні гадоў беларускага кнігадрукавання. Яны ездзілі ў Вільнюс, Маскву, Ленінград і іншыя гарады СССР толькі дзеля таго, каб у даведніку пад апісаннем стаялі закадзіраваныя лічбамі сіглы–адрасы бібліятэк і музеяў, у якіх захоўваецца тое ці іншае выданне (а на 612 старонцы давалася іх расшыфроўка).
У іх атрымаўся даведнік, якім і сёння з задавальненнем карыстаюцца наведвальнікі нашай беларускай залы. Кніга добра праілюстраваная выявамі
вокладак, пачынаючы ад старадрукаў і завяршаючы выданнямі пачатку ХХ стагоддзя. І цяпер пастаянныя чытачы, якія займаюцца вывучэннем
гісторыі і літаратуразнаўствам, просяць прынесці нашу «Чырвоную кнігу» — так яны яе называюць.
І ў век камп’ютарнай тэхнікі і інтэрнэту праца дзвюх Тамар запатрабаваная.
Апраналіся яны танна, але пры гэтым з вялікім густам. Будзем шчырымі: апраналіся яны ў адпаведнасці з зарплатай, а выглядалі так, быццам толькі што пакінулі шалёныя грошы ў майстэрні знакамітагага куцюр’е. У большай ступені гэта датычыцца Тамары Непарожнай, ці проста Непарожкі — так паміж сабой мы называлі Тамару Васільеўну.
Эрудыцыя, гумар і аналітычныя здольнасці — вось тое, што кінулася ў вочы адразу, яшчэ пры знаёмстве з гэтымі абаяльнымі жанчынамі. А калі
я пачаў штодня з імі размаўляць, раіцца па пытаннях працы (і не толькі), то разглядзеў неўзабаве і духоўнае багацце, і сціпласць. Мне тады падалося, што гэтыя жанчыны маюць яшчэ і вялікія педагагічна–псіхалагічныя здольнасці. Амаль 26 гадоў я з імі адпрацаваў, а колькі атрымаў дабрыні!
Мог раскрыць перад імі некаторыя свае сакрэты і атрымаць карысныя парады для выхаду з таго ці іншага жыццёвага становішча.
Пасля пераезду нашы шляхі разышліся: Тамара Канстанцінаўна Радзевіч перайшла ў новы будынак з пасадай загадчыцы сектара алфавітнага каталога, а Тамара Васільеўна Непарожная ў новым будынку не працавала.

Мама Лора
Ларыса Навіцкая выконвала складаныя даведкі для інюркалегіі. На далёкім Захадзе паміраў нейкі выхадзец з Беларусі, пакідаў пасля сябе маёмасць і нажытыя грошы. Там, на чужыне, у яго нікога з родных не было. Вось наша Ларыса Мікалаеўна і адшуквала яго сваякоў. Шмат людзей дзякуючы ёй атрымалі ў спадчыну маёмасць на Захадзе або проста грошы, бывала, што і вялікія. Ларыса Мікалаеўна жыла з маці. Сваёй сям’і ў яе не было, але гэта не перашкаджала ёй быць вельмі чулай. Паміж сабой супрацоўнікі называлі яе не інакш як мамай Лорай. У рабочым стале Ларысы Мікалаеўны заўсёды ляжалі «грамадскія» грошы, і калі ў каго–небудзь узнікала тэрміновая грашовая патрэба, а ніхто з калег пазычыць не мог, то раілі: «Звярніся да мамы Лоры». Часам была яна не толькі «касай узаемадапамогі», але і «хуткай дапамогай», і «ратавальніцай». Гэта адбывалася ў тых выпадках, калі паміж нашымі жанчынамі ўзнікалі непаразуменні. Мама Лора заўсёды знаходзіла такія словы, ад якіх сварка ператваралася ў гумарэску

Ау, кнігі
Рыма Чыгірова працавала загадчыцай аддзела, увесь час займалася краязнаўствам і адначасова складала бібліяграфічны даведнік «Беларусь
у Вялікай Айчыннай вайне». Гэтая праца была вельмі карыснай для навукоўцаў тым, што ў даведніку распісваўся не толькі цэнтральны, але і мясцовы друк — раённыя і гарадскія газеты.
Рыма Міхайлаўна скончыла геафак БДУ, і Іосіф Бенцыянавіч Сіманоўскі браў яе на работу як краязнаўцу. З рашэннем не памыліўся.
Яна змагалася за тое, каб нашаму беларускаму кнігасховішчу аддалі другі ярус. На ім доўгі час знаходзіўся зусім іншы фонд — з кнігамі пад шыфрам «Ау». Пастаянныя чытачы бібліятэкі добра ведаюць, што гэта за фонд: кнігі, пазначаныя гэтымі літарамі, належаць 1960–1980 гадам. А ў нашым сховішчы кнігі ляжалі на падлозе ў два рады, і нам даводзілася вельмі асцярожна хадзіць, каб за іх не чапляцца. У рэшце рэшт Рыма Міхайлаўна перамагла: мы атрымалі доўгачаканы другі ярус і ўздыхнулі з палёгкай. Але кнігі ўвесь час паступалі, свабодныя паліцы пакрысе запаўняліся.
На час пераезду зноў мы апынуліся ў становішчы, калі кнігі трэба было класці на падлогу. Дзякуй Богу, пераехалі ў новы будынак.
Рыма Міхайлаўна яшчэ раней сышла з бібліяграфічнай групай у навукова–бібліяграфічны аддзел, а нам прызначылі загадчыцай Людмілу Рабок.

