Ñòðåëüáèöêèå (Strzelbicki, Ñòðåëüáèöüê³, Ñòð³ëüáèöüê³)

Âîëîäèìèð Iâàíîâè÷ Ñòðåëüáèöüêèé, íàðîäèâñÿ â 185?-õ ðîêàõ, ñèí Iâàíà Ñòðåëüáèöüêîãî, òà Iîàííè-Ìàðiï, ìàâ äâîõ áðàòiâ - Ëüâà, òà Àíòîíiÿ, òà ñåñòåð, îäíó ç ÿêèõ çâàëè Âiêòîðiÿ, ïî ÷îëîâiêó Äîíiãåâè÷.
Âîëîäèìèð áóâ îäíèì iç ïåðøèõ â÷èòåëiâ íà Ñòàíiñëàâùèíi, ïîìåð â 1922 ðîöi.
Ëåâ ñòàâ ñâÿùåíèêîì, à Àíòîíié âiéñüêîâèì â êàâàëåðiï, ³êòîð³ÿ áóëà äðóæèíîþ â÷èòåëÿ â ñ.ßâîð³â, íà Êîñîâùèí³.

Àíàòîëèé Áîëüøàêîâ, åñëè ýòî Âàñ íå çàòðóäíèò, òî êîíå÷íî ïîñìîòðèòå ïîæàëóéñòà, ÿ ñþäà ñîáèðàþ âñþ èíôîðìàöèþ î Ñòðåëüáèöêèõ, âîò â÷åðà íàòêíóëñÿ â èíòåðíåòå íà ñàéò http://www.obd-memorial.ru , òàê òàì íàøåë áîëüøå ñòà ÷åëîâåê ñ ôàìèëèåé Ñòðåëüáèöêèé è ñðåäè íèõ äîêóìåíòû ïî ñâîåìó äåäó è åãî áðàòüÿõ.

