Ëåâêîâñêèå

1581.
Regestr wybierania poborow Ziemie Kijowskiej (Ks. pobór. 32).

I. m. kapituła Wileńska, dali pobór z imion, z tych wsi mia-nawicie, które leżą w powiecie kijowskim. Naprzód ze wsi:

Horodca,
Brytowinców,
Biehuna,
Torynia,
Możarow,
Listwina,
Zalesza,
Waskowa,
Timochow,
Ozieran,
Wojkowicz,
Kulikow,

Ze wszystkich tych pomienionych wsi, czyni osiadłych 261, 2 popa flor. 2, z rzemieślników 3 po gr. 8, zagród. 3 po gr. 4. Summa facit flor. 133, gr. 25.

Z miasteczka Wielednik i przysiółek do niego przynależących:
Zakornicz, Stuchowczyny, Jurkowczyny, Srokopieni z Leletów,
osiadł. 33, zagród. 4, po gr. 6, od młyna koła 1 flor. i, pop fl. 2, Summa facit flor. 13 gr. 23.
Od J. m. p. Własnego Hornostaja, z imienia: Tulina, od osiadł. 39, zagród. 11 po gr. á, a 4 po gr. 4. Z sioła Kołodzieczna osd. 13, Kopanowczyny osiadł. 2.
zagr. 8, po 6, a 3 po gr. 4. Maximowcz osd. l gr. 10 zagr. l. Ze wsi Prokopicz osdł. 2 zagr. 1. Summa facit flor. 34 gr. ã5.
Od J. m. p. Jelca pis. ziem. kijów, z imion J. m.:
Ze wsi Narodzicz osiadł. 4 po gr. 15, zagród. 4 po gr. 2.
Zodna osd. 1 zagr. 2 po gr. 2. Litwinkowczyny osiadł. 1.
Malina osd. 4 zagr. 2 po gr. 2. Rzemieszowa osd. 2 a zagród. 2,
Kucharów osd. 3 zagr. 3 po po gr. 2. gr. 2. Dwiźek osiadł. 1, zagr. ) gr. 2.
Summa facit flor. 8 gr. 26.
Od J. m. ojca metropolita kijów., z imion J. m,: Ze wsi Worobejowicz osł. 16, zagr. 2 po gr. 6, 2 po gr. 2. Ze wsi Uniny osiadł. 6 zagr. Tołokuni osiadł. 5.
2 po gr. 4. Zazimia osiadł. 4 zagr. 2 po
Zarudzie osd. 4 a zagr. 2, 1 gr. gr. 6.
a drugi gr. 2. Pogrzeby osiadł. 1, a zagr. 10
Michałki osiadł. 4. po gr. 6.
z KolenCOW osiadł. 3. Swinojedy osiadł. 2, a zagród. 6,
Dziedziałkowicz osd. 6, zagr. 1. 5 po gr. 6, a 1 gr. 2.
Z monaster a Pieczerskiego, zagród. 14, po gr. 6. Tamże w manasteru pieczerskim zagród. 6 po gr. 4, a 6 po groszy 2.
Ci którzy mieszkają na przedmieściu osiadł. 8, zagród. 5, po gr. 6, a 4 po gr. 2.
Ze wsi Oszieczy osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 2. Summa facit flor. 41.
Od J. m. p. Frydrycha Tyszkowicza Łohojskiego wojewodzi-ca berestejskiego, z miasteczka J. m. Słobodziscz osiadł. 42, kowal 1 flor., pop flor. 2, od młyna 3 kół po gr. 12, zagr. Ç4, po gr. 6, ubogich podsąsiadków 24, po gr. 3, 2 po groszy 4, i groszy 2.
Summa facit flor. 31 gr. 13.
Od J.m. p. Stefana Loski podcz. kijowsk. z imienia swego Ze wsi Zrebiaczyna osiadłych 9, zagród. 6, po gr. 6. Rakowczyny osiadł. 3, a uboga wdowa gr. 6.
Wiaczorowa osiadł. 3.
Summa facit flor. 9 gr. 21.
Od p. Wasila Mosczynickiego z imienia jego: Skorotbiego osiadł. 20, zagr. Kuzmicz zagród, i gr. 6.
8 po gr. 6. Fosnice zagrodnik 1 gr. 6.
Rakowczynyosd. i,zagr. 1 gr.6.
Summa facit flor. 12 gr. 21.
Od l.m. pp. Dziedków Trypolskich, od pana Fedora i Ha-pona, Zdana, z imion ich nierozdzielnych: Ze wsi Kłeczków osd.6 zagr. 2. Koczowczyny ogrodn. 3. Czykałowicz osd. 8 zagr. 1. Basani osiadł. 1.
Summa facit flor. 8 gr. 9.
Od ojca ihumena i braci jego manastera Pusiyńskiego Mikulskiego z imion ich:
Wieś Zubkowicze osiadł. 8, za- Kniażycze osiadł. 4.
grod. 2 po gr. 6. Bortnikr osiadł. 4.
Haki osiadł. 4, zagr. 1. Kowalin osiadł. 1.
Czerniechowce osiadł. 1. Gwozdow osd. 11, zagr. 4 po
SkorOdno osiadł. 4. gr. 6, 3 po 4 gr.
Muchejodowicze osd. 3. Weta osiadł. 1, zagr. 2 po gr. 6.
Summa facit fl. 22 gr. 21.
Od J. m. kniazia Jerzego Koreckiego z imion J. m.: Ze wsi Jarowy osd. 16, zagr. Od popa z Borowy 2 fl.
4 po gr. 4. Chodorkowicze osd. 8, a zagr.
Borowa osd. 24, a zagród. 10 5 po gr. 4. po gr. 4.
Summa facit fl. 28 gr. 16.
Pobór z miasta Kijowa fl. 114 gr. 13.
Z Żytomierza fl. 42.
Z Owruczego*. z torhowców, z rzemieślników, z przepiecza-jek, z kuniczników, z bojar co w mieście mieszkają pod jurys-dykcyą zamkową—tego wszystkiego
Summa uczyni fl. 61 gr. 5.
Z miasteczka Korescieszowa, Toporzycz, Starego Choroscio-SZOwa i Woło&owa, i ze wsi do tego miasteczka przynależących Starowicz, Sidorowicz, Sołodyrow, Horoskowicz.
Tego uczyni summa fl. 48 gr. 21.
Od J. m. p. Alexandra Tyszy z miasteczka Chodorkowa i ze wsi Sydorowicz.
Summa facit fl. 30 gr. 4.
Od J. m. kniazia Zbaraskiego Władysława ze wsi jego Kucharów, co teraz raczy dzierżawić J. m. p. podkomorzy kijowski, osiadł. 6, zagród. 3.
A co wespół dzierżawi z panem Makarowiczem ZahalCZS ■osiadł. 5, a zagród. 1.
Z JaszieniCZ osiadł. 6, zagród. 3 po gr. 5.
Od J. m. p. Skumina podskarb. nadworn. księstwa lit. z imienia J. m. Czernina od 8 osiadł.; wieś Hochły osiadł. 2.
Od p. Jaślikowskiego ze StarOSZielicz osiadł. 10, zagr. z po gr. 6.
Od J. m. pani Tyszyny ze wsi Oropajowa osiadł. 5, zagr. 9 po gr. 6, a ubogich 3 po gr. 2.