Чытацкія рэбусы
Яна пачынала свой працоўны шлях у бібліятэцы менавіта з аддзела беларускай літаратуры і бібліяграфіі і да моманту вяртання працавала загадчыцай даведачна–інфармацыйнага аддзела, так што вярнулася ў родны аддзел, толькі ў іншым статусе — як загадчыца.
Каб хутчэй увайсці ў справы, Людміла Мікалаеўна часта выходзіла на дзяжурства ў чытальную залу. Камунікабельная ад прыроды, яна лёгка
знаходзіла кантакт з чытачом. Але ў яе здараліся кур’ёзныя выпадкі. Праўда, не з чытачамі — са мной. Памятаю, як на яе дзяжурства прыйшлася дапрацоўка заяўкі па МБА (міжбібліятэчным абанеменце). На ёй ужо красаваўся штамп даведачна–інфармацыйнага аддзела: «Библиографически не установлено». Заяўка мела і аўтара, і назву. На ёй было напісана: «Романов Е. Рукопись ХVI века». Людміла Мікалаеўна губляе шмат часу на пошукі — і не знаходзіць. І вырашае звярнуцца да мяне па дапамогу. Прыходзіць у сховішча і пытаецца: можа, мне штосьці такое на вочы траплялася. Я бяру заяўку, перапраўляю ХVІ на ХVІІ, раблю прыпіску: «Могилёвская старина в.1» і дадаю шыфр Ба33211. Раней усе тры выпускі гэтага цікавага выдання, ці, як сёння сказалі б, дайджэста, стаялі пад адным шыфрам: Ба33211 (сёння першы выпуск — Ба1696к, другі — Ба1268 і трэці — Ба1269). Людміла Мікалаеўна жартуе: «Ой і брэшаш». Але ідзём з ёю ў сховішча. Там я бяру з паліцы кніжку, раскрываю на патрэбнай старонцы — усё сыходзіцца.
Людміла Мікалаеўна здзіўляецца бязмежна. З таго часу, калі ёй трапляліся нейкія чытацкія рэбусы, мы рашалі іх разам.

Прыйшоў на працу — працуй
Святлана Сянькоўская — апошняя загадчыца нашага беларускага кнігасховішча ў старым будынку. Яна і сёння ўзначальвае сектар нацыянальнага дакумента ў аддзеле кнігасховішча. Можна сказаць «кнігазахоўвання», але мне больш падабаецца «кнігасховішча».
У яе не было «любімчыкаў» — усе роўныя і патрабаванні да ўсіх днолькавыя: прыйшоў на працу — працуй, а не гуляй. Адзін час у нас працавалі дзве маладыя гультайкі. Света спачатку паспрабавала іх перавыхаваць і прымусіць працаваць, але нічога не атрымалася. Тады яна зрабіла так, каб тыя звольніліся па ўласным жаданні. І ўсе гэта правільна зразумелі і Свету падтрымалі. Не даравала яна гультайства, як не даруе яго і цяпер.
Света цягнула на сабе вялікую работу: спісанне, пытанні камплектацыі фонда, гаспадарчыя пытанні, удзел у пасяджэннях камісій — фондавых і па спісанні. Вельмі запомнілася, як Света рыхтавала спісанне. Яна сама адбірала літаратуру, і рыхтавала ўсе дакументы, і подпісы збірала сама, а нас, сваіх падначаленых, падклю чала толькі тады, калі неабходна было зверыць кнігі з дадаткам да акта ці адправіць каго-небудзь да тых членаў камісіі, каго яна не застала ў свой час на месцы. У нас ніколі не было так, каб сапсаваная тэхніка стаяла па некалькі месяцаў: усё вырашалася «па гарачых слядах». Нам нескладана было дапамагаць нашаму кіраўніку, бо заўсёды мы адчувалі падтрымку і ўдзячнасць адказнага і сумленнага чалавека, які высока цэніць сапраўдны прафесіяналізм і сумленнае стаўленне да працы.

Частка другая. Чытачы

Арсень Ліс, доктар філалагічных навук. Шчыры, вельмі просты і такі знаўца, што мы, бібліятэкары, раілі чытачам звяртацца да яго па дапамогу. Мы нават ведалі, а якой гадзіне Ліс прыйдзе ў бібліятэку.
Арсень Сяргеевіч добра памятаў, хто з супрацоўнікаў аддзела чым займаецца акрамя працы. Ведаў, напрыклад, што я захоплены творчасцю Дубоўкі, і падтрымліваў маё захапленне добрымі словамі, радаваўся маім поспехам як сваім. Калі ў 2002 годзе ў маім укладанні выйшла кніга Дубоўкі «О Беларусь, мая шыпшына» з серыі «Беларуская паэзія ХХ стагоддзя», Арсень Сяргеевіч быў першым з чытачоў, хто павіншаваў мяне. Ён сказаў: «Калі выйшла першая, то будуць наступныя». Менавіта так, у множным ліку. І спраўдзілася: у 2017 годзе ў маім жа ўкладанні выйшаў ужо двухтомнік Дубоўкі.
У старым будынку Арсень Ліс быў пастаянным нашым наведвальнікам, а ў новы заходзіў рэдка, бо часта хварэў. Апошні раз ён быў у бібліятэцы
летам 2014–га. Кожны яго візіт да нас лічыўся святам: з ім можна было і пажартаваць, і паспрачацца, і параіцца, і проста паразмаўляць. Чалавек ён
быў вельмі цікавы. Так, на жаль быў…