Stefania Skwarczyńska
[edytuj]
Z Wikipedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Stefania Skwarczyńska, z domu Strzelbicka (ur. 17 listopada 1902 w Kamionce Strumiłowej koło Lwowa, zm. 28 kwietnia 1988 w Łodzi) — uczona polska, teoretyk i historyk literatury, teatrolog, profesor zwyczajny, doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego
[edytuj]
Uczyła się w gimnazjach w Gmunden (do 1915), Nowym Sączu (1915-1918) i Sanoku (1918-1921), po czym podjęła studia na polonistyce i romanistyce UJK. Jej praca roczna napisana na II roku studiów u prof. Juliusz Kleinera została uznana za dysertację doktorską, której obrona odbyła się w 1925. W 1922 wyszła za mąż za Tadeusza Skwarczyńskiego, oficera Wojska Polskiego. Mieszkała i pracowała w miejscowościach, gdzie pełnił służbę wojskową jej mąż: w Stanisławowie (1922-1924 i 1925-1929), Warszawie (1924-1925), Będzinie, Brześciu nad Bugiem, Łodzi (od 1932). W 1937 habilitowała się na UJK i dojeżdżała z wykładami z Łodzi do Lwowa. Po wybuchu wojny wyjechała do Lwowa. Była docentem filologii polskiej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, współpracowniczką prof. Juliusza Kleinera. W kwietniu 1940 - jako żona przedwojennego polskiego oficera przebywającego w oflagu, została wraz z trojgiem małych dzieci i teściową wywieziona do Kazachstanu. Sylwetkę Skwarczyńskiej na zesłaniu opisała Ola Watowa we wspomnieniach Wszystko, co najważniejsze. Jako jedna z nielicznych, w listopadzie 1940, powróciła z zesłania do Lwowa dzięki interwencji prof. Kleinera i prof. Rudolfa Weigla, w którego Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym znalazła zatrudnienie i ochronę jako kierownik hodowli wszy zdrowych. Później uratowała prof. Kleinera z rodziną przed Niemcami umieszczając go u pp. Teleżyńskich (patrz J. Kleiner). Była członkiem ZWZ-AK, współredagowała konspiracyjne pisma "Służba Państwu" i "Kobieta w walce". W 1944 wraz z Mirosławem Żuławskim wydała ulotkę Pieśń o męczennikach. Lament na mordy ukraińskie. Po ponownym zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną pracowała na uniwersytecie oraz była kelnerką w kawiarni polskiej.
W 1945 wyjechała ze Lwowa do Łodzi i została profesorem powstałego właśnie Uniwersytetu Łódzkiego. Od 1951 była członkiem PAU, od 1971 — PAN.
Jej córka (z małżeństwa z Tadeuszem Skwarczyńskim, podpułkownikiem WP) to Maria Olszewska - biolog, emerytowana profesor Uniwersytetu Łódzkiego, członek rzeczywisty PAN. Córka Joanna Skwarczyńska zginęła tragicznie w 1948 na Jeziorze Gardno, mając 14 lat.
Dorobek naukowy: [edytuj]
Rozległy dorobek twórczy Skwarczyńskiej ogarniał kilka dyscyplin. Jako teoretyk literatury najpierw wypracowała pionierską koncepcję "literatury stosowanej" (użytkowej, wyróżnionej obok autonomicznej "literatury pięknej"; 1932), postulując i rozwijając badania nad rozmaitymi gatunkami tekstów użytkowych (rozprawy Estetyka makaronizmu i Próba teorii rozmowy). Rewelacją stała się wysnuta z tych założeń obszerna i nowatorska monografia Teoria listu (1937). Sformułowała potem nowatorską, rewolucyjnie śmiałą, a nadal mało docenianą, koncepcję dzieła literackiego, którym