Литовская метрика № 77 (1589–1595) / Metryka Litewska

Карточка № 113. Подтверждение Францу Жуку и его потомкам села Путылковичи в Полоцком воеводстве


Листы рукописи / Karty rękopisu
92v–96r

Дата акта / Data aktu
1590-04-08

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 122
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 122
SML VI: 122

Даты документов и сроки
Подтверждаемый документ: 1589-12-12
Срок исполнения: десять лет от даты обменного листа
Внесение записи: 1590-01-17
Упомянутый документ: 1589-10-26

Лица, роли и должности
Фронц Бартошевич Жук — получатель права
Афтанасей Терлецкий — держатель
Сигизмунд III — выдавший документ
Феофан Богдан — прежний держатель
Сигизмунд Август — выдавший прежний документ
Ярош Волович — писарь

География
Путилковичи — пожалованное владение
Полоцк — территориальная принадлежность
Полоцкое владычество — юрисдикция владения
Мстиславль — упомянутое место
Варшава — место выдачи акта
Старынки — имение
Рига — упомянутое место

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 8 апреля 1590 г., л. 92 об.–96. Сигизмунд III подтверждает Фронцу Бартошевичу Жуку (источниковая форма имени; нормализация — Францишек), полоцкому городничему, его жене, детям и потомкам вечное владение Путилковичами в Полоцком воеводстве, с прежними границами и всеми доходами, свободой продажи, дарения, записи и обмена. Жук ранее получил село от Сигизмунда Августа для себя и мужского потомства и построил там собственным коштом двор. Афтанасей Терлецкий, преемник умершего Феофана Богдана на Полоцкой архиепископии, предъявил церковные права на село. Во включённом листе из Риги от 26 октября 1589 г. король предписал принять равноценную замену без ущерба церкви и вложениям Жука. Терлецкий осмотрел Путилковичи и собственные Старынки Жука и его жены, признал равенство грунтов и селищ, навечно присоединил Старынки к Полоцкой архиепископии и церкви св. Софии и обязался за себя и преемников не оспаривать Путилковичи у семьи Жука. Жук, жена и потомки обязаны десять лет от даты менового листа собственным коштом защищать Старынки от чужих притязаний. Подтверждение включает лист Терлецкого, выданный в Полоцке 12 декабря 1589 г., с описанием границ Старынок и пятью печатями, и его личное признание в Полоцком земском суде 17 января 1590 г.; судебная выпись имела две печати. Под заключительной формулой королевской подписи указан Ярош Волович. Мстиславль назван только в архиепископском титуле, а не как местоположение имений; ранее отозванное чтение Ипатия Поцея сохраняется в истории.

Wersja polska · nr 113


Daty dokumentów i terminy
Dokument potwierdzany: 1589-12-12
Termin wykonania: десять лет от даты обменного листа
Wpisanie: 1590-01-17
Dokument wspomniany: 1589-10-26

Osoby, role i urzędy
Fronc Bartoszewicz Żuk — odbiorca prawa
Atanazy Terlecki — posiadacz
Zygmunt III — wystawca
Teofan Bohdan — poprzedni posiadacz
Zygmunt August — wystawca wcześniejszego dokumentu
Jarosz Wołłowicz — pisarz

Geografia
Putyłkowicze — nadane dobra
Połock — przynależność terytorialna
Władyctwo połockie — jurysdykcja dóbr
Mścisław — miejsce wspomniane
Warszawa — miejsce wystawienia aktu
Starynki — majątek
Ryga — miejsce wspomniane

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 8 kwietnia 1590, k. 92v–96r. Zygmunt III potwierdza Froncowi Bartoszewiczowi Żukowi (imię źródłowe; normalizacja Franciszek), horodniczemu połockiemu, jego żonie, dzieciom i potomkom wieczyste posiadanie Putyłkowicz w województwie połockim, z dawnymi granicami i wszystkimi pożytkami oraz swobodą sprzedaży, darowizny, zapisu i zamiany. Żuk miał tam wcześniejsze nadanie Zygmunta Augusta dla siebie i męskich potomków oraz zbudowany własnym kosztem dwór. Atanazy Terlecki, następca zmarłego Teofana Bohdana na arcybiskupstwie połockim, dochodził praw cerkwi do wsi. W przytoczonym liście z Rygi, 26 X 1589, król polecił przyjąć równą zamianę bez szkody dla cerkwi i nakładów Żuka. Terlecki obejrzał Putyłkowicze i własne Starynki Żuka oraz jego żony, uznał równość gruntów i siedlisk, przyłączył Starynki na wieczność do arcybiskupstwa połockiego i cerkwi św. Zofii, a siebie i następców zobowiązał do zaniechania roszczeń o Putyłkowicze. Żuk z żoną i potomkami mają przez dziesięć lat od listu zamiany własnym kosztem bronić Starynek przed cudzymi pretensjami. Przywilej przytacza list Terleckiego z Połocka, 12 XII 1589, z opisem granic Starynek i pięcioma pieczęciami, oraz jego osobiste uznanie przed sądem ziemskim połockim 17 I 1590; wypis sądowy miał dwie pieczęcie. Pod końcową formułą podpisu królewskiego figuruje Jarosz Wołłowicz. Mścisław występuje wyłącznie w tytule arcybiskupa, nie jako położenie dóbr; dawne wycofane odczytanie Hipacego Pocieja pozostaje w historii.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 11
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 247
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 248
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 249
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 250
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 251
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 252
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 253
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 254
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011L2
SML VI: 0223R2

Карточка № 114. Привилей Богдану Подбисыпенте на село Краканы в пожизненное держание


Листы рукописи / Karty rękopisu
96r–96v

Дата акта / Data aktu
1590-04-08

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 123
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 123
SML VI: 123

Лица, роли и должности
Богдан Подбипета — получатель права
Иероним Ходкевич — прежний держатель
Ярош Волович — писарь

География
Кракуны — пожалованное владение
[?] — упомянутое место
Кгеранонская держава — территориальная принадлежность
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 8 апреля 1590 г., л. 96–96 об. Сигизмунд III жалует дворянину Богдану Подбипете (источниковая форма — Богдан Подбипета) и его не названной по имени жене до их смерти село Кракуны в Геранонской державе: девятнадцать волок, включая пустые, а отдельно две волоки конюхов и двадцать пять моргов сеножатных застенков из прежнего держания Яронима Ходкевича, конюшего Великого княжества Литовского. Пожалование вознаграждает военную службу с молодых лет, с риском для здоровья и имущества, и сделано по ходатайству панов рады. Передаются оседлые люди, денежные и медовые платы, пахотные и непахотные земли, сеножати, застенки, добавочные земли и выгоны, без удержания доходов за государем, геранонскими державцами или конюшими; супруги могут пожизненно пользоваться и увеличивать все доходы. Они освобождены от всех платежей и повинностей этим властям, кроме земской военной службы наравне с другими обывателями Великого княжества. Лист скреплён королевской подписью и печатью; писарь Ярош Волович. В реестрах запись 123, с вариантом Круканы в заголовке; маргинальные 12 волок описи 6 не приняты вместо явно написанных в рукописи девятнадцати.

Wersja polska · nr 114


Osoby, role i urzędy
Bohdan Podbipeta — odbiorca prawa
Hieronim Chodkiewicz — poprzedni posiadacz
Jarosz Wołłowicz — pisarz

Geografia
Krakuny — nadane dobra
Oczywicze [?] — miejsce wspomniane
Dzierżawa gieranońska — przynależność terytorialna
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 8 kwietnia 1590, k. 96r–96v. Zygmunt III nadaje dworzaninowi Bohdanowi Podbipecie oraz jego niewymienionej z imienia żonie na czas ich życia wieś Krakuny w dzierżawie gieranowskiej: dziewiętnaście włók, łącznie z pustymi, a osobno dwie włóki koniuchów i dwadzieścia pięć morgów zaścianków sianożętnych, z dotychczasowego dzierżenia Hieronima Chodkiewicza, koniuszego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Nadanie wynagradza służbę wojenną od młodości, z narażeniem zdrowia i majątku, i następuje za wstawiennictwem panów rady. Obejmuje osiadłych ludzi, opłaty pieniężne i miodowe, grunty orne i nieorne, łąki, zaścianki, dodatki i pastwiska, bez zatrzymania dochodów dla króla, dzierżawców gieranowskich lub koniuszych; małżonkowie mogą czerpać i pomnażać pożytki przez całe życie. Zwolniono ich od wszystkich opłat i powinności wobec tych władz poza ziemską służbą wojenną na zasadach obowiązujących innych mieszkańców Wielkiego Księstwa. Przywilej ma podpis królewski i pieczęć; pisarz Jarosz Wołłowicz. Rejestry mają wpis 123, z wariantem Krukany w nagłówku; marginalnej liczby 12 włók w opisie 6 nie przeniesiono ponad wyraźne rękopiśmienne dziewiętnaście.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 11
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 254
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 255
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011L2
SML VI: 0223R2

Карточка № 115. Привилей Денису Ивановичу на земли в Могилёвской волости и строительство домов в Могилёве


Листы рукописи / Karty rękopisu
97r–99r

Дата акта / Data aktu
1590-04-08

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 124
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 124
SML VI: 124

