Литовская метрика № 35 (1551–1558) / Metryka Litewska

Карточка № 39 · часть 1/2

Карточка № 39. Подтверждение Бресту магдебургского права с копиями прежних привилеев; окончание отсутствует


Листы рукописи / Karty rękopisu
Поздняя карандашная фолиация / Późniejsza foliacja ołówkowa: 66v–71

Примечание к датам / Uwaga o datach
Даты с [?] прочитаны неуверенно и могут быть неверны: OCR плохо распознаёт буквенные цифры. Это относится и к датам в описании ниже. / Daty z [?] odczytano niepewnie i mogą być błędne: OCR słabo rozpoznaje cyfry literowe. Dotyczy to również dat w poniższych opisach.

Даты — нынешняя запись и более ранние документы
Подтверждаемый документ: 1390-08-15 [?]
Подтверждаемый документ: 1408-01-26
Подтверждаемый документ: 1440-07-22 [?]
Подтверждаемый документ: 1505-03-15 [?]
Дата другого события/документа: Кавычки после 1551 в предыдущей строке; заголовок 1551

Лица, роли и должности — имена и именования
Латинская форма в источнике: «Zalus[s?]ie» — канцелярская рука; должность / сведения: канцлер двора
Латинская форма в источнике: «Sigismundus Augustus» — выдавший документ; должность / сведения: король польский, великий князь литовский
Латинская форма в источнике: «Wladislaus / Wladislai Jagiellonis» — выдавший включённый документ; должность / сведения: король польский
Латинская форма в источнике: «Alexander als Withowd» — выдавший включённый документ; должность / сведения: великий князь литовский и русский
Латинская форма в источнике: «Casimirus» — выдавший включённый документ; должность / сведения: великий князь литовский
Латинская форма в источнике: «Alexander» — выдавший включённый документ; должность / сведения: король польский, великий князь литовский
Латинская форма в источнике: «Sigismundus» — выдавший включённый документ; должность / сведения: король польский, великий князь литовский
Латинская форма в источнике: «Spie[th?]kone» — свидетель включённого документа; должность / сведения: воевода краковский
Латинская форма в источнике: «Petro Kmitha» — свидетель включённого документа; должность / сведения: каштелян люблинский
Латинская форма в источнике: «Dragossio» — свидетель включённого документа; должность / сведения: судья краковский
Латинская форма в источнике: «Krzeslao» — свидетель включённого документа; должность / сведения: подсудок краковский
Латинская форма в источнике: «Paschkone» — свидетель включённого документа; должность / сведения: каштелян бечский
Латинская форма в источнике: «Dimitrio» — свидетель включённого документа; должность / сведения: подскарбий-заместитель
Латинская форма в источнике: «Mingailone» — свидетель включённого документа; должность / сведения: доблестные и благородные мужи
Латинская форма в источнике: «Giedimino» — свидетель включённого документа; должность / сведения: доблестные и благородные мужи
Латинская форма в источнике: «Monvido» — свидетель включённого документа; должность / сведения: доблестные и благородные мужи
Латинская форма в источнике: «C[u/a]parna» — свидетель включённого документа; должность / сведения: маршалок двора
Латинская форма в источнике: «Giedigaldone» — свидетель включённого документа; должность / сведения: господарские земяне
Латинская форма в источнике: «Oliechnone» — свидетель включённого документа; должность / сведения: господарские земяне
Латинская форма в источнике: «Martino» — свидетель включённого документа; должность / сведения: епископ медницкий
Латинская форма в источнике: «Nicolao Radziwilowicz» — свидетель включённого документа; должность / сведения: воевода троцкий
Латинская форма в источнике: «Stanislao Janowicz» — свидетель включённого документа; должность / сведения: староста жомойтский
Латинская форма в источнике: «Michaele Lwowicz» — свидетель включённого документа; должность / сведения: маршалок двора ВКЛ
Латинская форма в источнике: «Georgio La[s/c?]lowicz» — свидетель включённого документа; должность / сведения: державца меречский
Латинская форма в источнике: «Stanislao Hlebowicz» — свидетель включённого документа; должность / сведения: воевода полоцкий
Латинская форма в источнике: «Stanislao Pietraszkowicz» — свидетель включённого документа; должность / сведения: маршалок
Латинская форма в источнике: «Alberto Gasstolt» — свидетель включённого документа; должность / сведения: подчаший великого княжества

География — владения, границы, места выдачи и должности
форма в источнике: «Ciuitatis Bræsten» — юрисдикция владения
форма в источнике: «villam nostram Koslowicze» — название в контексте акта
форма в источнике: «supra fluvium Bug» — природная граница
форма в источнике: «Lublinensium» — упомянутое место
форма в источнике: «Actum Cracoviae» — место выдачи документа
форма в источнике: «Datum Vilna» — место выдачи документа
форма в источнике: «in Troki» — место выдачи документа
форма в источнике: «in Brzesczie» — место выдачи документа
форма в источнике: «Mednicen» — территория должности
форма в источнике: «Trocensi» — территория должности
форма в источнике: «Samogitiae» — территория должности
форма в источнике: «in Mieres» — территория должности
форма в источнике: «Polocensi» — территория должности
форма в источнике: «Bieczen» — территория должности
форма в источнике: «Lublinen» — территория должности
форма в источнике: «Cracovien» / «Cracoviensibus» — территория должности
форма в источнике: «Poloniae» — упомянутое место
форма в источнике: «Sendomiriae» — упомянутое место
форма в источнике: «Siradiae» — упомянутое место
форма в источнике: «Lanciciae» — упомянутое место
форма в источнике: «Cuiauiæ» — упомянутое место
форма в источнике: «Pomeræniae» — упомянутое место
форма в источнике: «Lithuaniae» — упомянутое место
форма в источнике: «Russiae» — упомянутое место
форма в источнике: «Prussiae» — упомянутое место
форма в источнике: «Masoviae» — упомянутое место

Описание акта (RU): обстоятельства, права, обязанности и результат
Сигизмунд Август подтвердил Бресту Магдебургское право и прежние городские вольности. Бурмистры, радцы и мещане предъявили опечатанные привилеи и просили переписать их дословно, чтобы сохранить от ветхости и течения времени. Акт включает пять исторических документов с разными условиями.

Привилей Владислава Ягайлы из Кракова 1390 г. переводит город на Магдебургское право и освобождает от территориальных судов. Мещане отвечают перед войтом, а войт — перед королём по опечатанному вызову; войту даны уголовные полномочия. К городу присоединены 60 франконских ланов для измерения и расчистки. После отдельно предоставленной льготы с каждого ежегодно на святого Мартина требуется один «ferto» грошей; продолжительность льготы не названа.