jest "każdy sensowny twór słowny" (1954), otwierając się na rozpoznanie wszelkiej aktywności słownej jako przejawu egzystencji ludzkiej (co przypomina egzystencjalną refleksję o literaturze jako "świadectwie bycia" Martina Heideggera, lecz powstało niezależnie). Następnie (1965) dała precyzyjny opis gatunku literackiego (wyróżniając "nazwy, pojęcia i przedmioty genologiczne") oraz całą teorię gatunków. Swą rozległą wiedzę o metodologii badań literackich, wysnutą z analizy tekstów źródłowych, przedstawiła w klasycznej już syntezie Kierunki w badaniach literackich (1984), obfitującej we wnikliwe mikrointerpretacje poszczególnych koncepcji teoretycznych.
Jako historyk literatury skupiała się najchętniej wokół romantyzmu (tu słynna rozprawa o strukturze gatunkowej Genezis z Ducha Juliusza Słowackiego oraz odkrywcza interpretacja Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego jako utworu awangardowego) i Młodej Polski (Wyspiański), ale też wokół epoki baroku (głośny esej o Myślach Pascala), a nawet renesansu (rozprawa o "toku eseistycznym" w Trenach Jana Kochanowskiego). Stałym przedmiotem fascynacji Skwarczyńskiej był Adam Mickiewicz, któremu, prócz wielu rozpraw, poświęciła osobną monografię Mickiewiczowskie "powinowactwa z wyboru" (1957). Mistrzowskie są jej interpretacje (ideowe, genologiczne) liryków Mickiewicza, zwłaszcza Hymnu na dzień Zwiastowania NMPanny.
W dziedzinie teatrologii głosiła "teatralną teorię dramatu", uznając go, wbrew tradycji sięgającej Arystotelesa, za osobny rodzaj z pogranicza literatury i sztuki teatru. Nowatorskim osiągnięciem Skwarczyńskiej były rekonstrukcje i interpretacje spektakli Leona Schillera. W eseju Stefan Jaracz i biała tragedia zawarła, z kolei, obok rekonstrukcji warsztatu wielkiego aktora nowatorskie obserwacje o dramatach Cypriana Norwida.
Jej pierwsza książka to praca studencka (potraktowana jako doktorska), wykonana pod opieką Juliusza Kleinera: Ewolucja obrazów u Słowackiego (Lwów 1925). Ważniejsze książki późniejsze: Szkice z zakresu teorii literatury (1932), Teoria listu (1937; nowatorska monografia gatunku z zakresu literatury stosowanej, pierwsza w Polsce habilitacja z teorii literatury), Studia i szkice literackie (1953), Wstęp do nauki o literaturze (1954-1965; synteza nieukończona, lecz podstawowa jako wykład poglądów uczonej i klasyczna już; w tomie III wykład teorii genologicznej), Mickiewiczowskie "powinowactwa z wyboru" (1957), Leona Schillera trzy inscenizacje "Nie-Boskiej komedii" (1959), W kręgu wielkich romantyków polskich (1966), Wokół teatru i literatury (1970), Pomiędzy historią a teorią literatury (1975), Kierunki w badaniach literackich (1984), W orbicie literatury - teatru - kultury naukowej (1985).
Opracowała też cenną antologię źródłową Teoria badań literackich za granicą (1965-1986, 6 woluminów), zawierającą teksty niezbędne dla rekonstrukcji i poznania refleksji o literaturze (m. in. Goethego, Freuda, Junga, Heideggera, Jakobsona). Była pomysłodawcą i redaktorem naczelnym międzynarodowego i wielojęzycznego pisma naukowego "Zagadnienia Rodzajów Literackich", wydawanego w Łodzi (od 1958; półrocznik).