Даты документов и сроки
Упомянутый документ: 1589-01-05

Лица, роли и должности
Денис Иванович — получатель права
Богдан Федорович — совместный получатель
Андрей Семенович — совместный получатель
Александер Ходкевич — ходатай
Григорей Александрович Ходкевич — прежний держатель
Габриель Война — писарь
Ярош Волович — писарь

География
Могилёв — территориальная принадлежность
Брылевичи — владение
Копаны / Копановичи — владение
Петрыжичи — владение
Волковичи — владение
Варшава — место выдачи акта
Гродно — упомянутое место
Оршанский повет — территориальная принадлежность

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 8 апреля 1590 г., л. 97–99 (в доступных сканах отсутствует л. 98 об.). Сигизмунд III выдаёт Денису Ивановичу, земянину Оршанского повета, видимус прежнего общего подтверждения: Денис жил отдельно и не мог пользоваться общим документом в своих делах. Вставленное подтверждение, выданное в Гродно 5 января 1589 г., относилось к генералу Богдану Федоровичу, Андрею Семеновичу и Денису Ивановичу. Оно выводит их права из пожалований Сигизмунда Августа: трёх пустовщин Ярмоле и Мартину Захаревичам и четырёх Денису, Антипу, Тишку и Уласу Ивановичам, вечным ленным правом мужскому потомству с военной службой. Поскольку первоначальные земли были оседлыми, Григорий Александрович Ходкевич заменил их службами в Брылевичах, Копанах/Копановичах и Волковичах; Стефан утвердил замену по просьбе Александра Ходкевича. Прежнее городское обеспечение включало три могилёвских участка: полтора прута возле Левона Овечки, полпрута возле Гришка-кравца и десять прутов за парканом на болонье возле Якуба-олейника; для Андрея Григорьевича дополнительно назван дом на Боярской улице, пять прутов дворового места, пять с половиной огорода и девять с четвертью на гумне. Князья Слуцкие, державшие Могилёвскую державу в залоговой сумме, произвели новую замену на шесть служб в Петрыжичах; доступный рукописный лист прямо называет три службы Дениса, а опись 4 относит остальные три Богдану и Андрею, именуемым там Семеновичами. Отсутствие л. 98 об. прерывает подробный перечень, поэтому его содержание не выдаётся за прочитанный рукописный текст. Сохранившееся окончание подтверждения освобождает от могилёвских повинностей, сохраняя обязанность выставлять два коня с вооружёнными пахолками наравне с другими оршанскими шляхтичами. В прежнем документе отмечена справа писаря Габриеля Войны, в нынешнем — Ярош Волович. Топоним Петрыжичи и одни патронимы не доказывают фамилию Петрыжицкий или родство. Даты 1595 и 5 сентября 1594 г. прежней редакции заменены чтениями собственных словесных датировочных формул.

Wersja polska · nr 115


Daty dokumentów i terminy
Dokument wspomniany: 1589-01-05

Osoby, role i urzędy
Denis Iwanowicz — odbiorca prawa
Bohdan Fedorowicz — współodbiorca
Andrzej Siemienowicz — współodbiorca
Aleksander Chodkiewicz — osoba wstawiająca się
Grzegorz Aleksandrowicz Chodkiewicz — poprzedni posiadacz
Gabriel Wojna — pisarz
Jarosz Wołłowicz — pisarz

Geografia
Mohylew — przynależność terytorialna
Brylewicze — dobra
Kopany — dobra
Pietryżyce — dobra
Wołkowicze — dobra
Warszawa — miejsce wystawienia aktu
Grodno — miejsce wspomniane
Powiat orszański — przynależność terytorialna

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 8 kwietnia 1590, k. 97r–99r (w dostępnych skanach brak k. 98v). Zygmunt III wydaje Denisowi Iwanowiczowi, ziemianinowi powiatu orszańskiego, widymus wcześniejszego wspólnego potwierdzenia, gdyż Denis, mieszkając osobno, nie mógł używać go do własnych spraw. Przytoczony dokument, wystawiony w Grodnie 5 I 1589, dotyczył generała Bohdana Fedorowicza, Andrzeja Siemienowicza i Denisa Iwanowicza. Wywodzi ich prawa od nadań Zygmunta Augusta: trzech pustowszczyzn Jarmole i Marcinowi Zacharewiczom oraz czterech Denisowi, Antypowi, Tyszku i Ułasowi Iwanowiczom, jako wieczystego lenna dla męskiego potomstwa ze służbą wojenną. Ponieważ pierwotne grunty były osiadłe, Grzegorz Aleksandrowicz Chodkiewicz wymienił je na służby w Brylewiczach, Kopanach/Kopanowiczach i Wołkowiczach; Stefan potwierdził zamianę na prośbę Aleksandra Chodkiewicza. Wcześniejsze uposażenie miejskie obejmowało trzy place w Mohylewie: półtora pręta przy Lewonie Owieczce, pół pręta przy Griszku krawcu i dziesięć prętów poza parkanem na błoniu przy Jakubie olejniku; dla Andrzeja Grigoriewicza wymieniono ponadto dom przy ulicy Bojarskiej, pięć prętów placu, pięć i pół ogrodu oraz dziewięć i ćwierć na gumnie. Książęta słuccy, trzymający dzierżawę mohylewską w zastawie, dokonali następnej zamiany na sześć służb w Petryżyczach; dostępny rękopis wyraźnie przyznaje Denisowi trzy, a opis 4 przypisuje pozostałe trzy Bohdanowi i Andrzejowi, określonym tam jako Siemienowiczowie. W tym miejscu brak k. 98v przerywa szczegółowy wykaz; jego treści nie odtwarza się jako odczytu rękopisu. Zachowane zakończenie potwierdzenia zwalnia z powinności mohylewskich, zachowując obowiązek wystawienia dwóch koni z uzbrojonymi pachołkami jak inni szlachcice orszańscy. Wcześniejszy dokument miał sprawę pisarza Gabriela Wojny, obecny podpisał Jarosz Wołłowicz. Nazwa Petryżyc ani same patronimiki nie dowodzą nazwiska Petryżycki lub pokrewieństwa. Daty 1595 i 5 IX 1594 z dawnej redakcji zastępuje się odczytami własnych, słownie zapisanych formuł datacyjnych.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 12
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 256
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 257
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 258
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 259
РГАДА, оп.4 / RGADA, opis 4 (прямая публичная ссылка не установлена / brak ustalonego publicznego odsyłacza): 0156_R
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011L2
SML VI: 0223R2

К началу темы / Początek wątku

Карточка № 120. Привилей Полоцкому иезуитскому коллегиуму на строительство моста через Двину


Листы рукописи / Karty rękopisu
103r–103v

Дата акта / Data aktu
?-04-?

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 129
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 129
SML VI: 129

Даты документов и сроки
Упомянутый документ: 1582-01-20

Лица, роли и должности
Ярош Волович — писарь

География
Полоцк — территориальная принадлежность
Река Двина — владение
Остров и местечко Екимань — владение
Заостровица — владение
Варшава — место выдачи акта
Вильна — упомянутое место

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм; апрель, день ?, год ?; л. 103–103 об. Сигизмунд III навечно подтверждает езуитам Полоцкого коллегиума разрешение построить мост на Двине под замком, от Полоцка к острову и их местечку Екимани, а также существующий перевоз с доходами, прежде принадлежавший монастырю Святого Спаса. Езуиты предъявляют фундационный лист Стефана, выданный в Вильне 20 января 1582 г. и разрешавший мост и мостовое; они просят особого подтверждения и определения платы, поскольку быстро завершить строительство пока не могут и продолжают пользоваться перевозом. При устройстве моста и на самой Двине, и на Заостровице коллегиум получает по полгроша с коня; если мост только на Заостровице — по два пенязя. За перевоз со всех едущих положена справедливая плата с учётом времени и большой либо малой воды, без указанной постоянной ставки. Отказывающийся платить и совершающий насилие или ранящий перевозчика, мостовного либо назначенного служителя подлежит наказанию по общему праву. Лист выдан с королевской подписью и печатью; писарь Ярош Волович. В нынешней формуле апрель записан словом; год и день в числовых знаках не установлены. Дата фундации отделена от даты настоящего привилея.