Грамота Витовта из Вильны 1408 г. сохраняет прежнее право для лиц, не подчинённых немецкому праву. В смешанном споре территориальный уряд заседает вместе с войтом и такую сторону судят по её собственному праву. Городу навечно дана соседняя деревня «Koslowicze» с угодьями и доходами, а также постригальня сукна и воскотопня. Чинш и городская подать определяются по образцу других городов, особенно Люблина.

Казимир в Троках в 1440 г. подтверждает городскую судебную самостоятельность и полномочия войта, сохраняя права княжества. Александр в Бресте в 1505 г., отвечая на жалобы о вызовах в чужие суды, запрещает должностным лицам нарушать немецкое право горожан: католики и русины, имеющие это право, отвечают перед королём либо назначенным им судом.

Последний документ, Сигизмунда I, начинается переводом с руського на латинский, но обрывается. Рукопись прямо отмечает отсутствие окончания; дальнейшие права и дата этой грамоты не восстанавливаются. Собственная дата и окончание внешнего подтверждения также не сохранились. Поздний реестр относит его к 1551 г.; это атрибуция реестра.

Wersja polska · nr 39


Daty — bieżący wpis i wcześniejsze dokumenty
Dokument potwierdzany: 1390-08-15 [?]
Dokument potwierdzany: 1408-01-26
Dokument potwierdzany: 1440-07-22 [?]
Dokument potwierdzany: 1505-03-15 [?]
Data innego zdarzenia/dokumentu: zapis daty w karcie: «Кавычки после 1551 в предыдущей строке; заголовок 1551»

Osoby — przyjęte formy imion i zapis urzędów w źródle
Zalus[s?]ie — ręka kancelaryjna; urząd / informacje: kanclerz dworu
Sigismundus Augustus — wystawca dokumentu; urząd / informacje: król polski, wielki książę litewski
Wladislaus / Wladislai Jagiellonis — wystawca dokumentu wpisanego; urząd / informacje: król polski
Alexander als Withowd — wystawca dokumentu wpisanego; urząd / informacje: wielki książę litewski i ruski
Casimirus — wystawca dokumentu wpisanego; urząd / informacje: wielki książę litewski
Alexander — wystawca dokumentu wpisanego; urząd / informacje: król polski, wielki książę litewski
Sigismundus — wystawca dokumentu wpisanego; urząd / informacje: król polski, wielki książę litewski
Spie[th?]kone — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: wojewoda krakowski
Petro Kmitha — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: kasztelan lubelski
Dragossio — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: sędzia krakowski
Krzeslao — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: podsędek krakowski
Paschkone — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: kasztelan biecki
Dimitrio — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: zastępca podskarbiego
Mingailone — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: dzielni i szlachetni mężowie
Giedimino — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: dzielni i szlachetni mężowie
Monvido — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: dzielni i szlachetni mężowie
C[u/a]parna — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: marszałek dworu
Giedigaldone — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: ziemianie hospodarscy
Oliechnone — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: ziemianie hospodarscy
Martino — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: biskup miednicki
Nicolao Radziwilowicz — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: wojewoda trocki
Stanislao Janowicz — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: starosta żmudzki
Michaele Lwowicz — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: marszałek dworu WKL
Georgio La[s/c?]lowicz — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: dzierżawca merecki
Stanislao Hlebowicz — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: wojewoda połocki
Stanislao Pietraszkowicz — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: marszałek
Alberto Gasstolt — świadek dokumentu wpisanego; urząd / informacje: podczaszy wielkiego księstwa

Geografia — majątki, granice, miejsca wystawienia i obszary urzędów
Ciuitatis Bræsten — jurysdykcja majątku
villam nostram Koslowicze — nazwa w kontekście aktu
supra fluvium Bug — granica naturalna
Lublinensium — miejsce wspomniane
Actum Cracoviae — miejsce wystawienia dokumentu
Datum Vilna — miejsce wystawienia dokumentu
in Troki — miejsce wystawienia dokumentu
in Brzesczie — miejsce wystawienia dokumentu
Mednicen — obszar urzędu
Trocensi — obszar urzędu
Samogitiae — obszar urzędu
in Mieres — obszar urzędu
Polocensi — obszar urzędu
Bieczen — obszar urzędu
Lublinen — obszar urzędu
Cracovien / Cracoviensibus — obszar urzędu
Poloniae — miejsce wspomniane
Sendomiriae — miejsce wspomniane
Siradiae — miejsce wspomniane
Lanciciae — miejsce wspomniane
Cuiauiæ — miejsce wspomniane
Pomeræniae — miejsce wspomniane
Lithuaniae — miejsce wspomniane
Russiae — miejsce wspomniane
Prussiae — miejsce wspomniane
Masoviae — miejsce wspomniane

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Zygmunt August potwierdza Brześciowi prawo magdeburskie, swobody i immunitety nadane przez poprzedników, na prośbę burmistrzów, rajców i mieszczan, którzy przedłożyli opieczętowane przywileje. Wpisuje kolejno dokumenty Władysława Jagiełły (Kraków, 15 sierpnia 1390), Aleksandra zwanego Witowdem (Wilno, 26 stycznia 1408), Kazimierza (Troki, 22 lipca 1440), Aleksandra (Brześć, 15 marca 1505 według daty wielkanocnej) oraz początek dokumentu ojca, Zygmunta. Daty kopii podano według kalendarza juliańskiego; własnej daty potwierdzenia nie zachowano. RGADA 6 wpis I/2 datuje je rejestrowo na 1551 i podaje 53 v–58. Nie zastępuje to brakującej własnej daty.

Przywilej 1390 przenosi miasto na prawo niemieckie, wyłącza spod innych urzędów i powierza sądownictwo, także karne, wójtowi odpowiadającemu przed królem po opieczętowanym wezwaniu. Nadaje 60 łanów frankońskich, z corocznym czynszem 1 fertona groszy od łanu na św. Marcina po upływie zwolnienia udzielonego oddzielnym listem. Przywilej 1408 przewiduje różne właściwości prawa według grup mieszkańców; przy mieszanych sprawach z osobą niepodlegającą prawu niemieckiemu wójt sądzi z namiestnikiem/wojewodą lub zastępcą, zachowując prawo zwyczajowe tej osoby i prawa wielkoksiążęce. Nadaje wieś Koslowicze obok Brześcia z gruntami, łąkami, lasami, pożytkami miodowymi, wodami, rybołówstwem i młynami, na wieczność. Czynsze od podzielonych łanów i roczna składka miejska mają wzór miast sąsiednich, szczególnie Lublina; bez nowej oznaczonej sumy. Nadaje postrzygalnię sukna i woskownię z kotłami istniejącymi i przyszłymi oraz dochodami. Kazimierz 1440 ponawia właściwość sądu wójtowskiego z zachowaniem praw książęcych. Aleksander 1505 odpowiada na skargi o pozywanie przed obce sądy, chroni katolików i Rusinów podlegających prawu niemieckiemu oraz potwierdza kompetencje wójta.