Główne książki Stefanii Skwarczyńskiej: [edytuj]
Tomy autorskie: [edytuj]
• Ewolucja obrazów u Słowackiego. Lwów 1925
• Szkice z zakresu teorii literatury. Lwów 1932
• Teoria listu. Lwów 1937 (pierwsze wznowienie: Białystok 2005)
• Studia i szkice literackie. Warszawa 1953
• Wstęp do nauki o literaturze. Warszawa 1954-1965, tomy I-III
• Mickiewiczowskie "powinowactwa z wyboru". Warszawa 1957
• Leona Schillera trzy inscenizacje "Nie-Boskiej komedii" Zygmunta Krasińskiego. Warszawa 1959
• W kręgu wielkich romantyków polskich. Warszawa 1966
• Wokół teatru i literatury. Warszawa 1970
• Pomiędzy historią a teorią literatury. Warszawa 1975
• Kierunki w badaniach literackich. Warszawa 1984
• W orbicie literatury - teatru - kultury naukowej. Warszawa 1985
Antologia tekstów źródłowych: [edytuj]
• Teoria badań literackich za granicą. Oprac. Stefania Skwarczyńska. Kraków 1965-1986, 6 woluminów
Ïî ìàòåð³àëàì http://pl.wikipedia.org/wiki/Stefania_Skwarczy%C5%84ska

Îëüãà Áàñàðàá íàðîäèëàñÿ 1 âåðåñíÿ 1889 ðîêó â ñ. ϳäãîðîääÿ íà Ðîãàòèíùèí³ â ðîäèí³ øëÿõòè÷à ãåðáó “Ðîãàëÿ” Ìèõàéëà Ëåâèöüêîãî, ïîì³÷íèêà ïàðîõà Âåðáèë³âö³â, ¿¿ ä³äà îòöÿ ²âàíà Ñòð³ëüáèöüêîãî, òà â÷èòåëüêè ïðèâàòíî¿ óêðà¿íñüêî¿ øêîëè â Ðîãàòèí³.

Íàâ÷àëàñÿ â ïðèâàòíîìó ïàíñ³îí³ äëÿ ä³â÷àò ó Âàéñâàññåð³ (ѳëåç³ÿ), ë³öå¿ Óêðà¿íñüêîãî ³íñòèòóòó äëÿ ä³â÷àò ó Ïåðåìèøë³ (1902-1909) òà îäíîð³÷íèõ êóðñàõ ó ³äåíñüê³é òîðãîâ³é àêàäå쳿. Ç 1910 ð. ïðàöþâàëà â ñòðàõîâîìó òîâàðèñòâ³ “Äí³ñòåð”, Çåìåëüíîìó ³ïîòå÷íîìó áàíêó.