NiesezerOW osiadł. 6, zagród. 2 po gr. 6. Krinicze osiadł. 6, zagród. 1 gr. 6.
Od pana Strzybyla z Filipowicz osiadł. 3, zagrodn. 4 po gr. 6.
WorsyCZ osiadł, i. Bułakr osd. 2, zagr. 1 gr. 2.
Nowoeielczyzna osiadł. 3. Czebienowska osd. 1, zagr. 1.
Z części swej Łowkowa osiadł. 6, zagród. 3 po gr. 6 — 2 po gr. 4, a dwa po gr. 6, komorn. 2 po gr. 2.
Od J. m. pani Słusczyny ze wsi Opaczyczyfła osiadł. 14, zagród. 4.
Od ihumiena Monastera Zlołowierhego- od osiadł, io.
Od J. m. p. Iwana Fursa sędziego pińskiego, z imion, co liczą w powiecie kijowskim.
Ze wsi Roczycz osiadł. 15, zagród. 3.
KozarOWicze osiadł. 15, zagród. 3 po gr. 6, a 2 po gr. 4.
Białe Br eh ó osiadł. 13, zagród. 1.
Od pana Alexandra Wrony i Iwana brata jego:
Ze wsi, z części TrojanOwicz osiadł. 3, zagród. 1 gr. 7, a drugi gr- 4-
SzumskO osiadł. 2, zagród. 3, dali gr. 13. Z części swój Nowosiółek osiadł. 1, zagród. 3 dali gr. 19. Mokratycze osiadł. 1. Denysowicze osiadł. 1.
P. Siemion Prezowski ze wsi swej PrzezOWa osiadł, t, zagr. 3 po gr. 6.
Od p. Wasila Kotaszowicza z imienia jego Piroszycz i Tu-laczycz osiadł. 13, zagród. 3 po gr. 6.
Od p. Bohusza Ulkiewicza ze wsi Lebowskoje 1 osiadł. Wieś HoreniCZB osiadł. 2. Sioło ŁobaczOW osiadł. 1.
Wieś Nowosiółki osiadł. 4, zagród. 4.
Od p. Jana Staszyńskiego z Wierpkowicz osiadł. 6, zagrodnik i gr. 6.
Od J. m. kniazia Baltazara Łukomskiego z tychże Wierpko-WICZ osiadł, ii, zagród. 2 po gr. 6.
Od p. Syngura Andrzeja ze wsi Nodrzysza osiadł. 4, zagr. 2 po gr. 6. a z Pupkowczyny i fl.
TrojanOWCze osiadł. 2, zagród. 2 po gr. 6.
Od pana Iwana Susczańskiego z imienia jego Pasynkowicz osiadł. 8, zagród. 6, pop 1 fl.
Wieś Obuchowicze osiadł. 4, wieś Mieleskowczyna osiadł. 4,
zagr. 2. zagród. 1.
Turczynowicze osd. 2, zagr. i. Mozenkowicze osiadł. 1. Zahaicze osiadł. 1. Mozycze osiad. 1, zagród. 3.
Od p. Mikołaja Franczkowicza z Mazany osiadł. 9, zagród. 1.
Od pana Iwana Markowicza urzędnika czarnobylskiego ze wsi zakupnej od p. Iwana Sołtana HolibieiOWICZ osiadł. 2, zagród, i.
Z Krasnej osd.i, zagr.i. Filip pop dał fl. 1.
Od J. m. pani Słusczyny od p. Iwanowej i p. Mikołajowej z Muchoiedowicz osiadł. 19, zagród. 2 po gr. 6.
Od p. Grehora Makarowicza z tychże Muchoiedowicz osiadł. 4.
Od p. Iwana Szyszki Stawieckiego z Sobieczyna osiadł. 20, zagród. 10 po gr. 6.
Wieś Wielawsko osiadł. 12, Korma osiadł. 1.
zagród. 5 po gr. 6. Lawitkowicze osiadł. 1.
Od p. Dimitra Dołmatowicza ze wsi Isaki osiadł. 5, zagr. i.
Z Serhirów osiadł. 5, zagród. 2 po gr. 4, a jeden gr. 2. P. Bogusz Krizyn ze wsi swej Hulcza osiadł. 2. P. Czichna Korkoszka ze wsi swej Moculnycz osiadł. 10,. zagród. 10.
Co w mieście mieszkają we Wruczym 6.
P. wójt korecki ze wsi swej HorwolowCOW osiadł. 6.
Od p. Panasa Tryzny ze wsi swej Rokitny osiadł. 6.
Zamyslowicz osiadł. 4. Brainikowczyny osd. 4, zagr. 2.
HorwOlicz osd. 6, a zagr. 4.
Od p. Jerzego Podbielskiego ze wsi: Kopozewicz osiadł. 3, za- Serkowskoje osiadł. 1, zagród..
grod. 9. 10 po gr. 6.
Kolskiej osiadł, i.
Od J. m. p. Bogdana Sapiehy kaszt, berestejskiego.
Z Radomli osiadł. 14.
Wieś Hyziny osiadł. 10, pop 1.
Od p. Iwana Łaska z imienia Skorodnego osiadł. 4.
Ze wsi Korcziny osiadł. 2, zagród. 9 po gr. 6.
Od p. Bogdana Lipińskiego z RekOWCZyny osiadł. 3.
Od p. Jana Wituńskiego z Puczełowicz osiadł. 4.
Od p. Michała Gryczyny z imienia Horwowczyny osiadł. ?, zagród. 2 po gr. 4, z ubogich chałup 5 po gr. 2, a z młynka gr. 12.
Od p. Bohufała Polsze (?) Ze wsi Drani osiadł. 3, zagr. 1 Noryńsko osiadł. 1, zagród. 2
gr. 6. po gr. 6.
Zamowicze osiadł. 2. Zorowcze osiadł. 3.
Od nieboszczyka Ostanka z części jego wsi DzietkowieCr osiadł. 4, zagród. 2 po gr. 6, a 2 po gr. 4.
Z tychże Dzietkowiec p. Gniewosz Strzyźowski osiadł. 3, zagród. 2 po g. 3.
Od p. Andrzeja Suryna ze wsi Zielincow od osiadł. 3. Biełyje Brehi osiadł. 2. Warewicze osiadł. 1.
Od p. Słotolińskiego ze wsi Przybytków osiadł. 8, zagród. 5 PO gr. 6.
Od p. Tymofeja Tołkacza ze wsi Koczycz osiadł, è.
Od p. Matyasa Bereżeckiego ze wsi Złdonowiec osiadł. 3, a z Wochnicy zagród. 9 po gr. 6.
Od p. Witowskiego podstarościego owruczqgo, z imienia swego, zagród. 3 po gr. 6, a z młynka 1 gr. 12.
Od p. Horaina ze wsi Kolska osiadł. 3.
Od p. Taciany Wroninej z Koczura osiadł. 3.
Od p. Dymitra Raptyńskiego z Obychodowczyny osiadł. 3.
Z Zastawia osiadł. 2, zagród. 1 gr. 6.
Od p. Sołtana ze wsi swej Białokurowicz osiadł. 6, zagród, z, po gr. 6.
Z Wystupowicz osiadł. 2, zagród. 2.
Od p. Iwana Sołtana pisarza grodzk. kijows. z Ktliażycz osiadł. 3, zagród. 5 po gr. 6, z Dawitkowicz osiadł. 1.
Od p. Andrzeja Niepitusczego z Horwolic osiadł. 4, zagród. 5 po gr. 6.