Wersja polska · nr 120


Daty dokumentów i terminy
Dokument wspomniany: 1582-01-20

Osoby, role i urzędy
Jarosz Wołłowicz — pisarz

Geografia
Połock — przynależność terytorialna
Rzeka Dźwina — dobra
Ostrów i miasteczko Ekimania — dobra
Zaostrowica — dobra
Warszawa — miejsce wystawienia aktu
Wilno — miejsce wspomniane

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny; kwiecień, dzień ?, rok ?; k. 103–103v. Zygmunt III potwierdza na wieczność jezuitom kolegium połockiego pozwolenie zbudowania mostu na Dźwinie pod zamkiem, od Połocka ku wyspie i ich miasteczku Ekimani, oraz posiadany dotąd przewóz z dochodami, należący wcześniej do monasteru św. Spasa. Jezuici przedstawiają fundację Stefana wystawioną w Wilnie 20 I 1582, zawierającą zgodę na most i mostowe; proszą o osobne potwierdzenie i określenie opłat, gdyż budowy nie mogą szybko ukończyć i nadal korzystają z promu. Jeżeli most powstanie zarówno na samej Dźwinie, jak i na Zaostrowicy, kolegium ma pobierać po pół grosza od konia; jeżeli jedynie na Zaostrowicy — po dwa pieniądze. Za przewóz wszyscy przejeżdżający mają płacić odpowiednio do pory i wysokiego lub niskiego stanu wody tyle, ile słuszne, bez ustanowienia stałej stawki. Odmawiający opłaty, który dopuści się gwałtu lub zrani przewoźnika, mostowego bądź wyznaczonego sługę, podlega karze według prawa pospolitego. List ma podpis i pieczęć królewską; pisarz Jarosz Wołłowicz. W obecnej formule kwiecień jest zapisany słownie; roku i dnia w znakach liczbowych nie rozstrzygnięto. Data fundacji nie jest datą obecnego przywileju.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 12
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 267
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 268
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011L2
SML VI: 0224L2

Карточка № 121. Привилей Александру Кенигу и его потомкам на село Пое-Дуп в Упитском старостве


Листы рукописи / Karty rękopisu
104r–105r

Дата акта / Data aktu
1590-04-12

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 130
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 130
SML VI: 130

Лица, роли и должности
Александер Кеникг — получатель права
Князь Андрей Курпский Ярославский — выдавший прежнее пожалование

География
Село Поедуп — владение
Упита — территориальная принадлежность
Илкговское войтовство — территориальная принадлежность
Рига — упомянутое место
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 12 апреля 1590 г.; л. 104–105. Сигизмунд III навечно подтверждает Александру Кенигу, шляхетному королевскому слуге и рижскому купцу, его жене, детям и потомкам обоего пола село Поедуп Илговского войтовства Упитского староства: одиннадцать волок с застенками, моргами и всеми давними принадлежностями. Кениг предъявляет пожалование князя Андрея Курбского Ярославского, получившего войтовство от Сигизмунда Августа после выезда из Московского государства, ещё до унии, и наградившего Кенига за долгие верные службы, а также подтверждение Стефана. Паны рады и придворные урядники ходатайствуют за получателя, указывая его верность во время рижских волнений, собственные расходы на строительство блейгхауса и неоднократную опасность для жизни. Настоящий привилей допускает оседлость к шляхетской вольности, земскому и гродскому праву под хоругвь и суд Упитского повета; разрешает умножать доходы и свободно распоряжаться целым селом или частями — дарить, продавать, менять и записывать. Королю, скарбу, упитским старостам и другим никаких платежей не положено, кроме земской военной службы наравне с прочей шляхтой повета. Лист с королевской подписью и печатью. Год, месяц и день заключительной формулы написаны словами. Одиннадцать волок подтверждены собственным рукописным текстом и тремя реестрами; прежние двенадцать в карточке были ошибкой.

Wersja polska · nr 121


Osoby, role i urzędy
Aleksander Kenig — odbiorca prawa
Andrzej Kurbski Jarosławski — wystawca wcześniejszego nadania

Geografia
Poie-Dup — dobra
Upita — przynależność terytorialna
Wójtostwo ilgowskie — przynależność terytorialna
Ryga — miejsce wspomniane
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 12 kwietnia 1590; k. 104–105. Zygmunt III potwierdza na wieczność Aleksandrowi Kenigowi, szlachetnemu słudze królewskiemu i kupcowi ryskiemu, jego żonie, dzieciom i potomkom obojga płci wieś Poedup w wójtostwie ilgowskim starostwa upickiego: jedenaście włók z zaściankami, morgami i wszystkimi dawnymi przynależnościami. Kenig przedstawia nadanie księcia Andrzeja Kurbskiego Jarosławskiego, który otrzymał to wójtostwo od Zygmunta Augusta po wyjeździe z państwa moskiewskiego, jeszcze przed unią, i nagrodził nim długoletnie wierne służby Keniga, oraz potwierdzenie Stefana. Za Kenigiem wstawiają się panowie rady i urzędnicy dworscy, wskazując jego wierność podczas rozruchów ryskich, własne wydatki na budowę blejghausu i wielokrotne narażanie życia. Obecny przywilej dopuszcza tę osiadłość do wolności szlacheckiej oraz prawa ziemskiego i grodzkiego, pod chorągiew i sąd powiatu upickiego; pozwala zwiększać pożytki i swobodnie rozporządzać całością lub częściami przez darowiznę, sprzedaż, zamianę i zapis. Posiadacze nie mają płacić królowi, skarbowi, starostom upickim ani innym, zachowując tylko ziemską służbę wojenną jak pozostała szlachta powiatu. List z podpisem i pieczęcią królewską. Rok, miesiąc i dzień formuły końcowej zapisano słownie. Jedenaście włók potwierdzają własny rękopis i trzy rejestry; dawne dwanaście w karcie było błędem.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 12
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 269
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 270
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 271
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011L2
SML VI: 0224L2

Карточка № 122. Подтверждение Марку Кленскому и его супруге села Гневчицы в Пинском старостве


Листы рукописи / Karty rękopisu
105r–106r

Дата акта / Data aktu
1590-04-12

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 131
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 131
SML VI: 131

Даты документов и сроки
Упомянутый документ: 1581-?-?

Лица, роли и должности
Марко Кленский — держатель
Князь Януш Корыбутович Збарожский — ходатай
Матвей Война — писарь
Олена Богуфаловна Лабунская — жена, совместная пожизненная держательница

География
Село Гневчицы — владение
Пинск — территориальная принадлежность
Застенок Матеевский — пожалованное владение
Река Пина — природная граница
Кременецкий повет — упомянутое место
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 12 апреля 1590 г.; л. 105–106. Сигизмунд III подтверждает Марку Кленскому, земянину Кременецкого повета, пожалование Стефана 1581 г. на тридцать волок, то есть село Гневчицы в Пинской волости, и распространяет пожизненное владение на его жену Олену Богуфаловну Лабунскую. По просьбе получателя и ходатайству Януша Корибутовича Збаражского, браславского воеводы, кременецкого и пинского старосты, король принимает во внимание верные службы с опасностью для жизни и имущества и поощряет дальнейшую службу. Поскольку в самом селе полного числа тридцати волок по прежнему пожалованию не получается, на том же пожизненном праве присоединяет издавна принадлежавший селу Матеевский застенок из трёх волок, по прежнему поданию пинского старосты, в старых границах от Радогощи к рубежу других сёл и реке Пине; эти три волоки восполняют тридцать, а не прибавляются сверх них. Супруги могут до конца жизни пользоваться селом и застенком с оседлыми и пустыми волоками, службами, повинностями, бортным деревом, водами, лугами, болотами, рыбными и птичьими ловами и бобровыми гонами, умножать доходы, поселять людей и по своему усмотрению назначать чинши, работы и повинности. Никаких платежей королю, скарбу и другим и никакой отчётности они не должны. Лист с королевской подписью и печатью; писарь Матвей Война. Настоящая дата написана словами; 1581 год относится к прежнему привилею.

Wersja polska · nr 122


Daty dokumentów i terminy
Dokument wspomniany: 1581-?-?

Osoby, role i urzędy
Marek Kleński — posiadacz
Janusz Korybutowicz Zbaraski — osoba wstawiająca się
Maciej Wojna — pisarz
Olena Bohufałówna Łabuńska — żona, wspólna dożywotnia posiadaczka

Geografia
Hniewczyce — dobra
Pińsk — przynależność terytorialna
Matejewski — nadane dobra
Rzeka Pina — granica naturalna
Powiat krzemieniecki — miejsce wspomniane
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 12 kwietnia 1590; k. 105–106. Zygmunt III potwierdza Markowi Kleńskiemu, ziemianinowi powiatu krzemienieckiego, nadanie Stefana z 1581 r. na trzydzieści włók, czyli wieś Hniewczyce w włości pińskiej, i rozciąga dożywotnie posiadanie na jego żonę Olenę Bohufałównę Łabuńską. Na prośbę odbiorcy i za przyczyną Janusza Korybutowicza Zbaraskiego, wojewody bracławskiego oraz starosty krzemienieckiego i pińskiego, król uwzględnia wierne służby z narażaniem życia i majątku oraz chce zachęcić do dalszej służby. Ponieważ w samej wsi nie uzyskuje się pełnych trzydziestu włók według dawnego nadania, dołącza na tym samym prawie dożywotnim dawniej należący do niej zaścianek Matejewski o trzech włókach, według wcześniejszego podania starosty pińskiego, w starych granicach od Radogoszczy ku granicy innych wsi i rzece Pinie; trzy włóki uzupełniają trzydzieści, nie stanowią dodatku ponad tę liczbę. Małżonkowie mogą do końca życia użytkować wieś i zaścianek z włókami osiadłymi i pustymi, służbami, powinnościami, drzewem bartnym, wodami, łąkami, błotami, łowami ryb i ptactwa oraz gonami bobrowymi, pomnażać pożytki, osadzać ludzi i według swego uznania ustalać czynsze, roboty i powinności. Nie są zobowiązani do świadczeń królowi, skarbowi ani innym, ani do składania rachunków. List z podpisem i pieczęcią królewską; pisarz Maciej Wojna. Bieżąca data jest słowna; rok 1581 dotyczy wcześniejszego przywileju.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 12
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 271
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 272
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 273
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011R2
SML VI: 0224L2

Карточка № 123. Привилей Ивану Мелешке на четырнадцать волок в Пинском старостве


Листы рукописи / Karty rękopisu
106r–106v

Дата акта / Data aktu
1590-04-13

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 132
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 132
SML VI: 132

Лица, роли и должности
Стефан Достоевский — держатель
Иван Мелешко — получатель права
Волович, писарь (имя ?) — писарь
Ганна Фурсовна — жена, совместная пожизненная держательница