1914 ðîêó âèéøëà çàì³æ çà ñòóäåíòà “Ïîë³òåõí³êè” Äìèòðà Áàñàðàáà, ÿêèé î÷îëþâàâ ñòóäåíòñüêå òîâàðèñòâî “Îñíîâà”. Ïîäðóæíº ùàñòÿ âèÿâèëîñÿ íåäîâãèì: 22 ÷åðâíÿ 1915-ãî Äìèòðî çàãèíóâ íà ³òàë³éñüêîìó ôðîíò³ â ïåðøîìó ñâîºìó áîþ.

Ó 1918-1923 ðð. Î. Áàñàðàá ïðàöþâàëà áóõãàëòåðîì ïîñîëüñòâà Óêðà¿íè ó ³äí³, âîäíî÷àñ áóëà óêðà¿íñüêîþ ðîçâ³äíèöåþ. Ç ìåòîþ çáîðó â³éñüêîâî-ñòðàòåã³÷íî¿ òà ïîë³òè÷íî¿ ³íôîðìàö³¿ æ³íêà â³äâ³äóâàëà Äàí³þ, ͳìå÷÷èíó, Íîðâåã³þ, ³íø³ äåðæàâè. ϳñëÿ ë³êâ³äàö³¿ äèïëîìàòè÷íèõ ïðåäñòàâíèöòâ ÓÍÐ 1923 ð. Îëüãà ïåðå¿õàëà äî Ëüâîâà, äå ñï³âïðàöþâàëà ç Óêðà¿íñüêîþ â³éñüêîâîþ îðãàí³çàö³ºþ (ÓÂÎ – ï³äï³ëüíà îðãàí³çàö³ÿ â³éñüêîâèê³â, ÿêà 1929 ðîêó òðàíñôîðìóâàëàñÿ â ÎÓÍ), áóëà çâ’ÿçêîâîþ ïîëêîâíèêà ªâãåíà Êîíîâàëüöÿ.

Î øîñò³é ãîäèí³ ðàíêó 9 ëþòîãî 1924 ð. ó êâàðòèðó, ÿêó Î. Áàñàðàá âèíàéìàëà ðàçîì
ç³ Ñòåôàí³ºþ Ñàâèöüêîþ ïî âóë. Âèñïÿíñüêîãî (òåïåð – Âèøåíñüêîãî), óâ³ðâàëàñÿ ïîëüñüêà ïîë³ö³ÿ. Ïîë³öà¿ âèÿâèëè òà âèëó÷èëè â Î. Áàñàðàá òåêñòè ç³áðàíî¿ ðîçâ³äóâàëüíî¿ ³íôîðìàö³¿ òà çààðåøòóâàëè îáîõ æ³íîê. ¯õ çâèíóâàòèëè â øïèãóíñòâ³ âîäíî÷àñ íà êîðèñòü âàéìàðñüêî¿ Í³ìå÷÷èíè òà á³ëüøîâèöüêî¿ Óêðà¿íè é óâ’ÿçíèëè ó òþðì³ ïî âóë. ßõîâè÷à (íèí³ – Ð. Êó÷åðà, òåïåð òóò ðîçòàøîâàíî ÐÂÂÑ Ëè÷àê³âñüêîãî ðàéîíó).

Ïîë³öåéñüê³ çäîãàäóâàëèñÿ, ùî âäàëîñÿ çààðåøòóâàòè ïî³íôîðìîâàíîãî ïðåäñòàâíèêà óêðà¿íñüêîãî îïîðó, ³, çâ³ñíî, ¿õ âàáèëà ïåðñïåêòèâà âèÿâèòè óêðà¿íñüêó ï³äï³ëüíó ìåðåæó, äîñòàòíüîþ ³íôîðìàö³ºþ ïðî ÿêó âîíè íå âîëîä³ëè. Òîìó äîïèòè áóëè “³íòåíñèâíèìè”, ïðîñò³øå êàæó÷è, ³ç çàñòîñóâàííÿì òîðòóð. Äâà îñòàíí³ â³äáóëèñÿ 12 ëþòîãî â ïåðåäîá³äí³é ÷àñ ³ â³ä 21.00 äî 03.00. Óðàíö³ Îëüãó çíàéøëè ïîâ³øåíîþ íà âèøèòîìó ðóøíèêó íà ´ðàòàõ â³êíà êàìåðè.