Od p. Hordya Suryna z imion jego z SokołOwicz osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 6; w temże siole zastawnych od p. Poceja Suryna osiadł. 2.
Z lliniecz osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 6.
Z Btłych Brehow osiadł. 3.
Sioło Warewicze osiadł. 2, zagród. 2 po gr. 6; w teraże siole zastawnych ludzi ma od p. Bokija osiadł. 4, zagr. 2 po gr. 6.
Bojarze Kubilińskia, ich jest 12, zagród. 2 po gr. 6. Muliech Baranowicz i Cyth Onofryowicz po gr. 15. Piotr Sarninka gr. 15.
Stephan Werewczicz od 2 dymów po gr. 15. Ostap Iwan i Bogdan Zakusiełowicze po gr. 15. Kuźma Łasko gr. 15, a od zagród, gr. 6. Bojare Owruckie: Fedor Zakusiło flor. 1. Olizar i Mina, Artem i Iwan flor. 2. Iwan Sołtanowicz ze wsi swej Halepla 4 osiadł. Bojare z Iskorostyna Hriszko i Dymitr flor. 1. Jaczko Humieniecki z iskorostyna zagr. 3 po gr. 6, a 3 po gr. 4-
P. Sokor Gregory ze wsi swojej Trojanowców osiadł. zt .zagród. 3 po gr. 6, a ubodzy 2 po gr. 4.
Od p. Dymitrowy Oryni Rohozińskiej ze wsi Wysokiego osiadł. 4 zagród. 7 — 2 po gr. 4, 3 po gr. 3, a 1 gr. 2, a jeden gr. 6.
Ze wsi Welawska zagród, i gr. 6.
P. Harasim Suryn ze wsi Rehowczyny i Hawryłowców osiadłych 2.
Wasil swiesczennik żytomirski Spaski dał flor. 2. P. Wasil Simonowicz Korczowski ze wsi Mininkowicz osiadł, i, zagród. 2 po gr. 6. Bieźowa osiadł. 6.
Ze wsi Pulin osiadłych 2, zagród. 3 po gr. 6 a 1 gr. 4 od młynka gr. 12.
P. Wasil Korczewski Bogdanowicz ze wsi Korczówkt osiadł. 3, zagrodników 2 po gr. 6.
P. Lemiesz Kierdej z tegoż Korczowa osiadł. 2, zagród, z-po gr. 6, ubogich 3 po gr. 2.
P. Stefan Filipowski ze wsi SkODIorochów osiadł. 8, zagr. 4 po gr. 6, od młynka gr. 12.
Ze wsi Filipowiczów osiadł. 2, zagród. 2 po gr. 6.
P. Andrzej Babiński ze wsi swej z Kamiennego i z Łuczyna osiadł. 10, zagród. 10 po gr. 6.
P. Grehor Pokalewski ze wsi Pokalewa i Dawitkowicz osd. 9, zagród. 9 po gr. 6.
P. Aleksander Wrona, z części swej ze wsi Szumska osdł. 3, zagród. 2 po gr. 5.
Ze wsi Nowosiółki osiadł. 1, zagród, gr. 5.
Mokraciecz od 2 po gr. 6.
W Żytomierzu osiadł, i.
Od pani Choczkowej Bałyczyny ze wsi z Osników osiadł. 5. Pani Andruskowa z Basani osiadł. 6.
Od p. Janowej Herczykowy ze wsi Pawłowicz osiadł. 6, zagród, i gr. 6.
Filon Simaszko z Nozdrysza zagród. 2 po gr. 6.
P. Siemion Triska z Leśników osiadł. 2.
P. Stanisław Wrona ze wsi Łowkowa osiadł. 8, zagród. 3.
P. Mikołaj Wrona z części Łowkowskiej osiadł. 4 zagród. 2.
Od Isaka Posniaka zagród. 1 gr. 6.
Siemion Szczeniowski ze wsi Sczeniowa osiadł. 6, zagród, á po gr. 6.
Marcyanowicz z siedliscza swego gr. i5. Pani Opranja Pokalewska gr. i5.
Bojare Korczowscy Haponowiczów-Iwana Jacka, Hryszka, dali po gr. i5.
Mysko Romanowicz dal gr. i5 sam od siebie.
Bogdan Ławrynowicz z Teneliłowskiego gruntu gr. 15.
Zausanie—Mieleny, oba bracia dali ze wsi swoich od osad. to,
Ze wsi Skuraty od osiadł. 3.
Wasil Małkowicz ze wsi Chodaków od osiadł. 8.
Bogdan Kaleński od osiadł. 6.
Bojare z Niedaszek i z KlescZOW od osiadł. 6.
Radziwon z Biełoszycz od 8 osiadł.
P. Wrona z miasta Żytomierza dał od 2 osiadł, po gr. 15, a ze 3 po gr. 6.
Popy dwa ubodzy Iskorostyncy flor. 2. Neumieryckie Bojarze osiadł. 6. Rosmierko i Hrin Ohaiowicze 1 flor. Od Bojar 4 braci Hajowiczów po gr. i5. Zausanie Bojarze ze wsi Dzietkowiec osiadł. 20, od młynka groszy 10.
Od Iwana Uhelskiego gr. i5, brat jego gr. 15. Jaków Kalenuch gr. 15. Szynachowski z bratem flor. 1. Iwan Bagrinowski osiadł. 2. Josip Petrowicz Iskorostyński gr. 15. Stefan Luczicz, Jacko i Ignat Wyhowscy po gr. 15. Fedor Kutasznik, samo trzech z synmi swymi, dali2 po gr. i5, .& jeden gr. 8.
Bojarze z Bechow 2 dali po gr. i5.
Iwan Fedorowicz pop Mikulski ze wsi, co do cerkwie swej dzierży Moczulnice osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 6.
Bojare Lewkowscy 3, a czwarty Wierpkowski dali po gr. i5. Z Kijowa popów 2 miesckich dali każdy z osobna po 2 flor. Z miasta Kijowa czopowego flor. 300.
Z miasteczka Słobodziszcz od J.m. p. Frydrycha Łohojskiego -czopowego flor. 20.
Z miasteczka Chodorkowa p. Alexandra Tyszy czopowego flor, półtrzecia.
Od J. m. p. z Sczęsnego Charlińskiego czopowego flor. u. Z miasteczka Czarnobyla pana wdy smoleńskiego czopowego kop io.
Z miasteczka Choresciszewa czopowego flor. półtrzynasta.
Co się wzięło poboru za ryby złotych sto i siedm, gr. 12.
Złotych sto, com wziął od Iwana Sołtana, przymnie zostały.
Summa perceptor. omnium contributionum in palatinatu toto Kiiowien. anni dni 1581, facit fl. 2204, o, 9. Auscultata per Nicolaum Lązinski — manu ppria.
Exceptis retentis multis ad officium castren. Kiiovien. -delatis, iuxta delatam sigillo officii communitam, de quibus in futura racione respondere tenebitur.