География
Дружыловская волость — юрисдикция владения
Пинск — территориальная принадлежность
Село Вяд Великий — пожалованное владение
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 13 апреля 1590 г.; л. 106–106 об. Сигизмунд III, принимая во внимание засвидетельствованные панами рады и урядниками военные службы Ивана Мелешки, мозырского подкомория и слонимского войского, прежним государям и продолжающуюся службу при короле, даёт и подтверждает ему и жене Ганне Фурсовне на пожизненном праве четырнадцать оседлых волок, которыми он уже пользуется в селе Вяд Великий Дружиловской волости Пинского староства. Кроме того, на том же праве предоставляет шестнадцать волок этого села, удерживаемых Стефаном Достоевским, земянином Минского повета, по словам листа не имеющим законного титула; разрешает выплатить возможную законную залоговую сумму, если таковая будет доказана. После её выплаты либо иного освобождения этих шестнадцати волок супруги должны держать всё село в тридцать волок, с оседлыми и пустыми землями, сеножатями, борами, лесами, дубравами, водами и всеми принадлежностями, пользоваться и по своей воле умножать доходы. До конца жизни они не должны ничего платить королю или скарбу и давать отчётность. Лист с королевской подписью и печатью; подпись писаря прочитана как Волович (имя ?). Год, апрель и тринадцатый день написаны словами. Реестры кратко указывают четырнадцать волок; полный текст содержит также условное получение ещё шестнадцати.

Wersja polska · nr 123


Osoby, role i urzędy
Stefan Dostojewski — posiadacz
Iwan Meleszko — odbiorca prawa
Wołłowicz (imię ?) — pisarz
Hanna Fursówna — żona, wspólna dożywotnia posiadaczka

Geografia
Włość drużyłowska — jurysdykcja dóbr
Pińsk — przynależność terytorialna
Wiad Wielki — nadane dobra
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 13 kwietnia 1590; k. 106–106v. Zygmunt III, uwzględniając polecane przez panów rady i urzędników zasługi wojenne Iwana Meleszki, podkomorzego mozyrskiego i wojskiego słonimskiego, poniesione dla poprzednich władców i trwającą służbę przy królu, daje i potwierdza jemu oraz żonie Hannie Fursównie na dożywocie czternaście osiadłych włók, które już użytkuje we wsi Wiad Wielki w włości drużyłowskiej starostwa pińskiego. Ponadto przyznaje im na tym samym prawie szesnaście włók tej wsi trzymanych przez Stefana Dostojewskiego, ziemianina powiatu mińskiego, według listu niemającego do nich słusznego tytułu; pozwala wyłożyć ewentualną słuszną sumę zastawną, jeżeli taka zostanie wykazana. Po jej spłacie albo innym uwolnieniu owych szesnastu włók małżonkowie mają trzymać całe trzydzieści włók wsi, z ziemią osiadłą i pustą, łąkami, borami, lasami, dąbrowami, wodami i wszystkimi przynależnościami, pobierać i według swej woli powiększać pożytki. Do końca życia nie mają nic płacić królowi ani skarbowi ani składać rachunków. List z podpisem i pieczęcią królewską; podpis pisarza odczytany jako Wołłowicz (imię ?). Rok, kwiecień i trzynasty dzień zapisano słownie. Rejestry streszczają nadanie czternastu włók; pełny tekst obejmuje także warunkowe uzyskanie dalszych szesnastu.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 12
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 273
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 274
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011R2
SML VI: 0224L2

К началу темы / Początek wątku

Карточка № 127. Привилей Даниле Домагацкому на две службы в Гомельской державе


Листы рукописи / Karty rękopisu
114r–114v

Дата акта / Data aktu
1590-04-15

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 136
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 136
SML VI: 136

Лица, роли и должности
Богдан Сапега — ходатай
Данило Домагацкий — получатель права

География
Гомель — территориальная принадлежность
Пыреевичы — пожалованное владение
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, 15 апреля 1590 г.; л. 114–114 об. Сигизмунд III по ходатайству минского воеводы Богдана Сапеги, засвидетельствовавшего неоднократное участие Данила Домагацкого в военных потребах против неприятеля и его мужественное поведение, подобающее рыцарскому человеку, награждает верные службы пожизненным прокормлением в Гомельском старостве. Ему даётся сельцо Пыреевичы — две службы, шесть дымов — с оседлыми людьми, грошовыми платежами, медовой данью, пахотной и непахотной землёй, борами, лесами, гаями, бортными деревьями, сеножатями, озёрами и рыбными ловами, в давних и нынешних границах и выходах. Получатель держит всё до своего живота и пользуется всеми доходами, ничего не давая королю, скарбу или гомельским старостам и не представляя отчёта; сохранена только земская служба вместе с иными обывателями Великого княжества Литовского. Жена и потомство здесь не включены в пожалование. Лист с королевской подписью и печатью; писарь не назван. Год, месяц и день заключительной даты написаны словами. Реестровые формы Bytewicze/Bycewiczy сохранены как варианты свидетелей, без современного географического отождествления.

Wersja polska · nr 127


Osoby, role i urzędy
Bohdan Sapieha — osoba wstawiająca się
Daniło Domagacki — odbiorca prawa

Geografia
Homel — przynależność terytorialna
Pyreewicze — nadane dobra
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, 15 kwietnia 1590; k. 114–114v. Zygmunt III, za sprawą wojewody mińskiego Bohdana Sapiehy, który poświadcza częsty udział Daniła Domagackiego w potrzebach wojennych przeciw nieprzyjacielowi i jego mężne zachowanie godne rycerza, nagradza wierne służby dożywotnim zaopatrzeniem w starostwie homelskim. Nadaje mu sioło Пыреевичы (Pyreewicze, pisownia własnego tekstu), obejmujące dwie służby i sześć dymów, z osiadłymi ludźmi, opłatami pieniężnymi, danią miodową, ziemią orną i nieorną, borami, lasami, gajami, drzewami bartnymi, sianożęciami, jeziorami i łowiskami rybnymi, w dawnych i obecnych granicach i wychodach. Obdarowany ma do końca własnego życia dzierżyć całość i pobierać wszystkie pożytki, nic nie płacąc królowi, skarbowi ani starostom homelskim i nie składając rachunków; zachowana jest tylko służba ziemska wraz z innymi obywatelami Wielkiego Księstwa Litewskiego. Żona ani potomstwo nie zostają tu współobdarowani. List z podpisem królewskim i pieczęcią; pisarz nie jest nazwany. Rok, miesiąc i dzień daty końcowej są słowne. Rejestrowe formy Bytewicze/Bycewiczy zachowano jako warianty świadków, bez utożsamienia z miejscowością współczesną.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 13
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 288
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 289
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011R2
SML VI: 0224L2

Карточка № 128. Пожизненная данина Павлу Монтвилу села Корма в Гомельской державе


Листы рукописи / Karty rękopisu
114v–115r

Дата акта / Data aktu
1590-04-15

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 137
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 137
SML VI: 137

Лица, роли и должности
Богдан Сапега — ходатай
Павел Монтвил — получатель права

География
Корма — пожалованное владение
Гомель — территориальная принадлежность
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, 15 апреля 1590 г.; л. 114 об.–115. Сигизмунд III по представлению и просьбе минского воеводы Богдана Сапеги награждает верные и достойные службы Павла Монтвила, неоднократно бывавшего при воеводе в военных потребах против неприятеля и мужественно стоявшего, как подобает рыцарскому человеку, пожизненным прокормлением в Гомельском старостве. Ему пожаловано сельцо Корма: две службы, в которых шесть дымов, с оседлыми людьми, грошовыми платежами, медовой данью, пахотной и непахотной землёй, борами, лесами, гаями, бортными деревьями, сеножатями, озёрами и рыбными ловами, в давних и нынешних границах и выходах. Монтвил держит всё и пользуется всеми доходами до своего живота, ничего не платя королю, скарбу и гомельским старостам и не представляя отчёта; сохранена только земская военная служба вместе с иными обывателями Великого княжества Литовского. Жена и потомство здесь не включены в пожалование. Лист с королевской подписью и печатью; писарь не назван. Собственная заключительная формула даёт год, месяц и день словами; две службы и шесть дымов — отдельные величины.