Dokument Zygmunta poleca tłumaczyć na łacinę nienaruszony przywilej ruski zawierający dawne potwierdzenia i dodatkowe prerogatywy. Tekst kończy się po początku tłumaczenia, z jawną notą «Hoc privilegium fine caret», bez końcowych postanowień/datowania. Brak końca potwierdzają rejestr ruski i RGADA 4/6. Drobne niepewne formy świadków pozostają oznaczone w indeksie. Koslowicze i quinta odczytano z obrazu: Gemini Kostowicze/quarta to błędy OCR, nie odmienne świadectwa. Brześć jest rzeczywistą jurysdykcją/beneficjentem, Koslowicze nadaniem; Lublin wzorem fiskalnym, miejsca wystawienia i urzędy świadków nie lokalizują nadanej własności.

Сохранённые чтения фрагментов рукописи / Zachowane odczyty fragmentów
Выборочные чтения, с пропусками; не полная транскрипция. / Odczyty wybiórcze, z opuszczeniami; nie pełna transkrypcja.

[Wybrane miejsca; […] opuszczenie.] Wladislai Jagiellonis, Alexandri als Witawdi, Casimiri, Alexandri ac genitoris nostri Sigismundi […] de verbo ad verbum […].

[…] sexaginta mansos franconicos seu laneos […] in Festo Sancti Martini lapsa libertate et expirata […] unus ferto grossorum […].

Actum Cracoviae ipso die Assumptionis Mariae virginis gloriosae […] Millesimo Tricentesimo Nonagesimo […] Alexander als Withowd […] Quos circa ipsum ius prius solitum et consuetum Ruthenicum et Lithuanicum volumus permanere […].

[…] Capitan vel Woiewoda vel eius vicegerens una cum Advocato […] Ruthenus vel Lithuanus […] iure suo Ruthenico vel Lithuanico […] villam nostram Koslowicze […].

[…] rasarium panni, liquefactorium cerae cum caldariis […] Datum Vilna Feria quinta in Crastino Sancti Pauli Conversionis […] Millesimo Quadringentesimo Octavo […].

[…] Curiae Marsalco Giedigaldone Oliechnone […] Casimirus […] Brzesczie […] supra fluvium Bug […].

[…] Cives incolae […] Iuribus tamen nostri Ducatus semper salvis […] Actum et Datum in Troki Feria sexta in Festo Beatae Mariae Magdalenae […] Millesimo Quadringentesimo Quadragesimo.

[…] Alexander […] Aduocatus Proconsul et Consules […] trahuntur ad Iudicia aliena […].

[…] Catholici et Rutheni Ius Theutonicum Civile habentes […] Actum et Datum in Brzesczie Sabbato primo ante Dominicam Ramis Palmarum […] Millesimo Quingentesimo quinto, Regni vero nostri Quarto […].

[…] Alberto Gasstolt Pincerna Magni Ducatus […] Alexander Dei gratia Rex manu propria […] Ruthenico idiomate et caractere scriptum […] in Latinum transferri […] Hoc privilegium fine caret.

Реестровые ссылки — отдельные нумерации / Odsyłacze rejestrowe
Внутренний польский реестр: л. 66
Внутренний кириллический реестр: № 39, л. 53
РГАДА, ф. 389, оп. 4, ч. 1: л. 3[4?]
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2: № I/2, л. 53v–58

Карточка № 40. Подтверждение записи Яна Кемпы жене Софии на половину имущества


Листы рукописи / Karty rękopisu
Поздняя карандашная фолиация / Późniejsza foliacja ołówkowa: 71–72

Даты — нынешняя запись и более ранние документы
Дата другого события/документа: 1558
Дата записи: 1558-09-30

Лица, роли и должности — имена и именования
Николай Корыцкий — покойный отец жены; должность / сведения: покойный благородный
Ян Кемпа — муж, даритель; должность / сведения: войский бельский и войт дорогицкий
Жигимонт Август — выдавший документ; должность / сведения: король польский, великий князь литовский
Остафи — писарь; должность / сведения: Маршалок
София (Зофия), жена Яна Кемпы — жена, получательница; должность / сведения: благородная

География — владения, границы, места выдачи и должности
форма в источнике: «in terris Bielsk» — владение
форма в источнике: «Tribunus Bielscen» — территория должности
форма в источнике: «Aduocatus Drohicien» — территория должности
форма в источнике: «Ruchna» — место выдачи документа

Описание акта (RU): обстоятельства, права, обязанности и результат
30 сентября 1558 Жигимонт Август подтвердил новый имущественный дар Яна Кемпы своей жене Софии, дочери покойного Николая Корыцкого. Кемпа, здоровый умом и телом, добровольно подчинился для этого действия королевской юрисдикции. Дар объяснялся любовью к жене и её услугами. Прежняя запись на 1000 польских флоринов отменялась. Вместо неё жена и её законные наследники получали навечно половину всего нынешнего и будущего имущества мужа, кроме его отцовских владений в Бельской земле. Дар включал движимость, недвижимость, золото, серебро, драгоценности и доходы; получатели могли владеть, дарить, обменивать и продавать его. Муж не сохранял за собой или другими прав на подаренную половину и её доходы. София могла потребовать введения во владение. Документ выдан в «Ruchna» и подписан королём. Где находились подаренные владения, акт не сообщает.

Wersja polska · nr 40


Daty — bieżący wpis i wcześniejsze dokumenty
Data innego zdarzenia/dokumentu: 1558
Data wpisu: 1558-09-30

Osoby — przyjęte formy imion i zapis urzędów w źródle
zapis imienia w karcie: «Николай Корыцкий» — zmarły ojciec żony; urząd / informacje: zmarły szlachetny
zapis imienia w karcie: «Ян Кемпа» — mąż, darczyńca; urząd / informacje: wojski bielski i wójt drohicki
zapis imienia w karcie: «Жигимонт Август» — wystawca dokumentu; urząd / informacje: król polski, wielki książę litewski
zapis imienia w karcie: «Остафи» — pisarz; urząd / informacje: marszałek
zapis imienia w karcie: «София (Зофия), жена Яна Кемпы» — żona, odbiorczyni; urząd / informacje: szlachetna