(ñì. Zrodła Dziejowe, T. XX, S. 36-47).

Ñì. òàêæå îðèãèíàë: ÖÃÈÀÊ Ôîíä 44, îï. 1, äåëî 1, ëèñòû: 882-897 https://cdiak.archives.gov.ua/...;slide=906

Ëèåòóâîñ ìåòðèêà: Êíèãè 14

Êðîêâà, 1525.08. 23.-10 05]

Ëèñòú äî âîåâîäû êèåâúåêîãî íà äâîðàí Ñîëúòàíà à Ãðèøêà, à Áîãäàíà, Ñòàâåöêèõ, øòî æú åìó êðèâäû âåëèêèé ñå äåþòü â çåìëÿ* ïàøíûõ è áîðòíûõ, è â ñåíîæàòåõ èìåíüÿ ñïîëüíîãî Âåëàâúñêîãî. Àáû íà òûè çåìëè êîãî ñóäåþ âûñëàëú è êàçàëú ìåæè íèìè äîñìîòðåòè.

Ïèñàí ó Êðàêîâå.

Êîïîòü, ïèñàð.

Ëåâêîâñêèé
Ìîé ïðàäåä ðîäîì èç ìåñòå÷êà Ëÿõîâöû Îñòðîæñêîãî óåçäà.À â Ïåðåðîñëîå îí ïåðååõàë ïîñëå ñâàäüáû.

Ïàñõàëüíûé ïîäàðîê îò ìåíÿ äëÿ Ëåâêîâñêèõ.

ÎÐÈÃÈÍÀËÛ ÄÎÊÓÌÅÍÒÎÂ ÈÇ ËÈÒÎÂÑÊÎÉ ÌÅÒÐÈÊÈ (íà ñòàðîáåëîðóññêîì ÿçûêå).

Ïåðâûé äîêóìåíò.