Wersja polska · nr 128


Osoby, role i urzędy
Bohdan Sapieha — osoba wstawiająca się
Paweł Montwiło — odbiorca prawa

Geografia
Korma — nadane dobra
Homel — przynależność terytorialna
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, 15 kwietnia 1590; k. 114v–115. Zygmunt III, na przedstawienie i prośbę wojewody mińskiego Bohdana Sapiehy, nagradza wierne i godne służby Pawła Montwiły, który wielokrotnie towarzyszył wojewodzie w potrzebach wojennych przeciw nieprzyjacielowi i mężnie stawał jak przystało rycerzowi, dożywotnim zaopatrzeniem w starostwie homelskim. Nadaje mu sioło Korma: dwie służby, w których jest sześć dymów, z osiadłymi ludźmi, opłatami pieniężnymi, danią miodową, gruntami ornymi i nieornymi, borami, lasami, gajami, drzewami bartnymi, sianożęciami, jeziorami i łowiskami rybnymi, w dawnych i obecnych granicach i wychodach. Montwiło ma dzierżyć całość i pobierać wszelkie pożytki do własnej śmierci, bez obowiązku płacenia królowi, skarbowi i starostom homelskim lub składania rachunków; pozostaje zobowiązany jedynie do ziemskiej służby wojennej wraz z innymi obywatelami Wielkiego Księstwa Litewskiego. Żona i potomstwo nie są tu współobdarowani. List z podpisem królewskim i pieczęcią; pisarz nie jest nazwany. Własna formuła końcowa podaje rok, miesiąc i dzień słownie; dwie służby i sześć dymów pozostają odrębnymi wielkościami.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 13
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 289
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 290
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011R2
SML VI: 0224L2

Карточка № 129. Пожизненная данина Климу Теренецкому острова Хоевского в Гомельской державе


Листы рукописи / Karty rękopisu
115r–115v

Дата акта / Data aktu
1590-04-15

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 138
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 138
SML VI: 138

Лица, роли и должности
Клим Теренецкий — получатель права
Богдан Сапега — держатель

География
Хоевский остров — пожалованное владение
Гомельское староство — территориальная принадлежность
Гомель — территориальная принадлежность
Варшава — место выдачи акта
Минск — территория должности

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, 15 апреля 1590 г.; л. 115–115 об. Сигизмунд III по представлению и просьбе минского воеводы Богдана Сапеги награждает верные службы Клима Теренецкого, неоднократно участвовавшего при воеводе в военных потребах против неприятеля и мужественно стоявшего, как подобает рыцарскому человеку, пожизненным прокормлением в Гомельском старостве. Ему даётся остров Хоевский, в котором два дыма, с оседлыми людьми, грошовыми платежами, медовой данью, пахотной и непахотной землёй, борами, лесами, гаями, бортными деревьями, сеножатями, озёрами и рыбными ловами, в давних и нынешних границах и выходах. Теренецкий держит всё и пользуется всеми доходами до своего живота, ничего не платя королю, скарбу или гомельским старостам и не представляя отчёта; сохранена только земская военная служба вместе с иными обывателями Великого княжества Литовского. Жена и потомство здесь не включены в пожалование. Лист с королевской подписью и печатью; писарь не назван. Собственная заключительная дата даёт год, месяц и день словами. Вариант SML Jeremiecki сохранён отдельно от повторного рукописного Теренецкий. Прежнее определение Сапеги как мстиславского воеводы было ошибкой карточки: рукопись дважды даёт минский уряд, поэтому этот титул не образует мстиславской связи акта.

Wersja polska · nr 129


Osoby, role i urzędy
Klim Tereniecki — odbiorca prawa
Bohdan Sapieha — posiadacz

Geografia
Ostrów Chojewski — nadane dobra
Starostwo homelskie — przynależność terytorialna
Homel — przynależność terytorialna
Warszawa — miejsce wystawienia aktu
Mińsk — obszar urzędu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, 15 kwietnia 1590; k. 115–115v. Zygmunt III, na przedstawienie i prośbę wojewody mińskiego Bohdana Sapiehy, nagradza wierne służby Klima Terenieckiego, który wielokrotnie uczestniczył przy wojewodzie w potrzebach wojennych przeciw nieprzyjacielowi i mężnie stawał jak przystało rycerzowi, dożywotnim zaopatrzeniem w starostwie homelskim. Nadaje mu ostrów Chojewski, w którym są dwa dymy, z osiadłymi ludźmi, opłatami pieniężnymi, danią miodową, ziemią orną i nieorną, borami, lasami, gajami, drzewami bartnymi, sianożęciami, jeziorami i łowiskami rybnymi, w dawnych i obecnych granicach i wychodach. Tereniecki ma dzierżyć całość i pobierać wszystkie pożytki do własnej śmierci, nic nie płacąc królowi, skarbowi ani starostom homelskim i nie składając rachunków; zachowano tylko ziemską służbę wojenną wraz z innymi obywatelami Wielkiego Księstwa Litewskiego. Żona i potomstwo nie zostają tu współobdarowani. List z podpisem królewskim i pieczęcią; pisarz nie jest nazwany. Własna data końcowa podaje rok, miesiąc i dzień słownie. SML przekazuje wariant Jeremiecki; zachowano go osobno od powtarzającego się w rękopisie Terenieckiego. Wcześniejsze określenie Sapiehy jako wojewody mścisławskiego było błędem karty: rękopis dwukrotnie podaje urząd miński, toteż nie stanowi to związku aktu z Mścisławiem.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 13
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 290
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 291
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011R2
SML VI: 0224L2

Карточка № 130. Подтверждение каменецкой мещанке Опроксе Григорьевне прав на дом Зенковский


Листы рукописи / Karty rękopisu
115v–116v

Дата акта / Data aktu
1590-04-15

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 139
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 139
SML VI: 139

Лица, роли и должности
Опрахна / Апрахна Григоревна, жена Кондрата Ивановича [?] — владелец
Кондрат Иванович — муж, выступивший с просьбой
Стефан — государь
Матвей Война — писарь

География
Зеньковский дом — пожалованное владение
Каменец — владение
Рынок,рог улицы Берестейской — улица
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, коронный вальный сейм, 15 апреля 1590 г.; л. 115 об.–116 об. Сигизмунд III навечно подтверждает каменецкой мещанке, Кондратовой Ивановича, названной в рукописи Опрахна/Апрахна Григоревна (предполагаемая нормализация Опраксия?), дом Зеньковский на рынке, на углу Берестейской улицы, со всей относящейся к нему движимой и недвижимой маетностью. Покойный король Стефан присудил ей эту собственность навечно своими декретами, но не разъяснил свободы распоряжения; теперь она просит о её прямом подтверждении через своего мужа Кондрата Ивановича. Оставляя прежние декреты в полной силе, король разрешает ей отдавать, дарить, продавать и менять всю маетность, записать её на церковь и обращать на собственную пользу по своему усмотрению вечными часами. При этом сохраняются повинности в скарб согласно прежнему ревизорскому постановлению. Лист с печатью и королевской подписью; писарь Матей Война. Собственная заключительная формула даёт год, месяц и день словами. Обозначение Кондратова здесь относится к жене: Кондрат прямо назван её мужем и посредником челобитья. Исходная форма имени отделена от неуверенной нормализации; конкретное современное отождествление Каменца не навязано.

Wersja polska · nr 130


Osoby, role i urzędy
Oprakhna/Aprakhna Hryhoriówna (Opraksja?) — właściciel
Kondrat Iwanowicz — mąż występujący z prośbą
Stefan — władca
Maciej Wojna — pisarz

Geografia
Dom Zenkowski — nadane dobra
Kamieniec — dobra
Rynek, narożnik ulicy Brzeskiej — ulica
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, koronny sejm walny, 15 kwietnia 1590; k. 115v–116v. Zygmunt III potwierdza na wieczność kamienieckiej mieszczce, Kondratowej Iwanowicza, nazwanej w rękopisie Опрахна/Апрахна Григоревна (normalizacja Opraksja Hryhoriówna?), dom Zenkowski stojący w rynku, na rogu ulicy Brzeskiej, wraz z należącą do niego ruchomą i nieruchomą majętnością. Zmarły król Stefan przyznał jej tę własność wieczyście dekretami, lecz nie wyjaśnił swobody rozporządzania nią; kobieta prosi teraz o wyraźne potwierdzenie przez swego męża Kondrata Iwanowicza. Pozostawiając wcześniejsze dekrety w pełnej mocy, król zezwala jej oddawać, darować, sprzedawać i zamieniać całą majętność, zapisać ją cerkwi oraz obracać na własny pożytek według uznania na wieczne czasy. Zachowuje przy tym powinności do skarbu według dawnego postanowienia rewizorskiego. List z pieczęcią i podpisem królewskim; pisarz Matej Wojna. Własna formuła końcowa podaje rok, miesiąc i dzień słownie. Określenie Kondratowa oznacza tu żonę: tekst wprost nazywa Kondrata jej mężem i pośrednikiem prośby. Pisownię imienia zachowano oddzielnie od niepewnej normalizacji; Kamieńca nie utożsamiono z konkretnym współczesnym miastem.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 13
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 291
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 292
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 293
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0011R2
SML VI: 0224R2

К началу темы / Początek wątku

Карточка № 135. Позволение капитуле Киево-Печерского монастыря обменяться грунтами со Стефаном Лозкой


Листы рукописи / Karty rękopisu
120v–121r

Дата акта / Data aktu
1590-04-17

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 144
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 144
SML VI: 144

Лица, роли и должности
Стефан Лозка — участник обмена
Мелентей Хребтович — епископ и архимандрит, выступивший с просьбой
Матвей Война — писарь

География
Печерский монастырь в Киеве — упомянутое место
Киевское воеводство — территориальная принадлежность
Киев — юрисдикция владения
Радомышль — имение
Забелочье — имение
Рожев — имение
Роковщина — пожалованное владение
Ставища — пожалованное владение
Левнищевичи — пожалованное владение
Осово Печерня — пожалованное владение
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, 17 апреля 1590 г.; л. 120 об.–121. Сигизмунд III разрешает владыке володимерскому и берестейскому, печерскому архимандриту Мелентею Хребтовичу, со всей капитулой и крылошанами Печерского монастыря в Киеве, обмен церковных имений со Стефаном Лозкой, мозырским маршалком. В просьбе, присланной на Варшавский сейм 1590 г., объяснена выгода приобретения его местечка и двора Рожева в Киевской земле, сёл Роковщины, Ставищ и относящихся к ним селищ, прилегающих к монастырским Радомышлю и Забелочью. Взамен монастырь намерен уступить свои отдалённые литовские сёла Левнищевичи и Осово Печерню с застенками, а также связанные с ними права на 50 коп грошей литовской личбы, даваемых слуцкими князьями по их постановлению, и на 15 волок, которые князья обязались присоединить. Король дозволяет обмен с условием тщательно проследить, чтобы монастырь получил достойную, равную и удобно расположенную замену без ущерба церкви. После совершения обмена стороны должны известить монарха, который затем подтвердит его обеим сторонам отдельным листом. Писарь Матей Война; собственная заключительная дата даёт год, месяц и день словами. Названия сёл сохранены без навязанных современных отождествлений.