Уладзімір Міхнюк, доктар гістарычных навук.
У нашай беларускай зале ў яго было сваё месца — каля калоны ў цэнтры. Уладзіміра Мікалаевіча любілі ўсе супрацоўнікі нашага аддзела. Гэты чалавек ажно свяціўся дабрынёй, інтэлігентнасцю і жаданнем дапамагчы ледзь не ўсяму свету. Ён аказаў мне найвялікшую дапамогу ў маёй працы над творчасцю Дубоўкі. Адбылося гэта наступным чынам. У аддзеле МБА і хатняга абанемента працавала яго жонка Аляўціна Мікалаеўна Міхнюк.
Яна і паведаміла яму пра мяне — як я захапіўся жыццём і творчасцю Уладзіміра Дубоўкі. Мяне здзівіла імгненная рэакцыя Уладзіміра Мікалаевіча: ён знайшоў час (а працаваў ён тады дырэктарам Беларускага навукова–даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы) прыехаць у бібліятэку толькі для таго, каб дамовіцца са мной аб сустрэчы ў яго дырэктарскім кабінеце. Калі я прыйшоў у БелНДІДАС, на прахадной мяне чакаў пропуск, клапатліва загадзя падрыхтаваны. А ў кабінеце — велізарны сюрпрыз: крымінальная справа Дубоўкі! Калі займаешся вывучэннем жыцця і творчасці рэпрэсаванага паэта, знаёмства з яго крымінальнай справай — найкаштоўнейшая магчымасць. Перада мной адкрыўся сапраўдны Уладзімір Дубоўка: паэт–змагар, паэт–лірык і проста вельмі мужны чалавек, які на допытах пры жудасных катаваннях не агаварыў ні сябе, ні іншых.
Памятаю, як мы з Міхнюком параўноўвалі тэксты твораў паэта. Уладзімір Мікалаевіч меў рукапісы з крымінальнай справы, а я выносіў са сховішча часопісы «Узвышша», «Полымя», «Маладняк» і зборнікі вершаў. Сядалі побач і вывяралі радок за радком, слова за словам — здаралася, што розніца была вялікая. Уладзімір Міхнюк рыхтаваў кнігу пра Дубоўку, цалкам пабудаваную на яго «крымінальнай справе». Падрыхтаваць падрыхтаваў, а выдаць ужо не паспеў. Праўда, часткова надрукаваў гэты матэрыял у часопісе «Полымя» (1996 г., №2, ст. 215–271).

Мікола Ермаловіч, некаранаваны акадэмік доктар гістарычных навук. Амаль сляпы, ён здолеў напісаць сапраўдную гісторыю Беларусі.
Гэты чалавек разбудзіў нашых гісторыкаў і прымусіў іх карыстацца крытэрыямі, адрознымі ад ранейшых. У нашым беларускім аддзеле была фамільная, Ермаловічаўская зала: злева па калідоры, насупраць службовага пакоя. У Міколы Іванавіча было там любімае месца — справа, ля акна, насупраць уваходу. У ёй даволі часта спрачаліся Ермаловіч з Грыцкевічам.
Мікола Іванавіч прыходзіў у бібліятэку самы першы. Здаралася і так, што чакаў, калі яе адкрыюць. А сыходзіў самы апошні — і адразу на цягнік да свайго роднага Маладзечна. Так адбывалася да яго гібелі 2 сакавіка 2000 года. Няшчасны выпадак: машына асляпіла Міколу Іванавіча фарамі, ён проста яе не заўважыў. Да пераезду ў новы будынак маленькая чытальная зала працягвала называцца Ермаловічаўскай.

Анатоль Грыцкевіч, доктар гістарычных навук, пастаянны наведвальнік Ерамаловічаўскай залы. Я добра памятаю, з якім задавальненнем мы, студэнты, слухалі лекцыі па гісторыі, калі іх чытаў Анатоль Пятровіч. Лекцыі былі насычаныя фактамі, якіх не было ў падручніках, а лектар пры гэтым не карыстаўся паперкамі. Матэрыял засвойваўся лёгка не толькі таму, што быў вельмі цікавы, а яшчэ і таму, што ў лектара быў тонкі гумар.
Калі не памыляюся, Анатоль Пятровіч меў чатыры вышэйшыя адукацыі: медыцынскую (вучыўся з маёй маці Ірынай Антонаўнай Галубовіч у адной
групе), юрыдычную, гістарычную і інстытута замежных моў. У гэтага чалавека выйшла па ўсім свеце больш за 1000 навуковых прац. І ва ўсім свеце былі прызнаны яго погляды на гісторыю. Да апошняга Анатоль Грыцкевіч карыстаўся фондамі нашай бібліятэкі.

Аляксандр Гужалоўскі, доктар гістарычных навук.
Спадар Гужалоўскі — вядомы даследчык гісторыі музейнай справы ў Беларусі. Яго дысертацыі, кандыдацкая і доктарская, пры свечаны гэтай тэме. Акрамя таго, Аляксандр Аляксандравіч напісаў кнігу ў 2–х тамах пад назвай «Чырвоны аловак» — расповед пра цэнзуру савецкага часу, грунтоўны разгляд праблемы, зроблены па архіўных матэрыялах. Калі чалавек карыстаецца архівамі, яго праца набывае асаблівы кошт. Калі я пачаў працаваць над кнігай пра жыццё і творчасць жорстка забітага мастака Юдаля Пэна і, назбіраўшы даволі матэрыялу ў Нацыянальным архіве, сістэматызаваўшы яго і набраўшы на камп’ютары больш за 300 старонак, даў спадару Гужалоўскаму на праверку, ён вельмі сур’ёзна падышоў да маёй працы і зрабіў шмат вельмі слушных заўваг. Гэта былі не проста заўвагі, а заўвагі з падказкамі — якім чынам выправіць хібы. Да прыкладу, мне давялося выдаліць цэлую главу, бо ў такім выданні палеміка, якую я імкнуўся стварыць, проста немэтазгодная. З таго часу я ахвотна раюся з гэтым чалавекам і па–ранейшаму чую вельмі карысныя словы.

Віталь Скалабан, кандыдат гістарычных навук, архівіст. Да яго можна было звярнуцца з любым пытаннем.
У старым будынку ў мяне з ім адбыўся наступны выпадак. Праўда, калі па–шчырасці, то не зусім з ім. Усё адбылося наступным чынам. Недзе ў пачатку 1980–х гадоў, калі я яшчэ не зусім звыкся з бібліятэчнай працай, пад канец рабочага дня вельмі стомлены выходжу я са сховішча з вялізным стосам газет і прамаўляю наступнае: «Каб вы ўсе паздыхалі!» Каля кафедры выдачы, ля акна заўсёды стаяла банкетка. На ёй тады сядзелі Скалабан і Башко — сябры–гісторыкі. Віталь Уладзіміравіч, пачуўшы такія словы, адказаў імгненна: «Дзіма! Каго ж ты просіш? Каб жа ж гэта людзі былі!» Акрамя рогату — ніякіх наступстваў, але ўрок я атрымаў добры, на ўсё жыццё. З ім жа, Віталём Уладзіміравічам, адбылася ў мяне і наступная сцэнка.
Я замяняў на выдачы дзяжурнага бібліёграфа, як у залу ўвайшоў Віталь Скалабан і спытаў: «Дзімка, ты беларус?» Я адразу не зразумеў, куды ён
вядзе. А ён сваё пытанне паўтарыў, і тут я яму адказаў: «Беларус!» — «Вось і добра! Тады трымай», — і працягнуў мне даволі вялікую лусту чорнага хлеба з яшчэ большым кавалкам сала. Пасля смерці Віталя Скалабана ўтварылася пустата, якую пакуль, на вялікі жаль, ніхто не запоўніў.

