.Ðîññèÿ. ×àñòíàÿ ïåðåïèñêà XVII âåêà / Russia. Private correspondence of the XVII centuryÏåðåä àâòîðîì ñòîÿëà âåñüìà íåïðîñòàÿ çàäà÷à, ñâÿçàííàÿ ñî ñïîñîáîì ïåðåäà÷è òåêñòà öèòèðóåìûõ èñòî÷íèêîâ. Òðóäíîñòü çàêëþ÷àåòñÿ â òîì, ÷òî â êíèãå ïðèâåäåíû öèòàòû èç äîêóìåíòîâ, âçÿòûõ èç ïóáëèêàöèé XIX–XXI âåêîâ, ïðèíöèïû ïåðåäà÷è òåêñòà â êîòîðûõ
ïîä÷àñ êàðäèíàëüíî ðàçëè÷àþòñÿ.  XIX â. äîêóìåíòû XVII ñòîëåòèÿ, çà ðåäêèì èñêëþ÷åíèåì, ïåðåäàâàëèñü ïî ïðàâèëàì îðôîãðàôèè XIX â., èñêàæàâøèì èñòîðè÷åñêèå òåêñòû è ÿâëÿþùèìñÿ àðõàè÷íûìè äëÿ íàøåãî âðåìåíè.  XX è XXI âåêàõ ñóùåñòâîâàëî òðè âèäà ïóáëèêàöèé èñòîðè÷åñêèõ èñòî÷íèêîâ – èñòîðè÷åñêèé, ëèíãâèñòè÷åñêèé è äèïëîìàòè÷åñêèé, ÿâëÿþùèéñÿ êîìïðîìèññîì ìåæäó äâóìÿ ïåðâûìè. Ïðèâîäèòü èñòî÷íèêè òàê, êàê îíè áûëè îïóáëèêîâàíû, áûëî áû ïðàâèëüíûì ñ òî÷êè çðåíèÿ èñòî÷íèêîâåä÷åñêîé îáúåêòèâíîñòè, èñòîðè÷íîñòè.
Íî â òàêîì âèäå òåêñò ñàìîãî èññëåäîâàíèÿ áûë áû âåñüìà ï¸ñòðûì ãðàôè÷åñêè è, ãëàâíîå, êðàéíå çàòðóäíèòåëüíûì äëÿ âîñïðèÿòèÿ.
Ñ äðóãîé ñòîðîíû, òàêîé èñòî÷íèê, êàê ÷àñòíàÿ ïåðåïèñêà, îñîáåííî ñòîëü îòäàë¸ííîé îò íàñ ýïîõè, èíòåðåñåí èìåííî èíäèâèäóàëüíûìè îñîáåííîñòÿìè íàïèñàíèÿ, ñâîåé æèâîñòüþ, «íåïðèãëàæåííîñòüþ», ñî âñåìè íåïðàâèëüíîñòÿìè è îøèáêàìè ïèñöîâ. Ïîýòîìó àâòîð
îñòàíîâèëñÿ íà ñëåäóþùåé ìåòîäèêå. Öèòàòû èç ïóáëèêàöèé XIX âåêà ïðèâîäÿòñÿ â ñîâðåìåííîé íàì îðôîãðàôèè. Öèòàòû èç ëèíãâèñòè÷åñêèõ è äèïëîìàòè÷åñêèõ ïóáëèêàöèé XX–XXI ââ. ïðèâîäÿòñÿ òàêæå â öåëîì â ñîâðåìåííîé îðôîãðàôèè (íå ïðèìåíÿåòñÿ
áóêâà «¸») ñ ìàêñèìàëüíî âîçìîæíûì ñîõðàíåíèåì îñîáåííîñòåé àâòîðñêîãî ïèñüìà (îøèáêè, îïèñêè, êîòîðûå ñíàáæåíû àðõåîãðàôè÷åñêèìè ïðèìå÷àíèÿìè).