Wersja polska · nr 135


Osoby, role i urzędy
Stefan Łozka — uczestnik zamiany
Melety Chrebtowicz — biskup i archimandryta występujący z prośbą
Maciej Wojna — pisarz

Geografia
Monaster Pieczerski w Kijowie — miejsce wspomniane
Województwo kijowskie — przynależność terytorialna
Kijów — jurysdykcja dóbr
Radomyśl — majątek
Zabiełocze — majątek
Rożew — majątek
Rokowszczyzna — nadane dobra
Stawiszcza — nadane dobra
Lewniszczewicze — nadane dobra
Osowo Pieczernia — nadane dobra
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, 17 kwietnia 1590; k. 120v–121r; Zygmunt III zezwala władyce włodzimierskiemu i brzeskiemu oraz archimandrycie pieczerskiemu Meletemu Chrebtowiczowi, wraz z kapitułą i kryłoszanami monasteru pieczerskiego w Kijowie, na zamianę dóbr cerkiewnych ze Stefanem Łozką, marszałkiem mozyrskim. W prośbie przesłanej na warszawski sejm 1590 r. przedstawiono korzyść z przyłączenia jego miasteczka i dworu Rożewa w ziemi kijowskiej, wsi Rokowszczyzny, Stawiszcz i należących do nich sieliszcz, sąsiadujących z monasterowymi dobrami Radomyśl i Zabiełocze. W zamian monaster chce oddać swe odległe litewskie wsie Lewniszczewicze i Osowo Pieczernia z zaściankami oraz związane z nimi prawo do 50 kop groszy litewskiej liczby, dawanych przez książąt słuckich według ich postanowienia, i 15 włók, które książęta zobowiązali się przyłączyć. Król pozwala przeprowadzić zamianę pod warunkiem pilnego dopilnowania, aby otrzymane dobra były odpowiednie, równe i dogodnie położone, bez szkody dla cerkwi. Po zawarciu umowy strony mają powiadomić monarchę, który dopiero wtedy potwierdzi zamianę obu stronom osobnym listem. Pisarz Matej Wojna; własna data końcowa podaje rok, miesiąc i dzień słownie. Zachowano źródłowe nazwy wsi bez narzucania współczesnych identyfikacji.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 13
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 301
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 302
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0012L2
SML VI: 0224R2

Карточка № 136. Привилей Миколаю Дембинскому на пять сёл в Жемайтии


Листы рукописи / Karty rękopisu
121r–122r

Дата акта / Data aktu
1590-04-17

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 145
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 145
SML VI: 145

Лица, роли и должности
Матей Дембинский — брат, добровольно уступающий держание
Реина Сапежанка — покойная жена прежнего держателя
Миколай Дембинский — получатель права
Стефан — выдавший прежний документ
Матвей Война — писарь

География
Тельшовская волость — территориальная принадлежность
Колняны — пожалованное владение
Невораны — пожалованное владение
Ейгирды — пожалованное владение
Кгерды — пожалованное владение
Пилы — пожалованное владение
Жмудь — юрисдикция владения
Телсолы — пожалованное владение
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 17 апреля 1590 г.; л. 121–122. Сигизмунд III даёт Миколаю Дембинскому до его живота пять оседлых сёл Тельшовской волости в Жомойтской земле: Колняны (реестровое Kotniany) с озером Телсолы, Невораны, Ейгирды, Кгерды и Пилы, со всеми оседлыми и пустыми волоками, застенками, пашенными и непашенными землями, сеножатями, озёрами, лесами, доходами и повинностями подданных в границах волочной померы. Стефан прежде пожаловал их брату Миколая Матею Дембинскому до его живота и живота ныне покойной жены Реины Сапежанки; Матей добровольно отдал сёла в руки и распоряжение короля. По ходатайству сенаторов и земских послов монарх вознаграждает теперь прежние и нынешние верные службы Миколая, разрешая ему извлекать все доходы. Король гарантирует, что при его жизни не отнимет сёл и никому другому ничего в них не даст. Миколай не обязан платить господарю и скарбу или давать отчётность, но должен нести земскую военную службу, когда потребуют время и необходимость, с прочими обывателями Жомойтской земли. Лист с подписью и печатью; писарь Матей Война. Собственная заключительная формула даёт год, месяц и день словами; исходные названия отделены от реестровых вариантов без современных отождествлений.

Wersja polska · nr 136


Osoby, role i urzędy
Matej Dębiński — brat dobrowolnie ustępujący posiadanie
Reina Sapieżanka — zmarła żona poprzedniego posiadacza
Mikołaj Dębiński — odbiorca prawa
Stefan — wystawca wcześniejszego dokumentu
Maciej Wojna — pisarz

Geografia
Włość telszewska — przynależność terytorialna
Kolniany — nadane dobra
Neworany — nadane dobra
Ejgirdy — nadane dobra
Gierdy — nadane dobra
Piły — nadane dobra
Żmudź — jurysdykcja dóbr
Telsoły — nadane dobra
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 17 kwietnia 1590; k. 121r–122r; Zygmunt III nadaje Mikołajowi Dębińskiemu na jego życie pięć osiadłych wsi w żmudzkiej wołości telszewskiej: Kolniany (w rejestrze: Kotniany) z jeziorem Telsoły, Neworany, Ejgirdy, Gierdy i Piły, ze wszystkimi osiadłymi i pustymi włókami, zaściankami, gruntami ornymi i nieornymi, łąkami, jeziorami, lasami, dochodami i powinnościami poddanych w granicach pomiary włócznej. Stefan nadał je wcześniej bratu Mikołaja, Matejowi Dębińskiemu, do jego życia i życia jego obecnie zmarłej żony Reiny Sapieżanki; Matej dobrowolnie oddał je do rąk i dyspozycji królewskiej. Za przyczyną senatorów i posłów ziemskich król wynagradza teraz dawne i obecne wierne służby Mikołaja, pozwalając mu czerpać wszystkie pożytki. Gwarantuje, że za jego życia nie odbierze wsi i nikomu innemu niczego w nich nie nada. Mikołaj nie ma płacić królowi ani skarbowi ani składać rachunków, pozostając jedynie zobowiązanym do ziemskiej służby wojennej, gdy wymagać będą tego czas i potrzeba, wraz z innymi mieszkańcami Żmudzi. List z podpisem i pieczęcią; pisarz Matej Wojna. Własna formuła końcowa daje rok, miesiąc i dzień słownie; nazwy źródłowe oddzielono od wariantów rejestrowych bez współczesnych identyfikacji.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 13
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 302
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 303
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 304
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0012L2
SML VI: 0224R2

Карточка № 137. Подтверждение Вацлаву Вдановскому вечного права на владение, данное в обмен за Заливок


Листы рукописи / Karty rękopisu
122r–122v

Дата акта / Data aktu
1590-04-17

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 146
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 146
SML VI: 146

Даты документов и сроки
Упомянутый документ: 1583-07-12

Лица, роли и должности
Пётр Юнович — владелец
Венцлав Вдановский — получатель права
Стефан — участник обмена
Стефан Белявский — должностное лицо
Ярош Волович — писарь

География
Грунт двора кузницкого, при именью Лососенском — пожалованное владение
Именье Юркгелевское на Лососне — владение
Именье Лососенское — имение
Река Лососна — природная граница
Кузница — упомянутое место
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 17 апреля 1590 г.; л. 122–122 об. Сигизмунд III подтверждает Венцлаву Вдановскому, подстаростему городенскому, его жене, детям и потомкам вечное право на 15 моргов 20 прутов огородного грунта Кузницкого двора при его Лососенском имении. Вдановский предъявил лист бывшего городенского и кокенгаузского старосты Стефана Белявского от 12 июля 1583 г.: по приказу короля Стефана ему дали этот грунт вдвое за 7 моргов 25 прутов его собственной шляхетской земли и его потужника Петра Юновича в Юркгелевском имении на Лососне, с пашней, сеножатями, ольховыми гаями и зарослями, занятых новым королевским ставом близ Кузницы. Границы замены описаны через его имение, грунт Андрея Войны, копцы, мельничную усадьбу, дорогу и залив става. Король подтверждает совершённую замену, чтобы подданные не терпели ущерба в собственности; семья может получать и умножать все доходы, свободно отдавать, продавать, даровать, записывать и распоряжаться землёй как своей собственностью. Никакой повинности господарю и скарбу не установлено, кроме земской военной службы как у прочей шляхты Великого княжества Литовского. Лист с подписью и печатью; писарь Ярош Волович. Обе даты даны словами; реестровое «за заливок» означает затопление, а не отдельное место; современные отождествления не навязаны.