Сяргей Сергачоў. Ён загадчык кафедры архітэктуры, прафесар і выкладчык. Яму цяпер 72 гады, а ён пастаянна ходзіць у бібліятэку і не ўяўляе сваю навуковую дзейнасць без нашай залы. У сваіх лекцыях Сяргей Аляксеевіч абавязкова гаворыць пра тое, хто першы з беларускіх пісьменнікаў ужыў той ці іншы архітэктурны тэрмін па–беларуску. Да яго часта звяртаюцца нашы чытачы, і ён ахвотна іх кансультуе. Склалася такое ўражанне, што яму і самому цікава адказваць на ўсе пытанні. Колькі ж карысных звестак мы, супрацоўнікі беларускай залы, атрымалі і атрымліваем з размоў з Сяргеем Аляксеевічам!

Вячаслаў Чарнатаў, кандыдат архітэктуры і сябар Сяргея Сергачова. Чалавек з адкрытым сэрцам. Вельмі добры знаўца старадаўняй беларускай архітэктуры і заснавальнік рэстаўрацыйных майстэрань помнікаў архітэктуры. Вячаслаў Міхайлавіч вярнуў з нябыту імёны многіх таленавітых архітэктараў, страчаныя па тых ці іншых прычынах. Працуючы ў архівах, ён назбіраў багаты матэрыял і падрыхтаваў да абароны доктарскую дысертацыю, але абараніць яе не паспеў... Ад нараджэння ў яго было асаблівае адчуванне мастацкага слова. Нават дысертацыю ён пісаў як мастацкі твор. І мы, супрацоўнікі беларускай залы, зачытваліся гэтай работай. Калі яго не стала, мы быццам асірацелі.

Анатоль Сідарэвіч, гісторык і палітолаг. Сапраўдны энцыклапедыст. Гісторыя, літаратура, юрыспрудэнцыя… Ён дасць тлумачэнні са спасылкамі на архіўныя дакументы і інш. Але і яму не хапае Віталя Уладзіміравіча Скалабана.
Калі б нам хто–небудзь у старым будынку сказаў, што пройдзе час і Анатоль Сідарэвіч будзе для нас найлепшым сябрам, мы не паверылі б. Так мы яго баяліся. Але пераехалі ў новы будынак — і сапраўды пасябравалі з Сідарэвічам. Толькі на новай базе Анатоль Міхайлавіч перад намі раскрыўся.
Калі Сідарэвіч уваходзіць у залу, гэта чуваць. То ён спявае народную песню, то дэкламуе байку, то пачынае звяртацца да нас на мове, якой не валодаем. Але гэта гульня. Сапраўдны спадар Анатоль можа раптам паведаміць пра тое, як адзін шведскі кароль здымаў шляпу перад цяжарнай жанчынай толькі таму, што яна хутка народзіць дзіця, а значыць павялічыць насельніцтва яго краіны, але адначасова з гэтым быў страшным дыктатарам. Ці расказаць, як перапраўлялі Леніна з Жэневы ў Расію... Гэты чалавек для нас знаходка — з яго дапамогай мы разгадваем самыя складаныя чытацкія рэбусы.

Генадзь Сагановіч, габілітаваны доктар гістарычных навук (Варшава, 2018). Першы з гісторыкаў, хто праўдзіва расказаў пра вайну з Расіяй 1654–1667 гадоў, якая вялася на тэрыторыі Беларусі, а была абвешчана як вайна паміж Польшчай і Расіяй за Украіну. Сёння Генадзь Сагановіч — адзін з апантаных змагароў за адраджэнне беларускай мовы, культуры, літаратуры і сапраўднай беларускай гісторыі. Калі Генадзь прыходзіць у беларускую залу, мы з ім абавязкова размаўляем на названыя тэмы.

Леанід Лыч, доктар гістарычных навук. Пастаянным чытачом беларускага аддзела ён быў толькі па адрасе вул. Кірава, 49. Самотным гэтага чалавека не памятае ніхто. Калі Леанід Міхайлавіч падыходзіў да кафедры выдачы, яму неабходна было паразмаўляць з бібліятэкарам 5–10 хвілін. Я ніколі не чуў, каб ён хваліўся перад іншымі навукоўцамі сваімі дасягненнямі. Наадварот, ён распытваў, хто з іх што напісаў, каментаваў прачытаныя манаграфіі і артыкулы, бо ўважліва сачыў за навінкамі супрацоўнікаў Інстытута гісторыі НАН Беларусі. І толькі пасля грунтоўнага абмеркавання прачытанага ён мог «перайсці на сябе», прытым вельмі сціпла. Калі Леанід Міхайлавіч сыходзіў з бібліятэкі і забіраў у дзяжурнага бібліёграфа свой чытацкі білет, абавязкова кідаў: «Лыч прыйшоў, Лыч пайшоў».