Geografia — majątki, granice, miejsca wystawienia i obszary urzędów
in terris Bielsk — położenie majątku
Tribunus Bielscen — obszar urzędu
Aduocatus Drohicien — obszar urzędu
Ruchna — miejsce wystawienia dokumentu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
30 września 1558, Ruchna. Zygmunt August zatwierdza osobiste zeznanie Jana Kempy, wojskiego bielskiego i wójta drohickiego, dotyczące zapisu dla jego prawowitej żony Zofii, córki zmarłego Mikołaja Koryckiego. Kempa odwołuje w całości wcześniejszy zapis 1000 florenów liczby i monety polskiej na swoich dobrach. W zamian daje żonie i jej prawowitym następcom wieczyście i nieodwołalnie połowę wszystkich obecnych i przyszłych dóbr, z wyjątkiem swoich dóbr ojczystych w ziemi bielskiej, zachowanych dla niego i jego następców. Dar obejmuje dobra dziedziczne i zastawne, ruchome i nieruchome, złoto, srebro i klejnoty, wszystkie użytki, owoce i dochody. W oddanej połowie nie zachowuje dla siebie ani innych żadnego prawa, własności ani użytkowania. Zofia i jej prawowici następcy mogą ją dziedzicznie posiadać, dawać, darować, zamieniać, sprzedawać i obracać według woli. Może otrzymać wwiązanie przez prawny urząd ziemi, gdzie dobra leżą, kiedy zechce, także bez deputacji urzędu lub sądu. Król zatwierdza wszystkie punkty i klauzule z wieczystą mocą i pieczęcią; podpis Zygmunt August, dopisek «Остафи Маршалок Писа». Rejestry wewnętrzne powtarzają łaciński tytuł; RGADA IV/21 ma rok 1558 i karty 58–59. Dobra darowane nie są nazwane ani geograficznie określone: ziemia bielska dotyczy wyłączenia ojcowizny, Drohiczyn urzędu, Ruchna wydania.

Сохранённые чтения фрагментов рукописи / Zachowane odczyty fragmentów
Выборочные чтения, с пропусками; не полная транскрипция. / Odczyty wybiórcze, z opuszczeniami; nie pełna transkrypcja.

Confirmatio recognitionis a generoso Joanne Kempa Tribuno Bielscen inscriptionis medietatem omnium bonorum suorum Coniugi suae Generosae Zophiae factae perpetuae. […] Sigismundus Augustus […]

[Выборочные буквальные опоры, не полная транскрипция.] Ioannes Kempa Tribunus Bielscen et Aduocatus Drohicien […] coniugi suae legitimae Generosae Sophiae filiae vero Generosi olim Nicolai Korycki mille florenos pecuniae numeri et monetae Polonicalis […] cassat, mortificat et in nihilum redigit […] medietatem omnium bonorum quae nunc habet et in post quacunque ratione habere possit. Exceptis tamen bonis eiusdem paternis quae in terris Bielsk habet quae pro se ac pro successoribus suis reservat […] perpetua et irrevocabili donatione […] haereditariorum et obligatoriorum mobilium et immobilium nec non auri argenti clenodiorum et [argentalium?] […]

[Выборочные буквальные опоры, не полная транскрипция.] […] per quodpiam legitimum officium illius terrae ubi ipsa bona eius consistunt etiam sine cuiusvis Officii aut Iudicii deputatione […] quandoquunque ipsa Generosa Zophia voluerit […] approbamus et confirmamus […] Actum et Datum in Ruchna Die xxx Mensis Septembris Anno Domini 1558. Sigismundus Augustus Rex. Остафи Маршалок Писа.

Реестровые ссылки — отдельные нумерации / Odsyłacze rejestrowe
Внутренний кириллический реестр: № 40, л. 58
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2: № IV/21, л. 58–59

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний польский реестр; кадр 12
Внутренний кириллический реестр; кадр 60
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 194
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 195
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 196
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2; кадр 0205 (левая половина)

Рукопись LVIA / Rękopis LVIA

Карточка № 42. Привилей князю Андрею Ивановичу Озерецкому на Дусеты ленным правом


Листы рукописи / Karty rękopisu
Поздняя карандашная фолиация / Późniejsza foliacja ołówkowa: 73–73v

Даты — нынешняя запись и более ранние документы
Дата другого события/документа: « » (после 1557 строки IV 22)
Дата записи: 1551-11-16

Лица, роли и должности — имена и именования
«панъ Миколай Радивилъ» — ходатай; должность / сведения: воевода виленьский маршалок земский канцлер Великого Князства Литовского
«панъ Миколай Юревич Радивилъ» — ходатай; должность / сведения: воевода троцкий
Иван Горностай — ходатай; должность / сведения: воевода новгородский маршалок дворный подскарбий земский
Сигизмунд Август — выдавший документ; должность / сведения: король польский великий князь литовский
«князь Андрей Иванович Озерецкий» — проситель и получатель пожалования; должность / сведения: державца [рошский?]
«князь Иванъ Баратинский» — прежний держатель
Сигизмунд I — упомянутый прежний государь

География — владения, границы, места выдачи и должности
Дусеты / Дусету — название в контексте акта
у Вутенскомъ повете — юрисдикция владения
форма в источнике: «w Wilenskim Powetie» — упомянутое место
Писанъ у Вильни — место выдачи документа
державца [рошский?] — территория должности
воевода троцкий — территория должности
воевода новгородский — территория должности

Описание акта (RU): обстоятельства, права, обязанности и результат
16 ноября 1551 король дал князю Андрею Ивановичу Озерецкому Дусеты в Вутенском повете на вечное ленное право за многолетнюю военную службу. Ранее имение держал князь Иван Баратинский; Озерецкий предъявил прежнюю данину и просил закрепить двор навечно. Наградой отмечались его службы прежнему и нынешнему королям, включая ротмистровство над оплачиваемыми людьми и опасные походы против неприятелей. Вместе с двором передавались земли, зависимые люди, невольная челядь, подачки и доходы. Право распространялось на князя, жену, сыновей и законных наследников; дочери были прямо исключены. Князь мог расширять и улучшать владение, но обязан был нести с него земскую службу. В поздних реестрах есть расхождения: польский называет иной повет, RGADA повторяет год 1557 вместо собственной даты 1551.