ÐÃÀÄÀ. Êîðîííàÿ Ìåòðèêà Ìîñêîâñêîãî àðõèâà Ìèíèñòåðñòâà þñòèöèè, IÂ., Êí. ¹ 2, f. 167. Îïóáëèêîâàíî: Ãðóøåâñüêèé Ì. ʳëüêà êè¿âñüêèõ äîêóìåíò³â XV—XVI â. ïîäàâ Ì. Ãðóøåâñüêèé. „Çàïèñêè Íàóê. Òîâ. ³ì. Øåâ÷åíêà“, ò. XI, 1896, ñòîð. 1—18.

http://chtyvo.org.ua/authors/H...VXVI_v.pdf

https://www.m-hrushevsky.name/.../1450.html


Âñòóïèòåëüíàÿ ÷àñòü Ì. Ãðóøåâñêîãî (Ñ. 111 hrushevsky.nbuv.gov.ua/cgi-bin/hrushevsky/person.exe?C21COM=2&I21DBN=ELIB&P21DBN=ELIB&Z21ID=&Image_file_name=DOC/0000956.pdf ):

[q]

Ãðàìîòà 1450ð. äàíà ñëóç³ Ëàðèâîíó Âåëàâñüêîìó (Âàëàâñüê â ïîâ[³ò³] Ìîçèðñüê³ì, â áàñåéí³ Ñëîâå÷í³) ³ âèçâîëÿº éîãî â³ä îáîâ’ÿçê³â, ùî ëåæàëè íà ñëóãàõ, ñåáòî íà âèù³é, çàìîæí³ø³é âåðñòâ³ ñåëÿíñòâà (ùî áóëà â³ëüíà â³ä “òÿãëà” ³ íàòîì³ñòü íåñëà ñïåö³àëüí³ “ñëóæáè” ³ îáîâ’ÿçêè) — â³í íå ìຠïëàòèòè “ïîïëàò³â” ³ â³äáóâàòè ñëóæá ( “ïîøëèí” — äàâíî óñòàâëåíèõ ñëóæá) ïðè çàìêó ×îðíîáèëüñüê³ì: íå ìຠäàâàòè ï³äâîä, àí³ âèõîäèòè íà ñòîðîæó (ñòîðîæà áóâàëà äâî¿ñòà — ñòåðåãòè çàìîê ³ ñòåðåãòè òàòàðñüêèõ øëÿõ³â, — â îïèñ³ ×îðíîáèëüñüêîãî çàìêó X V I â. çãàäóºòüñÿ ëèøå ïåðøà1); â³í ïåðåõîäèòü â óïðèâ³ëåéîâàíó âåðñòâó — áîÿðñüêó, òîä³ ùå íå â³äãðàíè÷åíó ð³çêî â³ä âåðñòâè ñëóæåáíî¿, ç ëåãêèì ïåðåõîäîì ç îäíî¿ â äðóãó; ñëóæáà áîÿðñüêà ìຠîçíà÷àòè òóò, ìàáóòü, ñëóæáó â³éñüêîâó, õî÷ ï³çí³øå ì³æ áîÿðàìè çíàõîäèìî ³ ò. çâ. ïóòíèõ*, ùî â³äáóâàëè ³íø³, íå â³éñüêîâ³ ñëóæáè2. Ïîòîìêè ñüîãî Ëàðèâîíà çâóòüñÿ çåì’ÿíàìè, ï³çí³øå — øëÿõòîþ; àëå âîíè íàëåæàëè äî äð³áíî¿ ò. çâ. îêîëè÷íî¿ øëÿõòè îâðóöüêî¿*, ùî åêîíîì³÷íèì ñâî¿ì ñòàíîì íåáàãàòî ð³çíèëàñÿ â³ä ñåëÿíñòâà, ³ ñòàðîñòè âñå õîò³ëè ¿¿ ï³ä ñâîþ þðèñäèêö³þ âçÿòè ³ äî ðîá³ò çàìêîâèõ ïðèâåðíóòè, äî ÷îãî, ÿê øëÿõòà, âîíà íå áóëà îáîâ’ÿçàíà. Ãðàìîòè Æè´èìîíòà Àâãóñòà ³ Ãåíð³õà íàëåæàòü äî ÷èñëåííî¿ êàòåãî𳿠àêò³â, ùî áîðîíèëè óïðèâ³ëåéîâàíå ñòàíîâèùå îâðóöüêî¿ øëÿõòè â³ä óçóðïàö³¿ ñòàðîñò3.

[/q]

[q]

Êí[ÿçü] Îëåëüêî êè¿âñüêèé óâ³ëüíÿº ñëóãó ñâîãî Ëàðèâîíà Âåëàâñüêîãî â³ä ïîäàòê³â ³ ðîá³ò òà ïîòâåðäæóº éîãî â ñòàí³ áîÿðñüê³ì, â Îâðó÷³, 19 ëþòîãî 1450ð.
Â[åëèêèé]êí[ÿçü]Êàçèìèð çàòâåðäæóº çà çåì ’ÿíèíîì Áóëãàêîì Áåëàâñüêèì (lege: Âåëàâñüêèì) çåìëþ Ñìîëü÷àíñüêó íà îñíîâ³ ëèñòó âîºâîäè êè¿âñüêîãî Ìàðòèíà ¥àøòîâòà, â Òðþêàõ, 3 ìàðòà 1486ð.
Êîð[îëü] Ãåíð³õ çàòâåðäæóº çà çåì ’ÿíàìè: Ïàâëîì òà Ñåìåíîì Áóëãàêîâñüêèìè, Ãðèäêîì Íåëåïîâè÷åì-Ëåâêîâè÷åì òà Ðîäèâîíîì ³ Îõð³ìîì Ãåºâñüêèìè çåìë³ Ëåâêîâñüêó, Ëîâäèêîâñüêó òà îñòð³â Ëèòîâñüêèé, óâ³ëüíÿþ÷è ¿õ íà ï³äñòàâ³ ãðàìîòè êîð[îëÿ] Æè´èìîíòà Àâãóñòà â³ä îâðóöüêîãî çàìêîâîãî ïðèñóäó; â Êðàêîâ³, 18 ìàðòà 1574ð.