Òåïåð óæå íåìîæëèâî ç’ÿñóâàòè ïîäðîáèö³ òðàãå䳿. Äîêóìåíòè äîïèò³â Î. Áàñàðàá, ÿê³ äîñë³äæóâàëà Ìèðîñëàâà Äÿäþê, çáåðåãëèñÿ ëèøå â êîï³ÿõ, íàòîì³ñòü îðèã³íàëè, ìàáóòü, çíèùèëè â³äðàçó ï³ñëÿ ¿¿ ñìåðò³. Íàéïðàâäîïîä³áí³øîþ âåðñ³ºþ º êàòóâàííÿ Î. Áàñàðàá ñë³ä÷èì Ëåâîì Êàéäàíîì; íå ñòåðï³âøè ïðèíèæåíü, ãîðäà óêðà¿íêà íàêëàëà íà ñåáå ðóêè.

Ùî ÷èíèòü ó òàêèõ âèïàäêàõ ïîë³ö³ÿ, íèí³ äîáðå çíàºìî. Çàì³òàþ÷è ñë³äè, ïîë³öåéñüê³ ïî³íôîðìóâàëè ïðåñó ïðî ñàìîãóáñòâî áåçïðèòóëüíî¿ Þ볿 Áàðàâñüêî¿ (“ijëî” íàïèñàëî “Þë³ÿ Áàðñüêà”) ³ ï³ä öèì âèãàäàíèì ³ìåíåì âñòèãëè ïîõîâàòè ñâîþ æåðòâó. À òèì ÷àñîì òþðåìíà ñëóæáà äàë³ ïðèéìàëà ïåðåäà÷³ äëÿ âæå ïîê³éíî¿ Îëüãè.

Õòîçíà ÿê áè âñå öå ñê³í÷èëîñÿ, àëå çàâäÿêè àãåíòàì ÓÂÎ â ö³é â’ÿçíèö³ íå âäàëîñÿ ïðèõîâàòè ôàêòó ñìåðò³ Î. Áàñàðàá. Ìàí³ïóëÿö³¿ ïîë³ö³¿ ñïðè÷èíèëè ìàñîâå îáóðåííÿ. Êàìïàí³þ ïðîòåñòó ðîçïî÷àâ “Ñîþç óêðà¿íîê” (Îëüãà áóëà áóõãàëòåðîì öüîãî òîâàðèñòâà) 20 ëþòîãî, àêö³þ ïðîäîâæèëè ³íø³ óêðà¿íñüê³ òîâàðèñòâà Ëüâîâà, Ãàëè÷èíè é îñåðåäê³â åì³ãðàö³¿. Ãîëîâà óêðà¿íñüêîãî êëóáó â Ñåéì³ Ðåñïóáë³êè Ïîëüùà Ñ. Õðóöüêèé âèñòóïèâ ç ³íòåðïåëÿö³ºþ (äåïóòàòñüêèì çàïèòîì). ªâðåéñüêèé êëóá óçàãàë³ âèìàãàâ ñòâîðèòè ñïåö³àëüíó äåïóòàòñüêó êîì³ñ³þ äëÿ äîñë³äæåííÿ óìîâ óòðèìàííÿ â’ÿçí³â ó ïîëüñüêèõ â’ÿçíèöÿõ.

Ïîëüñüêà âëàäà çìóøåíà áóëà ðîçïî÷àòè ñë³äñòâî.
26 ëþòîãî â³äáóëàñÿ åêñãóìàö³ÿ ò³ëà Î. Áàñàðàá. ϳñëÿ îãëÿäó òðóïà çàãèáëó ïåðåïîõîâàëè íà ßí³âñüêîìó öâèíòàð³ çà ó÷àñò³ äåê³ëüêîõ òèñÿ÷ ëüâ³â’ÿí ³ ê³ëüêàñîò ïîë³öåéñüêèõ.