Wersja polska · nr 42


Daty — bieżący wpis i wcześniejsze dokumenty
Data innego zdarzenia/dokumentu: zapis daty w karcie: «« » (после 1557 строки IV 22)»
Data wpisu: 1551-11-16

Osoby — przyjęte formy imion i zapis urzędów w źródle
Mikołaj Radziwiłł — osoba wstawiająca się; urząd / informacje: wojewoda wileński, marszałek ziemski, kanclerz WKL
Mikołaj Jurewicz Radziwiłł — osoba wstawiająca się; urząd / informacje: wojewoda trocki
Iwan Hornostaj — osoba wstawiająca się; urząd / informacje: wojewoda nowogródzki, marszałek dworny, podskarbi ziemski
Zygmunt August — wystawca dokumentu; urząd / informacje: król polski, wielki książę litewski
Andrzej Iwanowicz Ozierecki — proszący i odbiorca nadania; urząd / informacje: dzierżawca, nazwa „рошский” niepewna
Iwan Baratyński — poprzedni posiadacz
Zygmunt I — wspomniany poprzedni władca

Geografia — majątki, granice, miejsca wystawienia i obszary urzędów
zapis źródłowy: «Дусеты» / «Дусету» — nazwa w kontekście aktu
zapis źródłowy: «у» «Вутенскомъ» «повете» — jurysdykcja majątku
w Wilenskim Powetie — miejsce wspomniane
zapis źródłowy: «Писанъ» «у» «Вильни» — miejsce wystawienia dokumentu
zapis źródłowy: «державца» [«рошский»?] — obszar urzędu
zapis źródłowy: «воевода» «троцкий» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «воевода» «новгородский» — obszar urzędu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
16 listopada 1551, Wilno, indykcja 10. Zygmunt August nadaje księciu Andrzejowi Iwanowiczowi Oziereckiemu dwór Dusiety w powiecie wuteńskim na wieczne prawo lenne. Książę przedstawił wcześniejszą daninę na dwór, poprzednio trzymany przez księcia Iwana Baratyńskiego, i prosił o trwałe nadanie. Za nim wstawiają się Mikołaj Radziwiłł, wojewoda wileński, marszałek ziemski i kanclerz, Mikołaj Jurewicz Radziwiłł, wojewoda trocki, oraz Iwan Hornostaj, wojewoda nowogródzki, marszałek dworny i podskarbi ziemski. Król wynagradza wierną służbę zmarłemu Zygmuntowi i obecnemu królowi, zwłaszcza rotmistrzostwo nad ludźmi pieniężnymi oraz niebezpieczną służbę przeciw nieprzyjaciołom bez oszczędzania krwi i życia. Nadanie obejmuje niewolną czeladź, dworską rolę, ludzi ze wszystkimi daninami i pożytkami, ziemie puste i pozostałe przynależności w zakresie poprzedniego trzymania i wwiązania. Otrzymuje je sam książę, jego żona, synowie i ich prawowici następcy, z wyraźnym wyłączeniem potomstwa żeńskiego, córek. Może dwór trzymać, użytkować, rozszerzać i ulepszać; z dóbr ma pełnić służbę ziemską. Pieczęć królewska, formuła podpisu ręki królewskiej, podpis Iwan Hornostaj. Wewnętrzny ruski rejestr zgadza się co do powiatu wuteńskiego; polski dosłownie pisze Wilenskim Powetie, zachowane jako różnica. RGADA IV/23 ma powtórzony rok 1557 z poprzedniej pozycji i kartę 60; własna data 1551 zachowana osobno. Urzędy zaświadczycieli i Wilno jako miejsce wydania nie lokują majątku.

Сохранённые чтения фрагментов рукописи / Zachowane odczyty fragmentów
Выборочный фрагмент, сверенный с изображением; не полная транскрипция. Историческое написание сохранено; сокращения раскрыты, […] обозначает пропуски. / Fragment porównany ze skanem; nie pełna transkrypcja. Zachowano pisownię historyczną; skróty rozwinięto, […] oznacza opuszczenia.

[…] и тежъ паметаючы на его князя верные службы которыми онъ еще отъцу нашому королю его милости Жикгимонту светое и славное памети за его милости щастливого панованья и намъ верне и пильне заслуговалъ […] противко неприятелей нашихъ крови и горла своего про насъ господара и речъ посполитую николи не литовалъ […] а тотъ дворецъ Дусеты с челядю неволною и с пашнею дворною з людми и з ихъ всими подачками и пожитки […]

Кадр / Kadr 199

Реестровые ссылки — отдельные нумерации / Odsyłacze rejestrowe
Внутренний польский реестр: л. 66
Внутренний кириллический реестр: № 42, л. 60
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2: № IV/23, л. 60

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний польский реестр; кадр 13
Внутренний кириллический реестр; кадр 61
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 198
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 199
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2; кадр 0205 (левая половина)

Рукопись LVIA / Rękopis LVIA

Карточка № 44. Потверженье Яну Петровичу Форауру Локницкому на купленные земли в Белском повете и новое вечное пожалование


Листы рукописи / Karty rękopisu
Поздняя карандашная фолиация / Późniejsza foliacja ołówkowa: 74v–77

Даты — нынешняя запись и более ранние документы
Подтверждаемый документ: 1551-11-18
Дата другого события/документа: сохранённая запись в карточке: «1557 [нативное чтение; OCR 1551]»
Дата записи: 1551-12-01

Лица, роли и должности — имена и именования
«Янъ [Микол...евич?]» — свидетель включённого документа; должность / сведения: маршалок господарский державца каневский[?] и дубинский
«Богданъ Семашко» — свидетель включённого документа; должность / сведения: писарь королевой великой княгини Боны
«Петръ Фон[... ]евский» [?] — свидетель включённого документа; должность / сведения: дворянин господаря короля
«Юри Тишкевичъ» — свидетель включённого документа; должность / сведения: дворянин господаря короля
«Офанасъ Петровичъ» — покойный первоначальный получатель; должность / сведения: боярин Смоленский
«Миколай Радивилъ» — ходатай; должность / сведения: воевода виленский маршалок земский канцлер староста берестейский державца борисовский шовленский
Сигизмунд Август — выдавший документ; должность / сведения: король польский великий князь литовский
«Грынъ Никифоровичъ» — сторона спора, освобождённая от власти покупателя
«Пронъ Гущичъ» — сторона спора, освобождённая от власти покупателя
«Мацко Бруковичъ» — сторона спора, освобождённая от власти покупателя
«Хонъ» — сторона спора, сын Мацка
«Мацко [Еск... ] Бруковичъ» [?] — совместный держатель первоначального пожалования; должность / сведения: себр
«Жукъ Леневичъ» — житель первоначально пожалованного владения
«Янъ Петровичъ Форауръ Локницкий» — проситель, покупатель; должность / сведения: земянин Белского повету
Сигизмунд I — судивший ранее; должность / сведения: покойный король, отец нынешнего
«Алексанъдръ» — выдавший прежнее пожалование; должность / сведения: король великий князь
«Бона» — власть, проводившая прежнее разбирательство; должность / сведения: королева великая княгиня, мать нынешнего короля
«Ермогенъ Ивановичъ Горностай» — писарь; должность / сведения: писарь
«Ганъна» — мать-вдова, продавщица
«Ма[т?]ея» — сестра, продавщица
«Олена» — сестра, продавщица
«Томила» — сестра, продавщица
«Иванъ Офанасовичъ» — сын, продавец; должность / сведения: земянин господарский Белского повету
«Матей Мистковичъ» — житель проданного имения
«Ябрамъ» — житель проданного имения
«Янъ Оброс[ник?]» — житель проданного имения
«Петрутко» — житель проданного имения
«Сенько Бон[... ]» [?] — житель проданного имения
«Хобота М[... ]» [?] — житель проданного имения
«Жукъ [д... ]» [?] — житель проданного имения