“Ãåíðûêú, Áî(æ î)þ ìèë(îñò)þ êîðîë ïîëñêè. Îçíàéìóåìû òûìú ëèñòîìú íàøèìú âñèìú âîáåö è êàæäîìó ç îñîáíà, êîìó òîãî âåäàòè íàëåæèò, íèíåøíèìú è íà ïîòîìú áóäó÷èì, èæú óêàçîâàëè ïåðåä íàìè çåìÿíå íàøè Êèåâñêîãî ïîâåòó íà èìÿ Ïàâåë à Ñåìåí È âàíîâè÷è Áîëãàêî(â)ñêèå, Ãðèäêî Íåëåïîâè÷ Àåâêîâè÷, Ðàäèâîí à Îõðåì Ãååâè÷û çú áðàòåþ ñâîåþ ëèñòú ñëàâíîå, ïàìåòè êíÿçÿ Àëåêñàíäðà Âîëîäèìåðîâè÷à êèåâñêîãî, êîòîðûé ëèñòîì ñâîèìü ïðîäêà èõú Ëàðèâîíà Âàëåâñêîãî, ñ êîòîðîãî îíú (sic!)* ïîêîëåíÿ âûøëè, âûçâîëèòå ðà÷èëú îò âñÿêèõ ðîáîò è ïîâèííîñòåé, à çîñòàâèò èõú ðà÷èë íà ñëóæáå øëÿõåòñêîé, à äðóãèé ëèñòü — ïîòâåðæåíå ñëàâíîå ïàìåòè Êàçèìåðà êîðîëÿ åãî ìë., ïðîäêà íàøîãî, êîòîðû(ì) ëèñòîìú ñâîèìú Êàçèìèð êð. åãî ìë. ïðàäåäó èõú, çåìÿíèíó îâðóöêîìó, íà èìÿ Áóëãàêó Áåëàâñêîìó ïîòâåðäèò ðà÷èë çåìëþ èõ îò÷èçíóþ íà èìÿ Ñìîë÷àíñêóþ âîäëóãú ëèñòó íà îí ÷àñú âîåâîäû êèåâñêîãî ïàíà Ìàðòèíà Êãàøòîëòà, ÿêî òî íà òûõú ëèñòåõú øèðåé îïèñàíî åñòü, êîòîðûå ñëîâî îò ñëîâà òàêú ñÿ â ñîáå ìàþòü: Ì û Àëåêñàíäðî Âîëîäèìåðîâè÷ú ïîæàëîâàëè åñìî í(à) òî(ãî) ñëóãó Ëàðèâîíà Âåëà(â)ñêîãî: íå íàäîáå åìó íàì ç ñëóãàìè ñëóæáû ñëóæèòå à ïîïëàòîâú ïëàòèòè è èíûõ íèêîòîðûõú ïîøëèí â ×îðíîáûëè íå âåëåëè: ïîäâîäà(ìè), íè ñòåðå÷è, ñëóæèòå åìó ñëóæáà ç áîÿðû. È íà òî äàëè åñìî åìó ñå(ñ) íàøú ëèñòü ç íàøîþ ïå÷àòþ, ïîòâåðäæàþ÷è åþ ê áîÿðîìú. È ïèñàí ó Âîâðó÷îìú ôåâðàëÿ äåâÿòîãîíàäöÿò äíÿ èíäèêúòà òðåòåãîíàäöÿòü. Ñàìú Êàçèìèð, Áî(æ î)þ ìèëîñòþ êîðîë ïîëñêèé, âåëèêèé êíÿçü ëèòîâñêèé, ðóñêèé, êíÿæÿ ïðóñêîå, æîìîèòñêèé è èíûõú. Íàìåñòíèêó Âîâðóöêîìó ïàíó Ðîìàíó Èâàøêåâè÷ó. Áèëú íàìú ÷îëîìú çåìÿíèí âúðóöêèé íà èìÿ Áóëãàêú Áåëàâñêèé è ïîâåäèëú íàìú, øòîæú çåìëÿ åãî îò÷èçíàÿ íà èìÿ Ñìîë÷àíñêàÿ îò íåãî áûëà ïðî÷ü îòûøëà. È êàê íåáîæ÷èêú ïàí Ìàðòèíú Êãàøòîëòîâè÷ Êèåâ îò íàñ äåðæàëú, è î òîìú äîâåäàâøè ñå è ïðàâà äîñìîòðåâøè è ñâàòêîâú îïûòàâøè, òóþ çåìëþ åìó äàëü. È ëèñòú ïàíà Ìàðòèíîâ íà òóþ çåìúëþ ïåðåä íàìè êëàëú è ïðîñèë íàñ, àáûõìî òóþ çåìëþ åìó ïîòâåðäèëè íàøèìú ëèñòîì. È ìû ïàíà Ìàðòèíîâà ëèñòó âûñëóõàâøè è òóþ çåìúëþ åìó ïîòâåðæàåìú ñèìú íàøèìú ëèñòîìú, íåõàé îí òóþ çåìëþ äåðæèò è íàìú ñ òîãî ñëóæèòü ïî òîìó, ÿêú ïåðâî òîãî ñ òîå çåìëè ñëóæáà øëà. Ïèñàí â Òðîöåõú ìöà ìàðöà òðåòåãî äíÿ èíäèêúòà ÷åòâåðòîãî. Êó òîìó òåæ ïîâåäåëè ïåðåä íàìè ïðåðå÷îíûå çåìÿíå íàøè êèåâñêèå, èæ âëàñòíóþ îò÷èçíóþ çåìëþ ñâîþ íàçâàíóþ Ëå(â)êî(â)ñêóþ , Ë î (â)äèêî(â)ñêóþ è îñòðîâ Ëè(òîâ)ñêèé ç äàâíûõú ÷àñîâ îä ïðîäêîâú ñâîèõú äåðæàòü è ñïîêîéíå îò êîëêîäåñÿò ëåòü ç áðàòåþ ñâîåþ óæèâàþò, è ñëóæáó íàøó çåìñêóþ âîºííóþ çàðîâíî ç èíøèìè çåìÿíû øëÿõòîþ êèåâñêîþ çàâæäû ñëóæèâàëè, áóäó÷è ïîä ïðèñóäîìú ñóäó êèåâñêîãî òàêú çåìñêîãî ÿêî è êãðîäñêîãî, à òåïåð äåé èìú íåêîòîðûå çåìÿíå êèåâñêèå â òîìú òðóäíîñò çàäàþòü, ïðèòÿãàþ÷è èõú äî ñóäó èìú íå íàëåæíîãî, ïåðåä äåðæàâöó îâðóöêîãî, êó âåëèêîé êðèâäå è óáëèæåíþ âîëíîñòåé èõú. È ïîêàçîâàëè ïåðåä íàìè ëèñòû ñëàâíîå ïàìåòè êîðîëÿ åãî ìèëîñòè Æèêãèìîíòà Àâãóñòà, äî äåðæàâåö îâðóöêèõú ïèñàíûå, àáû èõ ïîä ïðèñóä ñâîé äî çàìêó Îâðóöêîãî íå ïðèìóøàëú, àëå æåáû ñå ïåðåä ñóäîì Êèåâñêèìú âîäëóãü çäàâíà çâûêëîãî îáû÷àþ ñóäèëè çàðîâíî ç ü³íîþ øëÿõòîþ êèåâñêóþ (sic). È áèëè íàì ÷îëîìú ïîìåíåíûå çåìÿíå íàøè êèåâñêèå, àáûõìî èõ ïðè âîëíîñòÿõ øëÿõåòñêèõú, îä ïðîäêîâ íàøèõ èìú íàäàíûõ, òàêæå òåæ è ïðè òûõ èìåíÿõú èõú