Рыгор Барадулін, народны паэт Беларусі і мой хросны бацька у літаратуразнаўстве: менавіта з яго лёгкай рукі я пачаў друкавацца ў 1995 годзе.
Мая першая сустрэча з Рыгорам Іванавічам была выпадковай: у кастрычніку 1994 года я прыйшоў да сябра на дзень нараджэння яго бацькі — і быў прадстаўлены Народнаму паэту. Адразу паміж намі завязалася вельмі жывая размова, быццам былі мы сябрамі з вялікім стажам. Рыгор Іванавіч у той час працаваў загадчыкам аддзела выбраных твораў у выдавецтве «Мастацкая
літаратура».
Памятаю сваю першую сустрэчу з Рыгорам Іванавічам у бібліятэцы. Прыйшоў ён у наш беларускі аддзел і адразу ўбачыў мяне са стосам кніг, якія я выносіў з кнігасховішча. Як толькі я расклаў кнігі па чытацкіх замовах, ён звярнуўся да мяне з пытаннем: «Дзмітрый Мікалаевіч! У часопісе “Беларусь” за 1959 год быў надрукаваны фотаздымак трох ахламонаў». Выношу яму гадавы камплект часопіса «Беларусь» і разам пачынаем шукаць патрэбны здымак. Знаходзім. А хто ахламоны? Рыгор Барадулін, Ніл Гілевіч, Генадзь Бураўкін — тры легенды і тры волаты беларускай літаратуры. Потым я дапамагаў Рыгор Іванавічу вызначыць дакладную дату нараджэння яго маці Акуліны Андрэеўны і шмат іншага. Канешне, пастаянным чытачом Рыгора Іванавіча назваць было цяжка — ён быў вельмі заняты работай у выдавецтве і грамадска–палітычнай дзейнасцю.
* * *
Пра гэтых людзей мне даўно хацелася напісаць. Кожны з іх заслугоўвае асобнага нарысу пра свае жыццё і дзейнасць. Сустрэча з такімі асобамі
развівае і ўзбагачае — вось у чым галоўнае хараство працы бібліятэкара.

О нем

Галіеўская, Я. В. «Беларусы». Да гісторыі аддзела беларускай літаратуры Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі : частка ІIІ. Супрацоўнікі / Я. В. Галіеўская // Здабыткі : дакументальныя помнікі на Беларусі / Нацыянальная бібліятэка Беларусі. – Мінск, 2014. – Вып. 17. – С. 7–27.
Дзмітрый Мікалаевіч Давідоўскі, шмат гадоў працуючы ў кнігасховішчы аддзела, настолькі добра ведаў яго фонд, што памятаў шыфры кніг: пакуль чытач запаўняў патрабаванне, ён выносіў неабходную кнігу. Заслужыў аўтарытэт і павагу як у чытачоў аддзела, так і ў супрацоўнікаў бібліятэкі, якія звярталіся да яго асабіста са сваімі пытаннямі.

file.php?fid=251824&key=1524720394

Библиотекарь / Дмитрий Давидовский ; текст: Светлана Денисова // Город женщин. — 2016. ― № 6. ― С. 23―27.
file:///D:/БИБЛИОТЕКА%20НББ%20фото/Б-ри%20НББ/Давидовский.pdf

Кучерова, Мария. Один на всех: Мужчина в женском коллективе // news.21.by . – 2006. – Режим доступа: http://news.21.by/2006/04/01/25591.html . – Дата доступа: 17.09.2016.
То же
http://www.sb.by/obshchestvo/article/odin-na-vsekh.html

Торжественные мероприятия ко Дню библиотек // Интернет-портал Национальной библиотеки Беларуси. – 2016. – Режим доступа: http://www.nlb.by/portal/page/...bricId=424 . – Дата доступа: 17.09.2016.

Торжественные мероприятия ко Дню библиотек 15 сентября [2016 г.] в библиотеке прошла VIII ежегодная церемония награждения победителей конкурса профессионального мастерства «Лучший по профессии», приуроченная ко Дню библиотек .
Самые достойные сотрудники библиотеки , чьи профессиональные качества, компетентность и трудолюбие повышают престиж выбранной профессии, были награждены дипломами.

В номинации «За верность и преданность профессии» награжден ведущий библиотекарь сектора обслуживания специализированными коллекциями отдела обслуживания специализированными фондами Дмитрий Давидовский .

Заведующего сектором социальных и маркетинговых исследований научно-исследовательского отдела библиотековедения Снежанну Липень, заведующего сектором ведения информационно-поисковых языков отдела ведения национальной базы данных авторитетных записей Тамару Мисник, заведующего сектором технологического обеспечения библиотечно-информационных процессов отдела библиотечно-информационных технологий Юлию Твердохлебову, инженера 1-й категории сектора по комплектации оборудования и материалов, аренды помещений хозяйственного отдела Надежду Завидееву, заведующего сектором организации книжных фондов отдела книгохранения Наталью Нехайчик и заведующего сектором справочно-библиографического обслуживания отдела справочно-информационного обслуживания Ольгу Войтеховскую чествовали в номинации «За лидерство и успешное руководство».

Звание «Лучший по профессии» получили ведущий библиотекарь сектора межбиблиотечного абонемента отдела межбиблиотечного абонемента и доставки документов Алла Лознюха, заведующий сектором обслуживания в научно-исследовательском отделе книговедения Нелли Верас, главный библиотекарь сектора формирования и учета локальных электронных информационных ресурсов отдела корпоративного взаимодействия Надежда Радюк, ведущий методист сектора художественных выставок отдела галерейно-выставочной деятельности Анна Юхновец, инженер по организации эксплуатации и ремонту зданий и сооружений отдела эксплуатации здания и оборудования Тамара Хомякова и ведущий инженер-программист сектора сопровождения программного обеспечения автоматизированных систем управления в информационно-вычислительном отделе Виктория Гродь.

Диплом «За вклад в развитие библиотечного дела» был вручен главному редактору редакции периодических и продолжающихся изданий Людмиле Кирюхиной. В номинации «Лучший молодой специалист» победила библиотекарь 2-й категории сектора учета и регистрации документов в отделе комплектования фондов Александра Вишневская.

Благодаря задорному тону мероприятия, который задали ведущие – методист культурно-зрелищного отдела Елена Барсукова и шоумен Денис Курьян, – праздничная встреча прошла в доброжелательной и теплой атмосфере.

Апогеем церемонии стало выступление шоу барабанщиков «Стресс».

Ко Дню библиотек специалисты Национальной библиотеки подготовили мероприятие для детей «В гостях у сказки», организовали международный круглый стол «Профессиональные СМИ и их влияние на профессиональные компетенции: к 20-летию журнала “Біблиятэчны свет”», а также круглый стол к 950-летию первой белорусской библиотеки – Библиотеки полоцкого Софийского собора. К профессиональному празднику также была приурочена торжественная церемония передачи в дар библиотеке редких книг, организованная в рамках благотворительного проекта «Книге – другая жизнь».
Радость праздника с нами разделили многие учреждения и организации города, прислав свои поздравления.