География — владения, границы, места выдачи и должности
в Белскомъ повете — юрисдикция владения
на Локницы — владение
Леневщину — владение
Ясевщину — владение
Турновщину / Турцовскую — владение
боярин Смоленский — упомянутое место
Писанъ у Вильни — место выдачи документа
староста Берестейский — территория должности
державца Борисовский — территория должности
шовленский — территория должности
державца каневский[?] — территория должности
дубинский — территория должности
замокъ Белский — упомянутое место

Описание акта (RU): обстоятельства, права, обязанности и результат
Вильна, 1 декабря 1551. Король заново пожаловал Яну Петровичу Форауру Локницкому Леневщину и Ясевщину на Локницах в Белском повете, а также пустовскую Турновщину/Турцовскую землю. Первоначально Александр дал владения смоленскому боярину Офанасу Петровичу лишь до его смерти. Его вдова затем заложила Яну две части, но у неё и детей не было права свободно продавать или закладывать имущество: после смерти получателя оно возвращалось государю. Прежний король особой лаской оставил семью при земле, а Яна при залоге до возврата денег. При разбирательстве по жалобе жителей часть людей с семьями освободили от держателей и назначили служить Белскому замку; это отдельная группа от позднее проданных жителей.

Ян купил оставшуюся треть. Теперь Иван Офанасович с матерью Ганной и сёстрами Ма[т?]еей, Оленой и Томилой продал ему весь объём. В акт полностью включена купчая от 18 ноября 1551: ранее получены 300 коп грошей литовской личбы, затем 400 коп, также для оплаты отцовских долгов по службе. Земли передавались с перечисленными жителями, лесами, сеножатями и бортными деревьями. Продавцы не сохраняли за собой прав; будущие семейные притязания запрещались. Нарушитель платил королю 1000 коп, покупателю или его потомкам 700 коп и издержки, а купчая оставалась в силе.

Новое королевское пожалование устраняло недостаток первоначального пожизненного права: Ян, жена, дети и потомки получали вечное держание с правом отчуждать и улучшать владения. Отдельные личные буквы и варианты названий земель остаются неуверенными. В позднем RGADA-реестре год 1557 отличается от собственной даты 1551.

Wersja polska · nr 44


Daty — bieżący wpis i wcześniejsze dokumenty
Dokument potwierdzany: 1551-11-18
Data innego zdarzenia/dokumentu: zapis daty w karcie: «1557 [нативное чтение; OCR 1551]»
Data wpisu: 1551-12-01

Osoby — przyjęte formy imion i zapis urzędów w źródle
Jan [nazwisko niepewne] [?] — świadek wpisanego dokumentu; urząd / informacje: marszałek hospodarski, dzierżawca kaniowski [?] i dubiński
Bogdan Siemaszko — świadek wpisanego dokumentu; urząd / informacje: pisarz królowej i wielkiej księżnej Bony
Piotr [nazwisko niepewne] [?] — świadek wpisanego dokumentu; urząd / informacje: dworzanin hospodara króla
Jurij Tyszkiewicz — świadek wpisanego dokumentu; urząd / informacje: dworzanin hospodara króla
Ofanas Petrowicz — zmarły pierwotny odbiorca nadania; urząd / informacje: bojar smoleński
Mikołaj Radziwiłł — osoba wstawiająca się; urząd / informacje: wojewoda wileński, marszałek ziemski, kanclerz, starosta brzeski, dzierżawca borysowski i szawelski
Zygmunt August — wystawca dokumentu; urząd / informacje: król polski, wielki książę litewski
Hryn Nikiforowicz — strona sporu uwolniona od władzy nabywcy
Pron Huszczyc — strona sporu uwolniona od władzy nabywcy
Macko Brukowicz — strona sporu uwolniona od władzy nabywcy
Chon — strona sporu, syn Macka
Macko Brukowicz [drugi człon niepewny] [?] — współposiadacz pierwotnego nadania; urząd / informacje: siabr
Żuk Leniewicz — mieszkaniec pierwotnie nadanego majątku
Jan Petrowicz Foraur Loknicki — proszący, nabywca; urząd / informacje: ziemianin powiatu bielskiego
Zygmunt I — wcześniej rozstrzygający sprawę; urząd / informacje: zmarły król, ojciec obecnego
Aleksander — wystawca wcześniejszego nadania; urząd / informacje: król i wielki książę
Bona — władza prowadząca wcześniejszą rozprawę; urząd / informacje: królowa i wielka księżna, matka obecnego króla
Ermogen Iwanowicz Hornostaj — pisarz; urząd / informacje: pisarz
Hanna — matka wdowa, sprzedająca
Ma[t?]eja — siostra, sprzedająca
Olena — siostra, sprzedająca
Tomila — siostra, sprzedająca
Iwan Ofanasowicz — syn, sprzedawca; urząd / informacje: ziemianin hospodarski powiatu bielskiego
Matej Mistkowicz — mieszkaniec sprzedanego majątku
Jabram — mieszkaniec sprzedanego majątku
Jan Obros[nik?] — mieszkaniec sprzedanego majątku
Petrutko — mieszkaniec sprzedanego majątku
Seńko Bon[... ] [?] — mieszkaniec sprzedanego majątku
Chobota M[... ] [?] — mieszkaniec sprzedanego majątku
Żuk [d... ] [?] — mieszkaniec sprzedanego majątku

Geografia — majątki, granice, miejsca wystawienia i obszary urzędów
zapis źródłowy: «в» «Белскомъ» «повете» — jurysdykcja majątku
zapis źródłowy: «на» «Локницы» — położenie majątku
zapis źródłowy: «Леневщину» — położenie majątku
zapis źródłowy: «Ясевщину» — położenie majątku
zapis źródłowy: «Турновщину» / «Турцовскую» — położenie majątku
zapis źródłowy: «боярин» «Смоленский» — miejsce wspomniane
zapis źródłowy: «Писанъ» «у» «Вильни» — miejsce wystawienia dokumentu
zapis źródłowy: «староста» «Берестейский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «державца» «Борисовский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «шовленский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «державца» «каневский»[?] — obszar urzędu
zapis źródłowy: «дубинский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «замокъ» «Белский» — miejsce wspomniane