îò÷èçíûõ, çåìëÿõú íàçâàíûõ, òî åñòü çåìëè Ñìîë÷èíñêîé, çåìúëè Ë å(â)êî(â)ñêîé, çåìúëè Ëîâäèê(îâ)ñêîé è îñòðîâå Ëè(òîâ)ñêîìú, êîòîðèõú îíè îä ïðåäêîâ ñâîèõ ç âå÷íûõú ÷àñîâú â äåðæàíþ è óæèâàíþ ñóò, çîñòàâèâøè òî èì, ëèñòîìú ïðèâèëååìú íàøèìú íà âå÷íîñò ïîòâåðäèòè âåëåëè, ÿêîæ è âîåâîäà êèåâñêèé âåëìîæíûé Êîíñòàíòûí êíÿæà Îñòðîçêîå, áóäó÷è îâäå ïðè íàñ íà êîðîíàöûè íàøîé, çà íèìè ñÿ ïðè÷èíÿë, ïîâåäàþ÷è, èæ îíè çäàâíà çàðîâíî çú øëÿõòîþ âîåâîäñòâà Êèåâñêîãî ñëóæáó çåìúñêóþ âîåííóþ ñëóæèâàëè è î âñÿêíå ðå÷è ïåðåä ñóäîìú çåìúñêèìú è êãðîäñêèìú êèåâñêèìú ñïðàâîâàëè ñå. Ì û òåäû, âçÿâøè â òîìú ïåâíóþ âåäîìîñòü îò âîåâîäû êèåâñêîãî è îò èíûõ ïàíîâ ðàäíûõ êîðîííûõú, âèäå÷è òîãî áûòü ðå÷ü ñëóøíóþ, âûðîçóìåâøè è îáà÷èâøè òî ç ëèñòîâ ïðîäêîâú íàøèõú, èæú îíè çäàâíà ñóòü çåìÿíå øëÿõòà ïîâåòó Êèåâñêîãî, ç ëàñêè íàøîå ã(îñïî)ä(àð)ñêîå çà ðàäîþ è ïðè÷èíîþ ïàíîâ ðàä íàøèõú êîðîííûõú, íà òîìú ñîéìå êîðîíàöûè íàøîå ïðè íàñú áóäó÷èõú, ïðåðå÷îíûõú çåìÿíú êèåâñêèõú ç áðàòåþ è ïîòîìúñòâîìú èõú ïðè âøåëÿêèõú âîäíîñòÿõú è ñâîáîäàõ øëÿõåòñêèõú, çäàâíà îä ïðîäêîâú íàøèõú øëÿõúòå êèåâñêîå íàäàíûõ è ïðè óíèåé, àëáî çëó÷åíþ âåëèêîãî êíÿçñòâà Ëèòîâñêîãî è êíÿçñòâà Êèåâñêîãî ñ êîðîíîþ Ïîëñêîþ, çà ïàíîâàíÿ ñëàâíîå ïàìåòè Æèêãèìîíòà Àâãóñòà, êîðîëÿ åãî ìèëîñòè, ïîïðèñåæîíûõ è óïðèâèëååâàíûõ, òàê òåæ è ïðè òûõú èìåíÿõú è çåìúëÿõú èõú îò÷ûçíûõú âûøåé ìåíåíûõú, êîòîðûõú îíè ç äàâíûõ ÷àñîâú â äåðæàíþ è óæèâàíþ ñóòü, çîñòàâèëè åñìî, ÿêîæ è òûìú íèíåøíèì ëèñòîìú íàøèìú çîñòàâóåìû è ïîòâåðæàåìû íà âå÷íîñòü; òàêú èæú ïðåðå÷åíûå çåìÿíå êèåâñêèå ç áðàòåþ ñâîåþ, òàêú âñè ñïîëîìú, ÿêî è êîæäûé çîñîáíà, äåòè è ïîòîìêîâå èõú ïîìåíåíûå çåìëè ñâîå(è) îò÷èçíûå, òî åñòü çåìúëþ Ñìîë÷èíñêóþ, Ëå(â)êîâñêóþ, Ëî(â)äèêî(â)ñêóþ è îñòðîâ Ëèòîâñêèé çî âñèìè ïîæèòêè è äîõîäû òàêú, ÿêî ñå òûå çåìúëè çäàâíà ñàìè â ñîáå â ïîæèòêîõú, îáûõîäåõú è â øåðîêîñòè êãðóíòîâú ìàþò, ç ëåñàìè, ðåêàìè, îçåðû, ç ñåíîæàòìè, ç ëîâû ðûáíûìè è çâåðèííèìè, ç áîáðîâûìè ãîíû, ìàþòü äåðæàòè è âñÿêèõú ñâîáîä è âîäíîñòåé øëÿõåòñêèõú, îä ïðîäêîâú íàøèõ êíÿçñòâà Êèåâñêîãî îáûâàòåëå[ì] íàäàíûõ, óïðèâèëååâàíûõ, ïîïðèñåæîíûõú è ñòàòóòîìú îïèñàíûõú, óæèâàòè è â íèõ ñÿ âåñåëèòè ñïîäîì ðîâíî çî âñèìè îáüþàòåëìè øëÿõòîþ çåìúëè Êèåâñêîå íà âå÷úíûå ÷àñû, ñëóæà÷è íàì ãîñïîäàðó è ðå÷è ïîñïîëèòåº ñëóæáó çåìúñêóþ âîºííóþ. Òàêú òåæ âî âñÿêèõú ðå÷àõú è ñïðàâàõú ñâîèõú ïåðåä ñóäîìú çåìñêèìú àëáî êãðîäñêèìú êèåâñêèìú ñïðàâîâàòè ñå ìàþòü, à ïåðåä ñóäîìú èìú íå íàäåæíûìú, ÿêî ïåðåä óðÿäîìú çàìúêó Îâðóöêîãî è íèãäå èíäå íå ïîâèííè ñòàíîâèòè ñÿ è ñïðàâîâàòè ñå, îêðèìú åñëèáû ðîêè çåìñêèå ñóäîâûå àëáî êãðîäñêèå òàìú â çàìúêó Îâðóöêîìú çú çåçâîëåíÿ âñèõú îáûâàòåëåé àëáî ç ðîñêàçàíÿ íàøåãî áûëè ñóæîíû. È íà òî åñìî ïðåðå÷îíûìú çåìÿíîìú íàøèìú êèåâñêèìú, áðà(ò)è è ïîòîìêîìú èõú äàëè òîòü íàøú ëèñòú, äî êîòîðîãî íà ñâåäåöòâî è ïå÷àòü íàøó êîðîííóþ ïðèâåñèòè åñìî ðîñêàçàëè. Äàíú â Êðàêîâå äíÿ îñìîãîíàäöàòü ìàðöà ìѣñÿöà ðîêó îò íàðîæåíÿ Ñûíà Áîæ. òûñå÷à ïÿò ñîòü ñåìäåñÿò ÷åòâåðòîãî, à ïàíîâàíÿ íàøåãî ðîêó ïåðøîãî, ïðè áûòíîñòè ïàíîâ ðàä íàøèõú êîðîííûõú è âåëèêîãî êíÿçòâà Ëèòîâñêàãî, äóõîâíûõú è ñâåöêèõú, à ïîñëîâú çåìñêèõú, íà ñîéìå ñïîëíîìú êîðîíàöûè íàøîå ïðè íàñú áóäó÷èõ. Äàí ÷åðåç ðóêè âåëìîæíîãî Âàëåíòîãî Äåìáèíñêîãî ç Äåáÿíú, êàíöëåðà êîðîíû Ïîëñêîå, ñòàðîñòû âà(ð)òå(í)ñêîãî."