Давидовский, Дмитрий Николаевич : Справка // Сводный электронный каталог библиотек Беларуси. – Режим доступа:
http://unicat.nlb.by/opac/pls/...q=l_siz=50 . – Дата доступа: 16.09.2017.
Справка
Давидовский, Дмитрий Николаевич (библиотечное дело ; род. 1958)
Место рождения: г. Минск. Белорусский специалист в области библиотечного дела. С 1980 г. сотрудник отдела обслуживания Национальной библиотеки Беларуси (информ. на 2016 г.).
Автор публикаций о жизни и деятельности писателей В. Дубовки и А. Бабареко.
См. также
Давідоўскі, Дзмітрый Мікалаевіч (бібліятэчная справа ; нар. 1958) (на другом языке)
Источники информации
Библиотекарь / Дмитрий Давидовский ; текст: Светлана Денисова // Город женщин. — 2016. ― № 6. ― С. 23―27.
file.php?fid=323522&key=832247971

Портреты: библиограф и исследователь литературы Дмитрий Давидовский / Материал подготовлен отделом сопровождения интернет-портала; Записала Яна Полещук // Национальная библиотека Беларуси. – 2019. – 22 августа. – Режим доступа:
https://nlb.by/content/news/av...avidovski/

Портреты: история библиотеки в лицах

Дмитрий Николаевич Давидовский родился 2 февраля 1958 г. в Минске. В 1980 г. окончил Минский институт культуры (сейчас – Белорусский государственный университет культуры и искусства) и начал работать в отделе белорусской литературы и библиографии Государственной библиотеки БССР имени В.И. Ленина. Сегодня работает ведущим библиотекарем отдела обслуживания специализированными документами Национальной библиотеки Беларуси. Автор многочисленных статей на литературоведческие темы, а также краткого жизнеописания Владимира Дубовки и комментариев к его Собранию сочинений в 2 т. (Минск: Лимариус, 2017). Женат, имеет дочь и сына.

Национальная библиотека Беларуси

Мосенжник Марьяна Ильинична

1899—1983

Окончила в 1920 г. филологический факультет Киевского университета.
В ноябре 1932 г. была переведена в Минск в библиотеку из Гомельского окружного политпросвета.
Работала в Государственной библиотеке БССР им. В.И. Ленина 25 лет: методистом, заведующей кабинетом библиотековедения, заведующей справочно-библиографическим отделом.
Имея большой стаж методической работы, постоянно трудилась над составлением инструктивно-методических материалов для массовых библиотек.
Награждена орденом «Знак почета», медалью «За доблестный труд в Великой Отечественной войне», значком Министерства культуры СССР «За отличную работу», Почетными грамотами Министерства культуры БССР и СССР.

Последние годы жизни Марьяна Ильинична жила в Минске в доме-интернате для престарелых и инвалидов.
К ухудшению здоровья привела опасная травма - перелом шейки бедра.
Умерла в 84 года. Свои финансовые сбережения завещала партийной организации библиотеки.

file.php?fid=383667&key=1626078515

1962 г.

Верхний ряд слева направо:
1. Дукор Арон Менделевич
2. Кац Антонина Ароновна
3. Сакольчик Адам Антонович
4. Бондарь Анна Ивановна
5. Минькова Софья Романовна
6. Бычковская Вера Антоновна

Средний ряд слева направо:
1. Дьяконова Зоя Владимировна
2. Зинина Аста Ивановна
3. Мосенжник Марьяна Ильинична
4.
5. Довнар Юзефа Викентьевна
6. Круковская
7. Штильман Рива Исаковна

Нижний ряд слева направо:
1. Мерина??? Мильчина???
2.
3.
4. Симановский Иосиф Бенцианович
5. Бибило Юлия Иосифовна
6. Ватаци Нина Борисовна

Публикации

Мосенжник, М.И. Библиотека в 1932-41 гг. // С любовью о библиотеке: История библиотеки в воспоминаниях / Национальная библиотека Беларуси; Авт.-сост. Л.М. Михальчук, Л.И. Курилина. – Минск, 2002.- С.28 – 33.