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
1 grudnia 1551, Wilno. Zygmunt August na prośbę Jana Petrowicza Foraura Loknickiego, ziemianina bielskiego, i za wstawiennictwem Mikołaja Radziwiłła nadaje na nowo i potwierdza wieczyście dwa źrebia Leniewszczynę i Jasiewszczynę na Loknicach w powiecie bielskim oraz pustą ziemię Turnowszczynę/Turcowską z ludźmi, lasami, użytkami, sianokosami i drzewem bartnym. Aleksander nadał je wcześniej bojarowi smoleńskiemu Ofanasowi Petrowiczowi, który zbudował dwór. Po jego śmierci zostały wdowa i dzieci; wdowa zastawiła Janowi dwie części. Gdy zamek bielski przeszedł do Bony, część mieszkańców twierdziła, że należą do zamku. Bona wysłuchała stron i dokumentów, a ostateczny sąd oddała mężowi Zygmuntowi. Uznano brak wieczności i prawa zbywania przez wdowę/dzieci, ale poprzedni król zachował ich przy ziemi z łaski, Jana przy zastawie do zwrotu pieniędzy, a wymienionych skarżących zwolnił i skierował do służby zamkowi. Jan kupił potem pozostałą trzecią część. Obecna kupcza Iwana Ofanasowicza, matki Hanny i sióstr Ma[t?]eji, Oleny i Tomiły została wpisana słowo w słowo: Wilno 18 listopada 1551, indykcja 10. Sprzedawcy otrzymali najpierw 300 kop groszy liczby litewskiej, następnie 400 kop, m.in. na długi ojca ze służby. Sprzedaż całej ojcowskiej wysługi bez zatrzymanych praw obejmuje odrębnie wymienionych osadników i dzieci. Nabywca, żona, dzieci i potomkowie mogą wieczyście zbywać, zamieniać, zapisywać i ulepszać. Rodzina sprzedawców ma zachować milczenie; naruszenie kosztuje 1000 kop dla króla, 700 kop dla nabywcy lub potomków oraz koszty, bez unieważnienia kupczej. Wszystkie stare akty oddano, ewentualnie pozostałe pozbawiono mocy przeciw Janowi. Świadkowie kupczej: Jan [nazwisko niepewne], marszałek hospodarski i dzierżawca kaniewski[?]/dubiński, Bogdan Siemaszko pisarz Bony, Piotr [nazwisko niepewne] i Jurij Tyszkiewicz, dworzanie; ich pieczęcie i pieczęć Iwana. Król wyjaśnia, że dawna danina była dożywotnia, a po śmierci Ofanasa ziemia wracała do hospodara. Sprzedawcy i nabywca nie mieli bez zezwolenia mocy zbycia/nabycia. Dlatego nowe nadanie w obecnym akcie naprawia wadę prawną, zachowując Jana i rodzinę wieczyście; szerokie prawo zbywania i rozszerzania majątku, pieczęć królewska. Własna data 1 grudnia 1551, indykcja 10, podpis ręki królewskiej i Ermogen Iwanowicz Hornostaj, pisarz. Rejestry wewnętrzne podają powiat bielski; obraz RGADA IV/25 również Bielski, nie Pinsk z OCR, lecz rok 1557 wobec własnego 1551. Kwalifikowane drobne nazwiska i odrębne miejscowe pisownie pozostają jawne.

Сохранённые чтения фрагментов рукописи / Zachowane odczyty fragmentów
Выборочный фрагмент, сверенный с изображением; не полная транскрипция. Историческое написание сохранено; сокращения раскрыты, […] обозначает пропуски. / Fragment porównany ze skanem; nie pełna transkrypcja. Zachowano pisownię historyczną; skróty rozwinięto, […] oznacza opuszczenia.

[…] и то ему потвержаемъ вечными часы. Маеть онъ самъ и его жона и дети и потомки ихъ щадки тые земли и люди вечно а непорушно на себе держати и ихъ вживати. Воленъ будеть онъ и потомки его тые земли отдати, продати, заменити, розширити, прибавити и ку своему лепшому пожиточному обернути, яко сами налепеи розумеючи […]

Кадр / Kadr 206

Реестровые ссылки — отдельные нумерации / Odsyłacze rejestrowe
Внутренний кириллический реестр: № 44, л. 61
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2: № IV/25
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2: л. 61v–64

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний польский реестр; кадр 13
Внутренний кириллический реестр; кадр 61
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 201
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 202
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 203
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 204
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 205
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 206
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2; кадр 0205 (левая половина)
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2; кадр 0205 (правая половина)

Рукопись LVIA / Rękopis LVIA

Карточка № 46. Привилей Якубу Балтромеевичу и родным братьям Блажею и Валентину на шляхетство и возвращение земель в Еишишской волости


Листы рукописи / Karty rękopisu
Цифровые кадры / Kadry cyfrowe: 213, 214

Даты — нынешняя запись и более ранние документы
Дата записи: 1551-11-18

Лица, роли и должности — имена и именования
Якуб Балтромеевич — получатель права; должность / сведения: боярин еишишский
Блажей Балтромеевич — родной брат, получатель; должность / сведения: боярин еишишский
Валентин Балтромеевич — родной брат, получатель; должность / сведения: боярин еишишский
Сигизмунд Август — выдавший документ; должность / сведения: король польский, великий князь литовский
Василь Тишкевич — судья при выводе шляхетства; должность / сведения: маршалок
Крыштоф Юрьевич Завиша — судья при выводе шляхетства; должность / сведения: маршалок; державца меньский и волковыйский
Ян Шимкович — судья при выводе шляхетства; должность / сведения: маршалок; державца каневский и дубинский
Иван Михайлович — землемер; должность / сведения: померчий господарский
Андрей Михайлович — шляхтич-свидетель с материнской стороны; должность / сведения: герб Правдивец
Щастный Недвойневич[?] — шляхтич-свидетель с материнской стороны; должность / сведения: герб Правдивец
Щастный Довишевич[?] — шляхтич-свидетель с отцовской стороны; должность / сведения: герб Сренева
Миколай Кондратович — шляхтич-свидетель с отцовской стороны; должность / сведения: герб Сренева
Богдан Хребтович — держатель, сообщивший сведения и обязанный вернуть земли; должность / сведения: державца еишишский и воранский[?]
Станислав Коморовский — писарь; должность / сведения: писарь

География — владения, границы, места выдачи и должности
волость еишишская — юрисдикция владения
земли их на волоки померены и на плате нашом поданы — владение
двор наш еишишский — упомянутое место
воранский[?] — территория должности
меньский — территория должности
волковыйский — территория должности
каневский — территория должности
дубинский — территория должности
у Вильни — место выдачи документа

Описание акта (RU): обстоятельства, права, обязанности и результат
18 ноября 1551 г. в Вильне король навечно подтвердил Якубу Балтромеевичу, его родным братьям Блажею и Валентину и их потомкам шляхетские права и земли в Еишишской волости. Они должны служить конно и вооружённо, пользоваться гербом Сренева и шляхетскими свободами.