Wersja polska · nr 137


Daty dokumentów i terminy
Dokument wspomniany: 1583-07-12

Osoby, role i urzędy
Piotr Junowicz — właściciel
Wencław Wdanowski — odbiorca prawa
Stefan — uczestnik zamiany
Stefan Bielawski — urzędnik
Jarosz Wołowicz — pisarz

Geografia
Grunt dworu kuźnickiego przy majątku Łosośniańskim — nadane dobra
Imienie Jurgelewskie nad Łosośną — dobra
Majątek Łosośniański — majątek
Rzeka Łosośna — granica naturalna
Kuźnica — miejsce wspomniane
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 17 kwietnia 1590; k. 122r–122v; Zygmunt III potwierdza Wencławowi Wdanowskiemu, podstarościemu grodzieńskiemu, jego żonie, dzieciom i potomkom wieczyste prawo do 15 morgów i 20 prętów gruntów ogrodniczych dworu kuźnickiego przy jego Łosośniańskim majątku. Wdanowski przedłożył list byłego starosty grodzieńskiego i kokenhauskiego Stefana Bielawskiego z 12 VII 1583: na rozkaz króla Stefana oddano mu te grunty w podwójnej mierze za 7 morgów i 25 prętów jego własnej szlacheckiej ziemi oraz współposiadacza Piotra Junowicza w majątku Jurgelewskim nad Łosośną, z rolą, łąkami, olszynami i zaroślami, zalanych przez nowy królewski staw koło Kuźnicy. Granice zastępczego gruntu opisują sąsiedztwo jego majątku, grunt Andrzeja Wojny, kopce, osadę młynarską, drogę i zalew stawu. Król zatwierdza dokonaną zamianę, aby poddani nie ponosili szkody na własnościach; rodzina może czerpać i pomnażać wszystkie pożytki oraz swobodnie oddawać, sprzedawać, darować, zapisywać i rozporządzać ziemią jak własnością. Nie ma pełnić żadnych powinności królowi ani skarbowi poza ziemską służbą wojenną na równi z inną szlachtą Wielkiego Księstwa Litewskiego. List z podpisem i pieczęcią; pisarz Jarosz Wołowicz. Obie daty są słowne; rejestrowe „za zaliwok” oznacza zalanie, a nie osobną miejscowość; współczesnych identyfikacji nie narzucono.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 13
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 304
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 305
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0012L2
SML VI: 0224R2

Карточка № 138. Лист ротмистрам и воинам о выплате задолженного жалованья из остатков поборов


Листы рукописи / Karty rękopisu
123r–123v

Дата акта / Data aktu
1590-04-17

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 147
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 147
SML VI: 147

Лица, роли и должности
Сигизмунд Август — упомянут в связи со службой при прежнем государе
Стефан — упомянут в связи со службой при прежнем государе
Ярош Волович — писарь

География
Варшава — место выдачи акта
Великое княжество Литовское — упомянутое место

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 17 апреля 1590 г.; л. 123–123 об. Сигизмунд III распоряжается выплатить заслуженное ротмистрам и жолнерам, долго служившим при Жигимонте Августе и Стефане в Великом княжестве Литовском и на украинных замках, которым часть жалованья до сих пор удержана в скарбе. После их неоднократных просьб заплатить каждому по расчёту за них ходатайствуют сенаторы и послы Короны и Великого княжества на нынешнем сейме. С их общим согласием король указывает действительную выплату за службу в Великом княжестве из старых остатков поборов, оставшихся при сборщиках времён обоих предшественников, прямо исключив поборы, утверждённые за нынешнее панование. Инстигатору велено правным порядком добиваться взыскания этих остатков, из которых следует заплатить по расчёту, чтобы служившие не терпели ущерба. Суммы и имена получателей не названы. Лист с подписью и печатью; писарь Ярош Волович. Собственная заключительная формула даёт год, месяц и день словами; прежние панования служат контекстом задолженности, а не отдельными датированными документами.

Wersja polska · nr 138


Osoby, role i urzędy
Zygmunt August — wzmiankowany w związku ze służbą za poprzedniego władcy
Stefan — wzmiankowany w związku ze służbą za poprzedniego władcy
Jarosz Wołowicz — pisarz

Geografia
Warszawa — miejsce wystawienia aktu
Wielkie Księstwo Litewskie — miejsce wspomniane

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 17 kwietnia 1590; k. 123r–123v; Zygmunt III nakazuje wypłatę zaległego żołdu rotmistrzom i żołnierzom służącym dawniej Zygmuntowi Augustowi i Stefanowi w Wielkim Księstwie Litewskim oraz na zamkach pogranicznych, którym część zasług nadal zatrzymano w skarbie. Po wielokrotnych prośbach o zapłatę każdemu według rachunku wstawiają się za nimi senatorowie i posłowie Korony i Wielkiego Księstwa na obecnym sejmie. Za ich zgodą król wyznacza żołnierzom za służbę w Wielkim Księstwie rzeczywistą zapłatę z reszt dawnych poborów, pozostałych przy poborcach z czasów obu poprzedników; wyraźnie wyłącza pobory uchwalone za własnego panowania. Instygator ma prawnie dochodzić tych zaległych reszt, z których po obrachunku należy dokonać wypłaty, aby służący nie ponosili straty. Nie określono kwot ani imion odbiorców. List z podpisem i pieczęcią; pisarz Jarosz Wołowicz. Własna formuła końcowa daje rok, miesiąc i dzień słownie; wzmianki o poprzednich panowaniach są tłem zaległości, nie osobnymi datowanymi dokumentami.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 14
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 306
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 307
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0012L2
SML VI: 0224R2

К началу темы / Początek wątku

Карточка № 143. Пожизненный привилей князю Михаилу Ивановичу Полубинскому на село Шалаки


Листы рукописи / Karty rękopisu
127r–128r

Дата акта / Data aktu
1590-04-28

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 152
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 152
SML VI: 152

Лица, роли и должности
Иван Полубеньский — отец, уступающий право
Михайл Иванович Полубеньский — получатель права
Лев Сапега — проситель
Стефан Баторий — выдавший прежний документ
Матвей Война — писарь

География
Шуляки — владение
Слоним — территориальная принадлежность
Ярнево — имение
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 28 апреля 1590 г. Жигимонт III подтверждает князю Михайлу Ивановичу Полубеньскому пожизненное держание Шуляк Слонимского староства по добровольной уступке права его живым отцом, князем Иваном Полубеньским, слонимским лесничим, и ходатайству канцлера Льва Сапеги. Стефан ранее пожаловал отцу на жизнь две деревни: Шуляки, 46 волок всего, из них 14 оселых, и Ярнево, 50 волок всего, из них 15 оселых; нынешний акт передаёт сыну Шуляки, тогда как Ярнево названо в составе прежнего пожалования. Основанием милости служат многолетние службы отца с молодости при Жигимонте Августе, Генрихе и Стефане: участие в военных потребах и мужественная борьба с людьми великого князя московского без щажения здоровья и имущества, продолженная и ныне. Михаилу держать село как отец, с оселыми людьми, денежными платами, медовой данью, ржаными и овсяными дяклами, землями, лесами, бортями, ловами, водами, мельницами, сеножатями и застенками, в прежних границах, пользуясь всеми доходами до конца жизни. Государю, скарбу и слонимским старостам ничего не платить и никаких отчётов не давать, кроме земской военной службы наравне с другими обывателями ВКЛ. Писарь: Матей Война. Собственная рукопись: л. 127r–128r; собственный внутренний реестр, RGADA оп. 6 и SML VI: запись 152.

Wersja polska · nr 143


Osoby, role i urzędy
Iwan Połubiński — ojciec ustępujący prawo
Michał Iwanowicz Połubiński — odbiorca prawa
Lew Sapieha — proszący
Stefan Batory — wystawca wcześniejszego dokumentu
Maciej Wojna — pisarz

Geografia
Szałaki — dobra
Słonim — przynależność terytorialna
Jarniewo — majątek
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 28 kwietnia 1590. Zygmunt III potwierdza księciu Michałowi Iwanowiczowi Połubińskiemu dożywotnie dzierżenie Szulak w starostwie słonimskim, za dobrowolnym ustąpieniem prawa przez jego żyjącego ojca, księcia Iwana Połubińskiego, leśniczego słonimskiego, i za wstawiennictwem kanclerza Lwa Sapiehy. Stefan nadał wcześniej ojcu na życie dwie wsie: Szulaki, obejmujące 46 włók, w tym 14 osiadłych, oraz Jarniewo, obejmujące 50 włók, w tym 15 osiadłych; obecny akt przekazuje synowi Szulaki, a Jarniewo występuje w opisie poprzedniego nadania. Podstawę łaski stanowią długoletnie służby ojca od młodości za Zygmunta Augusta, Henryka i Stefana, udział w wyprawach oraz mężne walki z ludźmi wielkiego księcia moskiewskiego bez oszczędzania zdrowia i majątku, kontynuowane nadal. Michał ma dzierżyć wieś jak ojciec, z osiadłymi ludźmi, czynszami pieniężnymi, danią miodową, żytnimi i owsianymi djakłami, gruntami, lasami, barciami, łowami, wodami, młynami, łąkami i zastenkami, w dawnych granicach, pobierając wszystkie pożytki do końca życia. Nic nie płaci monarsze, skarbowi ani starostom słonimskim i nie składa rachunków, zachowując ziemską służbę wojenną jak inni obywatele Wielkiego Księstwa. Pisarz: Matej Wojna. Własny rękopis: k. 127r–128r; własny rejestr wewnętrzny, RGADA op. 6 i SML VI: pozycja 152.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 14
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 314
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 315
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 316
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0012R2
SML VI: 0225L2

Карточка № 144. Пожизненный привилей князю Ивану Полубинскому на село Ярнево


Листы рукописи / Karty rękopisu
128r–129r

Дата акта / Data aktu
?-04-?