В ноябре 1932 г. я была переведена из Гомельского окружного политпросвета, где я работала с 1927 г. окружным инспектором политпросвета и одновременно зав. библиотекой гомельского городского Дома политпросвещения, минскую Государственную библиотеку и библиографический институт БССР им. В.И. Ленина на заведование методическим сектором.
В этом году библиотека только что переселилась в новое, специально построенное здание по Красноармейской улице, дом №9. До начала 1933 г. это помещение еще не было полностью освоено: не работала водяное отопление, заканчивалось размещение книжных фондов в основном книгохранилище, в читальных залах не было настольного освещения, совершенно недостаточно было выставочных витрин и стендов для книг и иллюстрированных материалов.
Вместе с тем, построенное по проекту лучших архитекторов страны, это здание – в его довоенной части – до сих пор остается в числе лучших нашей белорусской столицы.
Красивый эффектный четырехэтажный, облицованный темно-серой мраморной крошкой фасад здания представлял собой сплошную стеклянную стену огромных окон в тонких переплетах металлических рам. Высокая трехэтажная овальная ротонда окаймляла читальные залы и связывала левую часть здания с пятиэтажным сплошным фасадом узких оконных проемов основного книгохранилища.
Общий читальный зал вместимостью свыше 400 человек, другие читальные залы и коридоры, светлые, высокие, вмещали несколько сот читателей одновременно и оставляли впечатление простора; строгие линии их очертаний, светлая окраска стен, небесная даль в почти сплошном стекле окон, - все это создавало благоговейное настроение. Здесь действительно хотелось думать, знать, читать и изучать. Однако большим недостатком этого здания и на сегодняшний день является плохо организованная вентиляция, что при южном и юго-западном направлении всего фасада и незащищенности его от прямых лучей создает душную атмосферу.
… Особую культурную и материальную ценность представлял собой «Фонд» или «Отдел редкой книги», состоявший из 3000 томов; некоторые из них являлись уникальными рукописными и печатными изданиями мирового культурного значения. Этот отдел помещался внутри основного книгохранилища в особой боковой небольшой комнате, туго набитой книгами, с зарешеченными окнами, обыкновенными открытыми книжными полками и одним небольшим шкафом для особо ценных книг. Отдел редкой книги находился в личном ведении директора Госбиблиотеки И.Б.Симановского и доступ к нему был только в отдельных случаях для некоторых сотрудников. Постоянную работу в нем вела главный библиограф Ф.Д. Фришман, владеющая многими европейскими иностранными языками, знавшая славяно-русскую печать и рукописи.
Лично мне приходилось только время от времени бывать в этом отделе (я знала славяно-русскую печать) и знакомиться с его редкостями.
В отделе редкой книги находились рукописи из приобретенной у В.И. Комарницкого, коллекции рукописей и старопечатных книг из библиотек бывшей Минской и Витебской духовных семинарий. Среди интереснейших рукописей славянского и русского письма этого отдела можно назвать:
Аристотелевы врата или тайная тайных. Рукопись 16 в. Полуустав. На внутренней стороне переплеты запись: «Сия книга сложена философом Элинским Аристотелем королю македонскому великому Александру».
Пролог – сентябрьская половина – в листах. Полуустав. Половины 16 века.
1630-1631; 1634, 1635, 1676-76, 1733, 3013.
Запись 1427. Списана со старой, бывшей в оригинале и говорит, что он был написан митрополитом Фотием Киевским и принадлежал Псковскому монастырю. Рукопись белорусского письма.
Евгангелие-театр, в листах, небрежный полууст. 17 в. Из записи видно. что над писанием «трудился» в Витебске священик ц.Петра и Павла Филипп Ангилейка в 1671 г.
Маргарит, в листах; скоропись Петровского времени (1698 г.)
Сборник в 4-ку полууст. Относится в 18 и началу 19 вв. филигрань на синеватой и желтоватой бумаге-Корабль, 1798 г. содержит слова Иоанна Златоустого и др., повесть из пролога и Великого Зерцала. Старчество. Пчелы и др.
Том около 1000 л.
Сборник старообрядческих полууст. Относится к 18 в.
В содержании – о священно-протопопе Аввакуме…
На возвращение Лукулла. А.Пушкин.
Копия из «Московского Наблюдателя» 1835 г. и ряд других ценнейших рукописей.
Примечание. Пояснительные тексты и приведенных выше и других библиографических описаниях рукописей принадлежат в данном случае библиографу-исследователю В.Н. Перетцу и даны в его работе «Рукописи библиотеки Московского Университета и Минских собраний» (Л., Академия наук, 1934).
Наличие указанных в данной работе рукописей подтверждает также наличие в довоенные годы в книжном фонде Минской университетской библиотеки, а затем в Государственной библиотеке БССР им. В.И. Ленина.
В отделе редкой книги в довоенной период было также много ценных печатных изданий 16-18 вв., вышедших на территории современной Белоруссии; Кирилловских изданий старинных Виленской, Супрасльской, Заблудовской и Иверской типографий; изданий белорусского первопечатника Георгия Франциска Скорины, выпущенных им в Праге и др. (1517 – 1519 гг.), как, например, Библия. Книга Иисус Сирахов (1517 г.), 81 л., Библия, книга Иов. 1517 (51 л.).
Книга Екклесиастес, 1518, (18 л.).
Книга первая Царства – 1518.
Книга вторая Царства – 1518.
Книга третья Царства – 1518.
Книга четвертая Царства – 1519.
Евангелие. Заблудов, напечатано Иваном Федоровым и Петром Мстиславцем, 1569, в.л. (8.399).
Диоптра или Зерцало живота во мире сём человеческого. Кутейно. Типогр. Общежительского монастыря, 1654, 4◦ (5.196).
Транквилион (Ставровецкий) Кирил. Перло многоценное. Могилев, Типогр. Максима Вощанки, 1694, 4◦ (4-234) 4 л.
Октоих Си есть осмогласник. Творение преподобного отца нашего Иоанна Дамаскина. Супрасль, 1728, в.л. (1.173 л.).
Служебник, в нем же литургия иже во святых отца нашего Иоанна Златоустого, епископа Крнстантинограда. Супрасль. 1758; в л. (1 л., 173 а) 1 л.
Ефрем Сирин и авва Дорофей. Поучения. Супрасль, 1786г. 4◦ (4, 348, 2, 168, 1 л.).
Большой интерес представляют типографские массовые издания листовок К.Калиновского, призывавшие крестьян к мятежу.
Особой группой революционных изданий 19 и 20 вв., начинающих собой блестящую плеяду большевистской печати, являются прижизненные издания произведений В.И. Ленина.

Все эти бесценные сокровища литературы были разгромлены на месте и вывезены немецко-фашистскими захватчиками в годы Великой Отечественной войны при участии З.К. Ивановой, бывшей в довоенные годы зав. отделом обработки Госбиблиотеки, знавшей несколько европейских иностранных языков.
В годы оккупации она была назначена немцами директором Госбиблиотеки и ею было отобрано и передано немецким властям все наиболее ценное в библиотеке, в том числе весь отдел редкой книги и книги из отдела белорусской литературы и библиографии как ключ к овладению природными и другими богатствами оккупированной Белоруссии.
Сама Иванова уехала вместе с немцами в Германию, но вскоре была репатриирована в г. Минск, судима и осуждена на 25 лет, но по различным амнистиям досрочно освободилась и даже некоторое время работала зав. библиотекой одного из минских техникумов, затем доживала свой век в доме престарелых.

После освобождения г. Минска выяснилось, что из 2 000 000 книжного фонда Госбиблиотеки осталось приблизительно 325 000 разрозненных изданий; остальные были разграблены на месте и вывезены оккупантами.

… Последнее довоенное республиканское совещание руководящих работников областных библиотек БССР проводилось в Минске за три дня до начала Великой Отечественной войны и не было закончено. Война застала всех приезжавших участников совещания в Минске. Я помню, как трагично было положение директора Белостокской областной библиотеки, молодой женщины, оставившей в г. Белостоке на руках больной старой матери своего годовалого ребенка. Возвратиться туда было уже невозможно. Она была в отчаянии. 24 июля, уезжая в эвакуацию, я взяла её с собой.
В Смоленске она уехала в другом направлении, и я больше ничего о ней не знаю…

Арганізацыя і работа чытацельскага актыва вясковай бібліятэкі / складзена М. І. Мосенжнік ; [рэдактар С. Брандабоўскі] ; Дзяржаўная бібліятэка і Бібліяграфічны інстытут БССР імя Леніна, Методсектар. — Менск [Мінск] : выданне Дзяржаўнай бібліятэкі, Бібліяграфічнага інстытута БССР, 1936. — 32, [1] с., уключаючы вокладку : табл. ; 23 см. — (У дапамогу масавым бібліятэкам ; № 3). — Бібліяграфія ў тэксце.

Картотека социалистического обмена библиотечным опытом / Гос. б-ка БССР им. В.И.Ленина, Библиогр. ин-т БССР им. В.И.Ленина, Метод. сектор. — Мн., 1934. — N 3: Тема: Перестройка библиотечной работы на транспорте / Сост.: М.И.Мосенжник. — [6] с.

Обзор работы городских и профсоюзных библиотек БССР за 1958 год / М.Мосенжник ; Гос. б-ка БССР им. В.И.Ленина, Каб. библиотековедения. — Мн., 1959. — 33 с.

Обзор работы городских библиотек БССР... / Государственная библиотека БССР им. В. И. Ленина, Научно-методический отдел библиотековедения. — Минск : Госбиблиотека БССР, 1960―. — за 1959 г. / М. Мосенжник. — 1960. — 55 л. : табл. ; 28 см. — Текст на одной стороне листа.

Обзор работы городских библиотек БССР... / Государственная библиотека БССР им. В. И. Ленина, Научно-методический отдел библиотековедения. — Минск : Госбиблиотека БССР, 1960―. — за 1960 год / М. Мосенжник. — 1961. — 33 л. ; 29 см. — Текст на одной стороне листа.

Пропаганда постановления СНК СССР и ЦК ВКП(б) "Об осушении болот в Белорусской ССР и использовании осушенных земель колхозами для расширения посевных площадей и сенокосов" / М.Мосенжник ; [Гос. б-ка, Библиогр. ин-т БССР им. В.И.Ленина, Каб. библиотековедения]. — Мн., 1941. — (В помощь массовым библиотекам БССР).

Пропаганда решений сентябрьского Пленума ЦК КПСС в районных и сельских библиотеках : Инстуктив.- метод. письмо / Гос. б-ка БССР им. В.И.Ленина, Каб. библиотековедения ; [Сост.: М.Мосенжник и др.]. — Мн., 1953.

Работа городских и профсоюзных библиотек БССР с технической литературой / Гос. б-ка БССР им. В.И.Ленина, Каб. библиотековедения ; [Сост. М.Мосенжник]. — Мн., 1958. — 37, [1] с. — (Из опыта работы массовых библиотек БССР).

Работа з кнігай вясковага бібліятэкара-перасоўшчыка / Дзярж. б-ка і Бібліягр. ін-т БССР імя Леніна, Метад. сектар ; Склад. М.І.Мосенжнік. — Мн. : Выд. Дзярж. б-кі і Бібліягр. ін-та БССР, 1935. — 27, [1] с. — (У дапамогу масавым бібліятэкам).

Грынштэйн, С.А. За 7–8 Сталінскіх мільярдаў пудоў зярна. Як вясковаму бібліятэкару-перасоўшчыку, хатніку працаваць з кнігай і газетай у час летніх сельска-гаспадарчых работ / С.А. Грыштэйн, М.І. Масенжнік; Метадычны сектар. – Минск, 1936. – 16 с. – (У дапамогу масавым бібліятэкам).

Масенжнік, М.І. Арганізацыя і работа чытацельскага актыва вясковай бібліятэкі / М.І. Масенжнік; Метадычны сектар. – Минск, 1936. – (У дапамогу масавым бібліятэкам; № 3).

Мосенжник, М. Передвижная библиотека-автомобиль / М. Мосенжник // Красный библиотекарь. – 1936. – № 12. – С. 33–40.

О ней

Мосенжник, Марьяна Ильинична (1899—1983): справка // Сводный электронный каталог системы корпоративной каталогизации. – Режим доступа: http://unicat.nlb.by/opac/pls/...q=l_siz=20 . – Дата доступа: 29.07.2015.
Справка
Мосенжник, Марьяна Ильинична (1899—1983)
Работала в Государственной библиотеке БССР им. В.И. Ленина 25 лет: методистом, заведующей кабинетом библиотековедения, заведующей справочно-библиографическим отделом.
Автор инструктивно-методических материалов для массовых библиотек.
См. также
Мосенжнік, Мар'яна Ільінічна (1899—1983) (на другом языке)
Источники информации
С любовью о библиотеке : история библиотеки в воспоминаниях. — Минск, 2002. (1Ар291095)

Известные имена // Интернет-портал Национальной библиотеки Беларуси. – Режим доступа: http://portal.nlb.by/portal/pa...AD5EA11CDA . – Дата доступа: 29.07.2015.
Упоминание.
Все достижения библиотеки с первых дней ее функционирования – итог труда и преданного служения делу не одного поколения ее сотрудников.
В ноябре 1932 г. на службу в библиотеку была принята Марьяна Ильинична Мосенжник, впоследствии занимавшая должность заведующей кабинетом библиотековедения, заведующей справочно-библиографическим отделом. Вместе с ней трудились библиограф Фаня Иосифовна Мильчина, затем заведующая методическим кабинетом, Фаина Ароновна Мерина – старший библиограф Книжной палаты, заведующая залом технической литературы.

Слева направо: Ватаци Нина Борисовна, Цыганков Эдуард Николаевич, Мосенжник Марьяна Ильинична, (за графином и цветами не узнана), Дьяконова Зоя Владимировна.

Национальные библиотеки: здания, читальные залы, фонды, библиотекари...