Еишишский державца Богдан Хребтович сообщил, будто их предки были тяглыми людьми двора и платили дякло и другие сборы. По этому сообщению померчий Иван Михайлович измерил земли на волоки и обложил платой. Братья оспорили такую перемену и просили принять вывод шляхетства через родичей; теперь земли приказано полностью вернуть.

Четыре шляхтича, двое с отцовской стороны герба Сренева и двое с материнской стороны герба Правдивец, показали под присягой, что братья шляхтичи, а не тяглые люди. Маршалки передали незавершённое дело государю. Король прямо обосновал решение собственной лаской и просьбой рады, а не этими присягами и свидетельством. Другие кровные родственники, не родные братья, остались при тяглой службе и платежах. Некоторые буквальные формы имён требуют уточнения.

Wersja polska · nr 46


Daty — bieżący wpis i wcześniejsze dokumenty
Data wpisu: 1551-11-18

Osoby — przyjęte formy imion i zapis urzędów w źródle
zapis imienia w karcie: «Якуб Балтромеевич» — beneficjent; urząd / informacje: bojar ejszyski
zapis imienia w karcie: «Блажей Балтромеевич» — rodzony brat, beneficjent; urząd / informacje: bojar ejszyski
zapis imienia w karcie: «Валентин Балтромеевич» — rodzony brat, beneficjent; urząd / informacje: bojar ejszyski
Zygmunt August — wystawca dokumentu; urząd / informacje: król polski, wielki książę litewski
zapis imienia w karcie: «Василь Тишкевич» — sędzia przy wywodzie szlachectwa; urząd / informacje: marszałek
zapis imienia w karcie: «Крыштоф Юрьевич Завиша» — sędzia przy wywodzie szlachectwa; urząd / informacje: marszałek, dzierżawca miński i wołkowyski
zapis imienia w karcie: «Ян Шимкович» — sędzia przy wywodzie szlachectwa; urząd / informacje: marszałek, dzierżawca kaniowski i dubiński
zapis imienia w karcie: «Иван Михайлович» — mierniczy; urząd / informacje: mierniczy hospodarski
zapis imienia w karcie: «Андрей Михайлович» — szlachcic świadczący ze strony matki; urząd / informacje: herb Prawdzic
zapis imienia w karcie: «Щастный Недвойневич[?]» — szlachcic świadczący ze strony matki; urząd / informacje: herb Prawdzic
zapis imienia w karcie: «Щастный Довишевич[?]» — szlachcic świadczący ze strony ojca; urząd / informacje: herb Szreniawa
zapis imienia w karcie: «Миколай Кондратович» — szlachcic świadczący ze strony ojca; urząd / informacje: herb Szreniawa
zapis imienia w karcie: «Богдан Хребтович» — posiadacz składający relację, zobowiązany zwrócić ziemie; urząd / informacje: dzierżawca ejszyski i worański [?]
Stanisław Komorowski — pisarz; urząd / informacje: pisarz

Geografia — majątki, granice, miejsca wystawienia i obszary urzędów
zapis źródłowy: «волость» «еишишская» — jurysdykcja majątku
zapis źródłowy: «земли» «их» «на» «волоки» «померены» «и» «на» «плате» «нашом» «поданы» — położenie majątku
zapis źródłowy: «двор» «наш» «еишишский» — miejsce wspomniane
zapis źródłowy: «воранский»[?] — obszar urzędu
zapis źródłowy: «меньский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «волковыйский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «каневский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «дубинский» — obszar urzędu
zapis źródłowy: «у» «Вильни» — miejsce wystawienia dokumentu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
18 listopada 1551, Wilno. Zygmunt August pozostawia Jakuba Baltromejewicza, rodzonych braci Błażeja i Walentyna oraz potomków przy szlachectwie, herbie Srenewa i ziemiach we włości Ejszyszki, z konną, zbrojną służbą. PL i rejestr ruski skracają sprawę do wywodu szlachectwa. Rękopis wyjaśnia, że król przyznaje prawa z osobnej łaski i na prośbę rady, nie wyłącznie na podstawie przysięgi czterech świadków. Bogdan Chrebtowicz ma zwrócić wszystkie ziemie zmierzone na włóki i obłożone czynszem; kolejni urzędnicy nie mogą zmienić beneficjentów i potomków w ludzi ciągłych. Inni krewni, nie rodzeni bracia, pozostają przy dawnej służbie i opłatach; przywileju nie rozciągać na cały ród. RG 6 II «в»/1 odmiennie zapisuje imię jednego brata i nazwisko; literalne drobne litery i rok 155[1/7?] pozostają kwalifikowane. Właściwy region Ejszyszki; Wilno i wymienione urzędy sędziów oddzielone od ziem beneficjentów. SML rutynowo pominięty; selektywny RG 4 nieodnaleziony w ponownie użytym oknie, bez twierdzenia o braku wpisu.

Сохранённые чтения фрагментов рукописи / Zachowane odczyty fragmentów
Выборочный фрагмент, сверенный с изображением; не полная транскрипция. Историческое написание сохранено; сокращения раскрыты, […] обозначает пропуски. / Fragment porównany ze skanem; nie pełna transkrypcja. Zachowano pisownię historyczną; skróty rozwinięto, […] oznacza opuszczenia.

[…] которые устне зознавали и присягу на томъ учинили же оныи Якубъ з братею своею рожоною естъ шляхтичи а не люди тяглые […] того Якуба […] и братю его рожоную Блажея а Валентына пры шляхетстве зоставили и симъ листомъ нашимъ зоставуемъ […]

Кадр / Kadr 214

Реестровые ссылки — отдельные нумерации / Odsyłacze rejestrowe
Внутренний кириллический реестр: № 46, л. 67
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2: № II в/1, л. 67v–68

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний польский реестр; кадр 14
Внутренний кириллический реестр; кадр 61
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 213
Рукопись LVIA, MKF-2, ap. 1, b. 35; кадр 214
РГАДА, ф. 389, оп. 6, ч. 2; кадр 0200 (левая половина)

Рукопись LVIA / Rękopis LVIA