Íà æàëü, ÿê ³ ñë³ä áóëî ñïîä³âàòèñÿ, ñïðàâà ïîòîíóëà ñåðåä ñóïåðå÷ëèâèõ ñâ³ä÷åíü: ÷àñòèíà â’ÿçí³â ñâ³ä÷èëà ïðî ìîòîðîøí³ êðèêè â òþðì³ íà ßõîâè÷à, ³íøà çàïåðå÷óâàëà; îäíà àðåøòàíòêà íàâ³òü ñêàçàëà, ùî Î. Áàñàðàá áóëà “äóæå âåñåëà”, áî ñï³âàëà ï³ñåíü; ñóäîâî-ìåäè÷íèé åêñïåðò ïðîôåñîð Ѻðàäçüêèé ï³äïèñàâ àêò ïðî ñìåðòü ÷åðåç ïîâ³øåííÿ òà â³äìîâèâñÿ ³äåíòèô³êóâàòè íàÿâí³ íà ò³ë³ ïîê³éíî¿ ñèíö³ ÿê ñë³äè â³ä ïîáî¿â; íàòîì³ñòü ïðèñóòíÿ ï³ä ÷àñ ðîçòèíó éîãî ñòóäåíòêà ïîâ³äîìèëà, ùî ïàí Ѻðàäçüêèé ãîâîðèâ ¿é ïðî ñë³äè ñàìå ïîáî¿â (öþ çàÿâó ðîçäîáóëè ïîëüñüê³ ñîö³àë³ñòè é çà÷èòàëè ¿¿ â ñåéìîâ³é ïàëàò³); óêðà¿íñüêèé “íàðîäíèé ïðîôåñîð” Ì. Ïàí÷èøèí ñë³äîì çà Ѻðàäçüêèì, õî÷ ³ âèçíàâ íåìîæëèâèì âñòàíîâèòè ïîõîäæåííÿ ñèíö³â íà ò³ë³ ïîê³éíî¿, ïðîòå âîäíî÷àñ ñòâåðäèâ, ùî âñ³ ö³ ðàíè ç’ÿâèëèñÿ ùå çà æèòòÿ Îëüãè. À ïîë³öåéñüê³ íà ÷îë³ ç Êàéäàíîì, çâ³ñíî, ñâ³ä÷èëè ïðî “íàéëàã³äí³ø³” ìåòîäè äîïèò³â. Ëüâ³â’ÿíè æ ïë³òêóâàëè, í³áè ëüâ³âñüêà ïîë³ö³ÿ ïî÷àëà ïðàêòèêó êàòóâàííÿ ³ç çàñòîñóâàííÿì åëåêòðè÷íîãî ñòðóìó.

Äîñë³äæóþ÷è ñïðàâó Î. Áàñàðàá, ëüâ³âñüêèé ³ñòîðèê
Ì. Äÿäþê çâåðíóëà óâàãó íà äîêóìåíò îäíîãî ç ó÷àñíèê³â äîïèò³â, óðèâîê ³ç ÿêîãî ïðîöèòóºìî: “Ãàðÿ÷à, ïðèñòðàñíà, íåïîõèòíà, íåçëàìíà, ôàíàòè÷íà Îëüãà... Ïðè òðèêðàòíèõ ìîðàëüíèõ ìóêàõ, ÿêèõ çàçíàâàëà ïðè äîïèòàõ, ùî òðèâàëè äîâã³ äåíí³ òà í³÷í³ ãîäèíè, íå âïàëî ç ¿¿ óñò í³ ñëîâà, êîòðå õî÷ áè äàëåêîþ ì³ðîþ ñòîñóâàëîñÿ ñïðàâè, êîòð³é ñåáå ïîñâÿòèëà. ×è âèòðèìຠòàê äî ê³íöÿ, ÷è íå çëàìàºòüñÿ ï³ä òèñêîì ñàìîòí³õ ì³ñÿö³â, ïðîâåäåíèõ ó â’ÿçíè÷í³é êàìåð³ ï³ä íàòèñêîì ö³ëîãî ñë³ä÷îãî àïàðàòó... Ö³ ðîçäóìè ìîãëè ïðèâåñòè ¿¿ ò³ëüêè äî îäíîãî âèñíîâêó –íå äîïóñòèòè äî òîãî, ùîá áóòè ïðè÷èíîþ äî çðàäè “ñïðàâè”. ϳä ïðèìóñîì äîêîíàëà ñàìîãóáñòâî, àëå íå ï³ä ô³çè÷íèì, àëå òèì, êîòðèé çàðîäèâñÿ ñàì â ¿¿ äóø³ òà äóìêàõ”. Âîíà ïðèïóñòèëà, ùî òàê Î. Áàñàðàá ïîìñòèëàñÿ çà ñâ³é àðåøò Ïîëüñüê³é äåðæàâ³, áî “ñìåðòþ êèíóëà íà íå¿ ïëÿìó ïåðåä ñâ³òîì, ïëÿìó çíóùàííÿ ç æ³íêè”.