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 153
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 153
SML VI: 153

Лица, роли и должности
Иван Полубеньский — отец, уступающий право
Иван Иванович Полубеньский — получатель права
Лев Сапега — проситель
Стефан Баторий — выдавший прежний документ
Матвей Война — писарь

География
Ярнево — владение
Слоним — территориальная принадлежность
Шуляки — имение
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, вальный сейм, 28 апреля, год 1590? Жигимонт III подтверждает князю Ивану Ивановичу Полубеньскому пожизненное держание Ярнева Слонимского староства по добровольной уступке его живого отца, князя Ивана Полубеньского, слонимского лесничего, и ходатайству канцлера Льва Сапеги. Стефан ранее дал отцу на жизнь две деревни: Шуляки, 46 волок всего, 14 оселых, и Ярнево, 50 волок всего, 15 оселых; нынешний привилей относится к Ярневу и сыну Ивану, Шуляки названы в составе прежнего пожалования. Приведены службы отца с молодости при Жигимонте Августе, Генрихе и Стефане, участие в войнах и мужественные бои с людьми великого князя московского без щажения здоровья и имущества, продолжаемые и ныне. Сыну пользоваться до смерти оселыми людьми, денежными платами, медовой данью, ржаными и овсяными дяклами и всеми землями, лесами, бортями, ловами, водами, мельницами, сеножатями и застенками в прежних границах как отец; ничего не давать государю, скарбу и слонимским старостам и никаких отчётов не чинить, кроме земской военной службы как у других обывателей ВКЛ. Писарь: Матей Война. Месяц и день написаны словами; смешанное буквенно-словесное обозначение года прочитано неуверенно. Собственная рукопись: л. 128r–129r; внутренний реестр и SML VI: запись 153, RGADA оп. 6:143.

Wersja polska · nr 144


Osoby, role i urzędy
Iwan Połubiński — ojciec ustępujący prawo
Iwan Iwanowicz Połubiński — odbiorca prawa
Lew Sapieha — proszący
Stefan Batory — wystawca wcześniejszego dokumentu
Maciej Wojna — pisarz

Geografia
Jarniewo — dobra
Słonim — przynależność terytorialna
Szulaki — majątek
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, sejm walny, 28 kwietnia, rok 1590? Zygmunt III potwierdza księciu Iwanowi Iwanowiczowi Połubińskiemu dożywotnie dzierżenie Jarniewa w starostwie słonimskim, po dobrowolnym ustąpieniu prawa przez jego żyjącego ojca, księcia Iwana Połubińskiego, leśniczego słonimskiego, i za wstawiennictwem kanclerza Lwa Sapiehy. Stefan nadał wcześniej ojcu dwie wsie na życie: Szulaki, 46 włók ogółem, w tym 14 osiadłych, oraz Jarniewo, 50 włók ogółem, w tym 15 osiadłych; niniejszy przywilej dotyczy Jarniewa i syna Iwana, a Szulaki stanowią opis wcześniejszego nadania. Przytoczono służby ojca od młodości za Zygmunta Augusta, Henryka i Stefana, udział w wojnach i walki z ludźmi wielkiego księcia moskiewskiego bez oszczędzania zdrowia i majątku, kontynuowane nadal. Syn ma korzystać do końca życia z osiadłych ludzi, opłat pieniężnych, dani miodowej, żytnich i owsianych djakłów oraz wszystkich gruntów, lasów, barci, łowów, wód, młynów, łąk i zastenków w dawnych granicach jak ojciec; bez płatności dla monarchy, skarbu i starostów słonimskich oraz bez rachunków, poza ziemską służbą wojenną jak u innych obywateli Wielkiego Księstwa. Pisarz: Matej Wojna. Miesiąc i dzień są zapisane słowami; odczyt mieszanego literowo-słownego roku pozostaje niepewny. Własny rękopis: k. 128r–129r; własny rejestr wewnętrzny i SML VI: pozycja 153, RGADA op. 6:143.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 14
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 316
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 317
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 318
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0012R2
SML VI: 0225L2

Карточка № 145. Привилей князю Ежи Збараскому на Пинское староство


Листы рукописи / Karty rękopisu
129r–130r

Дата акта / Data aktu
?-04-?

Нумерация источников / Numeracja źródeł
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 154
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 154
SML VI: 154

Лица, роли и должности
Януш Корибутович Збаражский — отец, уступающий право
Матвей Война — писарь
Юри Янушевич Збаражский — получатель права

География
Пинск — территория должности
Мотол — имение
Погост — имение
Логишын — имение
Нобль — имение
Полоцк — место военных действий
Великие Луки — место военных действий
Псков — место военных действий
Браслав — территория должности
Варшава — место выдачи акта

Описание акта (RU): содержание, права, суммы и условия
Варшава, 30 апреля, год 1590? Жигимонт III даёт князю Юрью Янушевичу Збаражскому Пинское староство на всю его жизнь по добровольной уступке пожизненного права живым отцом, Янушем Корибутовичем Збаражским, брацлавским воеводой, пинским и кременецким старостой. Приведены заслуги отца: вывод собственным коштом отрядов под Полоцк, Великие Луки и Псков, командование частью войска Стефана, служба без щажения здоровья и имущества и великое посольство к московскому государю. Отдельно указаны пригодность сына к службе и его недавнее участие собственным коштом со значительным почтом при королевских послах к христианскому императору. Юрий получает замок с гродским судопроизводством, город Пинск со сборами и доходами, местечки Мотол, Погост, Логишын и Ноблю, фольварки, волость, сёла, корчемные аренды, мельницы, лесничество и Пинскую пущу; вести судовые дела по общему праву, брать чинши, дяклы, медовую и денежную дань, осаждать людей на волях и увеличивать доходы. Государю и скарбу ничего не платить и никаких отчётов не давать. Король особо обязуется не отдавать другим никаких волостей, сёл или доходов староства; будущие противоречащие привилею пожалования недействительны и не вредят праву Юрия. Писарь: Матей Война. Месяц и день написаны словами, сокращённое обозначение года остаётся неуверенным. Собственная рукопись: л. 129r–130r; внутренний реестр, RGADA оп. 6 и SML VI: запись 154.

Wersja polska · nr 145


Osoby, role i urzędy
Janusz Korybutowicz Zbaraski — ojciec ustępujący prawo
Maciej Wojna — pisarz
Jurij (Jerzy) Januszewicz Zbaraski — odbiorca prawa

Geografia
Pińsk — obszar urzędu
Motol — majątek
Pohost — majątek
Łohiszyn — majątek
Nobel — majątek
Połock — miejsce działań wojennych
Łuki — miejsce działań wojennych
Psków — miejsce działań wojennych
Bracławski — obszar urzędu
Warszawa — miejsce wystawienia aktu

Regest (PL): treść, prawa, kwoty i warunki
Warszawa, 30 kwietnia, rok 1590? Zygmunt III nadaje księciu Jurijowi (Jerzemu) Januszewiczowi Zbaraskiemu starostwo pińskie na całe jego życie, po dobrowolnym ustąpieniu dożywotniego prawa przez żyjącego ojca, Janusza Korybutowicza Zbaraskiego, wojewodę bracławskiego i starostę pińskiego oraz krzemienieckiego. Wymienia zasługi ojca: wystawianie własnym kosztem oddziałów pod Połock, Wielkie Łuki i Psków, dowodzenie wojskiem Stefana, służbę bez oszczędzania zdrowia i majątku oraz wielkie poselstwo do władcy moskiewskiego. Odrębnie wskazuje przydatność syna do służby i jego niedawny udział własnym kosztem, ze znacznym pocztem, przy posłach królewskich do cesarza chrześcijańskiego. Jurij obejmuje zamek z sądownictwem grodzkim, miasto Pińsk z opłatami i dochodami, miasteczka Motol, Pohost, Łohiszyn i Noblę oraz folwarki, wołość, wsie, dzierżawy karczemne, młyny, leśnictwo i puszczę pińską. Ma sprawować sądy według prawa pospolitego, pobierać czynsze, djakły oraz daniny miodowe i pieniężne, osadzać ludzi na wolach i powiększać pożytki; nic nie płaci monarsze ani skarbowi i nie składa rachunków. Król zastrzega, że nie może oddawać innym żadnych wołości, wsi lub dochodów starostwa, a sprzeczne przyszłe nadania będą nieważne i nie naruszą prawa Jurija. Pisarz: Matej Wojna. Miesiąc i dzień są słowne; skrócony zapis roku pozostaje niepewny. Własny rękopis: k. 129r–130r; własny rejestr wewnętrzny, RGADA op. 6 i SML VI: pozycja 154.

Где найти акт / Gdzie znaleźć akt
Внутренний реестр / Rejestr wewnętrzny: 14
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 318
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 319
Рукопись LVIA / Rękopis LVIA: 320
РГАДА, ф.389, оп.6, ч.4: 0012R2
SML VI: 0225L2

К началу темы / Początek wątku