Êîðîííà ìåòðèêà Ìîñêîâñüêîãî àðõ³âó ̳í³ñòåðñòâà ñïðàâåäëèâîñò³, ² Â., êí. ¹ 2, f. 167.

[/q]

Âòîðîé äîêóìåíò.

[q]

1 èþëÿ 1501 ãîäà.

Áîÿðèíó Êèåâñêîìó ßöêó Ìåæþ, íà ëþäè Ëàâðèíà à ßíêà Äàâèäêîâè÷îâú ó âú Îâðóöêîìú ïîâåòå, äî æèâîòà.

Àëåêñàíäðú Áîæèþ ìèëîñòèþ.

Íàìåñòíèêó Âðóöêîìó, êíÿçþ Ãðèãîðèþ Áîðèñîâè÷ó Ãëèíñêîìó. Áèëú íàìú ÷îëîìú áîÿðèíú Êèåâñêèé ßöêî Ìåæü è ïðîñèëú âú íàñú ëþäåé ó âú Îâðóöêîìú ïîâåòå, íà èìÿ Ëàðèâîíà à ßíêà Äàâèäêîâè÷îâú è çú èõú áðàòèåþ è áðàòàíèöû, è ïîâåäèëú ïåðåäú íàìè, øòîæú òûè ëþäè ñëóæàòü íàìú îäíîþ ñëóæáîþ, à äàþòü íàìú äàíè òðèäöàòü è øåñòü âåäåðú ìåäó è êú çàìêó íàøîìó ïî òðè äíè îðàòè, è æàòè, è æèòà âîçèòè, è ñåíà êîñèòè, è ìîëîòèòè õîäÿòú, è ëåäú êîëþòú, è îãîðîäú ãîðîäÿòú, è èíûå ñëóæáû êú çàìêó íàøîìó ñëóæàòü, è áèëú íàìú ÷îëîìú, àáûõìî åìó òûè ëþäè äàëè. Èíî ìû åìó òûè ëþäè, íà èìÿ Ëàðèâîíà à ßíêà è çú èõú áðàòèåþ è çú áðàòàíèöû äàëè, è çú èõú çåìëÿìè, è çú äàíüìè, è ñëóæáàìè, è ñî âñèìú ïîòîìó, êàêú îíú âú íàñú ïðîñèëú, äî åãî æèâîòà, è òû áû åìó âú òûè ëþäè óâåçàíèå äàëú.

Ïèñàíú ó Âèëíè, âú ëåòú 7009, ìèñÿöà Èþëü 1 äåíü. Èíäèêòú 4.

Ïðàâèëú ìàðøàëîêú äâîðíûé, íàìåñòíèêú Óòåíñêèé, êíÿçü Ìèõàèëú Ëüâîâè÷ú.

Ëèòîâñêàÿ Ìåòðèêà. Êí. Çàï. Êîð. V. Ëèñò 196 (êîï. 287)- 594.

[/q]

Âûâîäû çà íàñ ñäåëàë âûäàþùèéñÿ èñòîðèê Ì. Ãðóøåâñêèé. Ïîÿñíåíèÿ íàïèøó ëè÷íî.