Ñë³äñòâî â ñïðàâ³ çàãèáåë³ Î. Áàñðàá íåâäîâç³ ïðèïèíèëè “çà â³äñóòí³ñòþ ñêëàäó çëî÷èíó”. Íàòîì³ñòü ìîãèëà Î. Áàñàðàá íà ßí³âñüêîìó öâèíòàð³ âñ³ íàñòóïí³ ðîêè ì³æâîºííî¿ åïîõè ñòàëà îá’ºêòîì ïàëîìíèöòâà óêðà¿íö³â, à ¿¿ ³ì’ÿ îêóòàíå îðåîëîì ìó÷åíèöòâà áîðîòüáè çà ñîáîðíó é íåçàëåæíó Óêðà¿íó.

²ãîð ×îðíîâîë
http://www.gazeta.lviv.ua/articles/2006/02/17/13110/


http://hram.od.ua/newspodrobno.php?news=1085


Íàðîäèëàñÿ Îëüãà Áàñàðàá 1 âåðåñíÿ 1889 ð. â ñ. ϳäãîðîääÿ Ðîãàòèíñüêîãî ïîâ³òó íà Ñòàí³ñëàâùèí³ (íèí³ — ²âàíî-Ôðàíê³âñüêà îáëàñòü). Áàòüêî Îë³ — îòåöü Ìèõàéëî Ëåâèöüêèé — ïîõîäèâ ç äóõîâíîãî ðîäó, ùî äàâ ÷èìàëî âèçíà÷íèõ ä³ÿ÷³â â îáîõ òîãî÷àñíèõ ÷àñòèíàõ Óêðà¿íè — ï³äðîñ³éñüê³é òà ï³äàâñòð³éñüê³é. ¯¿ ìàòè, Ñàâèíà, òàêîæ ïîõîäèëà ç â³äîìîãî â Ãàëè÷èí³ ñâÿùåíèöüêîãî ðîäó Ñòð³ëüáèöüêèõ, ïðàöþâàëà â÷èòåëüêîþ â Ðîãàòèí³.
Áàòüêè Îëüãè áðàëè ó÷àñòü ó ãðîìàäñüêîìó æèòò³ ñâ ïàðàô³¿. Ïàðàô³ÿíè ¿õ ëþáèëè, îñîáëèâî ëþáèëè ïàí³ìàò³íêó, íàçèâàþ÷è ¿¿ «ÿíãîëîì-îõîðîíöåì». Äáàëè áàòüêè é ïðî âèõîâàííÿ ä³òåé (êð³ì Îëüãè, áóëè ùå ²âàííà é Ñåâåðèí). Áàæàþ÷è, ùîá äî÷êè ï³çíàëè ñâ³ò ³ âèâ÷èëè äîáðå í³ìåöüêó ìîâó, â³ääàëè ¿õ äî í³ìåöüêî¿ íàðîäíî¿ øêîëè â ì³ñò³ Âàéñâàññåð íà Øëåçüêó.  ö³é øêîë³ Îëüãà çàê³í÷èëà ÷îòèðè êëàñè, à çàòèì ïåðåéøëà äî óêðà¿íñüêî¿ øêîëè â Ïåðåìèøë³. ³äâ³äóâàëà òàì æ³íî÷èé ë³öåé ïðè Óêðà¿íñüêîìó ²íñòèòóò³ äëÿ ä³â÷àò ³ â 1909 ðîö³ ñêëàëà ³ñïèò çð³ëîñòè. ijâ÷èíà ìð³ÿëà çäîáóòè óí³âåðñèòåòñüêó îñâ³òó, çàõîïëþâàëàñÿ ³íîçåìíèìè ìîâàìè, ë³òåðàòóðîþ, ÷èòàëà âæå ëàòèíñüêó ë³òåðàòóðó â îðèã³íàëàõ, àëå äîëÿ ðîçïîðÿäèëàñÿ ³íàêøå.
Áåçõìàðíå äèòèíñòâî äëÿ Îë³ çàê³í÷èëîñÿ ðàíî. Êîëè ¿é ³øîâ 13-é ð³ê, ïîìåð áàòüêî, íà 14-ìó — óëþáëåíèé ä³äóñü Ñòð³ëüáèöüêèé, íà 15-ìó — ìàòè. Ïî÷àëîñÿ ã³ðêå ñèð³òñüêå æèòòÿ. Ìóñèëà ïðàöþâàòè, ÷èòàëà ëåêö³¿ â øêîë³, ùîá çàðîáëÿòè íà æèòòÿ. Àëå æàäîáà çíàíü áóëà âåëèêîþ, ³ íà ðåøòêè áàòüê³âñüêî¿ ñïàäùèíè âîíà ïî¿õàëà â÷èòèñÿ äî ³äíÿ, äå çàê³í÷èëà îäíîð³÷í³ òîðãîâ³ êóðñè ïðè òîðãîâåëüí³é àêàäå쳿 (Ãàíäåëüñ-Àêàäåì³), íàâ÷àëàñÿ íà ìåäè÷íîìó ôàêóëüòåò³ ³äåíñüêîãî óí³âåðñèòåòó. Ó Â³äí³ áóëî ÷èìàëî ð³çíèõ óêðà¿íñüêèõ îðãàí³çàö³é, â ÿêèõ Îëÿ áðàëà íàéàêòèâí³øó ó÷àñòü. Öå é Ñîþç Óêðà¿íîê, ³ ×åðâîíèé Õðåñò, ³ ñòóäåíòñüêå òîâàðèñòâî «Ñ³÷».
Çàê³í÷èâøè ñòó䳿, Îëüãà ïîâåðíóëàñÿ äî Ãàëè÷èíè. Ñïî÷àòêó ó÷èòåëþâàëà â òîðãîâåëüí³é øêîë³ â Òåðíîïîë³, à ïîò³ì äî ñàìîãî ïî÷àòêó Ïåðøî¿ ñâ³òîâî¿ â³éíè ñëóæèëà â Çåìåëüíîìó ³ïîòå÷íîìó áàíêó ó Ëüâîâ³.
Îëüãà íå ìîãëà îáìåæèòèñÿ ò³ëüêè çàðîá³ò÷àíñüêîþ ïðàöåþ, âîíà õîò³ëà ùå ïðèñëóæèòèñÿ ³ ñóñï³ëüñòâó. Öå áàæàííÿ çàâåëî ¿¿ äî «Ïðîñâ³òè», äî «Æ³íî÷î¿ Ãðîìàäè», äî «Ñîêîëà», à òàêîæ â ëàâè æ³íî÷î¿ ÷îòè Ñòð³ëåöòâà.
Ïåðåáóâàþ÷è ó Ëüâîâ³, âîíà îäðóæèëàñÿ ³ç ñòóäåíòîì «Ïîë³òåõí³êè» Äìèòðîì Áàñàðàáîì ó ëèïí³ 1914 ðîêó. Âåñ³ëëÿ â³äáóëîñÿ ó ³äí³.