Ââåäåíèå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .3
×àñòü II Õàðàêòåðèñòèêè ðóññêîé ÷àñòíîé ïåðåïèñêè XVII â. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .145
Ãëàâà 1 Ñîöèàëüíûé ñîñòàâ êîððåñïîíäåíòîâ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .147
Ãëàâà 2 Ãåîãðàôèÿ ïåðåïèñêè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153
Ïåðåïèñêà Ìîñêâû è ïðîâèíöèè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153
Ïåðåïèñêà â Ìîñêâå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .169
Ïåðåïèñêà ìåæäó ïðîâèíöèàëüíûìè ãîðîäàìè è óåçäàìè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .171
Ïåðåïèñêà âíóòðè óåçäà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .179
Ãëàâà 3 Ñïîñîáû ïåðåñûëêè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .185
Ñëóæèëûå ëþäè ïî îòå÷åñòâó . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .185
Ñïåöèàëüíî ïîñëàííûå êóðüåðû . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .185
Îêàçèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .197
Ïðàâèòåëüñòâåííûå êóðüåðû . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .211
Äóõîâíîå ñîñëîâèå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .217
Ñïåöèàëüíî ïîñëàííûå êóðüåðû . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .217
Îêàçèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .219
Òîðãîâûå ëþäè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .222
Ïîñàäñêèå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .227
Êðåñòüÿíå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .230
Ïî÷òà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .233
Óñòíûå ñîîáùåíèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .235
Ãëàâà 4 Ñêîðîñòü ïåðåñûëêè ïèñåì . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .243
Ìîñêâà – Ïîäìîñêîâüå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .245
Ìîñêâà – ñåâåð . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .246
Ìîñêâà – âîñòîê . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .249
Ìîñêâà – þã . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .252
Ìîñêâà – çàïàä . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .256
Ñðîêè ïåðåñûëêè ìåæäó äðóãèìè ãîðîäàìè è óåçäàìè Ðîññèè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .257
Ãëàâà 5 Èíòåíñèâíîñòü ïåðåïèñêè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .261
×àñòü III Ôóíêöèè ÷àñòíîé ïåðåïèñêè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .281
Ãëàâà 1 Êîììóíèêàòèâíàÿ ôóíêöèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .283
Ôàòè÷åñêèå ïèñüìà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .283
Ïèñüìî êàê ïîäàðîê . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .284
Ê âîïðîñó î ãðàìîòíîñòè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .296
Êîëëåêòèâíûå îòïðàâèòåëü è àäðåñàò . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .302
Ïèñüìà-ïðèãëàøåíèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .308
Ëþáîâíûå ïîñëàíèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .313
Ãëàâà 2 Èíôîðìàöèîííàÿ ôóíêöèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .315
Ñåìåéíûå íîâîñòè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .315
Ñëóæåáíûå íàçíà÷åíèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .325
Èçâåñòèÿ îáùåñòâåííîãî õàðàêòåðà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .328
Ìåñòíûå íîâîñòè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .329
Íîâîñòè èç Ìîñêâû . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .337
Îáùåãîñóäàðñòâåííûå íîâîñòè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .346
Ìåæäóíàðîäíûå íîâîñòè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .354
Ãëàâà 3 Ñëóæåáíàÿ ôóíêöèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .359
Ñåìåéíûå è äðóæåñêèå îòíîøåíèÿ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .359
Ïèñüìà êàê ÷àñòü «ýêîíîìèè îáìåíà» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .373
Ïîäàðêè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .374
Îêàçàíèå óñëóã . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .383
Ïîêóïêà òîâàðîâ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .383
Äðóãèå óñëóãè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .393
Òîðãîâûå è îáìåííûå îïåðàöèè ñ íåäâèæèìîñòüþ ïî ïåðåïèñêå . . . . . . . . . . . . . . . . .403
Ôèíàíñîâûå äåëà ïî ïåðåïèñêå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .412
Äåíåæíûå ðàñ÷åòû . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .412
Ññóäû ïðîäóêòàìè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .417
Ôèíàíñîâûå äîêóìåíòû . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .421
Õîçÿéñòâåííûå äåëà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .438
Ñëóæèëûå ïî îòå÷åñòâó . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .439
Ïåðåïèñêà ñ âîò÷èííûìè ïðèêàç÷èêàìè è ñòàðîñòàìè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .439
Ïåðåïèñêà ñ æåíñêîé ÷àñòüþ ñåìüè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .449
Ïåðåïèñêà ñî çíàêîìûìè èëè ñîñåäÿìè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .458
Äóõîâåíñòâî . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .464
Òîðãîâûå è ïðîìûøëåííûå ëþäè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .471
Ïîñàä . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .477
Êðåñòüÿíå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .479
Ñóäåáíûå äåëà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .489
Ñëóæèëûå ëþäè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .492
Äóõîâåíñòâî . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .507
Òîðãîâûå ëþäè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .512
Ïîñàäñêèå ëþäè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .516
Êðåñòüÿíå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .518
Äåëà ñëóæáû . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .529
Âîåííàÿ ñëóæáà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .529
Ïåðåïèñêà ñëóæèëûõ ëþäåé íà âîåííîé ñëóæáå ñ ðîäñòâåííèêàìè è çíàêîìûìè . .529
Ïåðåïèñêà ìåæäó ñëóæèëûìè ëþäüìè, ó÷àñòâóþùèìè â áîåâûõ äåéñòâèÿõ . . . . . . .541
Ïåðåïèñêà â õîäå àäìèíèñòðàòèâíîé äåÿòåëüíîñòè ñëóæèëûõ ëþäåé . . . . . . . . . . . . .546
Ïåðåñûëêà ÷àñòíûõ è ÷àñòíî-ïðàâîâûõ äîêóìåíòîâ ñ ëè÷íîé êîððåñïîíäåíöèåé571
Ãîñóäàðñòâåííûå äîêóìåíòû â ñèñòåìå ÷àñòíîé è ãîñóäàðñòâåííîé ïåðåïèñêè . .579
Çàêëþ÷åíèå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .595
Óêàçàòåëü ãåîãðàôè÷åñêèõ íàçâàíèé . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .603
Óêàçàòåëü èìåí . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .615