Senatorowie i Dygnitarze Wielk.Księstwa Litewskiego1386-1795

IrenaWaw — Sat, 12 Nov 2022 10:11:37 +0300

KartaBY ��:

[q]
�� .
�� .

��.

�� Julijana Błeszyńskiego: �Spis senatorów i dygnitarzy koronnych (świeckich) z XVIII wieku� ), �� , � �� , � �� XVIII ��, � �� .

�� , �� . �� , � �� ; �� , ��, �� .

�� ); ��, �� ). �� -�� Łodzią-Czarnecki � �� ). �� ); ��, ��, �� , �� , �� . PP. Maurer ) � Kwiatkowski ) �� XVI ��, � �-�. Buszyński �� ). �� , �� , �, ��, �� .

�� , � �� , �� , �� . �� Aktach metryki wielkiego księstwa Litewskiego� ), � �� . �� , �� , �� , �� , ��.

[/q]

�� ... ��

KartaBY — Thu, 10 Nov 2022 21:18:44 +0300

�� .
�� .

��.

�� Julijana Błeszyńskiego: �Spis senatorów i dygnitarzy koronnych (świeckich) z XVIII wieku� ), �� , � �� , � �� XVIII ��, � �� .

�� , �� . �� , � �� ; �� , ��, �� .

�� ); ��, �� ). �� -�� Łodzią-Czarnecki � �� ). �� ); ��, ��, �� , �� , �� . PP. Maurer ) � Kwiatkowski ) �� XVI ��, � �-�. Buszyński �� ). �� , �� , �, ��, �� .

�� , � �� , �� , �� . �� Aktach metryki wielkiego księstwa Litewskiego� ), � �� . �� , �� , �� , �� , ��.

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:14:23 +0300

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:11:19 +0300

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:09:51 +0300

SKOROWIDZ NAZWISK.

Abraham Ezofowicz 185.
Abramowicz Andrzej 102.
�Jan 12, 25, 52.
� Mikolaj 31, 55, 60, 116,209, 214.
Agryppa Waclaw 110, 131, 271, 273.
Albert Aleksandrowicz 225.
Aleksander, wielki ksiaze, kr<51, 2, 84, 148. 172, 178, 197, 201,
254, 256, 259, 264, 297, 313.
Aleksander 184.
� Aleksandrowicz 190.
� Jurjewicz 184.
� � kniaz 69.
Aleksandrowicz Dominik 224.
� Franciszek 109.
� Stefan 121.
Aleksy Michalowicz, car, 49.
Altenbockum, patrz Bokum.
Ancuta Jerzy 309, 314.
� Maciej 309.
Andrejewicz, patrz Iwan.
Andniszewicz Mikolaj Sienkowicz 208, 222, 264.
Andrzej (Andruszko) 231.
� Aleksandrowicz 184.
� Wasilewiez 266.
� � kniaz 174.
August II , kr61, 16, 75, 76, 84, 112,152, 157, 188, 241.
� III , krol, 217.

Baranowicz Kazmierz 325.
� f.ukasz 106, 325.
Barbara krolowa 59.
Bartoszewicz Stanisiaw 235.
� ,�Stanislawowicz 316.
Basa Wasko 256.
Belcewicz Fedko 255, 256.
Berg Wladyslaw 106.
Bemat 174.
Bialozor Ja n 324.
� � Karol 307.
, Jerzy 134.
, Kazmierz 27, 140.
� Krzysztof 203, 208.
� Stanisiaw 117, 119.
7) ,
Bialy, patrz Montygerdowicz.

Bieganski J a n Kazmierz 298.
Bilewicz 244.
Jurij 92.
� Tadeusz 33, 69, 118.
Bispink Jan 135.
z Blaszkowic Mikolaj 253.
Bol irownicki Stanislaw 225, 298.
Bogtfchwal Dymitrowicz 261.
Bohowitynowicz Bohusz (Michal) 185,259, 160.
, Lewko 208, 256, 259.
Bohusz Fedor 326.
Bokum Eberhard 217.
� Jan Henryk 211, 320.
Bona krolowa 251.
Borch Fabijau 216.
� Jan Andrzej 17.
� Michal 249.
Borejkowicz Wasil Jamont 55.
Borowski kniaz 242.
Boryczewski Kazmierz 325.
Borvs kniaz (Hlinski?) 163, 253.
Borzecki Antoni 218, 220.
� Franciszek 305.
Bouft�al Franciszek 242.
� Jozef 246.
Brabek Jerzy 105.
Branicki Franciszek Ksawery 216.
z Brudzewa Wojciech 283.
Briihl Henryk 241.
� Karol 241.
z Brzezia Lutko 253.
Brzostowski Adam 128.
� Cypryjan Pawel 60, 67, 275, 312.
� Emanuel 283.
� J a n Wladyslaw 68, 277, 312.
� Jozef 279.
� Konstanty Benedykt 117, 277.
� Konstanty Kazmierz 314.
� Michal 189, 224, 279.
�. � Hieronim 213.
� Pawel Ksawery 280, 310.
� Robert 128, 213.
� Stanislaw 17.
Brzozowski Maksvmilijan 10.
Budny Wojciech 250.
Bujnicki 127.
Bulharyn Mikolaj 142.
� Pawel 299.
Burzynski Stanislaw 102, 134, 219.
� Tadeusz 28, 134.
Butrym z Zermina 173.
� Andrzej 21.
� Jan 49.
Bychowiec J6zef 230.
Bykowski, patrz Lopot.
Bystry J6zef 102, 242.

Cebulka Mikolaj 252.
Cetner Franciszek 54.
Chalecki Dymitr 186, 192, 243.
J a n 178, 243.
� Krzysztof 38, 243.
40.
� Michal 248.
� Wladyslaw 322.
Chlewinski Kazmierz 129.
Chlusiewicz Kazmierz 32.
Chodkiewicz Adam Tadeusz 11.
T Aleksander 43, 59.
T � Iwanowicz 37,
298.
r Andrzej 300.
_ Hieronim 84.
T . Aleksandrowicz
64, 79, 92,
154, 290.
� . Jurjewicz29,80, 103,204,222.
T Hryhory 20, 64, 79, 87, 92, 150, 155, 296.
� Iwan (Chodkowicz) 19, 22,
85, 89, 148, 154, 174.
, Jan 89.
r Hieronimowicz 15,80,
92,105,150,169,317.
� _ Hieronim 301.
. Karol 15, 74, 93, 151,
155, 291.
r T Kazmierz 81, 223.
r � Mikolaj 95, 145.
Jerzjr Karol 248.

Chodkiewicz Jurij Aleksandrowicz 64, 226, 317.
� Jurij Jurjewicz 93, 227.
Krzysztof 66, 74, 81, 202, 223.
� Szczesny 322.
Chodkowicz Iwan, patrz Chodkiewicz.
Chomicz Fedko 197.
ChominsM Franciszek 33.
, Ludwik 279.
� Michal 282.
Chmara Adam 28, 113, 218, 220.
Chrapowicki Eustachy J6zef 220.
� Franciszek 142.
� Jan Antoni 88, 134.
� J6zef 119.
� 220.
� Krzysztof Antoni 133, 134.
� Mikolaj 122.
Chrebtowicz (Chreptowiez) Bohdan 190.
� Bohdan Kotrowicz 311.
� Fedko 184, 191.
� Iwan Litawor 35, 190.
� Jan 102, 122.
� Joachim 162, 166, 316.
� ju r ij (Jerzy) 34, 38, 41,
132, 144.
� Karol 207.
� Marcin 191, 221, 225, 236.
Chrzastowski Daniel 144.
� Stefan 219.
Ciechanowiecki Albrycht 247.
� Janusz 246.
� Krzysztof 27, 33, 90,117.
� Mikolaj 31.
� Nikodem 204, 300, 317.
� Samuel 90, 142.
r Stanisiaw 322.
Ciechanowicz Hieronim 139.
Ciolek Erazm 258.
Czaplic Szpanowski Iwan 108.
Czamecki Franciszek Wladyslaw 204.
Czartoryski kniai Aleksander Fedorowicz
90.
� Aleksander Wasilewiez
197.
Fedor 23.
Czartoryski Fryderyk Michal 83, 162,
165) 305.
� J6zef 203.
n � Klemens 321.
� Kazmierz 83, 165, 188, 293.
Michat Wasilewiez 174.
Czetrsvertynski kniai Jan 298.
� � Mikolaj 111.'
Czupurna Stanisiaw 173.
Czyi Wasil 221.

Daszkiewicz Ignacy 119.
Dembinski Maciej 40, 70.
Dolski kniaz Jan Karol 171, 181, 229,
292.
� kniaz Michal 99.
z Domanowa (Domaniewski) Jan 265,
267.
Domarat Jan 253.
Donhoff Boguslaw Ernest 216, 296.
� Ernest 82, 238.
� � Magnus 41, 124.
� Franciszek Michal 238.
� Fryderyk J6zef 293, 299.
, Gerhard 14.
� � 208, 211, 304.
, Henryk 41, 104.
� Jan 55, 140.
, Kacper 13.
� Krzysztof 142.
� Otto 14, 41.
� Stanisiaw 48, 158, 239.
� Teodor 13.
. �}0, 70.
� � 193, 229, 303.
� Zygmunt Wiktor 194.
Dorgal vel Dewgal 201.
Dorohostajsld Aleksander 231.
� Krzysztof 170, 180, 227,
291, 318.
_ Mikolaj Mikolajewicz 46,
318.
� Mikolaj 55.
� Piotr 30, 52, 110.
, Wladyslaw 209, 231,
295.
, patrz Olechnowicz, Kuchmistrzowicz.

Doroszkowicz Wasko 255, 256.
Dowgerd J a n 72, 178, 253, 254.
Dowgiallo Jerzy 204.
� -Zawisza J a n 275, 308.
Dowojna Stanislaw 46.
� patrz Sollohub.
Dowojnowicz Andrzej 295.
� Olechno 8.
Draslawski Jerzy 219.
Drewinski Bazilins 266, 269, 171.
Drozdza Andrzej 208.
Drucki-Horski kniaz Hryhory 31.
� -Lnbecki kniaz Franciszek 124.
v v t> Szymon 112.
� -Sokolinski kniaz J a n 270, 287,
311.
� , kn ia i Jan Antoni 117.
� v v Krzysztof 116,
126, 128.
� T � Karol 133.
� B , Michal 46, 52,
139.
, � , Michat 274.
� � � Pawel 122,166.
� -Putiata, patrz Putiatycz.
Dubrowicki, patrz Holszansko-Dubrowicki.
Dunin Aleksy 234.
� patrz Eajecki.
Dymitr Wasilewicz 197.
Dzieduszycki Antoni 283.
Dziekonski Antoni 195, 325.
z Dziewaltowa, patrz Gondziewicz.

Eliaszewicz Gejsz Melchior 307.
Eperyjasz Michal 325.
Esterle 108.
Ezofowicz, patrz Abraham.

Fanel Zygmunt 232.
Farensbach Jerzy 70.
�123, 137.
� Woldemar 123.
Fedko 255, 256.
� Hryhorowicz 258.
� Iwanowicz 265.
� Januszkowicz, patrz Fedor Januszewicz.
� Senkowicz 255, 256.
Fedko, patrz Belcewicz, Koziowski,
Oleszkowicz, Swiatosza, Wladyka.
Fedor Borysowicz 283.
� Januszewicz 22, 255, 256, 257,
Felkerzamb Adam Ewald 18, 141.
� Otto Fryderyk 16, 105.
Fiedkonis Grzegorz 283.
Filipowicz Jan 264.
Filipowski Mikolaj 295.
Finkenstein Teofil 298.
Flemming Jak6b 224.
, Jerzy 189, 216.
Frackiewicz-Radziminski Gedeon Michal
206.
� Kazmierz 194.
� Matvjasz Michat 285.
� Mikolaj 205.
Frankenberg, patrz Konrad.
Fiirstenberg Just 136.

Gasztold Andrzej 71, 183.
� Iwan (Jan) 49, 56, 72, 159,
173, 254.
� Jan 62.
, Marcin 19, 34, 57, 168.
� Michal 225.
� Olbracht (Wojciech) 36, 45,
58, 73, 160, 184, 213, 251,
289.
� Stanislaw Janowicz 70, 95, 96,
1S3.
, Stanislaw Oibrachtowicz 36,
58, 89.
Gasztoldowicz, patrz Gasztold.
Gedygold 173.
� Jerzy 21, 49, 72.
Gedygoldowicz Piotr 84.
� Sienko 50, 78, 254.
Gejsz, patrz Eliaszewicz.
Giedroic Aleksander 250.
� Franciszek 250.
� Ignacv 250.
� Kacper 282.
� kniaz Marcin 30.
Gielgud Andrzej Kazmierz 277.
n Antoni 95, 146, 249, 324.
� Ignacy 324.

Gielgud Ludwik 324.
. Michal 183, 286.
Gierdziejewski 250.
Ginwilowdez Mikolaj 231.
Gliiiski, patrz Hlinski.
Glebocki Andrzej IS.
. Mikolaj 137.
Gojeewicz Iwan 85.
Golimon 91, 95.
Goluchowski Abraham 298.
Gondziewicz Stanisiaw z Dziewaltowa 62.
z G6rki Mikolaj 252.
G6rski J a n Michal 146.
T Leon 213.
Gorzenski Jan 238.
Gosiewski Aleksander 52, 272, 284,311.
T Krzysztof 53, 272, 311.
� Maciej 215.
T Marcin 124, 137.
, Wincenty 156, 188, 214, 319.
Grabowski Jan Jerzy 217.
� Michal 225.
T Pawel 218.
�, Zygmunt 230.
Grochowski Tomasz 104.
Grothuz 16.
Wilhelm Eustachy 145.
Grnzewski Jakob 234.
r Kazmierz 206.
Gurowslri Wladyslaw 172, 183.
Gutakowski Ludwik 297.
Gynewille, patrz Kymunt.

Hajko Jan 98, 268.
Hanski Zacharyjasz 242.
Hanul (Hawnul) 71. .
Hanusowicz Jak6b 175.
Haraburda Lukasz 266, 283.
� Michal 110, 266, 269, 270.
Hawnulewicz Aleksander (Nadziwoj) 70,
84, 154.
� Ja n 204.
� Jawno (Nadziwoj) 62.
Helena, w. ks., kr61owa, 197, 204, 251.
Henryk kr61 80, 125.
Hercvk Szczesny 202.
Hlebicki-J6zefowicz Aleksander 113.
Hlebowicz .Tan 318.
Hlebowicz Jan Janowicz 59, 65, 110.
186.
� Jan Jurjewicz 29, 46, 73,86,
160.
- Jerzy Karol 53, 75, 94, 302.
� Jurij 50, 51, 86.
� Mikolaj 52, 81, 301.
� Piotr 36.
, Stanisiaw 45, 85.
� . Stanislawowicz 44.
Hlinski 168, 184, 221, 225, 236.
. patrz Borys kniaz.
_ kniaz IwTan 19, 36, 77, 201.
� � Michal 178.
T , Wasil 9, 300.
Holszanski kniaz 251.
. � Aleksander 78, 225,
289.
- r Iwan Olgimuntowicz
18.
r r Janusz 225.
T T Jurij -0, 226.
. T Michal 18.
� T Semen 22, 35, 148.
Holszansko-Dubrowicki kniaz Janusz
20, 59, 317.
T . kniai Semen
317.
T r kniaz Wlodzimierz
20.
Holzschuher 123.
T Bertram 303, 123.
T Jerzy 103.
� _ Fryderyk 103.
� Wilhelm 103, 104.
Holowczynski kniaz Aleksander 30,143.
r r Jan 209.
- . Konstanty 115.
r T Szczesny 110.
T .. patrz Rapalowski.
Holow'nia kniaz 222.
Horain Aleksander 310.
_ Jan Antoni 12, 102.
Hornostaj Gabryjel 9, 25.
Hermogen 268.
_ (Hornostajewicz) Iwan 37,55,
58, 73, 179, 185, 262, 266,

��. 337

Hornostaj Onikiej 200, 266.
Horski, patrz Drucki-Horski.
Hrycko Aleksiewicz 265.
Hostski Senkowicz Bohdan 289.
Hromyka Hryhory 253, 260.
Hryn (Hrynko) 221.
Hryniewicz 243.
Hylzen Jan August 28, 107.
- Jerzy Mikolaj 278.
� Jozef 28, 33, 107.

Ignacy 298.
Ilinicz Iwan 50, 85.
� Jan Jurjewicz 29.
,, Jurij 178.
,, Krzysztof 1S4.
,, Mikolaj 25, 50.
Isajkowski Dolmat Franciszek 275, S07.
,, J a n 133.
,,Mikolaj 237.
,, � Piotr Karol 237.
Ivan 174.
,, Andrejewicz 191.
,, Semenowicz kniaz 44.
,, Wasilewicz kniaz 25.
Iwaszewicz (Wiazewiez?) Iwaszko 56.
Iwaszkowicz Wojciech 242.

Jablonowski ksiaze Jozef Aleksander 39, 321.
Jagello Wladyslaw, w. k s., krol, 197, 204, 240.
Jakob 254.
Jamont, patrz Borejkowicz.
Jan 317.
� rusin 283.
,, Ill Sobieski, kr61, 238, 309.
,, Kazmierz, kr61, 49, 94, 100, 137,156, 237.
Januszko 255, 258.
Jaroeki 287.
Jasienicki, patrz Wojna.
Jasienski Wojciech 208, 232.
Jasinski Jakob 214.
,, Mikotaj 271, 273.
Jasmanowicz, patrz Jesman.
Jaszko 253.
Jawno (Jawnuta) Ja n 55, 71.
Jedko Jurij 231, 243.
Jelenski Gedeon 122.
,, Rafal 122.
� Wasil 166.
,, Jelo-Malinski 176.
,, � Michal 24.
Jeremiasz 265.
Jesman 112.
,, Iwanowicz 197, 251.
,, Domini� 11�.
,, (Jasmanowicz) Hleb 266, 283.
� Krzysztof 40, 53, 121.
,, ,, 112.
,, Semen 177.
Jewlaszewski Kazmierz Ludwik 10,132.
Jodko Narkiewicz Alfons 295.
Jozefowicz, patrz Hlebicki.
Judycki Aleksander 112.
,, Jan 113.
,, Jan Pawel 112.
,, Jozef 249, 324.
,, Michal 113.
,, Mikolaj Wladyslaw 120. 215.
� Waleryjan Stanislaw 275, 308.
Julijanna, wielka ksiezna, 84, 85.
Jundylowicz Mikolaj 197, 201. 231.
Juudzil Wojciech 184.
Juraha 24.
Jursza 18, 21.
� Iwaszko 175.
Juszko 265.

Kalenicki, patrz Tyszkiewicz.
Katusowski Maiiko 256.
Kamieniecki Jan 219.
,, Marcin 44.
Kamienski Ja u 116, 142.
Kaminski Malcher 219.
� Michal 117.
Kandelgisser 240.
Kapusta kniaz' Andrzej 97.
Karaczon Mikolaj 205.
Karnkowski Dadzibog 12.
Karp Jozef Michal 315.
Kaszowski Henryk 137.
� Jan Teodor 298.
Kazmierz, w. ks., krol, 18, 19, 84, 85, 159, 174, 197,231,254,256, 295, 299.

Kedzierzawski Stefan 111, 133.
Kesztort J a n Sebastyjan 27, 66. 235.
Kierdej Eustachy 114, 132, 144, 146.
,, Hieronim 114, 146.
,, Jan Kazmierz 67, 238.
,, -Mylski Olizar 176.
Kierdejewicz, Olizar Szytowicz 21.
Kiersnowski J a n 38.
Kiezgajlo Wolimuntowiez Michal 77,91,254.
,, (Kiezgajlowicz) Dobko 78. 189.
,, � Jan 78, 91.
,, ,, Michal 50,72, 84, 160, 255.
,, Stanistaw Janowicz 63, 79,91,149.
,, Stanistaw Mikolajewicz 92, 232, 290, 317.
,, Stanisiaw Stanislawowicz 63,92

Kimbar 326.
Kirszensztein, patrz Kryszpin.
Kisiel Adam 244.
Kiszka 163, 251.
,, J a n 70. � Ostafi 259.
,, � 96.
,, ,,Stanislawowicz 80, 93, 226, 290.
,, Janusz 46, 151, 156.
,,Krzysztof 30, 88, 209, 231, 295.
,, Mikolaj Piotrowicz 43,213, 226, 290.
,,Mikolaj Stanislawowicz 13, 30,66, 187.
,, Piotr Piotrowicz 23.
� � Stanislawowicz 45, 62, 64, 84, 92, 159.
� Stanisiaw 55, 307.
� � Piotrowicz 87.
� � - ,, 51 , 149, 159, 168, 250.
� � Stanislawowicz 33.
� � � - 96.
Klemens 71.
Klonowski Jozef 10, 127, 139.
Klodzko Maciej Wojciechowicz 48, 87, 92.

Klodzko Wojciech Janowicz 197, 204,235.
Kmicic Samuel 323.
Kmita Filon 52.
� Konstanty 218.
Kobeckd 218.
z Kobiel, patrz Maldrzyk.
z Kobylan Jakob 73.
Kobylinski Antoni 299.:
Kociell Michat Kazmierz 61, 68, 140,189.
Kolenda Enoch 13. 299.:
Kottittaj Hugo 310.99.:
Komorowski Krzysztof 11, 234.
� Samuel 219, 247..99.:
� Stanistaw 267.
Konarski Piotr 133.99.:
Koniecpolski Stanisiaw Karol 41.
Konrad (Frankenberg?) 252.ol 41.
Korjtowt 91.
Kopec Franciszek Aleksander 100.
� J a n Karol 47, 67, 210, 303..
� Lukasz 99.
� Michal 276.
� Ostafi 259.
� Wasil 120.
Kopot 254...
� Wasilewiez 259.3.
Korefcki kniaz Bohusz 23, 90
Korff Mikolaj 71, 137.
Korsak Iwan Sowicz 204.
� Jan 127.
� -Holubicki J a n 55, 103, 126.
� Jozef Janowicz 110, 126., 126.
�, � Lwowicz 31.
� Piotr 48.
Korycki Jarosz 222.
Koryzna Mikolaj 307.
Koscialkowski Ignacy 131.
Kosinski Adam 125, 176.
Koss J a n 54.
� � 105.
�Jozef 16.
Kossakowski Antoni 107
� Jan Eustachy 117.
Jozef 240, 295.
�. � 282

Kossakowski Jozef 294..
�Ignacy 295.
� Michal 8, 89, 141.
� 287.
� Szymon 18, 142, 154, 159.
� Tomasz 104, 124, 140.
Kostewicz Janusz 42, 86, 242.
Koszczyc Wojciech 190.
Koszka 255.
Koszyrski, patrz Sanguszko.
Kotowicz Andrzej 82, 233, 274, 287.
� Grzegorz 239.
� Eustachy 308.
� Pawel 166.
z Kotry Adam 257, 264.
Kozinski Michal 142.
Kozlowski Fedko 159, 162, 253.
Krasicki Antoni 207.
� Jan 207.
Krasinski Stanisiaw 125.
� � 198.
Kroczewski Erazm 232.
Krolikowski Kazmierz 219.
Kronnemann 214.
Kryszpin-Kirszensztein Andrzej Kazmierz 89, 285.
� � Hieronim 188,233.
� � J a n Hieronim 308.
� � Jerzy Hieronim 145, 293.
� � Kazmierz 323.
� � Marcin Michal 67, 293, 304.
� � Michal Antoni 215, 285.
Kuchmistrzowicz, patrz Dorohostajski.
Kuczukowicz J a n 175.
� Jurij 175.
Kuncewicz Bohdan 134.
� Jakob 10, 111, 144.
� 221.
Kunicki J a n 265.
Kurcz Lew 14.
� Marcin 12.
� Stefan 11, 101.
Kurowicz-Zabistojski Szymon 218, 219.
Kurzeniecki Ignacy 141.
Kuszlejko Iwan 254.
Kymunt Gynewille 55.

Lacki J a n Alfons 94, 111, 144.
, Teodor 181, 302.'
� _ � 284.
Ladzinski Jozef Jan 287.
Lanckoronski-Paszkowski Marcin Antoni 325.
Lelusza J a n 190.
� Piotr 56, 69.
Leniek Maciej 103.
Lesniowolski Marcin 125.
Leszczynski Andrzej 13.
� Przeclaw 14, 71.
� Stanisiaw, patrz Stanisiaw
krol.
, Wladyslaw 14.
Lettaw Krzysztof 324.
Leubnitz Karol Henryk 241.
Lewicki Ignacy 107.
� J a n 265.
Lichtenwald Jan 252.
Limont Jedrzej 297.
� Marcin 140.
Litawor 40, patrz Chrebtowicz.
Lode Krzysztof 124.
Lubecki, patrz Drueki-Lubecki.
Lubomirski ks. J6zef 305.
Liidinghausen, patrz Wolff.
Lutko, patrz z Brzezia.
Laniewski-Wolk Ignacy 240, 278.
Lazowy Samuel 118.
Logwin 254.
Loknickd 103.
� Stanisiaw 316.
Lopacinski Ja n 315.
� Mikolaj Tadeusz 12, 219,281.
� Waclaw 219.
Lopot Michal 249.
� -Bykowski Stanisiaw 325.
Lowejko Jan 178.
Lukomski kniaz Andrzej 40.
� , Fryderyk 115.
z Luski (Luzka) Marcin 255.

Maciej 267.
Mackowicz Andrzej 266, 267.
Majdel J a n Teodor 238.
Makowiecki Ja n 251.
, � Kazmierz 130.
r Piotr 124.
� Stefan 124.
Maldrzyk Mikolaj z Kobiel 159, 252.
Malinski, patrz Jelo-Malinski.
Manowski Fedorowicz 266.
Marcin 220.
Masalski koiaz Aleksande/26, 103, 132.
- . Andrzej Fedorowicz 10,
26, 100.
- Andrzej Piotrowicz 119,
295.
T . Fedor 117.
. , Ignacy Jakob 280, 310.
. . Ja n 294.
T _ Jerzy 119.
_ . J6zef Adryjan 195.
. _ Kazmierz 249, 294.
. Michal J6zef 33, 69, 83,
153, 158, 279.
Matuszewicz Marcin 102.
Matys 251.
Z Mejszagoly, patrz Waclaw.
Mek Jak6b 129.
Meleszko J a n 99, 115, 131.
Meleszkqwicz Fedko 208.
Michal 221.
. krrtl.{≫4, 314.
Mickowicz Mikolaj 20S.
Micuta Bohusz 202.
� r 221.
Miedzyleski Wawrzyniec 265.
Mier Jan 107.
Mildta 255.
Mikolaj 254.
� 266.
Mikosza Adam 326.
Mikutowicz Stanislaw 218.
Millenheim Gebhard 240.
,. Wladystaw 251.
Milon 173.
Minigajlo 71, 77.
Mirski 250.
Mirski kniaz Hryhory 322.
r Stanislaw 282.
Miszkowicz Jan 236.
Mleczko Wiktoryn 94.
Mniszech Jan Karol 297.
r Jerzy August 297.
� Jozef 172, 182, 215, 216.
v Michat Jerzy 183, 316.
Moniwid Wojciech 72.
. (Moniwidowicz) Jan 56,72,254.
t, v Juchno 62.
T T ' Olechno 62. __
* r Wojciech 34,'
78, 300.
Montowt (Montowtowicz) Jurij 20.
� r Michal 21,
34, 62.
T r Totwil 225,
255.
Montygerd (Montygird^ 44.
Montygerdowicz Jak6b 178.
r Piotr (Pietrasz) 34,154,
167, 254.
T Piotr Janowicz (Biaty)
22, 56, 57, 148, 154,
108, 175.
r Piotr, patrz Piotr, Pietrasz.
Morawski Ignacy 280.
. Mikolaj 283.
Morsztyn Aleksander 53, 71.
v Antoni 17.
r Feliks 298.
Morykoni Benedykt 283.
Mosiewlcz Aleksander 32.
Moskorzewski Mikolaj 71.
Moszynski Fryderyk 249, 313, 316.
Mscislawski kniaz 251.
� � Michal 29.
Mylski Pietrasz 174.
� patrz Kierdej.
Myszczyc Piotr 197.
Myszka Michal 144.

Nac (Naczko) 8.
Nadziwoj, patrz Hawnulewicz.
Narbut Bohdan 235.
� Jan 231, 317.

Narbut Mikolaj 42.
� .� . 207.
� (Narbutowicz) Piotr 295.
� Stanistaw 29.
� (Narbutowicz) Wojciech 201, 204.
� Wojciech Lenartowicz 251.
� , Mikolajewicz 266.
Naruszewicz Adam 282.
, Aleksander 144.
� � 164, 274, 313.
� Jan 193, 211.
� , 166, 237.
� � Karol 237.
Krzysztof 187, 192, 237.
� Mikolaj Mikolajewicz 143,
237.
� Mikolaj Pawlowicz 186,
246, 269, 270.
, Pawel 166.
� � Wojciechowicz263.
� Stanisiaw 272, 312.
� , 283.
, � Pawlowicz 114,
131.

Nasilowski Jurij 87.
Nasuticz Jan 8.
Nestorowicz 112.
� J an Piotr 101.
Niemira (Rezauowicz) 21.
� Aleksander Maksymilijan 104.
� J an -44.
Mikolaj 70. I , 321.
Niemirowicz Andrzej 20, 114.
, Jakob 9, 175.
� Mikolaj 50, 85.
, patrz Szczyt.
Niesiolowsld Jozef 40, 122, 213.
� Kazmierz 32, 134.
Niewiarowski Jerzy 308.
Niezabytowski Boguslaw 121.
Nowosielski Antoni 121, 325.

Obuchowicz Filip Kazmierz 53, 275.
, Michal 111.
� 3 Lew 322.
, Teodor Hieronim 121.
Obryiiski Andrzej Iwanowicz 270.
� Krzysztof Dominik 132, 311.
Ochmistrzowicz, patrz Klodzko.
Odachowski Lew 298.
Oginski kniaz Aleksander Bohdanowicz
27, 34, 55, 66, 205.
� , Andrzej 61, 69, 245, 313,
316.
� , Boguslaw 31, 321.
� � Bohdan 206.
� 84.
� ≫ � 159-
_ , Dymitr 298.
� , 321.
� , Feliks Ja n 142.
� � Franciszek Ksawerv,
patrz Ksawery.
� � Grzegorz Antoni (Hryhory)
95, 152, 157, 203,
212.
� Jan 234.
n n rt
� n v Bohdanowicz (Jan
Feliks) 34,116,119,142.
, , Jan Samuelowicz 31, 47,
157, 285.
� . Ignacy 83, 171, 18-2,247.
� , J6zef 61, 189, 244.
� , Kazmierz 305.
� v i Dominik 61,
70.
� , Ksawery 23c, 326.
� � Leon Kazmierz 304.
, , Maciej 240.
� n Marcyjan Aleksander 60,
162, 21d, 229, 303, 320.
� , Marcyjan Karol 117.
� , � Michal 89,140,
244.
� _ Michal 98.
� � Kazmierz 77,153,
212, 286.
� � Michal Kleofas 190, 246.
� � Mikolaj Franciszek 68,
194, 244.
� , Stanisiaw 118, 140.
� � � 235, 325.
3 4 2 SKOROWLDZ NAZWISK.
Oginski kniaz Szymon Karol 31, 243.
� * Tadeusz 61, 69, 278.
n � Teodor 84, 172.
Olechnowiez Mikolaj 243.
� Piotr 231.
r patrz Dorohostajski.
Oledzki Stefan 213, 224.
Oleksiewicz J a n 283.
Olelko kniaz 19.
Olelkowiez kniaz Semen 19.
z Olesnicy Jasko 71.
Oleszkowiez Fedko 255, 256.
Olgerd, w. ks., 18, 84.
OlgerdoTviez kniaz Semeu 29.
, � Wlodzimierz 18, 19.
Olizar Filip Nereusz 294.
� patrz Kierdejewicz.
Olizarowicz Fedko 24.
� Sienko 9.
Olszura, patrz Holzschuher.
Opacki Zygmunt 13.
Orda Stanisiaw Wincenty 67, 145, 219.
Oscikowicz Wierszul 84.
Osinski Samuel 247.
Oskierko Antoni 121, 276.
- J a n 324, 326.
T Kazmierz 114.
T Ludwik 212, 313.
- Marcin 123.
r Eafal 326.
Ossolinski Aleksander 245.
- Mikolaj 104, 124.
, Zbigniew 43.
Ossowski Andrzej Kazmierz 272.
Ostrogski kniaz Aleksander 90.
� . Janusz 90.
� r Konstanty Iwanowicz
23, 58, 78, 148, 149,
184.
. r Konstanty Konstantyuowiez
227, 291.
� r Konstanty Wasil 21,24.
� r Michal 22.
� � Teodor 21.
Ostrowicki Pawel 176.
Ostyk Krystyjan 77.
� Hryhory 37, 79, 226.
Ostyk (Ostykowicz) Hryhory 57, 178.
� Jurij 29, 51.
� Stanistaw 45, 226.
Ostykowicz Hryliorv, patrz Ostyk.
r Radziwili, patrz Badziwill.
�� 62.
� Antoni Michat 279.
T Bonifacy 247, 322.
r Dominik 130.
r Feliks Jan 210, 296, 319.
� Hieronim 324.
� Ignacy 217, 305.
� Ja n 26, 131, 210.
r 295.
� � Kazmierz 206.
� � * 272. ≫ -
� � Krzysztof 296.
� � Samuel 303.
� Jerzy 48, 128, 134.
T J6zef 145.
� (Pacewicz) Jurij 19, 35, 45, 175.
� Kazmierz Michat 181, 182, 274.
. Konstanty Wladyslaw 206.
� Krzysztof 128, 161, 164, 188, 203,
223.
r Krzysztof Konstanty 127, 274.
� Michal Kazmierz 53, 75, 82, 152,
156, 211, 247.
� Michal Kazmierz 127.
� (Pacewicz) Mikolaj 42, 236, 296.
� Mikolaj 48, 103, 108, 119, 130,
226, 306.
� Mikotaj 166.
� Stefan 60, 62.
� Pawel 28, 29, 80, 114, 134, 138.
� Piotr 60, 116, 193, 205.
� � Michal 95.
� Samuel 202.
� Stanisiaw 87, 300, 306.
� Stefan 164, 187, 192, 273, 311.

Pacewicz, patrz �� Ju rij, Mikolaj.
Pakosz Kazmierz 207.
Pancerzynski Karol 276.
Paniuta 255.
Paszkowicz Pietraszko 175.
Paszkowski, patrz Lanckoronski.
Patejewicz Lew (Pociej) 190, 267, 306.

Petko, Petkowicz 231.
Petkowicz Maciej 209, 295.
� Stanislaw 9.
Piasecki Hieronim 284.
� Jak6b 222.
� J a n 326.
Piaseczynski Stefan Konstanty 54, 101.
Piaskowski 324.
Pieezyhojski Pawel 233.
Piekarski Krzysztof 11, 100.
Pielgrzymowski Eliasz 270.
Pierzchliiiski Jarosz 287.
� Stefan 287.
Pieszko 174.
Pietkiewicz, patrz Petkowicz.
Pietrasz 299.
� patrz Montygerdowicz.
Pietraszkiewicz Adam Ja n 287.
Pietraszko (Liubicz) 255.
Pilichowski Adam 251, 266, 310.
Pilsudzld Franciszek 288, 295.
� Ignacy 288, 295.
Piotr (Montygerd ?) 173.
� Janowicz 295.
Piotrowski-Gimvil Mikolaj 233.
� Trojan J an 322.
Plater Fabijan 16.
. Ferdynand 182, 239.
� Ja n Andrzej 16.
� � Ludwik 17.
� Jozef Wincenty 69, 286.
. Kazmierz Konst&nty 69,166, 250.
� Konstanty Ludwik 33, 69, 128,
165, 278.
Pociej Adam 99.
� Aleksander 61, 68, 140, 293.
� v 2 5 0 -
. Antoni 248, 323.
� Kazmierz Aleksander 68,89,140.
Leonard 88.
� � 249, 324.
� Lew, patrz Patejewicz.
j, Ludwik 248, 323.
. T Konstanty 76, 83, 152,
157, 188, 298, 323.
Podbereski Hrvhoiy Kazmierz 53, 233.
Podoski J6zef 234.
Polubinscy kniaziowie 29.
Potubinski kniaz Aleksander 37.
119.
T � T Hilary
94, 170, 285, 303.
r T Dymitr Samuel 39.
. � Iwan 40.
v z Lubna Jerzy 315.
T kniaz Konstanty 41, 116.
Poniatowski Stanislaw 90, 189, 305.
� ' ksiaze Stanislaw 189.
� Stanislaw August 321.
. patrz Stanislaw August,
krol.
Poplawski Stanislaw 133.
Potocki Aleksander 54.
� Antoni Michal 305.
� Eustachy 216.
� Ignacy 172, 183, 280, 313.
_ Joachim 294.
� Krzysztof 210, 229, 292, 302,
320.
� Michal 304.
� Stanislaw 54.
T � 239, 248, 323.
Preycz Kazmierz 240.
Proksza vel Prora 197.
Pronski kniaz Aleksander 24, 65, 318
�. r. Fryderyk 20.
Proski Jan 298.
Protasewicz Szuszkowski Waleryjan 251,
267.
Prozor J6zef Antoni 89, 141.
, Karol 250.
Przebendowski Piotr 17, 106.
Przeliewski Mikolaj 218.
Przetocki Jan 314.
� Wojciech 266.
Przezdziecki (Aleksander) 244.
106. V �
� Antoni 165, 279, 294, 313.
� Michal 283.
, Mikolaj Wladyslaw 121.
Putiatycz kniaz Dymitr 19.
Puzyna kniaz (Piotr?) 177.
� T Andrzej 112.
� T Antoni Michal 118, 207.

Puzyna kniaz Krzysztof Dominik 32,
I 17.
� , Michal 206, 276.
� 208.
Puzvr 254.
Baczkowicz Mikolaj 263.
Badziminski Stanisiaw 41.
� patrz Frackiewiezr
RadziwiH Ostykowicz 56, 77, 167, 173,
174.
, ks. Albert 160, 170.
324.
� � � Stanisiaw 74,161,
164.
� � Albert Wladyslaw 65,81,
227, 31S.
� - Aleksander Ludwik 9,47,
90, 170, 180, 227, 3:9.
r, � Boguslaw 47, 202, 223,
228.
� r Dominik Mikolaj 162,
165, 193.
� , Hieronim 297.
� � � Floryjan 203,
293.
� J a n 327.
� 84.
� , Janowicz 226.
� - Mikolajewicz 63,168,184.
� � � ^0,92, 154,
159, 213, 289.
� ks. Jan Jerzy 65.
� - , Mikolaj 39, 83, 229.
� � Janusz 80, 225, 291.
� 66, 74, 94, 151,
156, 296.
� � Jerzy 15.
� 39, 278.
� � J6zef 60, 292.
� J f a e f 28, 62, 68, 280.
, Jurij Mikolajewicz 20, 63, 79,
14S, 149, 154, 179, 289.
� ks. Jurij Mikolajewicz 65.
� n Karol Stanisiaw I, 76,
162, 165, 223, 320.
, � Karol Stanistaw II, 77,
245, 294.
Badziwill ks. Krzysztof 74, 81, 151,
155, 172.
� � Krzysztof Mikolaj 65, 73,
84, 150, 155, 162, 163,
226, 290.
� � Leon Michal 324, 325.
� n Maciej 84, 297.
� � Marcin Mikolaj 230.
� � Michal Antoni 230.
� � � Hieronim 77, 84,
245.
� � Michal Karol 202, 204,
228, 292.
� � Michal Kazmierz I , 75,
81, 156, 165, 228, 292,
319.
� � Michal Kazmierz II, 60,
68, 76, 83, 153, 158,
182, 224.
� Mikolaj I (urojony) 77, 154,
172, 295, 327.
� Mikolaj I I (urojony) 154,172.
� (Kadziwillowicz) Mikolaj 35,
51, 62, 72, 160.
� ks. Mikolaj Janowicz 14, 62,
73, 154, 161.
� � Mikolaj Jurjewicz 59, 73,
150, 161, 159, 169, 236,
29 .
� (BadziwiHowicz > Mikolaj Mikolajewicz
57, 73, 96,
160, 213, 225, 2S9.
� ks. Mikolaj Mikolajewicz 37,
236, 298.
� � Mikolaj Faustyn 39, 244.
� � � J6zef, patrz Jozef.
� � � Krzysztof 59, 65,
74, 169, 179.
� � Mikolaj Krzysztof 304.
� (BadziwHlowicz) Piotr 295.
� ks. Stanisiaw 230, 297, 324.
� � � Mikolajewicz
93,'170, 184.
� � Stanisiaw Kazmierz 171,
320.
� � Udalryk Krzysztof 224,
281, 324.

Radziwill ks. Wojciech, patrz Albert.
� � Zygmunt Karol 38, 228,
292.
Radziwiliowiez, patrz Radziwitt.
Rahoza 163, 195.
� Hryhory 205.
� Wasil 205.
Rajecki Gedeon 17, i l l , 124.
� -Dunin Krzysztof 101, 274.
Rakowski Jan 10, 88, 93, 193.
Rapaiowski kniaz Jaroslaw 176.
Rdultowski Ja n 121, 140.
Rezanowicz, patrz Niemira.
RogalMski Kacper 18.
Roguski Jakob 287.
RoMcki Adam Michal 113.
Romanowicz Dyonizy 218.
Romer Stefan 114.
� Mateusz 215.
Ronikier Jan 213.
� Michal Aleksander 213, 242.
Rudomina Jakubowicz 197.
� -Dusiatski Jan 120.
r v Krzysztof 27, 34,
127, 139.
� Piotr 104, 132.
Ruldewicz Stanislaw 219.
Rumbold Wolimuntowicz 91, 167.
Rumpold 85.
Rusiecki Stanislaw 114, 248.
� Stefan 111.
Rymkow Piotr 295.
Rvszkowski Pawet 117.
Rzewuski Adam Wawrzyniec 141.
n J a n 305.
� Stanislaw Ferdynand 203,
305.

Saczko 174.
Sadowski Leonard 103.
� Mikolaj 101.
� Renald 101.
Sakowicz Adam Maciej 53, 188.
� Andrzej 44, 49, 254.
� Bohdan Andrejewicz 45, 57,
168, 175.
Sanguszko (Sanguszkowicz) kniaz Andrzej
Aleksandrowicz 23.
Sanguszko-Koszyrski kniaz Andrzej 24.
, (Sanguszkowicz) Koszyrski
kniaz Andrzej Michalowicz
20, 23.
� (Sanguszkowicz) kniaz Fedor
Andrejewicz 23.
� kniaz Grzegorz (Hryhory)
8, 98.
� � Hieronim 62.
� � n 245.
- � Jan Wladyslaw 90.
� r Janusz Aleksander
183, 245.
� � Jozef Paulin 171,183.
, � Kazmierz Antoni 181.
� � Pawel Karol 171,182,
194.
- � Roman Fedorowicz 7,
155.
� � Szymon 28, 88, 115,
139.
Sanguszkowicz, patrz Sanguszko.
Sapieha (Sopeha) 254.
� Aleksander 308, 322.
� � Bohdan 33, 139,
209, 322.
� Aleksander Kazmierz 301.
� � Michal 48, 158,
162, 195, '248.
� Aleksander Pawel 171, 181,
212.
� Andrzej Iwanowicz 30, 138.
� � Pawlowicz 28, 40, 46,
52, 111, 159, 291, 318.
Andrzej Stanislaw 66, 81.
� Antoni Kazmierz 68.
� Benedykt Pawel 188, 193, 303,
320.
� Bohdan Pawlowicz 25, 28, 98,
114, 130.
� (Sopeha, Sopezycz) Bohdan
Semenowicz 55, 134, 255.
� Franciszek, ksiaze, 217.
� � Ksawery 55.
� � Stefan 211, 217,
223.
� Fryderyk 31.

3 4 6

Sapieha Fryderyk Iwanowicz 44.
� Ignacy 33, 194, 212.
� Iwan Bohdanowicz 42, 86, 260.
� (Sopeha, Sopezycz) Iwan Semenowiez
42,86,197, ii}5�257,
262, 313.
r Jan 152.
� 156, 287.
� � Ferdynand 211.
r � Fryderyk 68, 112, 162,
304, 312.
r Jan Stanisiaw 170, 180, 301,
32?.
r Jerzy 32, 48, 61, 321.
r v 33, 234.
r J6zef 230.
r r Franciszek 194.
r r Stanisiaw 310.
� Karol 12, 286.
r Kazmierz Jan 47, 75, 76, 94,
152, 157, 193, 211, 303.
r Jvazinierz Leon 164, 180, 273.
≫ �, 2A6.
T � Nestor 257.
� � Wladyslaw 61, 67,
194, 304, 321.
Krzysztof 210, 229, 247, 303,
320.
r Krzysztof Mikolaj 231, 273,
287, 301.
T Krzysztof Mikolajewicz 213,
228, 292, 301, 319.
� ' Krzysztof Stefan 33, 273.
T Leon Bazyli 194, 215.
Lew 74, 138, 139, 151, 161,
163, 186, 271.
Michal 230.
r P Iwanowicz 44.
r � Antoni 165, 239.
r r Franciszek 215, 223.
J6zef 212, 286, 323.
r Mikolaj 232.
r � 10, 26, 81, 184, 202.
� r Pawlowicz 9, 25, 33,
87, 176.
� Mikolaj Krzysztof 26, 37, 40,
225.
Sapieha Mikolaj Krzysztof 285.
� Pawet Iwanowicz 37, 43, 246.
n V n 108.
� � Bernard 314.
� � Ja n 71, 75, 88,151,152,
247, 302.
� Pawel Stefan (Bohdanowicz)
164, 223.
� Piotr 54, 321.
� Tomasz 38, 71.
* 247.
� Wladyslaw J6zefat 11, 26,211,
229.
Sawa Stojan 174.
Sawicki Dominik Kazmierz 101.
� Maciej 103, 125, 269, 271.
� Malcher Stanisiaw 11, 100.
� Michal Aloizy 239.
Schenking Jerzy 136.
Otto 103, 136.
Schlieben hr. Ja n Teodor 16.
Scipio del Cainpo Ignacy 306.
� Jan 134.
� J6zef 182.
Schretter Jan 106.
Siedlnieki Karol 299.
Sielidri J6zef 128.
SLAnaszko Aleksander 24, 98.
� (Siemaszkowicz) Bohdan
251.
� Mikolaj 98.
Piotr 24, 268.
Siennicki Kazmierz 215, 244.
Siesicki-Dowmont Kaimierz 233.
� � Michal 27, 32.
Silnicki Wladyslaw' 283.
Skinder Szymon 201.
Skirgietto, w. ks., 18, 197.
Skobejko 197.
Skop Stanisiaw 263.
Skorulski Andrzej 104.
Skumin, patrz Tyszkiewicz.
Slizien Michal 299.
Rafal 220.
� Stefan 312.
Slawek 197.
Sluszka Aleksander 26, 38, 60, 111, 144.

Sluszka Boguslaw Jerzy 190, 193, 228,
319.
, Dominik MiehaJ 48.
� J6zef Boguslaw 67, 82, 157,
181, 203, 238.
� Krzysztof 70.
� Zygmunt Adam 203, 206.
Snaksar 253.
Snows ki Matcher 138, 176.
Sokolinski, patrz Drucki-Sokolinski.
Sollohub Dowojna Antoni 216.
_ J a n Michal 11, 189, 239.
� J6zef Antoni 89, 141, 145.
� Ju rij 51.
Solomerecki kniaz 29.
� Iwan 114, 134.
� � Lew Mikolaj 131.
Soltan Aleksandrowicz 35, 175.
� Iwan Aleksandrowicz 177.
� Stanislaw 183, 204, 297.
Sopeha, patrz Sapieha.
Sosnowski Ja n 127.
� J6zef 48, 54, 158, 280, 286.
Stanislaw (Leszczynski), k ro l, 16, 39,
61, 75, 76, 152, 157, 182,
188, 224, 234, 241, 244,
248, 274, 304, 312, 321,
323.
� August, krol, 4, 147.
� Iwanowicz 62.
� Iwaszkowicz 235.
� Michalowicz 175.
StanMewicz J a n Mikolaj 275.
Stabrowski Piotr 123.
� Wojciech 284.
Stefan, kr61, 40, 84, 103, 252.
Stetldewicz Bohdan 40, 116, 120.
� n 177.'
� Samuel 120.
Stojan, patrz Sawa.
Straszewicz Michal 136.
Strawinski Baltazar 26, 100, 131.
� Ignacy 298, 299.
Marcin 110, 138, 177.
Stretowicz Iwan Aleksandrowicz 184.
Stromilon 197.
Strutvnski Jan 106.
Suchodolski Antoni 14, 109, 134.
Sudymontowicz Olechno (Aleksy?) 44,
72, 89, 160, 288.
Sudywoj Wolimuntowicz 49, 78, 254.
Sudvwojewicz Stanko 57, 174.
Sulistrowski Aloizy 282, 306.
Sulkowski Aleksander J6zef 241.
Sunigajlo J a n 62.
Swiatosza Fedko 261.
Swidrygiello, w. ks., 21, 85, 159, 163,
167, 173, 174, 197, 253.
Swiezinski Marcin 218.
Swiniarski Mikolaj 106.
Swiniuski Michal 261.
Swirski kniaz Janusz 176.
� � Lukasz 176.
Syberg, patrz Zvberg.
Syruc Szymon 141, 245.
Syrutowicz Szczesny 243.
Szaniawski Fabijan 2a9.
� Konstanty 309.
Szankowski-Sawaniewski Gabryjel Dominik
326.
Szczyt Adam 213.
� J a n 114.
� -Niemirowicz Jan 107.
� (Szczytowicz) Jan 242.
� -Niemirowicz J6zef 102.
. 113.
� � Krzysztof 133,212.
Szczuka Antoni Stanislaw 165.
� Michat 112.
Szembek Franciszek Jak6b 17.
Szemet (Szemiot) Maleher 143.
� Melchior 70.
� Michal 77, 162.
� Mikolaj 128.
� Stanislaw 232.
321.
� Waclaw 126, 131.
Szliben, patrz Schlieben.
Szpanowski, patrz Czaplic.
Szpilowski Michal 117.
Szretter, patrz Schretter.
Sztein Tadeusz 246.
Szujski kniaz Konstanty 274.
Szumlanski Kazmierz 287.

348

Szwykowski J a n 306.
n Samuel Kazmierz 241.
Szylanski-Bortkiewicz J a n 288.
Szylowicz, patrz Olizar.
Szymkowicz Iwan 89, 90, 176, 269, 270.
� Ju rij 128.
Szyszka Daniel 122.

Talwosz Adam 143.
Mikolaj 65, 109, 143, 146, 179.
� 146. \
Tarkowski Stefan 102.
Tarlo J an 304.
� Michal 212.
� Piotr 54.
� Stanisiaw 265.
Tarnowski Joachim 41, 70.
Tarusa 283.
Teodor kniaz IS.
Terechowicz Sienko 266.
Thoyto 44.
Tiesenhausen, patrz Tyzenhaus.
Totwil, patrz Montowtowicz.
Tretiak Mikolaj 202.
Tryzna Gedeon 187, 228, 292, 302, 319.
� Hryhory 125, 131.
134.
� Marcyjan 164, 273, 306, 307.
� Mikolaj 187, 232.
Pawel Piotr 247, 302, 322.
Piotr 41.
� Teofil 10.
Truskulewski 250.
Tubaczowicz Daszko 174.
Tungel 255, 256.
z Twardowa Saul 253.
Tyszkiewicz Aleksander Skumin 249,
281.
Antoni 315.
� � J a n 180, 193, 210,
295.
_ Dymitr Skumin 177.
, Eustachy Ja n (Ostafl) 9,
30, 134, 192.
., Janusz Skumiu 30, 59, 74,
273.
� Jerzy 140, 276.
� Jozef 95, 145, 276.
Tyszkiewicz Jozef Skumin 55, 118.
� Ju rij Wasilewiez 9, 55.
, Kalennik (Kalenicki) 176.
� Kazmierz 100.
� � 228, 292, 302,
319.
� Konstanty 125.
� Ludwik Skumin 158, 172,
189, 281.
, Marcin 178.
� Michal 34.
� Mikolaj 133.
� Ostafl, patrz Eustachy Jan.
� Ostaflej 131.
Piotr 26, 110.
* � 133.
� Serafim 134.
� Stanisiaw 118, 146.
� Teodor Skuminowicz 37,
186, 191.
� \Vasil 43, 51.
� Wladyslaw 229.
� Wincenty 281, 313.
Tyzenhaus Andrzej 238.
� Antoni 195, 224, 281.
, Gotard J a n 13, 41, 137.
� J a n 32, 277.
� Jerzy 243.
� Michal 277.
� � Jan 206.
Stefan 39, 234, 304.
Ungern Jerzy 135.
Otto 135.
Unichowski Aleksander 145.
� Boguslaw 39, 60.
� Krzysztof 219.

Venet Stanisiaw 259.
Volkersahm, patrz Felkerzamb.

Waclaw Mikolajewicz z Mejszagoly 264,
268.
Wahanowski Aleksander 177.
Wahl J a n Zygmunt 106.
� Zygmunt 214.
Waleryjan, patrz Protasewicz.
Warikowicz Teodor Antoni 112.
Wasko Pawlowicz 255.
Wasil kniaz 85.

Wasil Andrejewicz kniaz 174.
Wawrzecki Tomasz 195, 204.
Wazyriski Antoni 327.
T Michal Skarbek 279.
Weissenbach Henryk 241.
� . Jerzy Karol 241.
Weknewicz Lew 236.
Wesna Fedor S5, 197.
Wesztortowicz Miszko 235.
Wiazewicz Aleksander 218, 299.
. Hleb 55.
patrz Iwaszewicz.
Iwaszko 50.
. J a n 5G.
_ Piotr Kazmierz 38, 283.
WMhorski Jerzy 286.
, Michal 235.
Wierszul, patrz Oscikowicz.
Wiesiolowski Krzysztof 170, 180, 227,
301, 318.
Mikolaj 144, 227, 232,
291, 318.
� Piotr 170, 180, 192.
� 250.
Wieszeniewicz Stefan 287.
Wiezgajlo Mikolaj 265.
Wilczek 28, 114.
. Jan Anzelm 66, 127.
. Samuel 28, 133.
de Wilhelma, patrz Millenheiin.
Wilpiszewski 287.
Wisniowiecki kniaz Andrzej 8, 90, 142.
T � Janusz Antoni 75,
82, 181, 293.
� � Konstanty 21.
. � Michal Aleksandrowicz
98, 108.
r _ Michal Serwacy 75,
76, 82, 152, 153,
157, 158, 162.
Witold, w. ks., 18, 48, 159, 167, 173,
197, 252.
Wladyka Aleksander 176, 264.
� Fedko 255, 256.
. Iwaszko 255, 256.
Wladyslaw IV, krol, 198, 214, 288,
306, 322.
Wloszek Stanisiaw 191.
Wojciech Andrejewicz 208.
� Janowicz, patrz Klodzko.
Wojna Andrzej -Lawrynowicz 227, 291.
� Antoni 278, 315.
� Gabryjel 163, 271, 313.
. Grzegorz 99.
� Lawryn 186, 191, 269, 271.
� Maciej 119.
T � Lawrynowicz 192, 273.
, Piotr 302.
� Sokol 99, 115.
� Stanisiaw 233, 235.
� Szymon (Semen) 114, 115, 177.
Wojna-Jasiennicki Aleksander 121.
� � Iwan 55.
y, � Konstanty 112.
� � Mikolaj 122.
Wojnicki Jan 21.
Wojtko 174.
Wolan Andrzej 314, 216.
Wolbek Boguslaw' 241.
WolfF-Liidinghausen Aleksander Ludwik
13, 140.
� � Fromhold 217.
Wolimuntowicz, patrz Kiezgajlo, Rumbold,
Sudywoj.
Wobner Kazmierz 105, 207.
i Wolski Krzysztof 301.
. Mikolaj 139.
V V 195.
Wolczek Jan 176.
Wolczkowicz Jerzy 221.
Wolminski Jan 52, 126.
Wolodkiewicz Chrvzostom 219.
Wolodkowicz Krzysztof 38, 55.
� Marcin 266, 283.
Wolowicz 204.
� Andrzej 310.
� T Iwanowicz 202.
, Antoni 109, 204, 207.
� 278, 315.
T Dominik Marcin 312.
, Eustachy 163, 270, 307.
T T patrz Ostafl.
r T Kazmierz 210,303,
320.

3 50

Wolowicz Fedor 250. Zakrzewski 266.
� Hieronim 93, 164, 187, 192, Zaleski Jak6b 219.
270. � Michal 327.
� Hryhory Bohdanowicz 61, Zalewski Stanislaw 240.
222. 236. Zaluski J a n Prosper 234.
� Hryhory Hrynkowicz 119. � Karol 234.
� , Jozefowicz 237. Zambrzycki J a n 219.
� Ignacy 310. Zamojski Michal 54,
� Iwan 225. Zaranek-Horbowski Kazmierz 95, 323.
75 � Iwanowicz 176. Zaslawski kniaz Aleksander 143.
7} Jan 238. � � Bohdan 25.
75 � Kazmierz 248. � � Fedor 85.
75 Jarosz, patrz Hieronim. � � Iwan 25, 85.
75 Jerzy Stanislaw 275, 308. � B Janusz 43.
75 Marcyjan 309. � � Michal 85.
75 � Dominik 171, 274. Zawadzki J a n 41.
� Ostafi Bohdanowicz 64, 73, Zawisza Andrzej Janowicz 26, 172, 186.
80, 161, 163, 179, 185, 268, � . HI-
295. � � Kazmierz 272.
75 Pawel 190, 192. � Ignacy 182, 245, 297.
75 Piotr 209. � Jan Janowicz 30, 88.
�Samuel 120. � . 28.
75 Wincenty Piotr 312. � , J6zef 71.
� � Stanislaw 314. � Krzysztof 28, 283.
� Wladyslaw 88, 132, 156, 285. � � 82, 170, 181, 190,
Worcell Stanislaw Grzegorz 306. 237, 275, 287.
Wroniewski Szymon 246. � Maleher 138, 177.
Wybranowski Zygmunt 13. � Mikolaj 139, 311.
Wyhowski 114. � patrz Dowgiallo.
� Aleksander 309. Zawiszyc J a n 300.
75 Daniel 113, 224. Zbarazski kniaz Janusz 8.
Wyzycki Karol 299. � � Stefan 59, 64, 87.

Zabiello Antoni 240. Zebrzydowski Floryjan 43, 313.
� Ignacy 108. Zenowicz Ja n Jurjewicz 131, 138, 301.
� J a n 118. n Jerzy 283.
V Jozef 159, 240. � Jurij Iwanowicz 51.
� Szymon 113. � , Jurjewicz 29, 150.
� > 114. � � Mikolajewicz 126, 130.
� � 240, 241. � Krzysztof 9, 48, 99.
Zabrzezinski Aleksander 84. � 27, 40, 276.
� Jan Janowicz 36, 58, 169. � 122.
� � Jurjewicz 35, 45, 57, � Michal 53.
63, 168, 175. ' � Mikolaj Boguslaw 126.
� Stanislaw 183, 300. � Stanislaw 120.
Zahorowski 108. � � 159.
� Piotr 176. z Zermina, patrz Butrym.
� Wasil 97, 177. Zgierski Mikolaj 314.

Zienkowicz Andrzej 134, 220.
� Michal Jan 278.
� Tomasz Ignacy 280, 315.
de Zirmoni Ju rg a 173.
Zyberg Jan Tadeusz 12, 18.
� Jozefat 17, 107.
Zygmunt, w. ks., 56, 167, 173, 197, 253. I, krol, 36, 42, 71, 84, 172, 259, 264, 268.
� III, krol, 49, 139, 172.
� August, kr61, 84, 104, 135, 136, 155, 172, 251, 264, 265, 266.
Zyzemski kniaz Aleksander 210, 302.
Zaba 119.
� Jan Kazmierz 28.
�Tadeusz 48, 128.
� Waleryjan Antoni 101, 128.
Zarnowiecki Stanisiaw 96.
Zedewit Iwan 148, 154.
Zorawinski Aleksander 24.
Zuk Franciszek 284.
� Marcin 240.
Zukowski Mikolaj 264.

WAZNIEJSZE POPRAWKI I DODATKI.

Str. 10, wiersz 16. Nie � Kamienieekiego", a �KijowsJciego�.
� 18, wiersz przedostatni. Nie �1430�, a �1433
� 19 wiersz 20, str. 163 przypis 1, str. 168 wiersz 13, str. 184 wiersz 14
i str. 236 wiersz 6, nie �Glinski�, a Hlinski
� 24. Wojewodztwo Mereckie. Zamiast zdania: �Zdaje sie jednak, iz nominacyja
na wojewode Mereckiego w'ydana nie zostaia i takim sposobem
wojewody Mereckiego nie bylo�, wstawic: �Konstytucyja 1793r. wojewodztwo
Mereckie na miejsee Smolenskiego stanowiqc, senatorow
Smolehskich zachowuje, ktorzy odtad nie Snwlenskiemi, ale Mereckiemi
mianowuc sie hedq� (Gazeta Warszawska 1793. Nr. 105).
Takim sposobem wojewody Mereckim zostal, 6wczesny wojewoda Smolensk!,
Franciszek Ksawery Sapieha; nigdzie jednak z tytulem wojew'ody
Mereckiego nie wystepuje.
34, wiersz 5. Piotr Montygerdowicz jest namiestnikiem Nowogrodzkim
juz 1430 r. (Prochaska. Kodeks listow Witolda 907).
� 41, przypis 13, wiersz ostatni. Nie �1642�, a v1842�.
� 54, wiersz przedostatni. Nie �po smierci Michala Sapiehy�, a vpo Smierci
Piotra Sapieliy�.
� 62, przypis 2, wiersz 4. Nie �Niesiecki I I I . 92�, a �Niesiecki III. 392*.
� 64 przypis 12, str. 179 przypis 8 i str. 227 przypis 1. Ks. Spr. Publ.
dodac: �Nr. 9�.
� 71, Wiersz 7. Aleksander Morsztyn mianowany wojewoda Wendenskim
1659 r. Kasztelanem Rogozinskim vpo nim� juz 1660 Hieronim Dembinski
(Porownaj: Michalowski. Ksiega pamietnicza. Krakow 1874,
str. 803 i 805 i Zychlinski. Zlota ksiega IV. 44).
� 92, wiersz 6. Wykreslic �w Slyezniu�.

Str. 116, wiersz 1^. Abramowicz mianowany kaszt. Mscislawskim nie �okolo
1G39 r.�, � �na wiosne 1640 r .�. Jeszcze w Lutym 1610 r. byl czesnikiem
(Podgorski. Pomniki do dziejGw Polski I. 27�30), a juz w Czerwcu
1640 jest kasztelanem Mscislawskim (Tamze II. ..60).
� 143. Kasztelanowie Zmudzcy. Mikolaj Talwosz mianowany kaszt. Zmudzkim
w Pazdzierniku 1570 �po smierci Malchera Szemeta� (M. Lit.
Ks. Zap. 51. f. 278. d. 185). Adarii Talwosz mianowany S Kwietnia
1615 �po Holowczynskim� (Tamze Ks. 91. f. 374).
� 144, wiersz 15. Kuncewicz mianowany �kaszt. Zmudzkim�, a nie �Smolenskim�.
. 150, wiersz 5. Ks. Mikolaj Juijewicz Radziwill jest hetmanem ju z w Marcu
1550 r. (Niemcewicz. Zbi6r pamietnik6w I. 326).
_ 152, wiersz 2. Pawel Jan Sapieha mianowany jednoczesnie wojewodq Wilenskim
i hetmanem na poczatku 1656 r. Z tymi tytulami wystepuje
juz 25 Marca 1656 (Portofolio krtilowej Maryi Ludwiki. Poznan 1844.
I. 293).
� 155, wiersz ostatni. Ks. Krzysztof Radziwill mian. hetmanem polnym
7 Kwietnia 1615 (M. Lit, Ks. Zap. 91. f. 373).
� 158, przypis 5. Patrz wyzej str. 153 (a nie 53).
� 164, wiersz 17. Krzysztof �� mianowany podkanclerzym w Marcu 1656
(Portofolio krolowej Maryi Ludwiki I. 262 i 293).
_ 199. Do �dygnitarzy i urzednikdw stanu % miedzy ezesnikiem a pisarzami
wstawic: �Lowczy*.
� 199, przypis 4. Danejkowicz. Hwada polska kancelaryjna (nie korespon-
, dencyjna).
� 227, wiersz 6. (Chodkiewicz Jurij Jurjewicz (a nie J a n Juijewicz).
� 232, wiersz 4. Wykreslic znak zapytania.
� 247, wiersz 12. Wykreslic �pisarz polny ��.
. 288, wiersz 10. Nie �1599�, a �1699�.
_ 305, wiersz 3. Nie �1772�, a �1722L.
� 326, wiersz 14. Wykreslic �umarl 1744�. W tym czasie skarbnym w. ks.
lit. byl Wazynski (Wymieniony w Kalendarzu mniejszym jezuickim
na r. 1740; zostal pisarzem w. lit. 1746). Kimbar �skarbnj' lit. i wojski�
bedzie to moze: Gabryjel Kimbar, skarbny w. ks. lit. 1655�1667
(Vol. leg. IV. f. 495 i 990). W danym razie urzad wojskiego wakowalby
przez blisko 80 lat.

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:09:21 +0300

3 0 6

Scipio del Campo Ignacy, star. Lidzki, mian. podstolim 9 Grudnia
1 7 6 5 ,.po smierci Ignacego Pacau J). Rezygnowal 1 7 8 6 2); umarl 1 7 9 1 3).
Sulistrowski Aloizy, mian. podstolim 4 Grudnia 1786 vpo rezygnacyi Ignacego Scypionau 4); zostal pisarzem 24 Grudnia 17875).
Worcell Stanisiaw Grzegorz, szambelan, mian. podstolim 27 Grudnia
1787 rpo Aloizym StdistrowsJcimu 6) ; ostatni.
Heferendarze.
Obowiqzkiem ich bylo, aby w palacu krdlewskini codziennie, zrana po mszy ai do obiadu, a po obiedzie zndw ai do wieczerzy, skarg prywatnych sluchali i takowe kanclerzom przekladali. Od przekladania owych spraw z lacinska � referendarzami � nazwani. Bylo ich dwdch: duchowny i Swiecki. W Koronie ustanowieni 1507 r.7);
na Litwie powstali pdzniej, po unii 1569 r. Za Wladyslawa IV zaczeli sprawy sadzic, �� wyraiono w przywileju krdlewskini z dnia
3 WrzeSnia 1635: �Referendarstwo litewskie coequatia (zrownane)
z koronnym. Ksiadz Marcyjan Tryzna, referendarz lit., ma miec osobne ss^dy referendarskie, jak w Koronie, oraz miejsee i votum
swoje, przy sqdzeniu spraw litewskich, inflantskich i kurlandzkich,
po referendarzu koronnym � s). W godnoSci szli zaraz po sekretarzach
wielkich9).
' M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 416.
2) Z nominacyi nastepcy.
3) Bartoszewicz (Bibl. Warsz. 1860. f. 651).
4) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 1227.
5) Tamze Ks. 34. f. 140.
6) Tamze f. 141. � Mylnie wystepuja jako �podstolowie lit.^: Mikolaj
�� 1559 (Turgeniew. Historica Buss. Monum. I. f. 177. Mylnie zamiast , Stanisiaw
��"); � Lew Pociej w XVI w. (Zychlinski V. 206); � Szwykowski
w XVII w. (Niesiecki VIII. 637. W Konnotatach Wierzbowskiego [str. 204]
ten Szwykowski nazwany �podstolim11, ale nie wiadomo jakim. Dopiero z Dunczewskiego
[II. 125�127], kt6ry umiescil obszernq, genealogij? Szwykowskich,
dowiadujeniy sie, ze Jan Szwykowski, szwagier Wierzbowskiego, byl �podstolim Witebskim1).
7) Volum. legum I. f. 363.
8) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 418.
9) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 59�60. Encykl. Powsz.
X X II. 12.

. 3 0 7

Referendarze duehowni.
Koryzna Mikolaj, kanonik Wilenski1), referendarz lit. juz 15S6 J).
Jednoczesnie sekretarz krolewski; umart 3 Listopada 1598 3).
Wolowicz Eustachy, kanonik Wileriski, mian. referendarzem 159� '.
Pozostajac przy referendarstwie, mian. jednoczeSnie pisarzem 1 Marca
1605 5); zostal podkanclerzym 1615 6).
Kiszka Stanislaw, kanonik Wileriski, mian. referendarzem 4
Kwietnia 1615 npo Eustachym Wolouoiczu, ktory zostat podkanclerzym�
7); zostal biskupem Zmudzkim 1618 8).
Eliaszewicz Gejsz Melchior, kustosz Wileriski, mian. referendarzem
24 Lipca 1620 vpo Stanislawie Kiszce, ktory zostal biskupem
Zmudzkimu 9); zostal biskupem Zmudzkim 16;0 �").
Bialozor Jan Karol, kustosz Wileriski, regent kancelaryi mniejszej11),
mian. referendarzem 1630; umart 10 Lutego 1631 12).
Tryzna Marcyjan, inf�nlat Gieranonski, pisarz lit., mian. referendarzem
18 Marca 1631 vpo smierci Jana Karola Bialozorau 13);
zostal podkanclerzym 30 Sierpnia 1641 u).
Isajkowski Dolmat Franciszek, proboszcz Grodzieriski, mian. referendarzem
i pisarzem 30 Sierpnia 1641 rpo Tryznie� 15); zostal biskupem
Smolenskim w Kwietniu 1649 1H).
�I Juz 1575 I Przyalgowski. Zywoty biskup6w Wileiiskich I. 173).
2) M. Lit. Ks. Zap. 74. f. 607.
3) Nadgrobek (Starowolski. Monumenta 226).
4) Je s t nim w Marcu 1600 (Dogiel. Codex dipl. V. 352).
5) M. Lit. Ks. Zap. 86. d. 675.
6) Z nominacyi nastepey. Jeszcze 1614 jest referendarzem i pisarzem
(M. Lit. Ks. Zap. 91. f. 237).
7) M. Lit. Ks. Zap. 92. d. 25.
8) Crosnensis Gimn. Soc. Jes. �In primo in snum episcopatum adventu-.
Vilnae 1618. Panegiryk na wjazd Kiszki na biskupstwo Zmudzlde. Nadto na
nadgrobku powiedziano, iz Kiszka ��! 17 Lutego 1626, wieku lat 42, biskupstwa
8 (Starowolski. Monumenta f. 215). Jeszcze w Lutym 1618 wystepuje
jako referendarz (Arch. Sborn. dokum. Wilno V III. 232).
�) M. Lit. Ks. Zap. 96. d. 117. f. 233.
10) Wolonczewski. Zemajtiu Wiskupiste. Wilno 1848. I. 148.
11) Niesiecki II . 126.
12) Starowolski. Monumenta f. 225.
13) M. Lit. Ks. Zap. 104. f. 16.
14) Tamze Ks. 114. f. 55.
15) Radziwill I I . 39.
16) Tamze 371. Jako referendarz i pisarz podpisal elekcyje Jan a Kazmierza
1648 (Vol. leg. IV. f. 215).
20*

3 0 8 DYGNITAKZE.

Zawisza Dowgiatlo Jan, archidyjakon Wilenski, mian. referendarzem
i pisarzem w Kwietniu 1649 ' zostal biskupem Wilenskim
21 Kwietnia 16562).
Wolowicz Jerzy Stanistaw, kanonik Wilenski, mian. referendarzem
i pisarzem 1656 3); umarl 16564), widac nie objawszy urzedu.
Sapieha Aleksander, kanonik Warszawski, mian. referendarzem
' lit. 1657; zostal biskupem Zmudzkim w Marcu 1659b).
Niewiarowski Jerzy, proboszcz Trzemeszneriski, mian. referendarzem
lit. 6 Kwietnia 1659 �po Aleksandr ze, Sapieze, ktory zostal
biskupem Zmudzkim116)-, umarl 16707).
Judycki Waleryjan Stanistaw, pisarz lit., archidyjakon Wilenski,
mian. referendarzem, z pozostawieniem przy pisarstwie, 1670 8); umarl
w Sierpniu 1673 w Grodnie 9).
Kotowicz Eustachy, kanonik Wilenski, mian. referendarzem 167410);
zostal biskupem Smolenskim 1687 n).
Kryszpin-Kirszensztein Jan Hieronim, kanonik Wilenski, mian. referendarzem
2 Maja 1687 rpo Eustachym Kotowiczu, ktory zostat
biskupem Smolenskim� 12); zostal biskupem Smoleriskim 13).
*) Radziwill II . 371. Z tyiui tvtulami wystepuje 1650 (Akt. Wilens. Arch'.
Komiss. I I I . f. 342).
aJ Przyalgowski. Zywoty bisk. Wileiiskich I I . 148. Jeszcze 1655 jest referendarzem
(Vol. leg. IV. f. 497�8).
3) � Wolowiczu, referendarzu i pisarzu, wsp. Akt. Tryb. G16w. 1663.
Nr. 390 i 391. Niesiecki IX. 420.
*) Niesiecki JX. 420.
5) Danejkowicz. Swada polska korespondericyjna f. 37.
6) M. Lit, Ks. Zap. 130. f. 368.
7) Zyl jeszcze w Grudniu 1669 (Akta Wilens. Arch. Komiss. I I I . f. 54,
82, 211, 212). Por6wnaj przypis nast^pny.
8) Z tymi tytulami wystepuje w Styczniu 1671 (Akt, Wilens. Arch.
Komiss. IV. f. 121�122).
9) Bartoszewicz. Tablice historyczne (Biblioteka Warszawska 1865. I I I .
f. 320). Jeszcze 1672 jest referendarzem i pisarzem (Akt. Wilens. Arch. Komiss.
IX. 231).
10) Jest nim w Kwietniu 1676 (M. l i t . Ks. Zap. 138. f. 204).
" ) Z nominacyi nastepey. Jeszcze 1685 jest referendarzem (Vol. leg
V. f. 720).
12) M. Lit, Ks. Zap. 143, pod ta data i Ks. Zap. 138. f. 531.
13) Z biskupa Smolenskiego, zostal 1695 Zmudzkim (Wolonczewski. Zemajtiu
Wiskupiste I. 185).
Wyhowski Aleksander, opat Sieciechowski, mian. referendarzem
przez krola Jana � 1); zostal biskupem Luckim 17012). Przez dwa
lata jednak byl tylko nominatem na biskupstwo Luckie, � malo
nawet �� nie zostal biskupem Smolenskim3). Nareszcie otrzymawszy
ostateczna nominacyje, wyiwieconym zostal na biskupstwo Luckie
22 Listopada 17034).
Wolowicz M a rcyjan, kanonik Wilenski, mian. referendarzem 30 Sierpnia
1701 �po Wyhowskim, ktory zostal biskupem -Luckim" 5) ; nie objal urzedu.
Szaniawski Konstanty Felicyjan, scholastyk Wilenski, kanonik Warm
in ski, regent kancelaryi mniejszej koronnej, mian. referendarzem
4 Lipca 1703 ^po Aleksandrze Wyhowskim, ktory zostal biskupem
Smolenskim� (sic) e), i drugi raz 22 Pazdziernika 1703 �po Wyhowskim,
ktory zostcd biskupem 1�� 7); zostal biskupem Kujawskim
4 Listopada 1705 s).

Ancuta Maciej, kanonik Wilenski, mian. referendarzem 4 Grudnia 1705 yjpo Konstantym Szaniawskim, ktory zostal biskupem
Inowlodawskim i Pomorskimu (sic) 9); zostal suflraganem Wilenskim
1710 10).

Ancuta Jerzy Kazmierz, kanonik Wilenski, mian. referendarzem
prawdopodobnie 171011). Nominacyja jednak wpisana zostala dopiero
31 Sierpnia 1715 �po Macieju Ancucie, ktory zostal suffraganem
Wilenskimu 12). Jednoczesnie sekretarz wielki 1713� 1724; umarl 16 Maja 1737 ).

309

1) Podpisal elekcyje Augusta I I (Volum. legum V. f. 984). Porownaj
Encyklop. Powsz. XVIII. 27.
2) Z nominacyi nastepcy.
3) Patrz nizej pierwsza nominacyje Szaniawskiego.
*) Encyklop. Powsz. XXVIII. f. 28. Por6wnaj nizej druga nominacyje
Szaniawskiego.
5) M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 208. �� nominacyja w tej samej ksiedze wpisana
i raz drugi pod dniem 18 Pazdziernika 1701.
6) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 1141.
7) Tamze Ks. 154. f. 49.
6) Metr. Koronna Ks. Sigil. 16. f. 192.
9) M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 147.
10) Przyalgowski. Zywoty bisk. Wilens. I I I . 123.
n) Jest nim 1713 r. (Nominacyja na sekretarstwo. M. Lit. Ks. Zap.
157. f. 66).
12) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 810.
13) Bartoszewicz w przypisach do Swieckiego. Pamiatki historyczne I. 274.

Sapieha Jozef Stanisiaw, przelozony katedry Wilenskiej, mian.
referendarzem 8 Lipca 1737 npo smierci Jerzego Aneutya x); umarl
2 Grudnia 17543).
Masalski kniaz Ignacy Jakob, pisarz duchowny lit., mian. referendarzem
14 Grudnia 1754 vpo smierci Jozef a Sapiehy, biskupa
Dyocezarenskiegou *); zostal biskupem Wileriskim w Lutym 1762'1).
Horain Aleksander, suffragan Zmudzki, mian. referendarzem 15 Lutego
1762 vpo MasalsMm, ktory zostal biskupem Wilenskimu 5).
Biskup Hirnenski, archidyjakon kapituly Wilenskiej; umarl 24 Lipca
1774 &#8810.-
Brzostowski Pawet Ksawery, pisarz duchowny, kanonik Wileriski,
mian. referendarzem 8 Sierpnia 1774 7). Rezygnowal w Maju 1787 s);
umarl 1828IJ).
KoJtataj Hugo, kanonik Krakowski, mian. referendarzem 8 Maja
1787 �po rezygnacyi Pawla Brzostowskiegou 10); zostal podkanclerzym
koronnym w Maju 1791 � ).
Wolowicz Andrzej, kanonik Plocki, mian. referendarzem 19 Maja
1791 ,,po KoUqtaju, ktory zostal podkanclerzym koronnymu 12). Rezygnowal
1794 IS); umarl jako biskup Kaliski 9 Marca 182214).
Wolowicz Ignacy, ksiadz, mian. referendarzem lit. 1794 1S);
ostatni.
*) M. Lit. Ks. Zap. 171. f. 51.
2) Akta kapitulne katedrv Wilenskiej 1754, � 92.
3) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 549.
4) Po Tyszkiewiczu, kt6ry umarl 30 Stycznia 1762 (Przyalgowski II I . 172).
5) �. Lit. Ks. Zap. 183. f. 619.
6) Ttekopism X. Baginskiego, wyd. p. Tyszkiewicza, f. 62.
1) Encyklop. Powsz. IV. 496.
8) Gazeta Warszawska 1787. Nr. 43.
9) Encyklop. Powsz. IV. 497.
10) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 65.
u ) Encyklop. Powsz. XV. 154.
|3) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 870.
13) Encyklop. Powsz. X XV II. 759. Jeszcze jako referendarz wystepuje
w Grudniu 1793 (Koresp. Narod. i Zagranicznv 1794. Nr. 1).
M) Kurjer Warszawski 1822. Nr. 61.
1V) Bartoszewicz w przypisacli do Swieckiego. Pamiatki histor. II. 543.
Wzmiankowauy w Metr. Lit. pod r. 1565 (Ks. Zap. 46. f. 38) �Adam K lichowski,
ksiadz, sekretarz i referendarz krolewski, proboszcz Grodzienski i-Warszawskr,
by! referendarzem koronnym (Niesiecki VII. 306).
DYGNITAJJZE. 3 1 1
Referendarze iwieccy.
Chrebtowicz Bohdan (Teodat) Piotrowicz, referendarz w. ks. lit. juz
1594!); umarl 1610 2).
Gosiewski Aleksander, starosta \Yieliiski, mian. referendarzem
1 0 Sierpnia 1 6 1 0 �po smierci Teodata Chrebtowiczau 3). Jednoczesnie
od 1 6 1 5 pisarz w. lit.4); zostal wojewoda Smolenskim 15
Czerwca 1 6 2 5 5).
Zawisza Mikotaj, wojewodzic Witebski, aulicus, mian. referendarzem
15 Czerwca 1625 �po Meksandrze Gosiewskimu 6) ; zostal
kasztelanem Witebskim 25 Listopada 1626 7).
�� Stefan, pisarz lit., mian. referendarzem 1 6 2 6 s) ; zostal podskarbim
nadwornym 2 6 Kwietnia 1 6 3 0 9).
Sokolinski-Drucki kniaz Jan , pisarz lit,, mian. referendarzem 16
Kwietnia 1 6 3 0 �po Stefdnie Pacu� 10); umarl w tymze roku11).
Obrynski Krzysztof Dominik, podkomorzy Nowogrodzki, mian. referendarzem
20 Lipca 1630 vpo smierci Jana Druckiego-Sokolinskiegou
12); zostal kasztelanem Smolenskim w Listopadzie 1638 1:i).
Gosiewski Krzysztof, pisarz lit., mian. referendarzem 1638 14);
zostal wojewody Smolenskim 24 Maja 1639 15).
1) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 63. f. 397. Takze Maskiewicz. Pamietniki. Wilno
1838, str. 2, pod r. 1600.
2) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 89. d. 212.
4) Tylko referendarzem 1611 (Akt. Wil. Arch. Komiss. I. 29), 1613 (Vol.
leg. I I I . 212), 1614 (M. Lit. Ks. Zap. 86. d. 1275); referendarzem i pisarzem
juz 1615 (Akt, Zap. Boss. IV. 451).
5) M. Lit, Ks. Zap. 99. f. 80. d. 98.
6) Tamze f. 79. d. 97.
7) Tamze d. 251.
8) Jest nim 1627 (Olszewski. Kazanie na pogrzeb Samuela �� 1627 �.),
1628 (M. Lit, Ks. Zap. 99. f. 264).
�) M. Lit, Ks. Zap. 99. d. 529.
10) Tamze d. 524. f. 369.
�) Z nominacyi nastepey.
1J) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 600.
ls) Radziwill I. 389.
**) Jest nim w Kwietniu (?) 1638 (Dogiel. Codex dipl. V. 403) i w Lutym
1639 (Tamze 409).
11) Badziwill I. 404.

Naruszewicz Stanisiaw, pisarz lit., mian. referendarzem prawdopodobnie
1639 > umarl 27 Maja 16502).
Brzostowski Cypryjan Pawet, stolnik Wileriski, mian. referendarzem
w Czerweu 1650 vpo smierci Naruszewiczau 3). Jednoczesnie mian.
pisarzem 25 Maja 1657 4). Rezygnuje z pisarstwa 1672 5), pozostajac
referendarzem6); zostal kasztelanem Trockim 1680'.
Brzostowski Jan Wladyslaw, pisarz lit., mian. referendarzem prawdopodobnie
1680 s); zostal kasztelanem Trockim 15 Czerwca 17059).
Slizien Stefan, pisarz ziemski Oszmiariski, mian. referendarzem
15 Czerwca 1705 ,.po J a n ie Brzostowskim^10); umarl w koncu
1707 r.≪ ).
Sapieha Jan Fryderyk, star. Brzeski, mian. referendarzem przez
krola Stanislawa Leszczyriskiego w koricu 1707 r.12); ustapil 170913).
Wolowicz Wincenty Piotr, podkomorzy Mscislawski, mian. referendarzem
28 Pazdziernika 1709 vpo smierci Stef ana Slizniau u); rezygnowal
1727 15). Nastepnie wstapil do zakonu Jezuitdw i umarl
9 Listopada 1737 16).
Wolowicz Dominik Marcin, star. Chwejdariski, mian. referendarzem
26 Kwietnia 1727 �no rezyqnacyi Wincenteqo WohwiczaUl7); umarl
27 Grudnia 1750^).
2) Jest nim 1642 (RadziwiH II . 84), 1643 (Akt. Wil. Arch. Komiss. II I.
208. V. 237).
2) RadziwiH II. 414.
3) M. Lit. Ks. Zap. 123. f. 436 i 653.
4) Tamze Ks. 131. f. 13.
3) Tamze Ks. 137. f. 25.
6) Z tytulem referendarza i pisarza (!) wystepuje 1678 (Vol. leg. IV. f. 669).
7) Patrz wyzej str. 67.
s) Je st nim 1688 (Zawisza. Pam. 19), 1690 (Vol. leg. V. 773).
9) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 1344. Jeszcze 1703 jest referendarzem (Vol.
leg. VI. f. 102).
10) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 1346.
11) Dyaryusz ks. Wisniowieckiego (Przezdziecki. Podoie, Wolyn. I. 103).
12) Danejkowicz. Swada polska korespondencyjna f. 56.
1S) Tamze f. 58. Z tytulem jednak referendarza wystepuje 1710 (Walicki.
Hist. Obrazu Kodeiiskiego. Torun 1720. f. 159), 1711 (Tamze 166).
� ) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 11.
15) Z nominacyi nastepcy.
16) Brown. Bibl: pisarz6w Tow. Jezusowego. Poznan 1862, str. 427.
17) M. Lit. Ks. Zap. 165. f. 435.
1S) Pogrzebiony w kosciele sw�. Ignacego w Wilnie.

Przezdziecki Antoni, podczaszy, mian. referendarzem 7 Czerwca
1752 �po smierci Dominika WolowicsaUl)-, zostal podkanclerzym
1764 2).
Oskierko Gerwazy Ludwik, czesnik lit., mian. referendarzem
10 Grudnia 1764 �po Antonim Przezdzieckim, ktory zostal podkanclerzymu
3); umarl 17714).
Oginski kniaz Andrzej, miecznik lit., mian. referendarzem 21 Listopada
1771 vpo smierci Gerwazego Ludwika Oskierkiu �); zostal
sekretarzem 27 Kwietnia 1773 6).
Moszyiiski Fryderyk August, obozny lit., mian. referendarzem
27 Kwietnia 1773 �po Andrzeju Oginskimu 7); zostal sekretarzem
23 Maja 1781 8).
Tyszkiewicz Wincenty, pisarz lit., mian. referendarzem 23 Maja
1781 �po Fryderyku Moszynskimu 9). Przezyl upadek kraju; umarl
12 Marca 1816 l0).
Sekretarze wielcy.
Wedlug statutu krola Aleksandra z 1504 r. �sekretarz wielki�
ma bye tylko jeden, ktdry ma wiedziec tajemne ekspedycyje Rzeczypospolitej
i pieczetarskie, jest pierwszym z urzednikdw niesenatorskiego
stanu i post^powac ma wprost na kanclerstwo lub podkanclerstwo11).
�� bylo w Koronie.
Zaraz po utworzeniu w Koronie sekretaryi wielkiej, spotykamy
w Litwie �sekretarza najwyzszego1*. Byl nim Iwan Semenowicz Sapieha
' M. Lit, Ks. Zap. 176. f. 922.
-) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 3.
*) Z nominacyi nastepey.
6) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 739.
6) Tamze Ks. Spraw Publ. 18. f. 1.
7) Tamze f. 2.
s) Tamze Ks. 30. f. 134.
�) Tamze f. 136.
10) Kuijer Litewski 1816. Nr. 29. Tyszkiewicz. Groby, str. 50. � Mylnie
wystepuja jako referendarze lit.: �Floryjan Zebrzydowski, referendarz� 1551
(Metr. Lit, Ks. Spr. Sad. 27. f. 212. Musial bye referendarzem koronnym); �
Gabryjel W o jn a w XVI w. (Niesiecki IX. 435); � Aleksander Naruszewicz
1655 (Kudawski. Hist. Polska. 1648�1660. I. 273. Byl pisarzem); � Ig n a cy
Po tocki 1781 (Krebel. Europ. geneal. Handbuch na r. 1782).
n ) Volum. legum I. f. 297.
(wojewoda \Vitebski, potem Podlaski), sekretarz najwyzszy (supremus
secretarius) 1 5 0 6� 1 5 1 7 *). Po jego Smierci urz^d ten nie zostal wznowionym;
krdlowie jak przedtem, tak i potem, mieli nieograniczona
liczbe sekretarzy, ktorzy nosili tytul �krdlewskich11 albo �J. K. M.�2).
Sekretaryja wielka powstala na Litwie za krdla Michala. Brzostowski
jako �sekretarz", pierwszy nosil tytul �wielkiego11 i podpisysval
sie przed referendarzami. Sekretarz wielki byl tylko jeden
i godnoSc te powierzano tylko duchownym. Dopiero na sejmie koronacyjnym
1 7 6 4 r. utworzono tak w Koronie jak i w Litwie urzedy
�sekretarzow swieckich11 3).
Sekretarze wielcy duchowni.
Brzostowski Konstanty Kazmierz, kanonik Wilenski, mian. sekretarzem
wielkim 1 6 7 1 4); zostal biskupem Smolenskim 1 6 8 4 s).
Wolowicz Wincenty Stanisiaw, archidyjakon Zmudzki, kanonik Wilenski,
mian. sekretarzem duchownym 1 0 WrzeSnia 1 6 8 4 ^po Brzostowski
m, ktory zostal biskupem Smolenskim116) ; umarl 2 8 Sierpnia
1 6 9 8 <.
Zgierski Mikolaj, suffragan Wilenski, miau. sekretarzem wielkim
1 6 9 8 s); zostal biskupem Smolenskim 1 3 Kwietnia 1 7 0 4 9).
Sapieha Pawel Bernard, opat Paradyjski, mian. sekretarzem duchownym
18 Kwietnia 1704 �po Mikolaju Zgierskim, ktory zostal
biskupem Smolenskim1110); zostal biskupem Zmudzkim 1713 n).
�) Patrz wyzej str. 262.
2) � sekretarzacli krrtlewskich przed unija, patrz wyzej str. 251�266. Po
unii bylo ich jeszcze wiecej, a miedzy ninni i tacy, ktorzy, sluzac wylacznie do
spraw litewskich, uzywali tvtulu �sekretarzy kr61ewskich w. ks. lit.�. I tak
wyrok komisarski w Bvdze 1589 r. podpisali: �Johanne Skrzetuski regni et
Andrea Volano mag. due. Ut. Sac. Beg. Majest. secretariis* (Napiersky. Index
Corporis I I . Nr. 3672).
3) Volum. legum VII. f. 363.
*) Je s t nim w Kwietniu 1672 (Akt. Wil. Arch. Komiss. IX. 231; podp.
przed referendarzem), 1674 (Vol. leg. V. 286; �seer, major M. D. L .�), 1683
(Vol. leg. V. f. 698; �sekretarz wielki11).
5) Z nominacyi nastepcy.
e) M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta data. Nominacyja wpisana drugi raz pod
d. 30 Maja 1685 (M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 497).
7) Akt. Tryb. Glow. 16 Lipca 1700 i 28 Maja 1714.
8) Je st nim 1700 (Zaluski. Epistolaehistor. famil. II. 943; nazwany �Janem").
9) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 1236.
10) Tamze Ks. 154. f. 71.
u ) Z nominacyi nastepcy.
DYGNITAKZE. 815
Ancuta Jerzy, referendarz duchowny lit., miau. sekretarzem duchownym
15 Grudnia 1713 vpo Sapieze, ktory zostal biskupem
Z m u d z k im rezygnowal 17243).
Karp Jozef Michat, pralat i kustosz Wilenski, miau. sekretarzem
duchownym 18 Listopada 1724 vpo dobrowolnej rezygnacyi Ancutyu
3); zostal biskupem Zmudzkim w Styczniu 17364).
Tyszkiewicz Antoni, kanonik Wileriski, mian. sekretarzem duchownym
20 Stycznia 1736 vpo Jozefie^ Karpie, ktory zostal biskupem
Zmudzkim"' 5); zostal biskupem Zmudzkim 1740 �).
Wojna Antoni, pisarz duchowny, miau. sekretarzem duchownym
10 Czerwca 1740 ,^po Antonim Tyszkiewiczu, ktory zostal biskupem
Zmudzkim" �); umarl 1748 8).
Wotowicz Antoni, pisarz duchowny, mian. sekretarzem duchownym
14 Czerwca 1748 �po smierci Antoniego Wojny� 9); zostal biskupem
Luckim 1755l0).
Lopaciriski Jan, scholastyk katedralny Wileriski, mian. sekretarzem
duchownym 25 Maja 1755 vpo Antonim Wolowiczu, ktory zostal
biskupem Luckim" n); zostal bisupem Zmudzkim 1762 �-).
Zienkowicz Tomasz Ignacy, suffragan Wileriski, pisarz duchowny,
mian. sekretarzem duchownym 12 Marca 1762 vpo Janie Lopacinskim,
ktory zostal biskupem Zmudzkim� 13). Rezygnowal 1782 w);
umarl 179015).
Polubinski z tubna Jerzy, archidyjakon Wilenski, mian. sekreta-
1) M. Lit. Ks. Zap. 157. f. 66.
2) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 160. f. 2117.
4) Z nominacyi nastepey.
�) M. Lit. Ks'. Zap. 169. f. 272.
6) Z nominacyi nastepey.
7) �. Lit, Ks. Zap. 172. f. 26.
8) Z nominacyi nastepey.
sj M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 69.
10) Z nominacyi nastepey.
� ) M. Lit. Ks. Zap. 181. f. 198.
1!) Z nominacyi nastepey.
� } M. Lit, Ks. Zap. 181. f. 631.
u) Tamze Ks. Spr. Publ. 25. f. 419.
lb) Encvklop. Powsz. XXVIII. 611.
3 1 6 DYGMTARZE.
rzem 10 Sierpnia 1782 �po rezygnacyi biskupa Zienkowiczau *);
rezygnowal 17932). Ostatni.
Sekretarze Swieeey.
Chreptowicz Joachim, stolnik Nowogrodzki, pulkownik petyhorski
bulawy polnej lit., mian. sekretarzem w. lit. �novella lege� 2 4 Grudnia
1 7 6 4 :i) ; zostal podkanclerzym 1 7 7 3 4).
Oginski kniaz Andrzej, referendarz lit., mian. sekretarzem 2 7
Kwietnia 1 7 7 3 �po Joachimie Ghreptowiczu, ktory zostal podkandersymUb);
zostal kasztelanem Trockim 13 Maja 1 7 7 8 R).
Mniszech Michat, czeSnik koronny, mian. sekretarzem w. lit.
13 Maja 1 7 7 8 �po Andrseju Oginskimu "); zostal marszalkiem nadwornym
2 3 Maja 1 7 8 1 8).
Moszynski Fryderyk Jozef, referendarz lit., mian. sekretarzem w.
lit. 23 Maja 1781 �po Mni$schuu9); zostal marszalkiem wielkim
koronnym w Lipcu 1793 10). Ostatni11).
Stolnikowie.
Stolnik (dapifer, primarius dapifer, Truchsess, panetier) powinien
byl nakrywac stdl do krdlewskicj uczty12), w rzeczywistoSci
jednak, jak wiekszosc innych dygnitarzy nadwomych, zadnej slniby
nie spelnial.
W hierarchii urzedow stolnik w X V I i XVTI w. szedl po
krajcz}�m a przed podstolim; w XVEtl w. wyprzedzil krajczego
i nawet podczaszego.
*) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 24. f. 320.
2) Wspomniany 1791 (Europ. geneal. Handb. 1792), 1793 w Styczniu
(Gazeta Warszawska 1793. Nr. 10). W Europ. geneal. Handb. na rok 1794
sekretarstwo duchowne �vacat'.
s) M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 5. d. 4.
�) Z nominacyi nastepey.
5) M. Lit, Ks. Spraw Publ. 18. f. 1.
6) Tamze Ks. 21. f. 309. d. 237.
7) Tamze f. 311. d. 238.
8) Tamze Ks. 30. f. 132.
9) Tamze f. 134.
10) Bartoszewicz. Znakomici Mezowie I I . 193.
n) Mylnie wystepuja z tytutem sekretarzy wielkich lit.: Stanislaw boknieki
w X VI wieku (Niesiecki VI. 263); � Stanislaw Stanislawowicz Bartoszewiez
1567 (Nominacyja na sekretarstwo. M. Lit. Ks. Zap. 51. d. 41. f. 46); �
Andrzej Wolan 1589 (Patrz wvzej str. 314).
,2) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 63.
DYGOTTARZE. 3 1 7
Jan, stolnik, kontrasygnowal 1 4 4 7 przywilej wielkiego ksiecia *).
Vacat (?).
Narbut (Narbutowicz) Jan (Wojciechowicz), stolnik 1 5 2 9 2); nastepnie
kuchmistrz 3).
Holszansko-Dubrowicki kniaz Janusz Jurjewicz4), stolnik juz 1 5 4 1 5);
zostal wojewoda Kijowskim 2 4 Maja 1 5 4 2 6).
Ciechanowiecki Nikodem Janowicz, podstoli, jest stolnikiem 1 5 4 4 " ) ;
musial zlozyc stolnikostwo 1 5 4 5 8).
Kiezgajto Stanisiaw Mikolajewicz, kuchmistrz, mian. stolnikiem
1 5 4 5 9). Jednoczesnie od 1 5 5 1 podczaszy10); zlozyl stolnikostwo
1 5 5 2 ≪ ) .
Chodkiewicz Jurij Aleksandrowicz, z dzierzawcy Oszmianskiego,
mian. stolnikiem 1 Wrzesnia 1 5 5 4 13) ; zostal krajczym 1 5 5 5 13).
Holszansko-Dubrowicki kniaz Semen Jurjewicz, mian. stolnikiem
1 5 5 5 14); umarl 1 5 5 6 15).
Chodkiewicz Jan Hieronimowicz, stolnik juz 1 5 5 9 l6). Jednoczesnie
hetman ziemi Inflantskiej17) ; zostal starosta Zmudzkim w koncu
1 5 6 3 r . i s ) .
M. Lit. Ks. Zap. 3. f. -29.
2) Volum. legum I. f. 495.
3) Ju z 1539 (Patrz wyzej str. 231).
4) Jeszcze 1538 wystepuje bez zadnych tytu!6w (M. Lit. Ks. Zap. 20. f.
157. d. 125).
6) 1541 w Styczniu (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 12. f. 44), 1542 (Bfttoiski.
Hist. m. Wilna II. 151).
6; M. Lit. Ks. Zap. 28. Nr. 99.
7) Balinski. Hist. m. Wilna II . 64.
8) 1547 jest tylko star. Mielnickim (Vol. leg. I. f. 589).
9) Jest nim we Wrzesniu 1545 (M. Lit. Ks. Zap. 35. f. 200. d. 134);
jeszcze w Marcu 1545 byl kuchmistrzem (Tamze Ks. 1 i 2. f. 42).
10) W Grudniu 1551 jest podczaszym i stolnikiem (M. Lit. Ks. Spr. Sad.
24. f. 117 odw.). Patrz wyzej str. 290.
� ) W Grudniu 1552 jest juz tylko podczaszym (M. Lit. Ks. Spr. Sad.
33. f. 906).
12) M. Lit. Ks. Zap. 35. d. 142.
13) Patrz wyzej str. 226.
Ij) Je s t nim 5 Stycznia 1556 (Hildebrand. Rukopisnoe otdielenie Wilens.
Publ. Bibl. 93).
15) Juz nie zyl �\ Sierpniu 1556 (M. Lit. Ks. Zap. 38. d. 37. f. 53).
16) 1559 w Grudniu (Akt. Zap. Boss. II I . 108. Akt. Juzn. i Zap. Boss. 1 .148).
17) Tamze.
,s) Patrz wyzej str. 92�93.
318 DYGNITAKZE.
Dorohostajski Mikolaj Mikotajewicz Kuchmistrzowicz, dzierzawca Wieloriski,
mian. stolnikiem 23 Marca 1566 J); ze stolnika zostal wojewoda
Polockim 7 Lipca 1576 2).
Pronski kniaz Aleksander Frydrychowicz, mian. stolnikiem w Lipcu
1576 s). Jednoczesnie starosta Lucki 1581 l). Oba te urzedy piastowal
jeszcze w koncu 1586 6); zlozyl je 1587 6). Pozniej kaszt. Trocki.
Sapieha Andrzej Pawlowicz, wojewodzic Nowogrodzki, mian. stolnikiem
30 Marca 1588"); nie przyjal tego urzedu i zostal podczaszym
10 Maja 1588 s).
Dorohostajski Krzysztof Mikolajewicz, star. Wolkowyski, mian. stolnikiem
27 Maja 1588 vpo Andrseju Sapieze, Mory tego urzedu nie
przyjcdu 9); zostal krajczym 11 Kwietnia 1590 10).
Hlebowicz Jan, stolnik nadworny (sic), star. Upitski, mian. stolnikiem
w. lit. 19 Kwietnia 1590n); umarl 160413).
Wiesiolowski Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 26 Czerwca
1604 vpo smierci Jana Hlebowicza� 18); zostal krajczym 1620u).
Radziwill ksi^ie Albrycht Wladyslaw, wojewodzic Wilenski, mian.
stolnikiem 1620 15); zostal krajczym 1622 ie).
Wiesiolowski Mikolaj, kuchmistrz, mian. stolnikiem 1623 ,7); zostal
krajczym 31 Marca 1626 1S).
�) M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 4.
2) Tamze Ks. 56. f. 44 i Ks. 58. f. 2.
s) Je st nim ju z 25 Lipca 1576 (M. Lit. Ks. Zap. 59. f. 1).
*) Juz w tym roku (Archiw Jugo Zapadnoj Rossyi. Cz. I, Tom I, f. 152).
5) 1586 w Pazdzierniku (Tamie f. 223).
e) Starosta Luckim ju i 1589 Aleksander Siemaszko, kaszt, Braclawski
(Tamie f. 252).
7) M. Lit. Zapisow Ks. 73. d. 320 i Ks. 74. d. 325.
8) Tamie Ks. 73. d. 335 i 74. d. 346.
9) Tamze Ks. 73. d. 349 i 74, d. 358.
'&#8811 Tamze Ks. 76. d. 174 i 78. d. 73.
u ) Tamie Ks. 77. d. 148.
18) Z nominacyi nastepey. Wspomniany jeszcze 1599 (Opisanie Kiewo-
Sofijskaho Sobora, dod., f. 75).
13) M. Lit, Ks. Zap. 86. d. 538.
'*) Patrz wyiej str. 227. Jeszcze 1617 jest stolnikiem (M. Lit. Ks. Zap.
93. f. 67).
15) Icones Radivilianae. Tab. 96.
16) Patrz wyiej str. 227.
17) Kuchmistrzem po nim mian. 25 Lutego 1623 Tryzna (Patrz wyiej
str. 232).
16) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 183.
DYGNITARZE. 3 1 9
RadziwiH ksiqie Aleksander Ludwik, aulicus, mian. stolnikiem 20 Listopada
1626 �po Mikolaju Wiesiolowskimu *); zostal. krajczym
13 Lipca 1630 2).
Sapieha Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 17 Lipca 1630 �po
Aleksandr ze I/udwiku Radziwilleu 3); zostal krajczym 19 Sierpnia
1631 4).
Tryzna Gedeon Michat, podstoli, mian. stolnikiem 19 Sierpnia
1631 �po Krzysztofie Sapiezeu zostal krajczym 1638 6).
Tyszkiewicz Kazmierz, podstoli, mian. stolnikiem na poczatku
1638 r. 7); zostal krajczym 1642 8).
Sluszka Boguslaw Jerzy, wojewodzic Trocki, mian. stolnikiem
1642 9); zostal podskarbim nadwornym 14 Marca 1645 10).
�� Feliks Jan, czesnik, mian. stolnikiem 17 Marca 1645 �po
Rogustawie Sluszce, ktory zostal podskarbim nad ��.u n ); zostal podkomorzym
28 Kwietnia 1646 12).
Gosiewski Korwin Wincenty, star. Puriski i Markowski, mian. stolnikiem
28 Kwietnia 1646 �po Feliksie Pacu, ktory zostal podkomorzymu
1S). Jednoczesnie general artyleryi 1651; zostal podskarbim
14 WrzeSnia 1652 14).
RadziwiH ksiqie Michat Kazmierz, star. Upitski, mian. stolnikiem
26 Wrzesnia 1652 �po Wincentym Gosiewskimu 15); zostal krajczym
10 Stycznia 1653 1G).
�) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 245.
2) Tamze d. 596.
3) Tamze d. 599. f. 416.
4) Tamze Ks. 104. f. 158 odw.
6) Tamze f. 157.
e) Jeszcze w Listopadzie 1637 jest stolnikiem (Akt. Wil. Arch. Komiss.
VI. 290), a juz 1638 jest krajczym (Vol. leg. III. 946).
T) Jest nim 1639 (Dogiel. Codex dipl. V. 409).
8) Patrz wyzej str. 228.
9) Jest nim 1643 (Opisanie powiatu Borysowskiego. Wilno 1847. f. 11
dodatku).
,0) RadziwiH �. 162.
n ) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 808.
12) RadziwiH II. 198.
13) M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 132.
14) Tamze Ks. 127. f. 396.
;5) Tamze f. 406.
1GI Tamze Ks. 128. f. 73 odw.
3 2 0 DYGNITAKZE.
Potocki Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 12 Stycznia 1653 *);
zostal krajczym 15 Lutego 16582).
Wolowicz Eustachy Kazmierz, podstoli, mian. stolnikiem 15 Lutego
1658 3); umarl w koricu 1658 r. 4).
Sapieha Krzysztof, podstoli, mian. stolnikiem 4 Stycznia 1659
�po smierci Eustachego Wolowiczau5); zostal krajczym 22 Lipca
1661 &#8810.
Oginski kniaz Marcyjan, podstoli, mian. stolnikiem w Lipcu 16617);
zostal krajczym we Wrzesniu 1665 s).
Sapieha Benedykt Pawel, podstoli, mian. stolnikiem w koncu
1665 9); zostal podskarbim nadwornym 1670 10).
Radziwill ksiaze Stanislaw Kazmierz, mian. stolnikiem 1670 u); zostal
marszalkiem wielkim 1679 12).
Bokum (von Altenbockum) Jan Henryk, czesnik lit., mian. gtolnikiem
1679 13); musial umrzec 1685.
Radziwitt ksiqze Karol Stanistaw, mian. stolnikiem (?) 1685 14);
zostal koniuszym 1 Pazdziernika 1686 l5).
�) Metr. Lit. Ks. Sigil. Nr. 2.
2) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 117.
3) W tym dniu podstolim po nim zostal Kopec (M. Lit, Ks. Zap. 130.
f. 118 i Ks. 131. f. 41).
*) Z nominacyi nastepey. Testament jego aktykowano 1 Stycznia 1659
(Akt. WiL Arch. Komiss. L 133).
5) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 775.
6) Tamze f. 1314.
7) Podstolim po nim mian. 20 Lipca 1661 Sapieha (M. Lit. Ks. Zap.
131. f. 1406).
8) Patrz wyzej str. 229. Jeszcze w Lipcu 1665 jest stolnikiem (Akt. WiL
Arch. Komiss. IV. 20).
9) Jest nim w Grudniu 1665 (Testament Pawla Sapiehy, wdy Wilens.
i hetmana, z d. 26 Grudnia 1665, wniesiony 11 Stycznia 1666 do akt. grodzkich
Slonimskich).
10) Patrz wyzej str. 193. Jeszcze jako stolnik podpisal 1669 elekcyje kr61a
Michala (Vol. leg. V. f. 30).
n ) W Icones Radivil. Tab. 81, mylnie rok 1668. Jest nim 1674 (Vol.
leg. V. f. 280 i 305).
,2) leones Radivil. Tab. 81. Jeszcze 1678 je st stolnikiem (Vol. leg. V. f. 553).
n ) Jest nim 1683 (Dogiel. Codex dipl. V. 473).
H) Icones Radivil. Tab. 148, ale zdaje sie mylnie; porownaj przypis
nastepnv.
15) W nominacyi na koniuszostwo nie jest powiedzianem, izby poprzednio
byl stolnikiem (M. Lit. Ks. Zap. 142. f. 268).

Sapieha Kazmierz Wladyslaw, podstoli, mian. stolnikiem 1686*);
zostal podskarbim nadwornym w Grudniu 16862).
Sapieha Jerzy, wojewodzic Wileriski, mian. stolnikiem 1687 3).
Chwilowo wojewoda Trocki z nominacyi Stanislawa Leszczyriskiego
1707�1709 4), powraca do stolnikostwa 1709. Mianowany 20 Pazdziernika
1730 wojewoda Polockim5); nie przyjal urzedu i dopiero
29 Marca 1732 ,,ze stolnika� zostal wojewoda Mscislawskim6).
O g in s k i k n ia z B o g u s law , marszalek Kowienski, mian. stolnikiem 1704
po oddaleniu Jerzego Sapiehy7); musial ustapie.
Sapieha Piotr, star. Wschowski i Zdzitowski, mian. stolnikiem
29 Marca 1732 ,,po Jerzym Sapieze, �� zostal wojewoda^ Mscislawshimu
8); zostal wojewody Smoleriskim 18 Wrzesnia 17449).
Jahlonowski ksiaie Jozef Aleksander, star. Buski, mian. stolnikiem
18 Wrzesnia 1744 rpo Fiotrze Sapieze11,0); zostal wojewody Nowogrodzkim
25 Maja 1755 11).
Poniatowski Stanisiaw August, star. Przemyslski, mian. stolnikiem
26 Maja 1755 rpo Jablonowshim� 12); obrany krolern polskim
7 Wrzesnia 1764.
Czartoryski ksiqie Jozef Klemens, Jowczyc koronny, mian. stoluikiem
14 Grudnia 1764 �po Stanislawie A-ugnscie PoniatowsMm,
ktory z ivoli �� i jednostajnego zyczenia calego narodu osadzonym
zostal na tron lcr6lewslciu l3). Przezvl upadek kraiu; umarl
15 Lutego 1810 &#8810.
> Je st nim w Listopadzie 1686 (Akt. Tryb. G16w. 1687 Maja 81. Nr. 164).
-) Danejkowicz. Swada polska korespondeneyjna f. 28.
3) Je s t nim w Marcu 1688 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 169. f. 632. d. 276).
4) Patrz wyzej str. 61.
5J M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 584.
e) Tamze f. 950.
7) Bartoszewicz. Tablice historyczne (Bibl. Warszawska 1863. IY. f. 112)
i w przypisach do pamiet. Zawiszy f. 30.
8) M. Lit, Ks. Zap. 162. f. 949.
9) Tamze Ks. 172. f. 920.
10) Tamze f. 917.
&#8810 Tamze Ks. 181. f. 196.
13) Tamze Ks. 179. f. 614.
1S) Tamze Ks. 184. f. 8.
14) Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego 1810. Nr. 14,
dodatek. � Mylnie wystepuja jako stolnikowie lit.: Mikolaj Niemira okolo
1500 r. (Niesiecki VI. 548); � Dymitr k n ia i O g iisk i, zmarly niby 1535
(Zychlinski V. 178. Niesiecki V II. 49); � S tanisiaw Szemet, nastepca Dymitra
21

S t r a z n i c y w i e l c y .
Straznik (exeubiarum vel vigiliaram praefectus, Wachtmeister)
mial sluzb� w czasie wypraw wojennyeh w obozie, ktorego mial pilnowac
i bronic od napaddw. W ostatnich czasacli cale zatrudnieuie
strainikdw ograaiczalo sie na zasiadaniu w sadach wojskowych.
ITrzad ten utworzonym zostal za Wladyslawa IV.
Mirski kniaz Hryhory, mian. 1 0 Marca 1 6 3 6 nna nowo utworzony
urzad straznika lit.111); musial zlozyc urzad 1 6 5 6 ; umarl 2 0 Marca
1 6 6 1 2) .
Chalecki Wladystaw Jerzy, starosta Mozyrski, mian. steuhiikiem
8 Kwietnia 1 6 5 6 ,7po smierci (?) Hryhorego Mirskiego� 3); umarl
1 6 6 8 4).
Obuchowicz Michat Lew, podkomorzy Xowogrodzki, mian. straznikiem
8 Lutego 1 6 6 8 ,,po smierci Wladyslawa Jerzego ChaleckiegoUb);
umarl 2 2 Pazdziernika 1 6 6 8 6).
�� Bonifacy Teofil, ciwun Trocki, mian. strainikiem 2 9 Wrze-
Snia 1 6 6 9 vpo Smierci Michala Obuchowicza11' zostal obofnym
w Styczniu 1 6 7 6 s).
Oginskiego (Zychlinski IV. 393, V. 178); � Szez^sny Aleksandrowicz Chodkiewicz
1563 (Bartoszewicz. Tabl. hist, w Bibl. Warsz. 1863. IV. 107, inial niby
podpisae sie na diugim statueie lit.); � Stanislaw Ciechanowiecki 1597 (Niesiecki
�1. 107. Kosinski IV. 54); � J a n Stanislaw Sapieha (Niesiecki VIII.
264. Byl podstolim); � Aleksander Bohdan Sapieha (Tamie 257); � Aleksand
e r Sapieha, zmarly 1619 (Patrz wyzej str. 301); � J a n Trojan Pio trowsk i
(Niesiecki VII. 312. Zychlinski V. 181); � J a n k n ia i Oginski, mian. niby 1628
po Janie Piotrowskim, zmarl 1635 (Zychlinski V. 181); � P io tr Tryzna, zmarly
1639 (Patrz wyzej str. 302).
!) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 517.
2) Balinski. Pamietniki hist. (Cedrowskiego). Wilno 1859, str. 149. Wspomniany
jeszcze 1654 (Krupowicz. Zbi6r dypl., str. 92) i 1660 (Przeglad bibliograficzno-
archeologiczny r. 1881. II . 147).
3) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 89. Je st nim 1658 (Medeksza. Ksiega pamietnicza
176).
*) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze 1665 (Akt. Wilens. Arch. Komiss.
IV. 20).
5) M. Lit. Ks. Zap. 132. f. 682. W r. 1660 nazwany mylnie �straznikiem*
zamiast �straznikowiczem- (Balinski. Pam. hist., str. 54).
*) Balinski. Pam. hist. (Obuchowicz6w), str. 54.
7) M. Lit. Ks. Zap. 136. f. 230.
s) Z nominacyi nastepey. Jako straznik podpisal jeszcze elekcyje Jan a I I I
(Vol. leg. I I I . f. 288).

Kmicic Samuel, ehorazy Orszanski, mian. straznikiem 3 Lutego
1676 �po Honifacym Pacu, ktory zostal obomymUl); umarl
1692 (?) *).
Sapieha Michat Jozef, czesnik, mian. straznikiem 20 Maja 1692
�po smierci Kmicicau B); zostal pisarzem polnym 25 Czerwca 16984).
Pociej Ludwik Konstanty, podkomorzy Brzeski, mian. straznikiem
10 Lipca 1698 �po Michale Sapieze11 5); zostal podskarbim wielkim
1703 6).
Zaranek-Horbowski Kazmierz, choraiy Zmudzki, mian. straznikiem
27 Listopada 1703 �po iMdwiku Pocieju, ktory zostal podskarbim
w. l i t � '1). Ustapil chwilowo przed Leszczynskim 1707�1709; zostal
starosta Zmudzkim 26 Pazdziernika 1710 s).
Kryszpin-Kirszensztein Kazmierz, straznik z nominacyi Leszczynskiego
1708�1709 9).
Potocki Stanistaw, lowczy lit., mian. straznikiem 171010) ; zostal
wojewoda Belzkim 25 Maja 1729 n).
Pociej Antoni, obozny lit., mian. strainikiem 4 Czerwca 1729
�po Stanislawie Potockim, ktory zostal wojewoda \pelzkim� 12). Bezygnowal
1748 l:i); umarl w Lutym 1749 ll).
Pociej Ludwik, obozny, mian. straznikiem 26 Listopada 1748
�po rezygnacyi Antoniego Pocieja11 lS); umarl w Styczniu 1771l6).
x) M. Lit. Ks. Zap. 139. f. 35.
-) Z nominacyi nastepcy. M6gl jednk umrzec juz 1684 (?). W tym roku
bowiem � straznikostwo litewskie, po Kmicicu, staral sie star. Chwejdanski Wolowicz
(Listv z czasow Jan a �1. Krak6w 1870. f. 59).
�) M. Lit. Ks. Zap. 146. f. 436.
4 Tamze Ks. 149. f. 419.
5) Tamze f. 516.
e) Z nominacyi nastepcy. Straznikiem jest jeszcze w Lipcu 1703 (Vol.
leg. VI. f. 102 i 115).
�) M. l i t , Ks. Zap. 148. f. 1221.
8) Tamze Ks. 155. f. 336.
9) Zawisza 139, 142.
10) Patrz wyzej str. 232. Jako straznik wystepuje 1716 (Zawisza 310, 329).
11) Metr. Kor. Ks. Sigil. 20. f. 254 (Bleszynski).
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 166. f. 114.
I3) Z nominacyi nastepcy.
&#8811 Pamietniki Matuszewicza I. 203.
>5) M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 228.
le) Gazeta Wileriska 1771. Nr. 3 i 4.

Pociej Leonard, obofny, mian. straznikiem 7 Stycznia 1771 ..po
smierci Ludivika Pociejau 1); mnarl 14 Lipca 17742).
Gielgud Antoni, obozny, mian. straznikiem 17743); zostal kasztelanem
Zmudzkim 22 Czenvca 1776 *).
Judycki Jozef, obozny lit., mian. straznikiem 14 Lipca 1776 vpo
Antonim Gielgudzieu 5); rezygnowal 1789 6).
Gielgud Ignacy, mian. straznikiem 23 Grudnia 1789 rpo rezygnacyi
Jozefa Judyckiegou 7); rezygnowal 1793 8).
Gielgud Ludwik, mian. straznikiem prawdopodobnie 1793 r.;
ostatni. 2yl jeszcze 1813 9).
S t r a z n i c y p o ln i .
Straznik polny, zwany takze �straznikiem wojsk w. ks. lit.�
albo �straznikiem wojskowym�, byl zastepca straznika wielkiego.
Lettaw Krzysztof Wiktoryn Worbek, rotmistrz, straznik polny
1662 10)�1678 � ).
Piaskowski, straznik polny lit.12).
*) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 703.
�) Tyszkiewicz. Rekopism X. Baginskiego 62.
3) Oboznym po Gielgudzie, kt6ry zostal straznikiem, mian. 2 Grudnia 1774
Judycki (Patrz wyzej str. 249).
*) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. d. 28.
5) Tamze d. 39.
�) Z nominacyi nastepey.
7) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. d. 611.
8) Jako eks-straznik wystepuje 1794 (Korespondent Krajowy i Zagraniczny
1794. Nr. 39 i 41). Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handb. na
rok 1794.
9) Gazeta Korespondenta 1813. Nr. 90, dod. � Mylnie wystepuja jako
straznicy lit.: J a n Bialozor w XVI w. (Kossakowski. Monografije I. 2. Zycblmski
V. 2); � Hieronim �� 1666�1668 (Zychlinski V. 204�205. Niesiecki
VII. 223); � Stanislaw R ad ziw ill 1746 (Icones Radivil. Tab. 137); � TTdalryk
Krzysztof R ad z iw ill 1747 (Tamze Tab. 131); � Leon Michal R ad ziw ill 1750
(Tamze Tab. 123. Byl straznikiem polnym); � Albert R ad z iw ill 1752 (Tamze
Tab. 133); � J a n Oskierko 1793 (Zychlinski IV. 204. Byl straznikiem polnym).
10) Volum. legum IV. f. 900�901. �Straznik wojsk w. ks. lit.*; z tytulem
.straznika poluca'Oc wystepuje 1669 (Tamze V. f. 33).
� ) Tamze V. f. 637.
12) Krasicki w przvpisach do Niesieckiego VII. 284.
DYGNITARZE. 3 2 5
Nowosielski Antoni, ze strazuika polnego lit. zostai 6 Listopada
1709 wojewoda Nowogrodzkim1).
Boryczewski Kazmierz, straznik i pulkownik wojsk lit. 17102).
Eperyjasz Michal, straznik polny lit. 1710 3).
Baranowicz Lukasz z Jatowa, straznik polny lit. juz 1716 4); rezygnowal
1735 5). Chwilowo 1717�1718 kasztelan Inflantski; umarl
1739 �).
Baranowicz Kazmierz z Jatowa, starosta Koniawski, mian. straznikiem
polnym 15 Listopada 1735 �po rezygnacyi ojca swego t.ukasza
Iiaranowiczau 7); zyl jeszcze 17448).
RadziwiH ksiqie Leon Michal, mian. straznikiem polnym lit. 1750 �);
umarl 7 Marea 1751 10).
Lanckoronski-Paszkowski Marcin Antoni, straznik polny wojsk w.
ks. lit.; umarl przed 1757 r. n).
-Lopot-Bykowski Stanisiaw, starosta Bobrujski, straznik polny lit.
176412)�1770 '*).
Oginski kniaz Stanisiaw, straznik polny lit. 1772�177614); pdzniej
kuchmistrz15).
Dziekonski Antoni, podkomorzy nadworny (szambelan), mian.
straznikiem polnym 16 Listopada 1776 l6). Rezygnowal 178217);
pdzniej podskarbi nadworny 18).
J) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 119.
a) Dokum. z d. 18 Lutego 1710 (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 164).
3) Volum. legum VI. f. 201.
4) Akt. Wil. Arch. Komiss. V II. 124. Nastepnie wystepuje 1717 jako
�straznik wojskowy lit.11 (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 943).
5) Z nominacyi nastepcy.
&#8810 Nicsiolowscy. Otia publica vix domestica 1743, str. 99.
7) M. Lit. Ks. Zap. 169. f. 20.
s) Akt. Wil. Arch. Komiss. V II. 311.
9) Europ. geneal. Handbuch r. 1768, str. 459 i nastepne lata.
10) Tamze. W Kuijerze Polskim 1751. Nr. 767, nazwany krajczym (!).
u ) Akt. Wil. Arch. Komiss. I I I . 184.
12) SozanskL Imienne spisy. Krak6w 1866, str. 9. Takze Kolenda Warszawska
na r. 1768.
13) Krasicki w przypisach do Niesieckiego VI. 268.
u) Sozanski. Imienne spisy, str. 9. Takze Europ. geneal. Handb. na r.
1774 i 1776.
15) Patrz wyzej str. 235.
16) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 21. f. 144. d. 113.
17) Z nominacyi nastepcy.
ls) Patrz wyzej str. 195.
3 2 6 DYGNITARZE.
Oskierko Jan, mian. straznikiem polnym 19 Stycznia 1 7 8 2 �po
rezygnacyi Antoniego J)ziekonskiegou 1). Rezygnowal 1 7 9 0 2) ; wywieziony
do Sybeiyi, umarl w Tobolsku 1 7 9 6 3).
Oskierko Rafat Michat, mian. strainikiem polnym 17904); ostatni5);
umarl 1818 6).
W o j s c y .
Wojski (tribunus, Vorsteher) byl dowddzca zbrojnego oddzialu;
w czasie pospolitego ruszenia, w ogoloconej przez obywateli ziemi,
mial bezpieczenstwa przestrzegac. Na Lit wie w N VUE wieku wojski
urosl na dostojnika �).
Bohusz Fedor, wojski J. �. M. i namiestnik Nowogrodzki z ramienia
wojewody Nowogrodzkiego 1596 s).
Vacat (?).
Kimbar, skarbny lit. i wojski; umarl 1744 9).
Szankowski-Sawaniewski Gabryjel Dominik, mieczuik Wilenski, mian.
wojskim lit. w Styczniu 1745 lw); umarl 1755 n).
Mikosza Adam, horodniczy Radomlski, miau. wojskim lit. w Maju
1755 13) ; iy l jeszcze 1764 13).
Piasecki Jan, wojski lit. juz 1767 14); umarl 1783 15).
*) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 30. f. 244.
l ) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1790.
�) Zychlinski IV. 204. Wedtug innych umarl 1803 (Dunin Borkowski.
Bocznik szlachty polskiej na r. 1883, str. 601).
*) Europ. geneal. Handb. na r. 1792. Takze Kalendarzyk narodowy i obey
na r. 1792. Cz. I I , str. 376.
s) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1794.
6) Zychliiiski IV. 205. Wedlug Rocznika szlachty polskiej na r. 1803,
str. 600, umarl 1828. � Mylnie nazwany straznikiem polnym lit.: Franciszek
Ksawery Oginski 1776 (Zychlinski V. 193).
7) Bartoszewicz pomiescil w Encykl. Powsz. (XXVII, 659�665) obszerny
artykul � wojskich. Nadto patrz Starozytnosci Polskie II. 723.
8) Akt. Zap. Ross. IV. 127�128.
9) Kurjer Polski 1745. Nr. 427.
10) Tamze.
� ) Z nominacyi nastepcy.
12) Kurjer Polski 1755. Nr. 99.
13) Sozanski. Imienne spisy os6b, str. 30. Wymieniony jeszcze w Europ.
geneal. Handb. na r. 1763.
� ) Wymieniony av Kolendzie Warszawskiej na r. 1768.
15) Wjonieniony jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1782 i 1784.
DYGNITARZE. 3 2 7
Zaleski Michat, mian. wojskim lit. 17831). Przezyl upadek Kzeczypospolitej;
umarl 10 Pazdziernika 1816 2).
*) Europ. geneal. Handb., lata 1786�1794.
2) Kuijer Litewski 1816. Nr. 85. � Mylnie wystepuja z tytulem wojskich
lit.: Mikolaj Radziwili 1430 (leones Kadivil. Tab. 8. Urojony); � J a n RadziwiH:
1442 (Tamze Tab. 6. Urojony); � Antoni W aiy n sk i 1764 (Vol. leg. V II.
f. 30S. Byl skarbnym).
SKOEOWIDZ
u r z e ; d Ow I IN S T Y TU C Y I .
Administrator 58, 59, 76, 186, 188, 189.
Archiwaryjusz 198.
Arcybiskupi 3.
Biskupi 1, 2, 3, 15.
Braclawski kasztelan 97�98, 3, 4.
, wojewoda (wojewodztwo)
7�8, 2, 3, 4.
Brastawski kaszt. 98, 5, 6.
� wojewoda (wojew6dztwo)
8, 5, 6.
Brzeski (Brzescianski, Brzesko-litewski,
Berestejski) kaszt. 98�102,
3�6.
� wojewoda (wojew6dztwo) 8�12,
2�5, 42.
Budowniczy 199.
Chorazy nadworny (dworny) 204�208,
1,197,198, 200, 201.
� wielki (ziemski) 201�204, 1,
197�201.
, ziemski (powiatowy) 199.
Ciwun 2, 199.
Czesnik (Czasznik) 208�213,1,197�200.
� ziemski (powiatowy) 199.
Derptski kaszt. 103�104, 15.
� prezydent(prezydentura) 12,15,
� wojewoda (wojew6dztwo) 12-14,
5, 15.
Diak 251, 265, 266.
Dworzanie 198.
Dygnitarze 196.
Dynaburgski kasztelan (kasztelanija)
104�105, 3, 15.
Dzierzawcy 2, 29.
Ekonomowie 198.
General artyleryi 214�217, 199, 201.
� gwardyi 200.
� inspektor 217�218, 201.
� Iejtnant 200.
, major 200.
� naczelnik artyleryi 214.
Geometra, patrz Miemiczy.
Grodzienski kaszt. 105, 5, 6.
� wojewoda (wojew6dztwo)
14, 5, 6,
Hetman dworny 154�155, 147.
� inflanteki 150, 169.
� polny 154�159, 147.
SKOROWmZ URZEDOW I INSTYTUCYI. 3 2 9
Hetman wielki (najwyzszy) 147�154,1. Marszalkowie 166.
Hetmani (Hetmanstwo) 2, 4, 147, 199. � dworscy (hospodarscy,
Horodniczy 199. krolewscy) 172 �178,
Inflantski kaszt. 105�107, 6, 16. 2, 197.
� wojewoda (wojew6dztwo) � powiatowi 5, 166, 167,
14�18, 6, 105. 199.
Inflanty 3, 14�16, 104, 105, 135, 136. Merecki kaszt. 114, 5.
Instygator 218�220, 198, 200, 201. � wojewoda (wojew6dztwo) 24,.
� sad6w 218. 5, 49.
Kanclerz (kanclerstwo) 159�162, 1, 2, Metrykant 200.
4, 147, 159, 163, 197, 253. Miecznik 242�246, 1, 198�200.
� koronny 4. � ziemski (powiatowy) 199.
, kr61owej 197. Mierniczy (Geometra) 246, 201.
Kasztelanowie 1�6, 97. Ministrowie 147, 4.
� koronni 3, 4. Minski kaszt. 109�114, 3�6, 25.
Kijowski kaszt. 108, 3, 4. � wojewoda (wojew6dztwo) 24�28,
� wojewoda (wojew6dztwo) 2�6.
' 18�21, 2, 3. Mostowniczy 199.
Kniaziowie 2. Mozyrski kaszt. 114, 5.
Komomik 201. MScistawski kaszt. 114�119, 3�6.
Koniuszy 220�225, 197�200. � wojewoda (wojew6dztwo)
� dworny 220�222. 29�33, 3�6.
� ziemski (powiatowy) 199. Namiestnicy 2, 8, 25, 29, 34, 44, 49, 85.
Kowienski kaszt. 108, 5. Nowogrodzki kaszt. 119�122, 3�6.
Krajczy 225�231, 1,190,197�200, 316. � wojewoda (wojew6dztwo)
� ziemski (powiatowy) 199. 34�40, 2�5.
Kuchmistrz 231�235, 197�200. Oboiny 246�250, 198-201.
� kr61owej 197, 231. � polny 250, 199, 201.
� nadworny 231. � ziemski (powiatowy) 199.
Lesniczy 198, 199. Ochmistrz kr61owej 197.
Lidzki kaszt. 108� 109, 5. Oficyjalistowie 200.
Lowczy 235�240, 197�200, 246. Orszanski kaszt. 122, 5.
� nadworny 240,242,198,200,201. Oszmianski kaszt. 123, 5.
� ziemski (powiatowy) 199. Panowie 1, 2, 198.
Lozniczy 197, 198. Parnawski kaszt. 123�124, 15.
Lucki kaszt. 109, 3, 142. � prezydent (prezydentura)
� starosta (starostwo) 21�24, 2, 90. 15, 40.
wojewoda 21. � wojewoda (wojew6dztwo)
Marszatek nadworny (dworny) 178�183, 40� 41, 15.
1, 2, 4, 147, 148, 166. Paziowie 198.
� nadworny koronny 4. Pinski kaszt. 124, 5.
� trybunatu lit. 166. Pisarz dekretowy 200.
� wielki (ziemski) 167� 172, 1, � duchowny 276�282, 251, 252.
2, 4, 147, 148, 166, 178. � hetman ski 284.
� wielki koronny 4. � jawny 251, 265, 266.
� ziemi Wotyriskiej 21�24, 1, � kancelaryi 198.
2, 7, 166. � kr<51owej 197, 251.
330 SKOKOWIDZ ITRZEDOW I INSTYTUCYI.
Pisarz lacinski 251, 262, 264.
� polny 284�287, 198�200, 246.
ruski 251, 261.
� sad<5w referendarskich 200.
_ skarbowy 198, 200.
, swiecki 251, 252.
, wojskowy 251.
� ziemski 251.
Pisarze 251�283, 159, 184, 197�200,
246.
Piwniczy 287�288, 200, 201.
Podczaszy 288-294, 1, 190, 197-200, 316.
� nadwomy 287.
� ziemski (powiatowy) 199.
Podkanclerzy 163�166, 1, 4, 147, 197.
� koronny 4.
Podkomorzy 295�297, 190, 197�200.
� kr61ewski 295.
- ziemski (powiatowy) 199.
Podkoniuszy 298�299, 197, 200, 201.
Podlaski kaszt. 125, 3, 4.
� wojewoda(wojew6dztwo)41-43,
2, 3, 4, 8.
Podlowezy 240.
Podsedek 199.
Podskarbi koronny 4.
� nadworny (dworny) 190�195,
1, 2, 4, 147, 198�201.
� wielki (ziemski) 184�190,
1, 2, 4, 147, 252, 270.
Podskarbiowie 2, 197.
Podstarosci 199.
Podstoli 299�306, 197�200, 316.
Podwodniczy, patrz Wozowniczy.
Pokojowy 197.
Potocki kaszt. 125�128, 3�6, 44.
� wojewoda(wojew6dztwo) 44-48,
3, 4, 6, 7, 84.
Powiaty 2, 5, 42, 199.
Prezydentowie (prezydentury) 12, 15,
40, 70.
Prowincyje 2, 6.
Eada 1, 3, 198.
Referendarz duchowny 307 � 310,
198�200.
� swiecki 311-313, 198-200.
Referendarze 306.
Regent kancelaryi wielkiej i muiejszej
198, 200.
x v skarbowej albo
akt6w skarbu 200.
, wojskowy 200.
Regimentarz 151,153,156,157, 247, 248.
Rygski kaszt. 129, 3, 15.
Rzeczycki kaszt. 129, 5.
Sedzia wojskowy 200.
� ziemski (powiatowy) 199.
Sekretarz duchowny (wielki) 314�316.
� kr61ewski 198, 266.
� najwyzszy 262, 313.
� pieczeci wielkiej i mniejszej
200.
� swiecki (wielki) 316.
Sekretarze 313, 197,199, 200, 251�267.
Senat 1, 6, 147.
Senatorowie 1.
Skarbnik (Skarbny) 198, 200.
, ziemski (powiatowy) 199.
Stonimski kaszt. 129�130, 5.
Smolenski kaszt. 130�134, 3�6, 109.
T wojewoda (wojewodztwo)
48�55, 2, 4, 6.
Sprawca wojew6dztwa 20, 37, 43, 58,
59, 73.
Stanowniczv 201.
Starodubowski kaszt. 135, 5.
Starosta, patrz Lucki, Wlodzimierski,
Zmudzki.
� grodowy i niegrodowy 199.
, sadowy i niesadowy 198.
Starostowie 2, 9.
Stolnik 316�321, 1, 190, 197�200.
� nadwomy 318.
� ziemski (powiatowy) 199.
Straznik 322�324, 198�200.
, polny 324�326, 199, 200.
� wojskowy 324.
Strukczaszy J . �. M. 198.
� ziemski (powiatowy) 199.
Szambelan 295.
Trejderiski kaszt- 135, 15.
Trocki kaszt. 62�69, 1�3, 5�7, 97.
r wojewoda (wojew6dztwo) 55-62,
1�3, 5, 8, 14, 41, 55, 77.

Upitski kaszt. 135�136, 5.
Urzednicy dworu (dworscy, dwomi, nadwomi
1, 198, 200.
, powiatowi (ziemsey) 198,199.
� sad6w zadwomych i kancelaryi
200.
� stanu 198, 199.
� wojskowi 199.
� ziemsey 1.
Wendeiiski kaszt. 136�137, 15.
� prezvdent (prezydentura) 70.
� wojewoda (wojew<5dztwo)
70�71, 15, 105, 129, 135.
Wice-instygator 200, 218.
Wileriski kaszt. 77�81, 1�3, 5 - 7 , 97.
� wojewoda (wojewodztwo)
71�77, 1�3, 5, 8.
Witkomierski kaszt. 137, 5.
Witebski kaszt. 138�142, 3 - 6 , 85.
� wojewoda (wojew6dztwo)
84�89, 2�4, 6, 7.
Wlodzimierslri starosta 24�25, 2.
Wojewodowie 7.
� koronni 3�4.
Wojski 326�327, 201, 246.
Wotkowyski kaszt. 142, 5.
Wotyriski kaszt. 142�143, 2, 4.
� wojewoda (wojew6dztwo) 90,
2�4, 21.
Wozowniczy 198.
Zmudzki kaszt. 143�146, 3�5.
� sta ro sta (starostwo) 91�96,
1�3.
. wojewoda (wojew6dztwo) 5,90.

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:08:45 +0300

270 DYGNITARZE.
Naruszewicz Mikolaj Pawlowicz,
pisarz, mian.
11 Marca 1566 podskarbim
ziemskim spoaostawieniem
przy pisarstivie
*). Nastepey
jego, podskarbiowie wielcy,
uiywali stale tytulu
pisarza -).
Wolowicz Hieronim (Jarosz), sekretarz
krolcwski, mian. pisarzem
23 Kwietnia 1589 �po Smierci
Andrzeja Iwanowicza Obrynskiegou
l3). Podskarbi nadwomy 1600;
zostal podskarbim wielkim 28 Lutego
1605 14).
Wolowicz Eustachy, ksiadz, kustosz
Wjlenski i referendarz duchowny
Szymkowicz Jan, pisarz;
umarl na poczatku
1569 r .3).
Obrynski Andrzej Iwanowicz,
sekretarz J. K.
�., podkomorzy Nowogrodzki8),
mian. pisarzem
1569 9); umarl
na poczatku 1589 10).
Pisarze litewscy
Haraburda Michal Bohdanowicz,
diak J. K.
M .4), mian. pisarzem
15665). Jednoczesnie
dzierzawca S wislocki6);
zostal kasztelanem Miriskim
1585 7).
Pielgrzymowski Eliasz, sekretarz
krdlewski, mian. pisarzem 26 Lutego
1586 n ); umarl 1608 12).
Sokolinski-Drucki kniaz Jan, sekretarz
i dworzanin krdl., mian. pisarzem
17 Listopada 1608 �po
smierci Eliassa Pielgrzymmvskicgou
16). Jednoczesnie referendarz
*) Patrz 'wyzej str. 186 i 269.
2) Tamze.
3) Patrz wyzej str. 176 i 269.
4) 1563. Obolenski i Danilowicz. Kniga posolskaja I. 247, 249.
5) Jest nim w Lipcu 1566 (M. L it Ks. Zap. 1 i 2. f. 222), w Grudniu
1566 (Dogiel. Codex dipl. V. 277�278), 1567 (M. Lit. Ks. Zap. 50. d. 60), 1568
(Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 113) itd.
e) Tamze.
7) Patrz wyzej str. 110. Jako pisarz wspomniany jeszcze 1579 (M. Lit.
Ks. Zap. 64. f. 6�7).
8) 1569 (M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 455. Obolenski i Danilowicz. Posolskaja
kniga I. 291).
9) Jest nim 1570 (Jewlaszewski. Pamietnik. Warszawra 1860. f. 17. Niesieeki
YU. 16), 1576 (M. Lit. Ks. Zap. 58. f. 170 i Ks. 60. f. 25, 26).
10) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze w Grudniu 1588 (M. Lit. Ks. Zap.
73. ￡ 459�460).
n) M. Lit. Ks. Zap. 74. d. 200.
ia) Z nominacyi nastepey. Wspomniany jeszcze 1598 (Vol. leg. II. f. 1462).
,3) M. Lit. Ks. Zap. 76. d. 1.
u ) Tamze Ks. 86. d. 637 i z nominacyi nastepey.
15) Tamze Ks. 89. d. 112.
DYOTTARZE. 271
Sawicki Maciej, miau.
pisarzem 1566 *); kasztelan
Podlaski 1574,
s pozostawieniem przy
pisarstwie 2); umarl
15813).
Sapieha Lew Iwanowicz,
sekretarz krol.1 e), mian.
pisarzem 1581 n ); zostal
podkanclerzym 2
Lutego 1585 12).
Wojna Gabryjel, mian.
pisarzem 26 Lutego
1566� 1795.
Drewinski Bazyliusz
Jankowicz, sekretarz
krol. 4), mian. pisarzem
1566 5). Jednoezesnie
i sekretarz;
umarl 15766).
Jasinski Mikolaj, mian.
pisarzem 15 7 6 13) ; zyl
jeszcze 158414); umarl
na tym urzedzie15).
Wojna tawryn (Wawrzyniec)
Matwiejewicz,
dworzanin krol., star.
Kwasowski i Krasuski,
mian. pisarzem 15 Grudnia
1566 7). Jednoczesnie
podskarbi nadworny
1569 8); zostal
podskarbim wielkim
30 Lipca 1576 9).
Agryppa Waclaw, sekretarz16),
mian. pisarzem
157617); zostal kasztelanem
Minskim 15 Lipca
15861S).
J) Jest nim w Grudniu 1566 (Dogiel. Codex dipl. V. 278), 1568 (Zbi6r
dawn, dypl- i akt, I. 113), sekretarz i pisarz 1568 (M. Lit, Ks. Spr. Sad. 55.
f. 28), 1569 (Akt. Juzn. i Zap. Boss. I. 141).
2) Patrz wyzej str. 125. Jako �kaszt. Podlaski, star. Mielnicki i pisarz�
wystepuje 1576 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 124), 1578 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. I. 157�162).
3) Patrz wyzej str. 125.
4) Z _diaka� mian. sekretarzem 1 Czerwca 1564 (M. Lit. Ks. Zap. 41. f. 265).
�) Jest nim juz w Marcu 1566 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 55. f. 1) i w Grudniu
1566 (Dogiel. Codex dipl. V. 278).
6) Jako sekretarz i pisarz wystepuje jeszcze w Czerweu 1576 (Archiw Jugo
Zap. Eoss. I. Cz. I. 116).
7) M. Lit. Ks. Zap. 50. f. 48.
8) Patrz wyzej str. 191.
9) M. Lit. Ks. Zap. 58. f. 18. Jeszcze 1574 jest �podskarbim dwornym
i pisarzem, star. Pinskim, dzierz. Olitskim i Kwasowskim- (Arch. Sbom. dokum.
Wilno III. 45).
10) Z dworzanina mian. sekretarzem 30 Styczn. 1580 (M. Lit. Ks. Zap. 66. f. 33).
") Jest nim w Lipcu 1581 (M. Lit. Ks. Zap. 69. f. 12).
12) M. Lit. Ks. Zap. 70. f. 181 i Ks. 71. f. 1.
13) Jest nim w Listopadzie 1576 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 89).
14) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 61. f. 174�176.
15) Z nominacyi nastepcy.
16) 1563 (Napiersky. Index Corporis hist. dipl. Livoniae. Nr. 3268).
17) Jest nim w Sierpniu 1576 (Akt. Zap. Eoss III. 195). Nastepnie wsp.
1584 (Tamze 288).
18) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 67. f. 248.
272 DYGNITABZE.
lit,, mian. pisarzem 1 Marca 1605
rpo Hieronimie Wolowiczu, ktory
sostal podskarbim siemskimUl);
zostal podkanclerzym 1615 2).
Gosiewski Korwin Aleksander, referendarz
lit., mian. pisarzem 1615 5) ;
zostal wojewoda Smolenskim 15
Czerwca 1625 �).
Gosiewski Korwin Krzysztof, mian.
pisarzem 15 Czerwca 1625 rpo
Aleksandree Gosiewskim, ktory
zostal wojeivodci Smolenskimu 10).
Jednoczesnie referendarz 1638 n );
zostal wojewoda Smolenskim 24
Maja 1639 12).
�� Jan Kazmierz, wojewodzic
Midski, mian. pisarzem w Maju
1639 ,.po Gosiewskim1115); umarl
1653 !6).
*) M. Lit. Ks. Zap. 86. f. 675.
2) Patrz wyzej str. 163. Jako referendarz i pisarz wystepuje jeszcze 1613
(Vol. leg. 1�. 201�202).
3) M. Lit. Ks. Zap. 99. f. 369. d. 524.
4) Z nominacyi nastepey.
5) Jeszcze 1614 jest tylko referendarzem (M. Lit. Ks. Zap. 86. d. 1275),
a juz 1615 referendarzem i pisarzem (Akt. Zap. Boss. IY. 451).
6) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 98.
7) TaniZe f. 629.
8) Po Gosiewskim. Jest nim 1642 (Radziwill II. 84).
9) Radziwill II. 414.
10) M. Lit. Ks. Zap. 99. f. 80. d. 98.
u) Jako referendarz i pisarz wystepuje 1638 i 1639 (Dogiel. Codex dipl.
V. 403, 409).
,2) Radziwill I. 404.
13) M. Lit, Ks. Zap. 123. f. 434.
14) Zawisza. Pamietniki 7, 11.
15) Kadziwill I. 404.
,6J Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze 1652 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 127. f. 257).
l7) 1677 (Dogiel. Codex dipl. V. 465).
ls) Jest nim w Czerwcu 1679 (Kraszewski. Wilno II. 386). Nastepnie
wsp. 1680 (M. Lit, Ks. Zap. 140. f. 156�7).
19) Tamze.
20) Zyl jeszcze w Maju 1682 (M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 669).
od 24 Kwietnia 16303); umarl
1630 *).
Naruszewicz Stanislaw, �camerae
nostrae familiaris", mian. pisarzem
29 Wrzesnia 1630 �po Smierci
Jana Druckiego-Sokolinskiego117).
Jednoczesnie referendarz 1639 s);
umarl 27 Maja 1650 9).
Zawisza Andrzej Kazmierz, star.
Minski, mian. pisarzem 2 Czerwca
1650 npo smierci Stanislawa Naruseewicsau
1S); umarl 23 Czerwca
1678 M).
Ossowski Andrzej Kazmierz, ksiadz,
kanonik Wilenski, regent kancelaryi
mniejszej lit.17), mian. pisarzem
167818). J ednoczeSnie pralat, kantor
katedry Wiledskiej i administrator
dyecezyi W ilensk.19); umarl 168320).
1585 x) ; zostal pod- Po Jasiriskiin i Agiyppie nie mianowano
kanclerzyni w� wietniu chwilowo nastepcdw z powodu zmniejszenia
1589 liczby pisarzy.
DYGNITARZE. 2 7 8
Wojna Maciej, miau. pisarzem
w Kwietniu 15893). Jednoczesnie
od 1605 podskarbi nadworny4);
umarl 3 Czerwca 1606 s).
Tyszkiewicz Skumin Janusz, pisarz
juz w Lutym 1610 �); zostal wojewoda
Mscislawskim 1621 7).
Sapieha Krzysztof Stefan, star.
Lidzki, dzierz. Wilkijski, miau.
pisarzem 23 Wrzesnia 1621 �po
Jamiszu Skumin Tyszkiewiczu,
ktory zostal wojewodq Mscislawskimu
12); umarl 1627 1S).
Tryzna Marcyjan, ksiadz, kanonik
Wilenski, proboszez Gieranoiiski,
mian. pisarzem 15 Stycznia 1628
�� Stefan, sekretarz J. �. �.,
mian. pisarzem 26 Lutego 1615
�2� smierci Mikolaja Jasinskiegou
s). Jednoczesnie referendarz
1626 '■>, podskarbi nadworny 26
Kwietnia 16301 �); zostal podskarbim
wielkim 24 Grudnia 163011).
Sapieha Krzysztof Mikolaj, podstoli
i star. Markowski, mian.
pisarzem 10 Marca 1631 �po
Stefanie Pacu, ktory zostal podskarbim
ziemskim� 14); umarl
1631 15).
Sapieha Kazmierz Leon, miau. pisarzem
22 Wrzesnia 1631 �po
smierci brata swego Krzysztofa
*) M. Lit. Ks. Zap. 73. d. 21 i 74. d. 18.
2) Patrz wyzej str. 163. Jeszcze w Lutym 1589 jest pisarzem (Akt, Wileiis.
Arch. Komiss. VII. 99).
3) Jest nim juz 20 Kwietnia 1589 (M. Lit. Ks. Zap. 77. f. 2) i w Lipcu
1589 (Akt. Zap. Eoss. IV. 26).
*) W Czerweu 1605 jest podskarbim nadwornym i pisarzem (Akt. Wilens.
Arch. Komiss. III. 324).
5) Starowolski. Monumenta f. 270.
c) M. Lit, Ks. Spr. Sad. 293. f. 817�819. Akt. Zap. Eoss. IV. 317.
T) Z nominacyi nastepcy. Pisarzem jeszcze 1620 (M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 365).
8) M. Lit. Ks. Zap. 91. d. 282.
9) Jest nim 1627 (Olszewski. Kazanie na pogrzeb Samuela ��).
10) Patrz wyzej str. 192.
u) M. Lit. Ks. Zap. 99. f. 633 i z nominacyi nastepcy.
ia) Tamze Ks. 93. f. 469. d. 492.
13) Umarl przed Czerwcem 1627 (Olszewski. Kazanie lia pogrzeb Anny
Sapiezanki Albrychtowej Eadziwillowej. Wilno 1627).
� ) M. Lit. Ks. Zap. 98. f. 81. d. 75.
l5) Starowolski. Monumenta f. 238. Pogrzeb jego odbyl sie 27 Listopada
1631 (Olszewski. Grono Winne. Wilno 1632).
18
2 7 4 DYGXITAEZE.
Naruszewicz Aleksander, star. Lidzki,
mian. pisarzem 8 Stycznia 1654
vpo smierci Kazmierza ��
zostal podkanclerzym w Marcu
1658 2).
Kotowicz Andrzej, kuchmistrz,
mian. pisarzem w Marcu 16583);
zostal kasztelanem Wilenskim
16724).
Sokolinski-Drucki kniaz Michal, marszalek
Orszanski 9); mian. pisarzem
16 721�); umarl 1690 J1).
Szujski kniaz Konstanty Jan, chorazy
Brzeski, mian. pisarzem 5 Listopada
1690 12); umarl 1695 13).
Rajecki Dunin Krzysztof, mian. pisarzem
1695 1S); zostal kasztelanem
Brzeskim 2 Marca 1701l9).
Wolowicz Marcyjan Dominik, cho-
Pac Kazmierz Michal, kawaler Maltanski,
mian. pisarzem 1683 5).
Chwilowo 1708�1709 marszalek
nadworny z nominacyi kr<51a Staslawa
Leszczynskiego e). Rezygnowal
z pisarstwa 17107); umarl
1719 8).
�� Krzysztof Konstanty, star. Kowienski,
mian. pisarzem 15 Marca
1710 �po rezygnacyi Kazmierza
��, Jcaivalera MaltanskiegoUli);
zostal kasztelanem Polockim 9
Stycznia 1717 po rezygnacyi Michala
Kazmierza � � � � l5), gdy jednak
Michal Kazmierz �� cofnal
rezygnaeyje, powrdcil do pisarstwa16).
Nareszcie powtdrnie mian.
kasztelanem Polockim 24 Pazdziernika
1724 l7).
> �. Lit, Ks. Zap. 128. f. 421.
'�*) Po Pacu, kt6ry 2 Marca 1658 zostal kanclerzem (Patrz wyzej str. 164).
3) Kuchmistrzem �po Andrzeju Kotowiczu, ktory zostai pisurzem�, mian.
11 Marca 1658 Kryszpin (M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 233).
�> Jest nim w Styczniu 1673 (Vol. leg. V. f. 140 i 166). Jeszcze w Listopadzie
1670 wystepuje jako pisarz (Ait. Wilens. Arch. Komiss. V. 199).
�) Jest nim w Marcu 1684 (M. Lit, Ks. Zap. 138. f. 520). Nie byl nim
jeszcze w Grudniu 1682 (Medeksza 10�11).
e) Patrz wyzej str. 182.
7) Z nominacyi nastepcy.
8) Balinski i Lipinski. Starozytna Polska I I I . 663.
�) 1670 (Vol. leg. V. f. 53, wyd. nowe).
10) Jest nim 5 Kwietnia 1672 (Sapunow. Witebskaja Starina 155), Nastepnie
wsp. 1673 (Vol. leg. V. 103, 140, 166).
n) Niesiecki VTII. 444.
'�) M. Lit. Ks. Zap. 146. f. 77.
13) Testament jego z d. 30 Czerwca 1695 w Aktach grodzkich Brzeskich.
�) M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 217.
15) Tamze Ks. 155. f. 909.
ie) Jest pisarzem 1718 (Zawisza 350), 1720 (Jarochowsii. Teka Podoskiego
II. 52).
17) M. Lit, Ks. Zap. 160. f. 2074.
IS) Jest nim podczas bezkrtflewia 1696�97 (Vol. leg. V. f. 866).
19) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 725.
DYGNITABZE. 2 7 5
rpu smierci Krzysztofa Stefana
SapiehyUl). Jednoczesnie referendarz
od 18 Marca 16312); zostal
podkanclerzym 30 Sierpnia 1641s).
Isajkowski Dotmat Franciszek, ksiadz,
proboszcz Grodzienski, mian. referendarzem
i pisarzem 30 Sierpnia
1641 �po Trymieu 6); zostal
biskupem Smolenskim w Kwietniu
1649 &#9632.
Zawisza Dowgiatlo Jan, ksiadz,
archidyjakon Wileriski, mian. referendarzem
i pisarzem w Kwietniu
1649i0); zostal biskupem Wilenskim
21 Kwietnia 1656 n ).
Wo l o w i c z J e r z y S t a n i s l aw,
ksiadz, kanonik Wilenski, mian. referendarzem
i pisarzem 1656; umarl
w tymze roku, widac nie objawszy
urzedu14).
Judycki Waleryjan Stanislaw, ksiqdz,
pralat i kustosz Wileriski, mian.
J) M. Lit. Ks. Zap. 99. f. 340.
2) Tamze Ks. 104. f. 16.
3) Tamze Ks. 114. f. 55. Jeszcze 1638 jest referendarzem i pisarzem (Akt-
Wilens. Arch. Komiss. VI. 313).
*) M. Lit. Ks. Zap. 104. f. 164.
5) Tamze Ks. 113. f. 71.
8) Radziwill II. 39. Referendarzem i pisarzem jest 1644 (Sapunow. Witebskaja
Starina 133), 1648 (Vol. leg. IV. 215).
7) Radziwill II. 371.
s) M. Lit, Ks. Zap. 113. f. 74.
9) Z nominacyi nastepey.
10) Radziwill II. 371. Jako referendarz i pisarz wystepuje 1650 (Akt,
Wilens. Arch. Komiss. III. 342).
11) Przyalgowski. Zywoty II. 148.
12) Balinski. Pamietniki historvczne (Obuchowicz6wT i Cedrowskiego) f. 31.
l:l) M. Lit, Ks. Zap. 127. f. 505.
� ) Akt. Tryb. Glow. 1663 r. Nr. 390 i 391. Niesiecki IX. 420.
15) M. Lit. Ks. Zap. 127. f. 503 i Ks. 128. f. 146.
16) Niesiecki VI IT. 493.
18*
Sapiehy� 4); zostal marszalkiem
nadwornym 22 Maja 1637 5).
Zawisza Krzysztof, lowczy lit.
i star. Miriski, mian. pisarzem
27 Maja 1637 �po KoJmiersu
Leonie Sapieze, ktory zostal marszalkiem
nadwornym118) ; zostal
marszalkiem nadwornym we Wrze-
Sniu 1649 9).
Obuchowicz Filip Kazmierz, mian.
pisarzem we Wrzesniu 1649 �po
Zawiszy, ktory zostal marszalkiem
nadwornymi￡l2); zostal wojewoda
Smoleriskim 25 Wrzesnia �;!)
1653 13).
Stankiewicz Jan Mikolaj, ciwun
Ejragolski, mian. pisarzem 17
Sierpnia 1653 �po Obuchowiczu,
ktdry zostal wojewoda Smolenskim11
1S); umarl 1657 lli).
Brzostowski Cypryjan Pawel, referendarz,
mian. pisarzem 25 Maja
276 DYGXITARZE.
razy Mscislawski, mian. pisarzem
2 Marca 1701 �po Rajeckim, ktory
zostal kasztelanem Brzeskim� 1).
Rezygnowal 1703 2); pozniej marszalek
wielki.
Zenowicz Krzysztof Deszpot z Bratoszyna,
star. Oszmianski, mian.
pisarzem 3 Wrzesnia 1703 ,,po
dobrowolnej rezygnacyi Marcyjana
Wolowiczau 7); zostal wojewoda
Minskim 18 Listopada 1709 8).
Szereg pisarz6w duchownych.
Pancerzynski Karol, kanonik Wilenski,
miau. pisarzem 19 Listopada
1709 ripo Zenowiczu, ktory
zostal wojewodq Minskim1111); zostal
biskupem Smolenskim 15 Pazdziernika
1720 12).
Gosiewski Boguslaw, dziekan Wilenski,
mian. pisarzem 11 Pazdziernika
1720 �jpo Pancerzynsldm,
ktory zostal biskupem Smo-
Puzyna kniaz Michat, ehorazy nadworny
lit., mian. pisarzem 11
Stycznia 1717 �� Krzysztofie
Pacu, ktory zostal kasztelanem
Mscislawskimu 3); umarl 17244).
Oskierko Antoni, mian. pisarzem
1724 5); zostal kasztelanem Nowogrodzkim
11 Pazdziernika 1726 6).
Kopec Michal, skarbny lit., mian.
pisarzem 11 Pazdziernika 1726 rpo
Antonim Oskierce, ktory zostal
kasztelanem Nowogrodzkim� 9) ;
umarl w Maju lub Czerweu 172710).
Tyszkiewicz Jerzy, ciwun Wilenski,
mian. pisarzem w Kwietniu
1728 ,,po smierci KopciaUli); zostal
kasztelanem Witebskim 8 Pazdziernika
173014).
Tyszkiewicz Jozef, star. Kiermelski,
mian. pisarzem 18 Pazdziernika
1730 rpo Jerzym Tyszkiewiczit,
ktory zostal kasztelanem
*) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 755.
2) Z nominacyi nastepcy.
3) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 910. Jako pisarz wsp. 1717 (Vol. leg. VI. f. 384),
1718 (Tamze f. 396), 1719 (Zawisza 353), 1720 (Jarochowski. Teka Podoskiego
II. 106).
4) NastQpca jego musial bye mianowanym w tym roku (Patrz nizej).
5) Jest nim 1725 (Arch. Shorn, dokum. Wilno VIII. 280).
6) M. Lit. Ks. Zap. 165. f. 408.
�) Tamze Ks. 148. f. 1176.
8) Tamze Ks. 155. f. 136.
9) Tamze Ks. 165. f. 408.
10) Gazety pisane (Bartoszewicz. BibLJWarszawska 1865. IV. f. 193).
11) M. Lit, Ks. Zap. 155. f. 130.
,a) Tamze Ks. 160. f. 421.
13) Tamze Ks. 162. f. 285.
14) Tamze f. 546.
DYGNITARZE. 2 7 7
pisarzem 8 Marca 1657 �po Janie
Zawiszy, referendarzu i pisarsu,
ktory zostal biskupem Wilenskimu
x). JednoczeSnie referendarz
16702); umarl w Sierpuiu
1673 3).
Gielgud Andrzej Kazmierz, sekretarz
krolewski7), mian. pisarzem
16738). Usuniety chwilowo 17059);
powrocony wkrdtee potem, umarl
171110).
Brzostowski Konstanty Benedykt,
star. Miadziolski, mian. pisarzem
20 Maja 1705 �jw zdrajcy Gidgudzieu
u ); ustqpil przed Gielgudem.
Powtdrnie (juz jako kasztelanic
Trocki) mian. pisarzem 10
Czerwca 1711 �po smierci A n drzeja
GidgudaUl5); zostal kaszte-
1657 J7po smierci Jana Stankiewiczau
4). Z pisarstwa rezygnowal
1672 5); pozostal referendarzem6).
Brzostowski Jan Wfadyslaw, star.
Subocki, mian. pisarzem 9 Czerwfca
1672 rpo dobrowolnej rezygnacyi
swego ojcau n ). Jednoczesnie referendarz
168012); pozostajac referendarzem,
rezygnowal z pisarstwa
1699 &#8810.
Tyzenhauz Jan, star. Kupiski,
mian. pisarzem 4 Stycznia 1699
�po Brzostowskim, ktory pozostaje
referendarzem�1 fl) ; zostal wojewoda
Mscislawskim 21 Lipca
171417).
Tyzenhauz Michal, star. Szmeltynski,
mian. pisarzem 21 Lipca 1714
�po Janie Tyzenliauzie, ktory zo-
' M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 339.
2) Jest nim w Styczniu 1671 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. 121�122).
3) Bartoszewicz. Tablice historyczne (Bibl. Warszawska 1865. III. f. 320).
Jeszcze 1672 jest referendarzem i pisarzem (Akt. Wil. Arch. Komiss. IX. 231).
4) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 13.
5) Z nominacyi nastepcy.
6) W 1678 r. mylnie nazwany �referendarzem i pisarzem�■ (Vol. leg.
V. f. 669).
7) Niesiecki IV. 113.
8) Jest nim 1674 podczas bezkrtjlewia (Vol. leg. V. f. 213, 244), a zatem
musial bye mianowanym przez kr61a Michala.
9) Z nominacyi nastepcy.
≫&#8811 Tamze.
� ) M. Lit, Ks. Zap. 137. f. 25.
ls) Po Brzostowskim, kt6ry zostal kaszt. Trockim. Jest nim 1688 (Zawisza
19).
13) Z nominacyi nastepcy.
14) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 1345.
15) Tamze Ks. 155. f. 423.
le) Tamie Ks. 149. f. 625.
17) Tamze Ks. 157. f. 75.
278 DYGOTTARZE.
lenskimUl); zostal takze biskupem
Smoleriskim 17242).
Zienkowicz Michat Jan, kanonik
Wilenski, suffragan Zmudzki 5),
miau. pisarzem 1724 �); zostal
biskupem Wileriskim 1729. Z powodu
jednak klotni z Gosiewskim,
potwierdzenie na biskupa otrzymal
dopiero 1730 7).
Wojna Antoni, kanonik Wileriski,
mian. pisarzem, �po Zienkoivicmu,
dwa ra zy : 17 Kwietnia
173011) i 14 Pazdziernika 173012);
zostat sekretarzem 10 Czerwca
174013).
Hylzen Jerzy Mikolaj, ksiadz, mian.
pisarzem duchownym 10 Czerwca
1740 �po Wojnic, ktory zostal
sekretarzem duchownymu 14); zostal
biskupem Smoleriskim 174415).
Wolowicz Antoni, kanonik Gnieznieriski,
archidyjakon Zmudzki,
Witebskim^3); zostal kasztelanem
Zmudzkim 8 Lipca 1737 -1).
Oginski kniaz Tadeusz, star. Przewalski,
mian. pisarzem 8 Lipca
1737 �po Tyszkiewiczu, ktory zostal
kasztelanem Zmudzkimu 8);
zostal kasztelanem Trockim 23
Listopada 1744 9).
Pisarstwo po Ogiiiskim miat otrzymac
ks. J e r z y K a d z iw ill10) (potem
wojewoda Nowogrodzki), ale widae nie
przyjal.
Laniewski Wolk Ignacy, chorazy
Slonimski, mian. pisarzem 22 Listopada
1744 �po Tadeuszu Oginskim,
ktory zostal kasztelanem
Trockimu 16); zostal lowczym 26
Listopada 174617) .
Plater Konstanty Ludwik, star. Iuflantski
i Dynaburgski, mian. pisarzem
26 Listopada 1746 �po
*) M. Lit. Ks. /��. 157. f. 141.
2) Encykiop. Powsz. X. 313.
3) M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 549.
4) Tamze Ks. 171. f. 86.
5) Przyalgowski III. 134.
e) Ze Zienkowicz byl pisarzem, przekonywamy sie z nominacyi jego
nastepey.
7) Przyalgowski. Zywoty III. 135�136.
8) M. Lit. Ks. Zap. 171. f. 69.
�) Tamze Ks. 172. f. 1636.
10) Kuijer Polski 1744. Nr. 477.
11) �. lit. Ks. Zap. 162. f. 518.
13) Tamze Ks. 166. f. 107.
ls) Tamze Ks. 172. t. 26.
14J Tamze Ks. 172. f. 2≫.
*�) Z nominacyi nastepey.
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 173. f. 576.
,7) Tamze Ks. 175. f. 276.
DYGN1TAKZE. 279
lanem Mscislawskim 20 Marca
1715 J).
Brzostowski Jozef, star. Bystrzyc
k i, mian. pisarzem 21 Marca
1715 �po Brzostowskim, ktory
zostal kasztelanem MscislawskimUi);
umarl w Marcu 17455).
Waiynski Skarbek Michat, skarbny
lit., miau. pisarzem 30 Wrzesnia
1746 �po smierci Jozef a Brzostowskieaou
8). Rezygnowal 1755 9);
umarl 1773 10).
Judycki Jan, ehorazy Rzeczycki,
mian. pisarzem 26 Maja 1755 �po
rezygnacyi Micliata Wazynskie-
,gou 1s) ; zostal kasztelanem Minskim
5 Grudnia 1758 14) .
Brzostowski Michat, star. Oranski,
general-Iejtnant wojsk lit,, mian.
pisarzem 5 Grudnia 1758 �po Janie
Judyckim, ktory zostal kastal
wojewoda Mscislawskim^ 2);
umarl 1726 s).
Masalski kniaz Michal Jozef, star.
Radoszkowski, mian. pisarzem 12
Pazdziernika 1726 �po smierci
Tyzenhauza11 (i) ; zostal wojewoda
Mscislawskim 8 Lipca 1737 '.
Chominski Ludwik, star. Oszmianski,
mian. pisarzem 8 Lipca 1737
�po Mi dial � Masai skim, ktory zostal
wojeivoda Mscislawskim �n );
umarl 1739 1S).
Przezdziecki Antoni, kasztelaniclnflantski,
mian. pisarzem 22 Sierpnia
1739 �po Smierci Ludwika Chominskicgou
I5); zostal podczaszym
1 WrzeSnia 1750ie).
�� Antoni Michal, star. Borciariski,
mian. pisarzem 1 WrzeJsnia
1750 �po Antonim Przezdzieckim,
�) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 751.
2) Tamze Ks. 157. f. 75.
3) Z nominacyi nastepcy.
4) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 753.
"J Kurjer Polski 1745. Nr. 433.
M. Lit. Ks. Zap. 162, f. 121.
T) Tamze Ks. 171. f. 46.
6) Tamze Ks. 175. f. 84.
9) Z nominacyi nastepcy.
10) Waiynski (X. Porfliy Skarbek). Kazanie po Micliale Skarbku Wazyiiskim,
w. ks. litewskiego pisarzu. Wilno 1773.
� ) M. Lit. Ks. Zap. 171. f. 107.
13) Z nomiuacyi nastepcy.
13) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 611.
14) Tamze Ks. 183. f. 118.
15) Tamie Ks. 171. f. 983.
16) Tamze Ks. 176. f. 683.
2 8 0 DYGSITAKZE.
mian. pisarzem ducliownym 19
Wrzesnia 1744 �po Hylzenie,
ktory zostal biskupem SinolenskimUl);
zostal sekretarzem duchownym
14 Czerwca 1748 -).
Masalski kniaz Ignacy, kanonik
Wilenski, mian. pisarzem duchownym
20 Czerwca 1748 �po
Antonim, Wolowiczu, ktory zostal
sekretarzem� 7); zostal referendarzem
14 Grudnia 1754 s).
Zienkowicz Tomasz Ignacy, kustosz
katedry Wilenskiej, mian. pisarzem
duchownym 13 Grudnia 1754
vpo Masalskim, ktory zostal referendarzemUl1);
zostal sekretarzem
duchownym 12 Marca 176212).
Brzostowski Pawel Ksawery, kanouik
Wilenski, mian. pisarzem
duchownym 12 Marca 1762 ,,po
Tomaszu Zienkowiczu, ktory zostal
sekretarzem� 15); zostal referendarzem
8 Sierpnia 1774 lG).
Ignacym Laniewskim, ktory zostal
lowczymu 3); zostal kasztelanem
Polockim 17544).
Sosnowski Jozef, mian. pisarzem
1754 5); zostal pisarzem polnym
11 Grudnia 17646).
Radziwill ksiaze Jozef, ordynat
Klecki, mian. pisarzem 11 Grudnia
1764 �po Jozefie Sosnowskim,
ktory zostal pisarzem polny m11 s);
zostal wojewoda Minskim 29 Maja
1773 10).
Potocki Ignacy, mian. pisarzem
29 Maja 1773 �po Jozefie Radznville,
lctory zostal wojewoda
Minskimu 13); zostal marszalkiem
nadwornym 20 Listopada
1783 &#8810.
Morawski Ignacy, general-lejtnant
wojsk litewskich, miau. pisarzem
20 Listopada 1783 �po Ignacym
Potockim, ktory zostal mar-
' M. Lit. Ks. Zap. 172. f. 025.
2) Tamze Ks. 17(5. f. 69.
3) Tamze Ks. 175. ￡ 277.
4) Patrz wyzej str. 128.
b) Europ. geneal. Handbuch 1758. ￡ 96.
e) M. Lit. Ks. Zap. 188. ￡ 1.
�) Tamze Ks. 176. ￡ 72.
s) Tamze Ks. 179. ￡ 549.
9) Tamze Ks. 184. ￡ 6.
10) Patrz wyiej str. 28.
� ) M. Lit. Ks. Zap. 181. ￡ 192.
ia) Tamze Ks. 183. ￡ 631.
13) Tamze Ks. 184. ￡ 921.
14) Tamze Ks. Spraw Publ. 30. ￡ 616.
lb) Tamze Ks. Zap. 183. ￡ 632.
1CJ Encyldop. Powsz. IV. 496.
DYGNITABZE. 2 8 1
sztelanem Minskimu J); zostal koniuszym
7 Grudnia 1762 2).
RadziwiH ksiqie Udalryk, koniuszy,
mian. pisarzem 11 Gruduia 1762
�po Michale Brzostowskim11 5);
zaraz rezygnowalG).
Tyzenhauz Antoni, podstarosci
sadowy Grodzienski, mian. pisarzem
15 Stycznia 1763 �po rezygnacyi
ks. Udalryka RadziwiUau
<J); zostal koniuszym 20
Grudnia 1764 10).
iopacinski Mikolaj Tadeusz, star.
Mscislawski, eks-instygator, mian.
pisarzem 20 Grudnia 1764 �po
Antonim Tyzenhauzie, ktory zostal
koniuszym� l3); zostat wojewoda
Brzeskim 8 Pazdziernika
1777 M).
ktory zostalpodczaszym^3); umarl
w Lutym 1774 4).
Tyszkiewicz Skumin Aleksander,
obozny w. lit., mian. pisarzem 9
Marca 1774 �po smierci Antoniego
Pacau 7); umarl 17 Marca
1775*).
Tyszkiewicz Ludwik Skumin, ciwun
Wilenski, mian. pisarzem 8
Kwietnia 1775 Tlpo smierci Aleksandra
Tyszkiewiczau n ); zostal
hetmanem polnym 16 Grudnia
178012).
Tyszkiewicz Wincenty, star. Strzalkowski,
mian. pisarzem 8 Grudnia
1780 �po Ludwiku Tyszkietviczu,
ktory zostal hetmanem polny
mu 15); zostal referendarzem 23
Maja 1781 ≫*).
�) M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 119.
!) Tamze f. 878.
3) Tamze Ks. 176. f. 684.
4) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze w Stycznia 1774 (II. Lit. Ks. Spr.
Si*d. 219. f. 147 i 179).
5) M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 879.
e) Z nominacyi nastepcy.
7) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 18. f. 70.
8) Gazeta Warszawska 1775. Nr. 29.
9) M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 936.
10) Tamze Ks. 184. f. 10.
� ) Tamze Ks. Spraw Publ. 18. f. 164.
12) Tamze Ks. 21. f. 723. d. 506.
13) Tamze Ks. Zap. 184. f. 12.
14) Tamze Ks. Spraw Publ. 24. ￡ 101.
,5) Tamze Ks. 21. f. 706. d. 496.
16) Tamze Ks. 30. f. 136.
282 DYGNITAKZE.
Kossakowski Jozef, kustosz katedry
Wilenskiej, mian. pisarzem duchownym
18 Maja 1775 rpo Pawle
Brzostowskim, ktory zostal referendarzem
u r); zostal biskupem
Inflantskim w Marcu 1781 2).
Naruszewicz Adam, biskup koddjutor
Smolenski, mian. pisarzem 24
Marca 1781 vpo Jozefie Kossakowskim,
ktory zostal biskupem
Inflantskimu 9). Rezygnowal w
Czerwcu 17881"); zostal biskupem
Smolenskim wListopadzie 1788n).
Chominski Michal, biskup Eleuzyriski,
mian. pisarzem 21 Czerwca
17 8S vpo rezygnacyi Adama NaruszewiczaUu);
rezygnowal 17901&#65505.
Giedroic Kasper, ksiadz, kanonik
Zmudzki, miau. pisarzem 22
Czerwca 1790 vpo rezygnacyi Michdla
Chominskiegou ,6). Przezyl
upadek Rzeczypospolitej.
szalkiem nadwornymu 3). Rezygnowal
1787J); umarl 7 Marca
1790 5).
Sulistrowski Aloizy, podstoli lit.,
mian. pisarzem 24 Grudnia 1787
�po rezygnacyi Ignacego Morawskiegou
G). Rezygnowal 1791 7);
umarl 1796 8).
Mirski Stanislaw Wojciech, szambelan
krolewski, mian. pisarzem
10 Stycznia 1791 rpo rezygnacyi
Aloizego Sulistrowskiegou 12).
Przezyl upadek Rzeczypospolitej;
umarl 1815 IS).
*) M. Lit. Ks. Spraw PubL 21. f. 2(5. d. 22.
3) Kossakowski. Monografije I. 170.
3) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 618.
4) Z nominacyi nastepey.
b) Gazeta Warszawska 1790. Nr. 12.
6) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 34. f. 140.
7) Z nominacyi nastepey.
8) Zychlinski. Zlota ksiega Y. 323.
9) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 30. f. 85.
10) Gazeta Warszawska 1787. Nr. 53, supplem.
u) Biblioteka Warszawska 1865. IV. f. 322.
12) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 34. f. 784.
13) Zychlinski. Zlota ksiega IV. 191.
� ) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 34. f. 272.
15j Z nominacyi nastepey.
16) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 34. f. 719.
DY GNITAKZE. 2 8 3
Przezdziecki Michat. miau. pisarzem
w Pazdzierniku 1777. Zaraz
rezygnowal > umarl 1799-).
Morykoni Benedykt, star. Pinski,
mian. pisarzem 10 Pazdziernika
1777 rpo rezygnacyi Michala
Przezdzieckiegou 3) ; pozostal pisarzem
do upadku Rzeczypospolitej4).
Dzieduszycki Antoni, mian. pisarzem
23 Maja 1781 �po Tyszkiewiceu,
ktory zostal referemlarzemu
5). Byl pisarzem do upadku
Rzeczypospolitej; umarl 11 Grudnia
1817�).
1) Z nominacyi nastepcy i M. Lit. Ks. Spr. Publ. 25. f. 236.
�) Kossakowski. Monografije II. 257.
3) M. Lit, Ks. Spr. Publ. 24. d. 108.
4) Wspomniany jeszcze 1794 (Koresp. Kraj. i Zagr. 1794. Nr. 39, 41;.
5J M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 138.
�) Dzieduszycki. Kronika Domowa. Lw6w 1865. 403�4. � Mylni lub
watpliwi pisarze litewscy: F e d o r Borysowiez, pisarz 1491 (Akt. Juzn. i Zap.
Boss. I. 231, dokument falszywy); � Grzegorz Fiedkonis, h. Wadwicz, dziedzic
Birz, sekretarz, zmarl 1492 (leones Badivillianae Tab. 5. Zychlinski III.
152 itd.); � Wojciech z Brudzewa, sekretarz 1494 (Golembiowski. Dzieje Polski
II. 390); � J a n B u s in , sekretarz 1501 (Tamze III. 445. Moze Sapieha?); �
Hleb Je sm a n , pisarz 1543 (Niesiecki IV. 490. Byl diakiem; patrz wyzej str.
266); � J a n Oleksiewicz, pisarz 1555 (Niesiecki VII. 84); � bukasz Haraburda,
pisarz w. ks. lit, 1557 (Niesiecki IV. 341. Byl diakiem; patrz wyzej str. 266); �
Marcin Woiodkowicz, pisarz w. ks. lit. 1559 (Niesiecki IX. 412. Hylzen. Inflanty
106. Byl diakiem; patrz wyzej str. 266); � Je rzy Zenowicz, pisarz
w XVI w. (Niesiecki X. 171); � Stanisiaw Naruszewicz 1622 (Kosinski. Przewodnik
herald. III. 262 i 265); � P io tr Kazmierz Wiaiewicz (Bartoszewicz.
Bibl. Warsz. 1865. IV. 319. Bvl stolnikiem Mscislawskim, pisarzem i dworzaninem
kr61ewskim 1632�1635. Akt. Zap. Boss. V. 20. Vol. leg. III. 741 i 907); �
W lad y slaw Silnicki, suffragan Wilenski i biskup Tarnopolitanski (Bartoszewicz.
Bibl. Warsz. 1865. IV. 320, na zasadzie, ze testament Koniecpolskiego 1682 r.
podpisal : � Wt. Silnicki, suffragan Wileriski, p. tv. ks. lit.u. Przylecki. Pamietniki
� Koniecpolskich, str. 389); � Emanuel Brzostowski, pisarz w. ks. lit., zmarl
1689 (Wiadomosc genealogiczna � domie Brzostowskich 1776. Kossakowski.
Monografije I. 19); � Krzysztof Zawisza, star. Minski, pisarz (?) 1699 (Vol.
leg. VI. 40); � Tarusa, .pisarz w. ks. lit.*, umarl w Marcu 1737 (Gazety Polskie
1737. Nr. 14. Musial bye pisarzem skarbowym albo wojskowym); � Mikolaj
Morawski, .general-major i pisarz w. lit.*, umarl 10 Czerwca 1811 (Kiujer
Litewski 1811. Nr. 66, dod. i 1812. Nr. 12, dod. Byl pisarzem wojskowym.
Koresp. Kraj. i Zagr. 1794. Nr. 39 i 41).
2 8 4 D Y GNITAKZE.
P i s a r z e p o ln i .
Pisarz polny (notarius canipestris, Feldschreiber albo Feldnotarius,
notaire de camp) ustanowionym byl (zdaje si� podczas
sejmu lubelskiego) do przegladu i spisywania zolnierzy i koni i do
wyliczania zoldu wojsku. W X V I II wieku sluzba ta zostala nieco
zmieniona; pisarz polny podpisywal wykaz calego wojska dla wiadomosci
podskarbich i sejmu, aby zold odpowiedui rndgl bye naznaczonym
&#9632. Pierwiastkowo pisarz polny zwal sie czasami �pisarzem
betmanskim�.
Zuk Franciszek, mian. pisarzem polnym 21 Lipca 1569 2); otrzymuje
przywilej na zamek w Polocku 1571 3). Zyl jeszcze w Grudniu
15734).
Stabrowski Wojciech, ciwun Uzwentski, mian. �na nowy urzad
pisarza polnegou 1 Pazdziernika 1579 5). Poprzednio (1574) byl
�pisarzem polnym Inflantskim11 6).
Lacki Teodor, pisarz poluy juz 1 6 0 7 ' umarl 1611 8).
Piasecki Hieronim (Jarosz), star. Gieranonski9), miau. pisarzem
polnym 27 Lipca 1611 l0); umarl 1630 n ).
Gosiewski Korwin Aleksander, wojewoda Smolenski, miau. jednoczesnie
pisarzem polnym 12 Lipca 1630 �po smierci Jar ossa Piaseckiego,
i z pozostawieniem przy wojewodztwie Smolenskim� 12);
umarl w Kwietniu 1639 ls).
*) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 66.
2) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 10. f. 47. d. 48. W nastepnym roku wystepuje
jako �pisarz hetmanski� (Tamze Ks. Zap. 49. f. 71).
3) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 52. f. 355 odw.
4) Akt. Juzn. i Zap. Koss. I. 192.
s) M. Lit. Ks. Zap. 65. f. 2. >
6) Orzelski. Dzieje. Tom wstepny f. 148. Wedlug Niesieckiego (VIII. 474)
mial juz bye pisarzem polnym 1573.
7) Volum. legum II. f. 1638.
8) Juz nie zyl podczas sejmu 1611 r. (Volum. legum III. f. 44).
9) 1607 (Volum. legum II. f. 1638).
10) M. Lit. Ks. Zap. 89. f. 321.
11) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze 1629 (Volum. legum III. 621).
■ 12) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 595.
13) Radziwili I. 403�404. Jako wojewoda Smolenski i pisarz polny wystepowal
jeszcze 1637 (Akt. Zap. Ross. V. f. 27).
DYGNITAKZE. 2 8 5
Sapieha Mlkoiaj Krzysztof, star. Wilkijski, mian. pisarzem polnym
prawdopodobnie 24 Maja 1639 J); umarl 2 Czerwca 1639 *).
Wolowicz Wladystaw, chorazy Trocki, mian. pisarzem polnym
w Czerwcu 1639 vpo Sapxehc*s); zostal kasztelanem Smoleriskim
21 Kwietnia 16534).
Frqckiewicz-Radziminski Matyjasz Michat, star. Mozvrski, mian. pisarzem
polnym 21 Kwietnia 1653 vpo Wladyslawie WohwiczuU5);
zginal w bitwie z Moskwa pod Ciecierzycami 24 Sierpnia 16546).
Polubinski kniaz Aleksander Hilary, podstoli, mian. pisarzem poluym
prawdopodobnie we Wrzesniu 16547); zostal star. Zmudzkim
w Lipcu 1668 s). Jednak akt abdykacyi Jana Kazmierza we Wrzesniu
1668 podpisal jako pisarz polny9); nadto w Maju 1669 wystepuje
jako �byty pisarz polny" 10).
Oginski kniaz Jan, marszalek Wolkowyski, mian. pisarzem polnym
we WrzeSniu 1668 u ); zostal wojewoda Mscislawskim w Grudniu
1672 12).
Kryszpin-Kirszensztein Michat Antoni, general artyleryi lit., mian.
pisarzem polnym 167313); wspomniany jeszcze 167814). Rezygnowal15).
Kryszpin-Kirszensztein Andrzej Kazmierz, pisarz polny juz 1690 ,6).
Jednoczesnie miau. 1695 wojewoda Witebskim17); z obydwoma tytulami
podpisal 1697 elekcyje Augusta � 18). Zlozyl pisarstwo polne 1698.
*) W dniu tym po Gosiewskim rozdawano urzedy (Radziwill I. 404).
*) Radziwill I. 405. /
�) Tamze.
*) M. Lit, Ks. Zap. 127. f. 488.
5) Tamze f. 487.
6) GrabowskL Ojczyste spominki. Krak6w 1845. I. 124.
7) Wystepuje juz w tvm roku (Medeksza. Pamietnik f. 1) i 1655 (Vol.
leg. IV. f. 501).
8) Chrapowicki. Dyaiyusz 46.
9) Vol. leg. IV. 1018 i 1022.
,0) Tamze V. f. 37.
") Abdvkacyje Jana Kazmiei'za podpisal jako marsz. Wolkowyski (Vol.
leg. IV. 1023), elekcyje Michala Korybuta jako pisarz polny (Tamze V. 37).
,2) Dyaryusz Chrapowicldego 330.
l3) Podpisal 1674 elekcyje Jana I I I (Vol. leg. V. f. 281).
�) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 154. f. 757.
li) W Grudniu 1705 wystepuje Kryszpin, pisarz polny (Zaluski. Epistolae
III. 748), a nie mogl to bvc Andrzej Kazmierz, ktory umarl 1704 wda Witebskim.
16) Vol. leg. V. f. 773.
17) Patrz wyzej str. 89.
1S) Vol. leg. V. f. 931.
2 8 6 DYGNITAKZE.
Sapieha Michat Jozef, straznik l i t ., mian. pisarzem polnym
25 Czerwca 1698 Kryszpinieu J); pozostajac pisarzem polnym,
zostal wojewody Podlaskim 19 Czerwca 1728 2). Otrzymuje 3 Lipca
1729 przywilej nazrzeczenie sie pisarstwa polnego �na Jcogo ��'3).
Nareszcie 15 Marca 1730 Michal Sapieha, wojewoda Podlaski, �ceduje
pisarstwo polne na osobq Karola Sapiehy, wojeivodzica Brzeskiego11;
krol przyznaje cessyje 1 Wrzesnia 1730*).
Sapieha Karol, wojewodzic Brzeski, mian. pisarzem polnym
1 Wrzefinia 1730 �po rezygnacyi Michala Sapiehyu 5); zostaJ wojewoda
Brzeskim 20 Czerwca 1748 6).
Oginski kniaz Michat Kazmierz, czesnik, mian. pisarzem polnym
20 Czerwca 1748 �po Karola Sapiezeu i); zostal wojewoda Wilenskim
4 Grudnia 1764 *).
Sosnowski Jozef, pisarz wielki lit., star. Brzeski, mian. pisarzem
polnym 11 Grudnia 1764 �po Michale OginsTcimu 9); zostal wojewodq,
Smolenskim 20 Lutego 1771 10).
Plater Jozef Wincenty, star. Brzeski, mian. pisarzem polnym
25 Lutego 1771 �po Jozefie SosnowsJcimu n ). Rezygnowal 178312);
pdzniej kasztelan Trocki.
Wielhorski Jerzy, star. Kamieniecki, mian. pisarzem polnym
4 Listopada 1783 �po rezygnacyi Josef a Plater au 1S). Rezygnowal
1790 w); umarl 1809 l3).
Gielgud Michat, mian. pisarzem polnym 7 Lipca 1790 �po re-
&#9632 M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 419. Zaluski (II. 592) ma date 14 Lipca 1698.
W Vol. leg. wystepuje 1699 (V. 57, 65) �1726 (VI. 493).
2) Metr. Koronna Sigil. Ks. 20. f. 237 (Bleszynski).
3) M. lit. Ks. Zap. 162. f. 345.
*) Tamze Ks. 166. f. 74.
s) Tamze f. 72.
e) Tamze Ks. 176. f. 70.
7) Tamze f. 71.
8) Tamze Ks. 184. f. 1.
9) Tamze Ks. 188. f. 1.
10) Tamze f. 117. d. 289.
n) Tamze f. 118. d. 290.
,2) Z nominacyi nastepey.
13) M. Lit, Ks. SprawT Publ. 30. f. 609.
,4) Z nominacyi nastepey.
u) Kuijer Litewski 1809. Nr. 42, dod.
DYGXITARZE. 2 8 7
sygtiacyi Jerzego Wielhorshiegou ' zostal marszalkiem nadwornym
20 Lipca 1793 2).
Kossakowski Michat, podkomorzy Kowienski, szef regimentu wojsk
lit., miau. pisarzem polnym wojsk lit, 13 Stycznia 1794s); po
trzecim rozbiorze marszalek Kowienski *).
P iw n i c z o w i e .
Piwniczy albo piwniczny (Kellermeister), czasami zwany takze
�podczaszym nadwornym�, na dostojnika w Litwie podniesiony, powinieu
byl miec doglad nad piwnicij krdlewska. Sam tytul jednak
noszqe, zadnych w rzeczywistosci obowiazkdw nie pelnil.
Wieszeniewicz Stefan, piwniczy 1549 5).
Pierzchlinski Jarosz, piwniczy lit. 1620 6).
Jarocki, piwniczy 1624 7).
Roguski Jakob, piwniczy dworu 1634 8).
Pierzchlinski Stefan, piwniczy lit. 1635 9).
Szumlahski Kazmierz, piwniczy lit. 1678 l0).
Pietraszkiewicz Adam Jan, wojski Wilkomierski, piwniczy lit. 168511).
Wilpiszewski, piwniczy l i t.I2).
Ladzinski Jozef Jan, piwniczy lit. ju i 1694 1S); umarl 170114).
*) �. Lit. Ks. Spraw Publ. 34. f. 729.
*) Tamze Ks. 36. Cz. I. f. 14.
3) Kossakowski. Monografije I. 168.
4) Tamze. � Mylnie wystepuja jako pisarze polni lit.: Sokolineki 1625
(Kottlubaj. Galervja Nieswiezska 100. Byl pisarzem wielkim); � Krzysztof Mikolaj
Sapieha 1631 (Niesiecki VIII. 265. Pisarz wielki); � Zawisza 1640 (Niesiecki
I. 384. Pisarz wielki); � Kotowicz 1667 (Panowanie Jana Kazmierza,
wyd. Kaczynski. III. 97. Pisarz wielki); � J a n Sapieha j- 1664 (Pam. Obuchowicz6w
43 i inni. Byl �pisarzem polnym lcoronnym�).
5) M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 94.
6) Tamze Ks. 93. f. 308.
7) Tamze Ks. 99. f. 62.
8) Tamze Ks. 110. f. 468.
9) Tamze Ks. 111. f. 209.
10) Volum. legum V. f. 631.
&#8811 M. Lit, Ks. Zap. 138. f. 499.
12) Wieladko. Heraldyka IV, art. �Lyko*.
13) M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 169.
14) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze 1700 (M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 621).
Szylanski Bortkiewicz Jan, miecznik Mozyrski, miau. piwniczym
lit. 20 Stycznia 1702 vpo smierci Josef a LadzinsMegou *); z tytuiem
�piwniczego11 wystepuje jednak juz 1699 2). ��1 jeszcze 1739 s).
Pilsudzki Franciszek, piwniczy lit. juz 17624). Rezygnowal 17905);
umarl 2 Kwietnia 1791 6).
Piisudzki Ignacy, mian. piwniczym lit. w Marcu 1790 rpo rezygnacyi
Francisska PUsudzhiegou 7); ostatni.
P o d c z a s z o w i e .
Podczaszy (subpincerna, pocillator, Grossmundschenk, granddchanson),
w czasie ceremonialnych ua dworze uroezystosci, wprzod
ich skosztowawszy, nalewal krdlowi napoje, ktdre nastepnie czeSnik
podawat8). Obie te czynnosci laczyl podczaszy pierwiastkowo i czesto
wdwczas wystepuje z tytulem czesnika9).
Pierwotnie na Litwie podczaszy byl pierwszym z urzednikdw
dworskich, tak ie do 1750 r. podczaszowie szli prosto na krzesla
senatorskie 10). Za Wladyslawa IV wyprzedzonym zostal przez podkomorzego
; upadl w znaczeniu w XVITI wieku, gdyz po: sekretarzach,
referendarzach, podkomorzym, pisarzach, chorazym, mieczniku,
koniuszym, kuchmistrzu i stolniku � nast�powaI dopiero podczaszy11).
Sudymontowicz Olechno, namiestnik Polocki i podczaszy 146612);
zostal 1476 wojewoda Wileriskim i kanclerzem13).
2 8 8 DYGNITAKZE.
�) M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 225.
*) Tamze Ks. 148. f. 48, 114 i 516.
3) Kalendarz mniejszy jezuicki na r. 1740.
4) Europ. geneal Handbuch na r. 1763.
5) Z nominacyi nasttjpcy.
6) Gazeta Warszawska 1791. Nr. 39, addytament.
7) Tamze 1790. Nr. 19, supplement.
8) LeleweL Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 63.
9) Patrz wyzej str. 213.
10) Pierwszy Hieronim Kadziwill w' 1750 r. z podczaszego zostal tylko
chorazym.
u) Patrz wyzej str. 200.
ia) Rusko Liwonskie Akty, str. 208. We wczesniejszych dokumentach
wystepuje bez tvtulu poczaszego.
13) Patrz wyzej str. 72. Jeszcze 1475 jest �podczaszym i namiestnikiem
Potockim1- (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 14 i 15).
DYGNITARZE. 2 8 9
Hostski Senkowicz Bohdan, klucznik Lucki i �podczaszy krola
J egomosci � 1488J).
Holszanski kniaz Aleksander Jurjewicz (niegdy krajczy), uamiestnik
Grodzienski i podczaszv 1489 2); zostal kasztelanem Wileriskim
14923).
Radziwillowicz (RadziwiH) Mikolaj Mikolajewicz (niegdy krajczy), namiestnik
Bielski i podczaszy juz 1495 4); zostal wojewoda Trockim
w Styczniu 1505 5).
Gasztold Olbracht Marcinowicz, namiestnik Nowogrodzki, jednoczesnie
miau. podczaszym prawdopodobnie w Styczniu 1505 l; ustapil
z uamiestnictwa Nowogrodzkiego 1506 7). Podczaszym jest jeszcze
1508 3). Za udzial w spisku Hliriskiego uwieziony w Lutym 15099)
i pozbawiony urzedow; wypuszczonym zostal na wolnoSc 10 Maja
151110).
RadziwiH Jurij Mikolajewicz, podczaszy, namiestnik Merecki i Uteriski
juz w Kwietniu 1510 u ). Jednoczesnie 1511�1514 wojewoda
Kijowski12) i starosta Grodzienski. Podczaszym i starosta Grodzieiiskim
jest jeszcze w Lutym 1516 13) ; zlozyl podczaszostwo okolo
1517 !*).
RadziwiH Jan Mikolajewicz, wojewodzic Wilenski, star. Bielski,
dzierzawca Markowski i podczaszy juz w Lipcu 152218). Jeduocze-
' Antonowicz. Hramoty Wei. Kn. Litowskich. Kijow 186S. f. 16.
2) M. Lit. Ks. Zap. 4. f. 23 odw.
3) Patrz wvzej str. 78.
4) 1495 (Wiszniewski. Pomniki IV. 100), 1496 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f.
153). Z tvmi tytulami wystepuje jeszcze 1503 (Tamze Ks. 5. f. 300).
5) Patrz wvzej str. 57.
6) Jest nim w Marcu 1505 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 49, Ks. 6. f. 482
i Ks. 5. f. 307�310).
' Patrz wvzej str. 36.
8) W Czerweu 1508 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 212�213).
9) Acta Tomiciana I. 31.
* 10) Tamze II. 135.
u ) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 341 odw. i 369.
12) Patrz wyzej str. 20.
ls) Akt. Juzp. i Zap. Ross. I. 53.
**) Tylko star. Grodzienski 1518 (M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 13 i 24).
13) M. Lit. Zapis6w Ks. 11. f. 62 i Ks. 12. f. 441. d. 723. Spraw Sqdowych
Ks. 4. f. 8 i 21/42.
19
2 9 0 DYGNITAKZE.
�nie od 1535 starosta Zmudzki1), dzierzawca Wasiliszski -); umarl
w Styczniu 1542 3).
Chodkiewicz Hieronim Aleksandrowicz, mian. podczaszym 15424);
zostal kasztelanem Trockim 1544 5).
Radziwitt k si^ ie Mikotaj Jurjewicz, mian. podczaszym 1544 6). Pozostaj^
c podczaszym, mian. w Grudniu 1550 wojewoda Trockim7);
zloiyl podczaszostwo w Maju 1551 8).
Kiezgajto Stanislaw Mikotajewicz, stolnik, mian. podczaszym 1551 9).
Jednoczesnie pozostal stolnikiem, kt6ry urzqd zlozyl 155210) ; umarl
1554 n ).
Kiszka Mikotaj Piotrowicz, krajczy, mian. podczaszym 15551S);
zostal wojewody Podlaskim 2 Maja 1569 13).
Radziwitt ksiqie Krzysztof Mikotaj, krajczy, mian. podczaszym
w Maju lub Czerwcu 156914). JeduoczeSnie od 1572 hetman polny15);
zostal kasztelanem Trockim 16 Pazdziernika 1579 le).
Kiszka Jan Stanistawowicz, krajczy, mian. starostq, Zmudzkim
�j Patrz wyzej str. 92.
2J Jako star. Zmudzki, podczaszy i dzierzawca Wasiliszski wystepuje
jeszcze w Grudniu 1541 (M. Lit. Ks. Zap. 28. f. 72�74).
3) Stryjkowski. Kronika �. 399.
�j Tamze. Wystepuje 1544 (Balinski. Hist, miasta Wilna II. 63).
5) Stryjkowski II. 400.
6) Tamze. Wystepuje 1547 (Vol. leg. I. f. 589).
7) Patrz wyzej str. 59. Jako wda Trocki i podczaszy wystepuje w Marcu
i Kwietniu 1551 (Balinski. Pisma historyczne II. 199, 201, 209).
8) Juz 2 Czerwca 1551 jest tylko wda Trockim (Balinski II. 255).
9) Podczaszym i stolnikiem jest ju i w Grudniu 1551 (M. Lit. Ks. Spr.
Sad. 24. f. 117).
10) W Grudniu 1552 jest ju i tylko podczaszym (M. Lit. Ks. Spr. Sad.
33. f. 906).
� ) Wystepuje jeszcze w Styczniu 1554 (M. Lit. Ks. Zap. 35. f. 160. d.
117 i Danilowicz. Skarbiec Nr. 2353). Wedlug Icones Badiyil. (Tab. 61) umarl
18 Stycznia 1554 (?).
12) Jest nim 1 Marca 1556 (M. Lit. Ks. Zap. 34. f. 510).
,1S) Patrz wyiej str. 43. Jeszcze 1568 wystepuje jako podczaszy (Zbi6r
dawn. dypl. i akt. Wilno I. 113).
M) Miedzy 2 Maja a 20 Czerwca. Krajczym po nim mian. 20 Czerwca
1569 Kiszka (Patrz wyiej str. 227).
15) Patrz wyiej str. 155.
ie) Patrz wyiej str. 65.
DYGNITAKZE. 291
w Pazdzierniku 1579', a niezawodnie jednoczesnie i podczaszym-);
zostal kasztelanem Wilenskim w Styczniu 1588 s).
Ostrogski kniaz Konstanty Konstantynowicz, krajczy, mian. podczaszym
na poczatku 1588 r .4); umarl w Kwietniu 15885).
Sapieha Andrzej Pawtowicz, ze stolnika, �ktorego urzedu nie przyjcdu,
mian. podczaszym 10 Maja 1588 �po kniaziu Konstantym
Ostrogskim, od ktorego ju z byliimy wzieli krajectwo i uczynili
podczaszymu B); zostal kasztelanem Minskim 14 Maja 1592 7).
Dorohostajski Krzysztof Mikolajewicz, krajczy, mian. podczaszym
1 (?) Maja 1592 �po Andrzeju Sapieze� s); zostal marszalkiem uadworaym
w Maju 1596 !l).
Chodkiewicz Jan Karol, mian. podczaszym 27 _Maja 1596 �po
Krzysztofie Dorohostajskimu 1U); zostal star. Zmudzkim 19 Lipca
1599 �).
Radziwili ksiaze Janusz, wojewodzic Wilenski, mian. podczaszym
1599 12); zostal kasztelanem Wilenskim 1619 13).
Wojna Andrzej, krajczy, mian. podczaszym 1 Czerwca 1620 �po
ks. Januszu Radziwille, ktory zostal kasztelanem Wilenskimu 14);
umarl 1630 (?)15).
Wiesiolowski Mikolaj, krajczy, mian. podczaszym 163016); zostal
kasztelanem Zmudzkim 14 Marca 1633 17).
J) Patrz wyzej str. 93.
2) Z tytulem podczaszego wystepuje 1581 (Bartoszewicz. Bibl. Warsz.
1863. I. 535, z Metr. Kor. Ks. 123. f. 883), 1583 (Arch. Sbom. dokum. Wilno
IV. 267. Karczewski. Replika, str. 114). Krajczym po nim juz w Lutym 1580
kniaz Ostrogski (Patrz wyzej str. 227).
3) Patrz wyzej str. 80.
�) Patrz wyzej str. 227.
5) Z nominacyi nastepcy.
6) M. Lit. Ks. Zap. 74. f. 346 i Ks. 73. f. 335.
7) Tamze Ks. 76. d. 292.
8) Tamze Ks. 78. f. 73.
9) Jeszcze 19 Maja 1596 jest podczaszym (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 71. d. 93).
&#8810 M. Lit, Ks. Zap. 83. d. 87 i Ks. 84. d. 78.
u) Tamze Ks. 86. f. 80.
12) 1 cones Radivil. Tab. 44.
IS) Patrz wyzej str. 80.
14) M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 337. d. 269.
lb) Wspomniany 1622 (M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 269).
lc) Krajczym po nim 13 Lipca 1630 mian. Radziwili (Patrz wyzej str. 228),
!' M. Lit, Ks. Zap. 106. f. 380.
19*
2 9 2 DYGNITARZE.
Sapieha Krzysztof, krajczy, mian. podczaszym 8 Marca 1633
vpo Mikolaju Wiesiolotvskim� �); umarl 27 Listopada 1637 *).
RadziwiH k sia ie Zygmunt Karol, kawaler Maltanski, krajczy, mian.
podczaszym 22 Lutego 1638 npo Smierci Krzysztof a Sapiehyu 3);
zostal wojewoda Nowogrodzkim w Lipcu 16424).
Tryzna Gedeon Michat, krajczy, mian. podczaszym 16425) ; zostal
podskarbim ziemskim 5 Kwietnia 1644 G).
Tyszkiewicz Kazmierz, krajczy, mian. podczaszym 1 2 Kwietnia
1 6 4 4 rpo Tryznieu 1); umarl 3 Pazdziernika 1 6 5 2 s).
RadziwiH k sia ie Michal Karol, krajczy, mian. podczaszym 4 Stycznia
1653 vpo smierci Kazmierza Tyszkiewiczau 9); umarl 1656 1(l).
RadziwiH ksiaze Michat Kazmierz, krajczy, star. Upitski, mian.
podczaszym 16 Sierpnia 1656 rpo smierci ksiecia Michala RadziwillaUl1);
zostal kasztelanem Wilenskim 18 Lipca 1661 12).
Potocki Krzysztof, krajczy, mian. podczaszym 1661 13); umarl
1675� ). ' * '
Dolski kniaz Jan Karol, krajczy, mian. podczaszym 3 Lutego 1676
vpo smierci Krzysztofa Potockiegou lb); zostal marszalkiem nadwornym
22 Czerwca 1685 ie).
RadziwiH k sia ie Jerzy Jozef, miau. podczaszym 8 Czerwca 1686
M. Lit. Ks. Zap. 109. f. 30.
2) Starowolski. Monumenta f. 837, nazywajac go mylnie czesnikiem. Ze
byl podczaszym, a nie czesnikiem, widac z nominacyi nastepcy. Jako podczaszy
wystepuje pod r. 1634 (Vol. leg. III. f. 833. Akt. Wil. Arch. Komiss. II. 168).
3) M. Lit, Ks. Zap. 113. f. 126.
*) RadziwiH II. 75.
5) Patrz wyzej str. 228.
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 538.
~) Tamze f. 547.
8) RadziwiH II. 482.
9) M. Lit, Ks. Zap. 128. f. 70 i 197.
10) Z nominacyi nastepcy. Mylnie wiec leones Radivil. Tab. 79 kaza mu
zostac chorazym 1656 i umrzee dopiero 1666.
� ) M. Lit, Ks. Zap. 130. f. 40.
,a) Patrz wyzej str. 81.
13) Krajczym po nim mian. 22 Lipca 1661 Sapieha (Patrz wyzej str. 229).
14) Z nominacvi nastepcy. Zyl jeszcze 1674 (Vol. leg. V. f. 243, 281).
15) M. Lit, Ks. Zap. 139. f. �45.
16) Tamze Ks. 143, pod ta data.
DYGNITAKZE. 2 9 3
yjw J)olsTcimu �); zostal wojewoda Trockim 31 Grudnia 1688 i umarl
3 Stycznia 1689 2).
Kryszpin-Kirszensztein Marcin, podstoli, mian. podczaszym 16893);
zostal kasztelanem Trockim 1 Pazdziernika 16974).
Wisniowiecki ksiqie Janusz Antoni, star. Pinski, mian. podczaszym
1 Pazdziernika 1697 �po Kryszpinie, ktory zostal kasztelanem Trockim�
5); zostal marszalkiem nadwornym 7 Sierpnia 1699 e).
Czartoryski ksiqie Kazmierz, star. Krzemieniecki, mian. podczaszym
15 Sierpnia 1699 �po ks. Januszu Wisniowieckimu 7); clrwilowo
z nominacyi Stanislawa Leszczyriskiego podskarbi wielki lit.
1707�1709 8); zostal podkanclerzym 1712 9).
Kryszpin-Kirszensztein Jerzy, mian. podczaszym przez Leszczynskiego
1707; ustapil 1709 10). Pdzniej kasztelan Zmudzki.
Donhoff Fryderyk Jozef, pulkownik wojsk lit., mian. podczaszym
23 Kwietnia 1712 �po Kazmierza ks. Czartoryskim, ktory zostal
podkanclerzym� n ); umarl 1723 12).
Pociej Aleksander, star. Rohaczewski, miau. podczaszym 24 Marca
1724 �po Smierci Donhoffau 1S); zostal kasztelanem Witebskim
31 Marca 1739 u ).
Radziwitt k siqie Hieronim Floryjan, star. Przemyslski, mian. pod-
�) M. Lit. Ks. Zap. 142. f. 266.
�) Patrz wyzej str. 60.
3) Wystepuje dopiero 1693 (Zawisza 177), podstolim jednak juz 1690
Oginski (Tamze 23).
4) Zaiuski. Epistolae histor. famil. II. 444.
s) M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 454.
�) Tamze Ks. 148. f. 146.
7) Tamze Ks. 150. f. 9.
s) Patrz wyzej str. 188.
9) Z nominacyi nastepcj7. Jeszcze 1710 jest podczaszym (Vol. leg. VI.
f. 189, 200).
10) Kryszpin podczaszy wystepuje u Zawiszy 1708 (f. 139) i 1709 (f. 142).
Ze to byl Jerzy, objasnia Niesiecki (V. 409). Bartoszewicz uazywa go Kazmierzem
(Tablice hist. Bibl. Warsz. 1863. I. 540). Z tytnlem podczaszego wystepowal
jeszcze 1713 (Tamze).
u) M. Lit. Ks. Zap. 157. f. 4.
�) X. Jan Franciszek Schol. Piar. �Pamiec sere wdziecznych�, w rocznice
smierci Konstancvi ze Sluszkow Donhoffowej. Warszawa 1724 r.
13) M. Lit. Ks. Zap. 161. f. 219.
14) Tamze Ks. 171. f. 881.
2 9 4 DYGNITARZE.
czaszym 31 Marca 1739 �po Aleksandrse Pocieju11 J); zostal chorazym
wielkim 25 Sierpnia 17502).
Przezdziecki Antoni, pisarz lit., mian. podczaszym 1 Wrzesnia
1750 �po ks. Hieronimie Radziwille11 3) ; zostal referendarzem
7 Czerwca 17524).
RadziwiH ksiaze Karol Stanisiaw, wojewodzic Wilenski, mian. podczaszym
7 Czerwca 1752 vpo Antonim Przezdzieckimu 5); zostal
miecznikiem 23 Pazdziernika 1752 6).
Masalski kniaz Kazmierz, obozny lit., mian. podczaszym 23 Pazdziernika
1752 �po ks. Karolu Stanislawie Radziwille111). Rezygnowal
1756 s); zyl jeszcze 1777 r. 9).
Masalski kniaz Jan, star. Radomski, mian. podczaszym 20 Grudnia
1756 �po rezygnacyi Kazmierza Masalskiegou 10); umarl
w Styczniu 1763 n ).
Potocki Joachim, star. Grzybowski, mian. podczaszym 3 Lutego
1763 �po smierci Jana kn. Masaiskiegou 12). Rezygnowal 178013);
umarl przed 179614).
Olizar Filip Nereusz, szambelan krolewski, mian. podczaszym
30 Sierpnia 1780 ,.po rezygnacyi Joachima Polockiego^ 15); rezygnowal
1794 (?) 16).
Kossakowski Jo z e f, mian. podczaszym 1794 (?); ostatni. Zyl
jeszcze 1813 l7).
*) M. Lit. Ks. Zap. 171. f. 883.
2) Tamze Ks. 176. f. 596.
8) Tamze f. 683.
*) Tamze f. 922.
5) Tamze f. 923.
6) Tamze Ks. 181. f. 4.
7) Tamze f. 5.
8j Z nominacyi nastepcy.
9) TInformacyja � questiacl;, ktore wojewodowie Nowogrodzcy w sprawie
z domem X. Masalskich mieli". Broszura 1777 r. f. 15.
10) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 668.
11) Kurjer Warszawski 1763. Nr. 10 i l l .
la) M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 948.
I3) Z nominacyi nastepcy.
� ) Antoni J. Gawedy z przeszlosci I. 304.
15) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 21. f. 655. d. 465.
16) Wvmieniony jeszcze w Europ. geneal. Taschenbuch na rok 1794.
17) W spisie os6b, majatki ktorvcli ulegly konfiskacie (Gazeta Korespondenta
1813. Nr. 90. dodatek) wymienieni: .podczaszy J6zef K� bylych wojsk
DYGNITARZE. 2 9 5
P o d k o m o r z o w i e .
Podkomorzy (succamerarius, archicammerarius, Grosskammerherr)
byl najwyiszym, na pokojach krdlewskich, przeJozonym; przestrzegal,
aby wszystko z przystojnoscia urzijdzone bylo i aby pokojowi
sluibe swa nalezycie pelnili J). W XVIII wieku powstali
jeszcze �podkomorzowie kr61ewscy�, zwykle �szambelanami� zwani.
Rymkow P io tr,-podkomorzy za krola Kazmierza IV 2).
Janowicz Piotr, podkomorzy krdlewski (sic), namiestnik Markowski
1493 3).
Radziwillowicz P io tr, podkomorzy, namiestnik Ejszyski 1496 *)
do 1499 5); umarl 1500 6).
Narbutowicz Piotr, podkomorzy dworu w. ks. lit., podpisal testament
krola Aleksandra w Lipcu 1506 7).
Dowojnowicz (Dowojna) Andrzej Jakubowicz, podkomorzy i namiestnik
Ejszyski juz 1508 8); umarl 1527 9).
polskich brygadyjer J6zef hrabia K. i lowczy litewski J6zef K A Pierwszjr bedzie
to zapewne J6zef Ignacy Kossakowski (Kossakowski. Monografije I. 175). �
Mylnie wystepuja jako podczaszowie: Mikolaj R ad ziw ill 1436 (Kotlubaj. Galerja
Nieswiezska f. 25); � Mikolaj Filipowski, �podczaszy krola Aleksandra�
1510 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 269. Musial bye podczaszym nizszego stopnia); �
Maciej Fetkowicz w X V I w. (Niesiecki V II. 297. Tylko czesnik); � Alfons
Jo d k o Narkiewicz za Zygmunta Augusta (Dunczewski. Herbarz I. 500); �
Ostafi Wolowicz 1563 i kniai Andrzej Fiotrowicz Masalski 1564 mieli jako
podczaszowie podpisac statuta litewskie (Bartoszewicz. Bibl. Warszawska 1863.
I. 534); � J a n Fac, zmarly 1619 (Niesiecki V II. 221. Zychlinski V. 2031; �
Krzysztof Kiszka (Icones Radivil. Tab. 93. Niesiecki V. 102. Radziwill II . 325.
Byl ezesnikiem 1632�1636); � W la d y s law Dorohostajski (Radziwill II. 325,
377. Byl ezesnikiem 1636�1638); - Antoni J a n Tyszkiewicz (Niesiecki I. 384.
IX. 180. Byl ezesnikiem 1639 � 40); � dwaj Pilsu d z ey w X V II I w. (Niesiecki.
Herbarz. Dodatki X. 345�346. Byli piwniczymi).
*) Lelewel. Polska, dzieie i rzeczv iej IV. (IX.) 61.
2) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 7.
s) Tamze f. 78 odw.
4) Tamze Ks. 6, str. 128, 142.
5) Vol. leg. I. f. 281. Danilowicz Nr. 2111.
6) Icones Radivil. Tab. 7.
�) Acta Tomiciana I. Appendix f. 21. Danilowicz. Skarbiec Nr. 2174.
Balm ski. Hist, miasta Wilna I I . 210.
8) Akt. Wil. Arch. Komiss. II. f. 4. Podobno nawet juz 1506 (M. Lit.
Ks. Zap. 2. f. 120!). Opr6cz tego wsp.: Ks. Zap. 2. f. 101 i 118, Vol. leg. I. f. 387 itd.
9) Z nominacyi nastepey. Wspomniany jeszcze 1524 (M. Lit. Ks. Spr.
Sad. 4. f. 79 odw.).
296 DYGNITARZE.
�� (Pacewiez) Mikolaj Jurjewicz, lowczy, mian. podkomorzym
6 Sierpnia 1527 �po smierci Andrzeja Jahubowicza Dowojnowiczau
'. Jako lowczy i podkomorzy wystepuje jeszcze w Sierpniu
1542 2); zostal wojewoda Podlaskim 15443).
Chodkiewicz Hryhory Aleksandrowicz, mian. podkomorzym 15444).
Jednoczesnie wojewoda Witebski 15545), Kijowski 15556); zostawszy
kasztelanem Trockim, 16 Pazdziernika 1559', zlozyl podkomorstwos).
Vacat 1559� 1633.
Radziwili ksiaze Janusz, kasztelanic Trocki, mian. podkomorzym
10 Lutego 1633, �ktory urzad wakowal od Hryhorego Chodkiewicza,
wojewody Kijowskiegou !l); zostal hetmanem polnym 18 Kwietnia
1646 10).
�� Feliks Jan (Szcz^sny), stolnik, mian. podkomorzym 28 Kwietnia
16461J); piastowal ten urzad przeszlo pol wieku. Rezygnowal dopiero
1698 12); zyl jeszcze 1700 13).
�� Jan Krzysztof, marszalek Wilkomierski, mian. podkomorzym
2 Lutego 1698 �po dobrowolnej rezygnacyi Feliksa Pacau u); zabity
170213).
Donhoff Boguslaw Ernest, mian. podkomorzym 27 Czerwca 170216).
Jednoczesnie 1710�1725 general artyleryi lit.17); irniarl w Marcu
1734 '*).
1) M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 651.
�) Tamze Ks. 28. f. 28 odw.
3) Patrz wyzej str. 42.
4) Stryjkowski I I . 401. Wystepuje 1546 p i . Lit. Ks. Spr. Sad. 18. f. 30).
s) Patrz wyzej str. 87.
6) Patrz wyzej str. 20.
7) M. Lit, Ks. Zap. 38. f. 158. }
8) Jeszcze 1558 jest podkomorzym i wda Kijowskim (Antonowicz. Hramoty
f. 79), a ju z 1560 jest tylko kaszt. Trockim (Opisanie Kiewo-Sofijskaho
Sobora. Kijow 1825, dod., str. 26).
*> M. Lit, Ks. Zap. 106. f. 28.
10) Tamze Ks. 121. f. 135.
� ) Radziwili II . 198.
12) Z nominacyi nastepcy. Jako podkomorzy wystepuje jeszcze 1693 (M.
Lit. Ks. Zap. 147. d. 215).
,3) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 830.
M) Tamze Ks. 149. f. 57.
,5) Zawisza 214.
1!) M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 283.
I7) Patrz wyzej str. 216.
,8) Ranfft. Genealogischer Archivarius 1734. f. 164.
DYGNITAKZE. 2 9 7
Zawisza Ignacy, miecznik, mian. podkomorzym w Lipcu 1734
�po smierci Ddnlioffau �) ; zostal marszalkiem nadwornym 1 Stycznia
1736 *).
Mniszech Jerzy August, lowczy koronny, mian. podkomorzym lit.
1 Stycznia 1736 �po Ignacym Zawiszyu 3); zostal marszalkiem nadwomym
koronnym 20 Maja 17424).
Mniszech Jan Karol, lowczy koronny, mian. podkomorzym lit.
21 Maja 1742 �po Jerzym Mniszchu, ktory zostal marsz. nadw.
kor.u 5); umarl 19 Wrzesnia 1759 6).
Radziwill k s i ^ e Stanislaw, krajczy, mian. podkomorzym 20 Wrze-
Snia 1759 �po Smierci Jana Mniszc}mu 7). Rezygnowal 17 Pazdziernika
1779s); umarl 22 Kwietnia 1787 9).
Radziwill k si^ ie Hieronim, ordynat Klecki, miau. podkomorzym
20 Listopada 1779 �po rezygnacyi ks. Stanislawa Itadziwillau 10);
umarl 18 Wrzesnia 1786 n).
Radziwill k siq ie Maciej, mian. podkomorzym 16 Listopada 1786
�po Smierci ks. Hieronima Radziwilla1112); zostal kasztelanem Wilenskim
23 Grudnia 1790 13).
Sottan Stanislaw, chorazy w: lit., mian. podkomorzym 24 Grudnia
1790 �po ks. 31acieju Radziwilleu u); zostal marszalkiem nadwomym
19 Maja 1791l5).
Gutakowski Ludwik, pose! Orszanski, mian. podkomorzym 19 Maja
1791 �po Stanislawie Soltanie�16). Ostatni; umarl 1 Grudnia 181117).
&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 78.
*) Tamze Ks. 169. f. -241.
3) Tamie f. 242.
4) Metr. Koronna Ks. Sig. 26. f. 136 (Bleszynski 89).
5) M. Lit. Ks. Zap. 172. f. 550.
6) Gazety wspolczesne.
7) M. Lit. Ks. Zap. 181. f. 644.
s) Tamze Ks. Spraw Publ. 25. f. 272.
9) Gazeta Warszawska 1787. Nr. 43 i Gazeta Wilenska 1787. Nr. 16.
10) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 21. f. 600. d. 428.
n) Gazeta Warszawska 1786. Nr. 77.
IJ) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 1221.
. 13) Tamze Ks. 34. f. 779.
u) Tamze Ks. 24. f. 729.
≫5) Tamze Ks. 34. f. 866.
16) Tamze f. 869.
17) Korespondent Warszawski 1811. Nr. 97. � Mylnie wystepuja jako
podkomorzowie wielcy litewscy: J^drzej Limont za kr61a Aleksandra (Niesiecki
298 DYGNITARZE.
Podkoniuszowie.
Podkoniuszy (vice-praefectus stabuli, Hofstallmeister) mial dozdr
nad stajniami i stajennymi krdlewskimi.
Bobrownicki Stanisiaw, podkoniuszy lit. 1631 1).
Odachowski Lew, podkoniuszy w. ks. lit. 1632 2).
Morsztyn Feliks, podkoniuszy lit. 1673 s)�16834).
Goluchowski Abraham, podkoniuszy lit.; umarl 1693 5).
Kaszowski Jan Teodor, podkoniuszy lit-., zostal 1699 kasztelanem
Czemichowskim niby �po Smierci Jana Proskiegou. Jednoczesnie,
30 Kwietnia 1599, podkoniuszym lit. �po Janie Kaszowskim, ktory
zostal kasztelanem Czernichowskimu, mianowany kniaz Jan &wiatopelk
Cz etwe rtyn sk i 6). Obie te nominacyje, gdy Smierc Proskiego
nie sprawdzila sie, zostaly cofniete 7), i Kaszowski umarl podkoniuszym
1713 r .8). *
F in k e n s te in T eo fil A lb e r t, pulkownik, miau. podkoniuszym lit.
18 Marca 1713 �yo Smierci Jakoba (?) Kaszoicskiego�9); widac nie przyjal.
Biegahski Jan Kazmierz, star. Starodubowski, mian. podkoniuszym
12 Marca (sic) 1713 �po smierci Kaszowskiego11 l0); rezygnowal na
poczatku 1717 r. 11).
VI. 101); � Aleksander Chodkiewicz w X V I w. (Kossakowski. Monografije
I. 43); � Jan u sz Sapieha f 1552 (Zychlinski V. 311); � Mikolaj R adziwili
w X VI w. (Icones Radivil. Tab. 32. Z lowczego wda Nowogrodzki 1579); �
Dymitr Oginski 1646 (Zychlinski V. 182, 204); � R ad ziw ili 1670 (Chrapowicki
198. Zamiast �podkanclerzy-); � Ludwik Pociej 1699 (Vol. leg. V I, str. 24.
Podkomorzy Brzescianski); � Biegaiski 1717 (Vol. leg. VI, str. 198 � 199. Podkoniuszy);
� Ignacy Strawinski 1775 (Vol. leg. V III. f. 406 653. Podkoniuszy)
itd.
!) M. Lit. Ks. Zap. 103. f. 309.
2) Volum. legum I I I . f. 770.
s) Zaluski. Epistolae'histor. famil I. 470.)
*) Dogiel. Codex dipl. V. 473-
5) Niesiecki IV. 477.
6) M. l i t . Ks. Zap. 149. f. 705.
7) Kossakowski. Monografije I I I . 170.
8) Z nominacyi nastepcy.
9J M. Lit, Ks. Zap. 157. f. 46.
10) Nominacyja wpisana dwa razy: M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 641 i Ks.
159. f. 247.
u) Podkoniuszym jest jeszcze w Listopadzie 1716 (M. Lit. Ks. Zap. 155.
f. 881) i nawet na poczatku 1717 r. (Volum. legum VI. f. 383 i 384); od Lutego
1717 r. juz tylko starosta Starodubowskim (M. Lit. Ks..Zap. 155. f. 965, 1119).
DYGNITAKZE. 2 9 9
Wyzycki Karol, mian. podkoniuszym lit. 1 7 1 7 1) ; zostal kasztelanem
Wolynskim 29 Listopada 1731 2).
Siedlnicki Karol, hrabia, miau. podkoniuszym lit. 5 Grudnia 1731
�po Wyzyckim, ktory zostal kaszt. Wolynskimu 3); zostal podskarbim
nadwornym koronnym 19 Lipca 17364).
Slizien Michat, star. Krewski, mian. podkoniuszym 24 Lipca 1736
�po Karolu Siedlnickim, ktory zostal podskarbim nadw. kor.u 5);
umarl 11 Listopada 1760 6).
W ia iew ic z ' Aleksander, viee instygator lit., mian. podkoniuszym
lit. 1760 7); umarl 1771s).
Strawinski Ignacy, mian. podkoniuszym 1771 9); umarl 1787 1(l).
Kobylinski Antoni, mian. podkoniuszym 1787 n); umarl 1790 12).
Bulharyn Pawel, podkomorzy Latyczowskin), mian. podkoniuszym
179014), w tymze roku jest marszalkiem trybunalu lit.15);
ostatni.
Podstolowie.
Podstoli (subdapifer, Untertruchsess, souspannetier), mial zastepowac
stolnika w czynnoSci jego okolo krolewskiego stolu.
W rzeczywistoSci jednak sam tytul nosil, zadnej czyunosei nie spelniajac
Pietrasz, podstoli za w. ks. Kazmierza 16).
) Jest nim juz 1717 (Volum. legum VI. f. 299), 1718 (Jarochowski. Teka
Podoskiego VI. f. 92); wspomniany jeszcze 1730 (Tamze IV. 18).
2) Metr. Koronna Ks. Sigil. 22. f. 132 (Bleszyriskil.
3) M. l i t , Ks. Zap. 169. f. 628.
*) Metr. Koronna Ks. Sigil. 26. f. 23 (Bleszynski).
5) M. l i t . Ks. Zap. 169. f. 615.
6) Zychlinski. Zlota ksiega IV. 300.
7) Europ. geneal. Handbuch 1763, 1768.
8) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handbuch na r. 1770.
9) Europ. geneal. Handbuch r. 1774 i nastepne.
10) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handbuch na r. 1788.
� ) Europ. geneal. Handbuch 1790.
12) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handbuch na r. 1790.
13) Wieladko. Heraldyka II . 766.
14) Europ. geneal. Handbuch na r. 1794.
,5) Suppl. do Gazety Warszawskiej 1790. Nr. 84. � Mylnie nazwany podkoniuszym
lit.: F ry d e ry k Donhoff (Niesiecki V II. 383. Byl podczaszym).
!6) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 71.
3 0 0 DYGNITARZE.
Moniwidowicz (Moniwid) Wojciech (Janowicz), namiestnik Nowogrodzki
i podstoli 1475 r. *); umarl w tymze 1475 r .2).
Zabrzezinski Stanisiaw Janowicz, podstoli juz 1487 3). Jednoczesnie
namiestnik Braslawski 15004); zlozyl podstolostwo i zostal marszalkiem
hospodarskim 1501 5).
Hlinski kniaz Wasil Lwowicz, namiestnik Wasiliszski i podstoli
1503 6). Jednoczesnie od 1506 starosta Brzeski7). Oba te urzgdy
zajmowal jeszcze 1507 8); zbiegl do Moskwy 1508.
Zawiszyc Jan, dzierzawca Zyzmorski, mian. podstolim 18 Sierpnia
1519 9); zyl jeszcze 1524 l0).
Ciechanowiecki Nikodem Janowicz11), podstoli krolewski i dzierzawca
Krewski juz w Styczniu 1536 12). Pozostajac podstolim, z dzierzawcy
Krewskiego juz 1538 starosta Mielnickim13). Oba te urzedy piastowal
jeszcze w Grudniu 1541 u ); zostal stolnikiem 1542 15).
�� Stanisiaw Mikolajewicz, wojewodzic Podlaski16), mian. podstolim
na poczqtku 1552 r.17); zostal wojewodq Witebskim 16 Marca 156618).
Chodkiewicz Andrzej Hryhorowicz, kasztelanic Wilenski, mian. podstolim;
umarl 1575 ia).
' M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 30.
2) Dlugosz VI. 000.
3) M. Lit. Ks. Zap. 4. f. 37. Nastepnie wspomniany 1495 (Tamze Ks. 6.
f. 121), 1498 (Tamze Ks. 5. f. 71 i 72).
4) 1500 Pazdziernika 20 (M. Lit. Ks. Z ap .,5. f. 105 odw.).
5) Ju z tylko marszalkiem 1501 Listopada 10 (Danilowiez Nr. 2141), 1503
(M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 121).
, M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 121 i 300 i Ks. 6. f. 436.
7) Patrz wyzej str. 9.
8) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 154, 226, 262, 263 odw., 278 odw. itd.
91 Tainie Ks. 11. f. 55. d. 72.
10) Tamie Ks. 12. f. 180.
u ) 1532 wystepuje bez tytulow (M. Lit. Ks. Zap. 17. f. 118).
12) Hildebrand. Rukopisn. Otdielenie Wilens. Publ. Bibl., str. 90. W tymie
roku wsp. Akt. Zap. Ross. II. f. 253.
13) Akt, Juzn. i Zap. Ross. I. f. 90. M. Lit. Ks. Zap. 20. f. 225. d. 169.
H) M. Lit. Ks. Zap. 28. f. 51�52, 72 i 74.
15) Jest nim 1544 (Balinski. Hist. m. Wilna II. 64).
ie) Jeszcze w Grudniu 1551 (M. Lit, Ks. Spr. Sad. 27. f. 212 odw.).
17) Ju z w _Maju 1552 (M. Lit. Ks. Zap. 37. f. 10 odw.).
1S) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 44. f. 162. Jako podstoli wystepuje jeszcze
w Grudniu 1561 (Tamze Ks. 46. f. 148 odw.).
19) Opisanfe trumien Chodkiewiczowskich w Supraslu (Kossakowski. Monogralije
I I I , dod., str. 6. Pamietnik Jewlaszewskiego. Warszawa 1860, str. 25.
Niesiecki I I I . 51).
DYGNITARZE. 3 0 1
Zenowicz Jan Jurjewicz, mian. podstolim 18 Lipca 1576 ' zostal
kasztelanem Witebskim 20 Listopada 15942).
Wolski Krzysztof, ciwun Zmudzki, mian. podstolim 24 Maja 1595
�po Janie Zenowiczu. �� zostal kasztelanem Witebskimu 3); umarl
1600 4).
Wiesiolowski Krzysztof, marszalkowicz nadworny, mian. podstolim
I Grudnia 1600 �po smierci Krzysztof a Wolskiegou 5); zostal stolnikiem
26 Czerwca 1604 6).
Hlebowicz Mikolaj Janowicz, star. Oniksztenski, mian. podstolim
II Marca 1605 rpo Wiesiolowskimu"); zostal wojewoda Smolenskim
11 Sierpnia 1611s).
Sapieha Jan Stanisiaw, cubicularius regis, mian. podstolim 11 Grudnia
1611 �po Mikolaju Hlebowicmu 9); zostal marszalkiem nadwornym
w lecie 1617 r . l0).
Chodkiewicz Jan Hieronim Hieronimowicz, miau. podstolim 1617n);
umarl 1618.
Sapieha Aleksander Kazmierz, mian. podstolim 161812) ; umarl
w Padwie 30 Listopada 1619 ls).
Sapieha Krzysztof Mikolajewicz, mian. podstolim prawdopodobnie
1620 14); zostal stolnikiem 17 Lipca 1630 1S).
Sapieha Krzysztof Mikolaj. wojewodzic Wilenski, miau. podstolim
27 Sierpnia 1630 ,.po Krzysztofie Sapieze, ktory zostal stolnikiem�
16); zostal pisarzem 10 Marca 1631 17).
�) M. Lit. Ks. Zap. 56. f. 51 i Ks. 58. f. 13.
2) Tamze Ks. 77. f. 625.
3) Tamze Ks. 76. f. 654.
4) Z nominacyi nastepcy.
5) M. Lit. Ks. Zap. 86. d. 217.
6) Tamze d. 538.
7) Tamze d. 656.
8) Tamze Ks. 89. d. 344.
�) Tamze d. 426. '
10) Patrz wyzej str. 180. Jeszcze w Styczniu 1617 jest podstolim (M. Lit.
Ks. Zap. 93. d. 119 i 123).
� ) Jest nim juz w tym roku (M. Lit, Ks. Zap. 115. d. 68 i 72).
*2) Jest nim w Grudniu 1618 (M. Lit. Ks. Zap. 95. f. 70).
13) Nadgrobek (Starowolski. Monumenta f. 807), na ktorym mylnie nazwany
rdapifer-.
14) Jest nim 1623 (Vol. leg. I I I . f. 454).
ls) M. Lit. Ks. Zap. 99. f. 416. d. 599.
16) Tamze f. 423 odw. d. 611.
17) Tamze Ks. 98. d. 75. f. 81.
302 DYGNITARZE.
Tryzna Gedeon Michat, mian. podstolim 21 Marca 1631 vpo Krzysztofie
Sapieze11 ' zostal stolnikiem 19 Sierpnia 1631 2).
Wojna Piotr Andrejewicz, star. Wolkowyski, mian. podstolim
30 Pazdziernika 1631 vpo Gedeonie Michale Tryznieu :i); mnarl
w Marcu 1633 4).
Tyszkiewicz Kazmierz, wojewodzic Minski, mian. podstolim 15
Marca 1633 vpo smierci Piotr a Wojnyu 5); zostal stolnikiem 16386).
Tryzna Pawet Piotr, obozny, mian. podstolim 1638 7); umarl
15 Maja 1639 8).
Hlebowicz Jerzy Karol, star. Oniksztenski i Radoszkowski, mian.
podstolim 27 Czerwca 1639 npo smierci Piotra Tryznyu 9); zostal
wojewoda Smolenskim 19 Lutego 1643 10).
Zyzemski kniaz Aleksander, czeSnik, mian. podstolim 1643 u);
umarl w Kwietniu 1645 12).
Sapieha Pawet, obozny, mian. podstolim 20 Kwietnia 1645 vpo
Smierci Aleksandra Zyzemshiegou ,3); zostal wojewodq Witebskim
18 Pazdziernika 1646 14).
Potocki Krzysztof, czeSnik, mian. podstolim 3 Listopada 164615);
zostal stolnikiem 12 Stycznia 1653 16).
Lacki Teodor, ciwun Beriiniariski, mian. podstolim 5 Stycznia
1653 17); zostal marszalkiem nadwornym w Marcu lub Kwietniu
1654 I&#8811.
> M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 730.
2) Tamze Ks. 104. f. 157.
3) Tamze f. 165.
*) Radziwitt I. 148.
5) M. Lit. Ks. Zap. 110. f. 28.
6) Je s t nim 1639 (Dogiel. Codex dipl. V. 409).
7) Patrz wyzej str. 247.
s) Nadgrobek (Starowolski. Monumenta f. 147), gdzie mylnie nazwany
stolnikiem, dapifer.
9) M. Lit. Els. Zap. 113. f. 270.
,0) Radziwill II . 88�89.
11) Czesnikiem juz w Kwietniu 1643 �� (Patrz wyzej str. 210).
12) Radziwill II . 167.
|3) M. Lit. Ks. Zap. 119 f. 121.
�*) Tamze f. 612 i 626.
15) Tamze Ks. Sigil. I. f. 100.
I6J Tamze Ks. II . bez fol.
17) Tamze Ks. Zap. 128. f. 69 odw.
18) Patrz wyzej str. 181.
DYGNITARZE. 3 0 3
Polubinski kniaz Aleksander Hilary, podkomorzy Slonimski, mian.
podstolim 11 Kwietnia 1654 �po Teodorze Lackim, ktory zostal marszalkiem
nadwornym^ ' zostal pisarzem polnym we Wrzesniu 1654 2).
Psc Jan Samuel, chorazyc lit., mian. podstolim we Wrzesniu 1654;
musial zaraz umrzec3). Pogrzeb jego odbyi sie dopiero w 1670 r.4).
Donhoff Teodor, mian. podstolim prawdopodobnie 1655; zostal
krajczym 1656 5).
Wolowicz Eustachy, czesnik, mian. podstolim 16 Sierpnia 1656 ,.po
Teodorze Donhoff e, ktory zostal krajczymU6); zostal stolnikiem 16587).
Kopec Jan Karol, czeSnik, mian. podstolim 15 Lutego 1658 vpo
Eustachym Wotowicm, ktory zostal stolnikiem118); zostal wojewodq,
Polockim 2 Marca 1658 9).
Sapieha Krzysztof, czefinik, mian. podstolim 18 Marca 1658 �po
Janie Karolu Kopciuu 10); zostal stolnikiem 4 Stycznia 165911).
Oginski kniaz Marcyjan, czeSnik, mian. podstolim 8 Stycznia 1659
yjao Krzysztofie Sapiezeu 12); zostal stolnikiem 166113).
Sapieha Kazmierz Jan, mian. podstolim 20 Lipca 1661 �po Marcyjanie
Oginskim,. ktory zostal stolnikiem^ u); zostal podskarbim
nadwornym 1664 13).
Sapieha Benedykt Pawel, mian. podstolim 1664 l6); zostal stolnikiem
w koncu 1665 r .l7).
' M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 345.
2) Patrz wyzej str. 285.
3) �� podstoli wsp.: M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 114 i Akt. Tryb. G16w.
1679. Nr. 19; juz nie zyl 19 Pazdziernika 1654 (M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 519).
4) Poczobut. Pamietnik 119.
5) Z nominacyi nastepcy.
�) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 37.
*) Z nominacyi nastepcy.
8) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 41.
9) Tamze f. 736.
10) Tamze f. 309.
u ) Tamze f. 775.
&#8811 Tamze Ks. 130. f. 373.
I3) Z nominacyi nastepcy.
&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 1406.
15) Patrz wj'zej str. 193.
16j Je st nim w Listopadzie 1664 (M. Lit. Ks. Zap. 135. f. 210 i 211).
1T) Jeszcze w Lipcu 1665 jest podstolim (Akt. Wil. Arch. Komiss. IV. 20),
a ju i w Grudniu 1665 stolnikiem (Testament Pawla Sapiehy, wdy Wilenskiego,
z d. 26 Grudnia 1665, wniesiony 11 Stycznia 1666 do akt sadu grodzkiego Slonimskiego,
a 28 Lipca 1724 do akt sadu grodzkiego Brzeskiego).
804 DYGNITAKZE.
Donhoff Gerhard, wojewodzic Parnawski, czesnik, mian. podstolim
23 Kwietnia 1666 rpo Benedykcie Sapieze, �� zostal stolnikiemu *);
umarl 5 Stycznia 1685 -).
Sapieha Kazmierz Wiadystaw, star. Brzeski, mian. podstolim 16853);
zostal stolnikiem 1686 4).
Tyzenhaus Stefan, star. Dyjamentski, mian. podstolim 6 Stycznia
1687 ,.po Sapieze, ktory zostal stolnikiemu 5); zostal kuchmistrzem
1687 �).
Kryszpin-Kirszensztein Marcin, star. Orszanski, mian. podstolim
18 Czerwca 1687 ,,po Tyzenhauzie, ktory zostal kuchmistrzem� 7);
zostal podczaszym 1689 s).
Oginski kniaz Leon Kazmierz, mian. podstolim 1689 9); zabity we
Wrzesniu 17001(>.
Potocki Michaf, general-major wojsk lit,, mian. podstolim 21 Wrze-
Snia 1700 rpo smierci Leona Oginskiego11 n ); umarl przed 170912).
W 1709 r. podstolostwo ofiarowanem bylo J a n � \v i F r y d e r y -
k ow i S a p i e z e 13), ktdry je nie przyjal.
Radziwili ksiaze Mikolaj Krzysztof, star. Czluchowski, mian. podstolim
4 Czerwca 1711 �po smierci Michala Potockiegou 14); umarl
2 Czerwca 1715 15).
Tario Jan, pulkownik, miau. podstolim 28 Lipca 1715 �po smierci
Mikolaja liadzitcffla�16); zostal wojewoda Lubelskim 14 Marca 171917).
&#9632 M. Lit, Ks. Zap. 132. f. 462.
2) Mittheilungeu a. d. Grebiete der Gesch. Liv-, Ehst- und Kurlands V II.
333. Jako podstoli wystepuje jeszcze 1681 (Akt. Tryb. G16w. 1681. Nr. 449)
i 1682 (Mittheihmgen VII. 334).
3) Jest nim w Grudniu 1685 (Akt, Wil. Arch. Komiss. IV. 201). Jeszcze
w Marcu 1865 byl tylko star. Brzeskim (M. Lit. Ks. Zap. 142. f. 157).
4) Je st nim w Listopadzie 1686 (Akt, Tryb. G16w. 1687 Maja 31. Nr. 164).
5) M. Lit, Ks. Zap. 143, pod ta data.
e) Z nominacyi nastepey.
�) M. Lit. Ks. Zap. 143. f. 40.
8) Patrz wyzej str. 293.
9) Jest nim 1690 (Zawisza 23).
10) Zawisza 206. ,
*' M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 611.
12) Zyl jeszcze 1703 (Vol. leg.-VL f. 102).
13) Danejkowicz. Swada korespondencyjna f. 58.
M) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 392.
15) Icones Radivil. Tab. 154.
16) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 785.
,7) Metr. Koron. Ks. Sigil. 19. f. 188 (Bleszynski).
DYGNITARZE. 3 0 5
Czartoryski ksiaze Fryderyk Michat, star. USwiatski, mian. podstolira
26 Lutego 1720 �po Janie Tarle, ktory zostal wojewoda
Lubelskim�� ' zostal kasztelanem Wilenskim 5 Grudnia 1772 2).
Poniatowski Stanislaw, general kawaleryi lit., mian. podstolim
7 Grudnia 1722 �po Fryderyku Michale Czartoryskimu 3); w kilka
* dni potem zostat podskarbim wielkim4).
Oginski kniaz Kazmierz, star. MScibowski, mian. podstolim 17 Grudnia
1722 �po Poniatowskim, ktory zostal podskarbim wielkimU5);
umarl w Pazdzierniku 1727 G).
Potocki Antoni Michal, mian. podstolim 19 Czerwca 1728 �po
smierci Oginskiego'17); zostal wojewody Belzkim 14 Lipca 1732 s).
Borz�cki Franciszek, star, ^vdaczewski, mian. podstolim 23 Lipca
1732 �po Antonim Potockimu ■> umarl 9 Pazdziernika 1743 l0).
Lubomirski ksiqie Jozef, wojewodzic Sandomierski, mian. podstolim
22 Wrzesnia 1744 �po smierci Franciszka Borzeckiegou u);
umarl 6 Sierpnia 1755 ■-).
Rzewuski Jan, szambelan krdlewski, mian. podstolim 22 Grudnia
1756 �po smierci Jozefa Luhomirskiegou 1S) ; umarl 1759 14).
Rzewuski Stanislaw Ferdynand, star. Chelmski; mian. podstolim
24 Wrzesnia 1759 �po smierci Jana JRzewuskiegou 15); zostal chorq￡
ym wielkim 30 Maja 1760 16).
�� Ignacy, general-major wojsk lit., mian. podstolim 3 0 Maja
1 7 6 0 �po Stanislaivie Rzewuskimu 17); umarl 1 7 6 5 1S).
> M. Lit. Ks. Zap. 157. f. 132.
2) Tamze Ks. 160. f. 990.
3) Tamze f. 993 i Ks. 161. f. 25 i 27.
4) Z nominacyi nastepey.
s) M. Lit. Ks. Zap. 161. f. 54.
e) Gazety pisane (Bartoszewicz. Biblioteka Warszawska 1860, str. 650).
�) M. Lit. Ks. Zap. 166. f. 27.
s) Metr. Kor. Ks. Sigil. 22. f. 196 (Bleszynski).
&#8811 M. Lit, Ks. Zap. 167. f. 315.
10) Kurjer Polski 1743. Nr. 348.
u ) M. Lit, Ks. Zap. 172. f. 1429.
l-�) Krebel. Europ. geneal. Handb. 1770. f. 416.
ls) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 681.
� ) Kurjer Polski 1759. Nr. 39.
15) M. Lit, Ks. Zap. 181. f. 650.
16) Tamze Ks. 183. f. 257.
17J Tamze f. 258.
w) Z nominacyi nastepey.
20

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:01:47 +0300

238 DYGXITAKZE.
Majdel (Maydell) Jan Teodor, starosta Rygski, mian. lowczym 1649J);
umarl 1667 (?).
Tyzenhaus (von Tiesenhausen) Andrzej, star. Uswiatski 2), mian.
lowczym 1667 lub 16683); iimarl 1672 lub 16734).
Sluszka Jozef Boguslaw, star. Ezeczycki, mian. lowczym 1672 lub
1673 5); zostal chorazym wielkim 1675 6).
Donhoff Ernest, general gwardyi koronnej, miau. lowczym 3 Lutego
1676 rpo Stuszce, ktory zostal chorahimu zostal kasztelanem
Wilenskim 1683 8).
Wolowicz Jan, star. Chwejdanski 1J) , wystepuje jako lowczy
w Czerwcu 1684 r . 10); rezygnowal (?).
Kierdej Jan Kazmierz, marszalek Grodzienski, star. Przewalski ll),
mian. lowczym w Lipcu 1684 (?) i zaraz, juz jako lowczy, mian.
15 Lipca 1684 kasztelanem TJfockim 12). Z powodu ckoroby nie objal
kasztelanii i jako lowczy umarl w Kwietniu 1685 I3).
Gorzenskl Jan, star. Starogardzki, mian. lowczym 20 Maja 1685
,.po smierci KierdejaUli); umarl 1695l5).
Donhoff Franciszek Michal, star. Starogardzki, mian. lowczym 10 L*|-
tego 1695 �po smierci Jana Gorzenskiegou 1,; umarl 1696 l7).
*) Jest nim juz w tym roku (Vol. leg. IV. f. 264 i Dogiel. Codex dipl.
IV. 485). � tej rodzinie Niesiecki VI. 358. Knes^hke. Adelslexicon VI. 183.
Hupei. Nord. Miscel. XVIII. 212.
-) Jeszcze tylko w Kwietniu 1667 (31. Lit. Ks. Spr. Sad. 141. f. 190).
3) Jest nim we Wrzesniu 1668 (Vol. leg. IV. f. 1018, 1024/5).
4) Zyl jeszcze w Lipcu 1671 (Arch. Shorn, dokum. Wilno IX. 244).
' 5) Przez kr61a Michala, gdyz juz jako lowczy podpisal elekcyje Jana III
(Vol. leg. V. f. 326).
6) Patrz wyzej str. 203.
7) M. Lit. Ks. Zap. 139. f. 65.
s) Patrz wyzej str. 82.
9) 1676 (Vol. leg. V. 354).
10) Pamietnik Poczobuta 176.
� ) 1683 (Volum. legum V. f. 687, 694 i 698).
12J M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta data,
13) Z nominacyi nastepey. Testament Kierdeja, lowczego lit., z dnia
4 Kwietnia 1685 (M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 475�481).
u) M. Lit. Ks. Zap. 143. f. 20.
15) Z nominacyi nastepey. Wystepuje jeszcze 1690 (Vol. leg. V. 773).
16) M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 371.
17) Niesiecki III. 383.
DYGN1TAHZE. 239
Donhoff Stanisiaw, star. KoScierzynski, mian. lowczym 27 Wrzesnia
1 6 9 7 �po smierci Franciszka I)onlwJfau x); zostal miecznikiem
koronnym w Czerweu 17 0 4 -).
Potocki Stanisiaw, star. Hrubieszowski, pulkownik, mian. lowczym
lit. 11 Czerwca 1 7 0 4 �po Stanislawie Donlwffie, ktory zostal miecznikiem
koronnymu 3); zostal straznikiem 1 7 1 0 4).
Kotowicz Grzegorz Jozef, star. Grodzienski, mian. lowczym 1710s);
umarl 17 2 4 6).
Sollohub Dowojna Jan, podkomorzy Gostynski, mian. lowczym lit.
2 4 Marca 1 7 2 4 �po smierci Hryhorego Kotowiczau 7); zostal podskarbim
wielkim 16 Grudnia 1 7 3 1 8).
Sawicki Michal Aloizy, pisarz ziemski Wilenski, mian. lowczym
lit. 1 6 Gru&iia 1 7 3 1 �po Janie SoUohnbieil 9); umarl w Styczniu
1 7 3 2 �&#8811,
Szaniawski Fabijan, star. Sochaczewski, mian. lowczym lit.
11 Marca 1 7 3 2 �po smierci Sawickiego11 n ); umarl 2 2 Listopada
1 7 3 4 13).
Plater Ferdynand, podkomorzy Wilkomierski, mian. lowczym lit.
2 7 Stycznia 1 7 3 5 �po smierci Fabijana Szaniaivskiego� 13); zostal
marszalkiem nadwornym lit. 31 Marca 1 7 3 9 14).
Sapieha Michal Antoni, star. Gulbinski, mian. lowczym lit. 31 Marca
1 7 3 9 ,.po Ferdynandzie Platerzeu 15) ; zostal wojewoda Podlaskim
2 6 Listopada 1 7 4 6 lfi).
I
J) M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 6.
�) Encyklop. Powsz. VI. 979.
SJ M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 74.
*) Lowczym jest jeszcze 1710 (Vol. leg. VI. f. 200).
5) Jest nim juz w Czerweu (?) 1710 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 182).
�) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze w Marcu 1723 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. VII. 11).
�) M. Lit. Ks. Zap. 161. f. 219.
8) Tamze Ks. 167. f. 195. �
9) Tamze f. 196.
10) Kurjer Polski 1732. Nr. 111. Jarochowski. Teka Podoskiego IV. 233.
n) M. Lit. Ks. Zap. 167. f. 244.
12) Gazety Polskie 1734. Nr. 21.
13) M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 114.
u) Tamze Ks. 171. f. 888.
15) Tamze f. 890.
16) Metr. Koronna Ks. Sigil. 28. f. 25 (Bleszynski).
2 4 2 DYGS1TARZE.
1763 �po Karolii Briilil, ktory zostal ezesnikiem koronnymu �);
rezygnowal 1764. Nastepnie general w sluzbie Saskiej, potem Pruskiej;
umarl 30 Marca 1792 2).
Ronikier Michal, mian. lowczym nadw. prawdopodobnie w Grudniu
1764; zostal czegnikiem 19 Pazdziernika 1765 3).
Bystry Jozef, star. Hutowski4), mian. lowczym nadw. lit. 1 7 6 5 3) ;
zostal kasztelanem Brzeskim 1 7 7 4 B).
Bouffal Franciszek, stolnik Grodzienski, miau. lowczym nadw.
10 Wrzesnia 1 7 7 4 npo Jozefie Bystrym, ktory zostal kasztelanem
Brzeskim^ 7); rezygnowal 1 7 9 0 s).
Hanski Zacharyjasz, mian. lowczym nadw. lit. 22 Lutego 1790
vpo rezygnacyi Franciszka Bouffatau 9); ostatni.
Miecznicy.
Miecznik (ensifer, gladifer, Schwerttrager), wykonywal swoj
urzad na pogrzebach i koronacyjach krdldw, przy odbierauiu przez
krolovv uroczystej przysiegi, holdu i pasowaniu na rycerzy; przy
wszystkich tych ceremoniach trzymal miecz ki'dlewski10).
Iwaszkowicz Wojciech, namiestnik Dorsuniszski i Jezdenski, miecznv
1499 n).
Kostewicz Janusz Stankowicz (Stanislawowicz), namiestnik Radunski
i mieczny 1 5 0 5 13)-�1 5 0 7 13); zlozyl urzad miecznego i zostal marszalkiem
hospodarskim okolo 1 5 0 8 r. 14).
Szczytowicz (Szczytt) Jan, mieczny 1509 15).
' M. lit, Ks. Zap. 183. f. 978.
2J Europ. geneal. Handb. 1794. II. f. 147.
�) M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 47. d. 93.
*) Encykl. Pow. IV. 736.
5) Europ. geneal. Handb. 1768, 70, 72, 74.
e) Z nominacyi nastepey.
7) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 18. f. 105.
6) Z nominacyi nastepey.
9) M. l i t . Ks. Spr. Publ. 34. f. 630.
10) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 62�63.
�) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 126, str. 252.
12) Dogiel. Codex dipl. V. 166.
13) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 154 odw. i 156.
14) W Lipcu 1510 jest tylko marszalkiem i namiestnikiem Radunskim
(M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 366).
15) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 443.
DYGN1TARZE. 239
Donhoff Stanisiaw, star. KoscielSyriski, mian. lowczym 27 Wrzesnia
1697 npo smierci Franciszka Donhoff a'1 J); zostal miecznikiem
koronnym w Czerweu 1704-).
Potocki Stanisiaw, star. Hrubieszowski, pulkownik, mian. lowczym
lit. 11 Czerwca 1704 �po Stanislawie Donhoff e, ld6ry zostal miecznikiem
koronnymu 3); zostal strain ikiem 1710 4).
Kotowicz Grzegorz Jozef, star. Grodzienski, mian. lowczym 17105);
umarl 1724 6).
Soltohub Dowojna Jan, podkomorzy Gostynski, mian. lowczym lit.
24 Marca 1724 ~po smierci Hryhorego Kotowiczau 7); zostal podskarbim
wielkim 16 Grudnia 1731 8).
Sawicki Michal Aloizy, pisarz ziemski Wilenski, mian. lowczym
lit. 16 Grudnia 1731 �po Janie SoUohulneu 9); umarl w Styczniu
1732 10).
Szaniawski Fabijan, star. Sochaczewski, mian. lowczym lit.
11 Marca 1732 �po Smierci Sawickiegou n ); umarl 22 Listopada
1734 12).
Plater Ferdynand, podkomorzy Wilkomierski, mian. lowczym lit.
27 Stycznia 1735 �j)0 smierci Fabijana Szaniawskiego1113); zostal
marszalkiem nadwornym lit. 31 Marca 1739 u ).
Sapieha Michal Antoni, star. Gulbinski, mian. lowczym lit. 31 Marca
1739 �po Ferdynandzie Platerzeu 15) ; zostal wojewoda Podlaskim
26 Listopada 1746 1S).
i
' M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 6.
2) Encyklop. Powsz. VI. 979.
3) M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 74.
4) Lowczym jest jeszcze 1710 (Vol. leg. VI. f. 200).
5) Jest nim juz w Czerweu (?) 1710 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 182).
6) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze w Marcu 1723 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. VII. 11).
7) M. Lit. Ks. Zap. 161. f. 219.
s) Tamze Ks. 167. f. 195.'
9) Tamze f. 196.
10) Kurjer Polski 1732. Nr. 111. Jarochowski. Teka PodosMego IV. 233.
n) M. Lit. Ks. Zap. 167. f. 244.
,2) Gazety Polskie 1734. Nr. 21.
13) M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 114.
&#8811 Tamze Ks. 171. f. 888.
15) Tamze f. 890.
,6) Metr. Koronna Ks. Sigil. 28. f. 25 (Bleszynski).
2 4 0 DYGNITARZE.
taniewski Ignacy, pisarz lit., mian. lowczym 26 Listopada 1746
vpo Michale Sapieze, ktory zostal wojewoda Podlaskim� �); umarl
1761 2).
Zabiello Antoni, marsz. Kowieriski, mian. lowczym 6 Maja 1761
vpo smierci Ignacego Laniewskiegou 3). RezygnowsJ 17754); umarl
1776 5).
Zabiello Jozef, szambelan J. �. �., mian. lowczym lit. w Maju
1775 rpo rezygnacyi Antoniego Zahiellyu 6); zostal hetmanem polnym
11 Lipca 1793 7).
Kossakowski Jozef, mian. lowczym lit. 13 Stycznia 1794 s). Przezyl
upadek Rzeczypospolitej; umarl 2 Listopada 1840 9).
L o w c z o w i e n a d w o r n i .
Lowczy nadworny (venator curiae, Hofjiigermeister) zastepowal
lowczego wielkiego. Urywkowo spotykamy i npodlowczego� 10).
Zalewski Stanislaw, lowczy nadworny lit. 1593 n ).
Zuk Marcin, lowczy nadw. lit. 1597 12).
Vacat (?).
Millenheim Gebhard ls), dworzanin krolewski i lowczy nadworny
lit. (?); umarl 12 Grudnia 1673 14).
*) �. Lit. Ks. Zap. 175. f 276.
-) Z nominacyi nastepey.
3) �. Lit, Ks. Zap. 183. f. 427.
4) Z nominacyi nastepey.
5) Bartoszewicz u Swieckiego. Histor. pamiatki �. 547.
6) Gazeta Warszawska 1775. Nr. 36.
�J M. Lit. Ks. Spraw Publ. 36. II. f. 1.
8) Kossakowski. Monografije I. 161.
9) Tamze. � lowczym kr61a Jagietty patrz wyzej str. 107. � Mylnie wystepuja
jako lowczowie wielcy litewscy: k n ia i Maciej Oginski, zmarly nibv 1540
(Niesiecki � �. 49�50. Zychlinski IV. 255. V. 181) i dmgi k n ia i Maoiej Oginski,
zmarly niby 1580 (Zychlinski V. 181); � Szymon Z ab iello , za Augusta II
(Kosinski. Przewodnik herald. IV. 539. Byl lowczym nadwornym).
10) Kandelgisser, podlowezy generalny koronny i litewski przed 1699 r.
(M. Lit. Ks. Zap. 153. f. 6 i 7);� Preycz Kazmierz, podlowezy lit. 1710 (Akt.
Wilens. Arch. Komiss. IV. 275).
�*) M. Lit. Ks. Zaj). 77. d. 499.
12) Tamze Ks. 84. f. 231.
13) Otrzymal indvgenat w 1646 r. (Vol. leg. IV. f. 20).
14) Fahne. Die Herren von Hovel. Bd. I, Th. II, Tab. IV.
*
dygnitaeze. 241
i
Millenheim Wladyslaw (Wilhelm), lowczy nadw. lit. juz 1677 x);
umarl 1697 2).
Wolbek Boguslaw, skarbuik Mozyrski, mian. lowczym nadw. lit.
20 WrzeSnia 1697 �po smierci \Vilhelmau 3); musial rezyguowac (?).
Leubnitz Karol Henryk, lowczy nadw. lit. juz 16994); usuniety
1706�1709 przez Leszczynskiego, powrdcil z Augustem I I 5). Zyl
jeszcze 1715 �).
Szwykowski Samuel Kazmierz, sekretarz krola Stanislawa i lowczv
nadworny lit. 1707 |).
Zabiello Szymon, mian. lowczym nadw. lit. przez krola Stanislawa
Leszczynskiego8); ustapil przed Augustem I I , zachowujac jednak
tytul lowczego nadw. lit., z ktorym wystepuje jeszcze 1720 n).
Wolbek Boguslaw, powtdrnie lowczy nadw. lit. 1717�172210).
Weissenbach Henryk, lowczy nadw. lit. 1723 � ).
Weissenbach Jerzy Karol, lowczy nadw. lit. 1726�1729 ia).
Sulkowski Aleksander Jozef (hrabia 1733, ksiaze 1752), pulkownik
krdlewskiego leibregimentu, szambelan krolewski, mian. lowczym
nadw. lit. 12 Czerwca 1729 13). Jednoczesnie minister Saski do
1738 r.; umarl 22 Maja 1762 u ).
Briihl hrabia Karol Adolf, star. Spiski, miau. lowczym nadw. lit.
7 Czerwca 1762 �po smierci Aleksandra Sulkowslciegou l5); zostal
czeSnikiem wielkim koronnym 30 Marca 1763 1G).
Briihl hrabia Henryk Albert, mian. lowczym nadw. lit. 11 Kwietnia
4) �de Wilhelma� (Vol. leg. Y. f. 521}; 1678 �Milenheym� (Tamze f. 630).
2) Z nominacyi nastepcy.
3) M. Lit. Ks. Zap. 153. f. 50. Wystepuje w nastepnyni roku (Akt. Wil.
Arch. Komiss. IV. 275; takze Podgorski. Pomniki dziej6w Polski II. 252).
41 M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 2.
5) Wystepuje zn6w 1710 (Akt. Wil. Arch. Komiss. VII. 466).
6) �Lowczy nadw. kor. i w. ks. lit.^ (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 787).
'�) Biblioteka ordynacyi Mvszkowskich, r. 1860. Listy Jana Sobieskiego,
str. 546.
8) Matuszewicz. Pamietniki I. 64.
9) Jarochowski. Teka Podoskiego II. 105.
*&#8811 1717 (Vol. leg. VI. f. 32S), 1720 (M. Lit. Ks. Zap. 160. f. 43). 172-2
(Jarochowski. Teka Podoskiego II. 208. �Wolek").
n) Jarochowski. Teka Podoskiego III. 1.
12y �. Lit. Ks. Zap. 162. f. 107 i 374.
13) Zychlinski IV. 312.
14) Tamze 319.
1:�J �. Lit. Ks. Zap. 1S3. f. 665.
16) Metr. Koronna Ks. Sigil. 29. f. 380 (Bleszvnski).
2 4 2 DYGNITARZE.
1763 ,,po Karolu Bruhl, ktory zostat ezesnikiem koronnym� '
rezygnowal 1764. jSTastepnie general w sluzbie Saskiej, potem Pruskiej;
umarl 30 Marca 1792 2).
Ronikier Michat, mian. lowczym nadw. prawdopodobnie w Grudniu
1764; zostal czegnikiem 19 Pazdziernika 1765 3).
Bystry Jozef, star. Hutowski4), mian. lowczym nadw. lit. 1 7 6 5 5) ;
zostal kasztelanem Brzeskim 1 7 7 4 �).
Bouffal Franciszek, stolnik Grodzienski, mian. lowczym nadw.
10 Wrzesnia 1774 vpo Jozefie Bystrym, ktory zostal kasztelanem
Brzeskim11 7); rezygnowal 1790 8).
Hanski Zacharyjasz, mian. lowczym nadw. lit. 22 Lutego 1790
vpo rezygnacyi Franciszka liouff'ala'19); ostatni.
Miecznicy.
Miecznik (ensifer, glad if cr, Schwerttrager), wykonywa! sw6j
urzqd ua pogrzebach i koronacyjach kroldw, przy odbieraniu przez
kroldw uroczystej przysiegi, holdu i pasowaniu na rycerzy; przy
wszystkich tych ceremoniach trzymal miecz krolewski10).
Iwaszkowicz Wojciech, namiestnik Dorsuniszski i Jezdenski, mieczny
1499 � ).
Kostewicz Janusz Stankowicz (Stanistawowicz), namiestnik Kaduiiski
i mieczny 1505 12)�1507 1S); zlozyl urzad miecznego i zostal marszalkiem
hospodarskim okolo 1508 r . 14).
Szczytowicz (Szczytt) Jan, mieczny 1509 15).
> M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 978.
2) Europ. geneal. Handb. 1794. II. f. 147.
3) M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 47. d. 93.
�) Encykl. Pow. IV. 736.
5) Europ. geneal. Handb. 1768, 70, 72, 74.
e) Z nominacyi nastepey.
") M. Lit. Ks. Spr. Publ. 18. f. 105.
s) Z nominacyi nastepey.
9) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 630.
10) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 62�63.
' � ) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 126, str. 252.
12) Dogiel. Codex dipl. V. 166.
13) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 154 odw. i 156.
**) W Lipcu 1510 jest tylko marszalkiem i namiestnikiem Radunskim
(M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 366).
15) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 443.
DYGNITAKZE.
Jedko (Jedkowicz) Jurij Mikolajewicz, namiestnik Mejszagolski, kuchmistrz
i mieczny 1529 �J�1531 2).
Olechnowicz (Kuchmistrzowicz Dorohostajski) Mikolaj Piotrowicz, miecznv
1539 s)� 15474); umarl okolo 1548.
Syrutowicz (Syruc) Szcz^sny, mieczny 15505). Juz jako �miecznik
\v. ks. lit.u wystepuje jeszcze 1563 u).
Vacat przez lat kilkanaseie.
Chalecki Dymitr Jozefowicz (Jesifowicz), dworzanin krol., mian.
�1� urzad wznowiony miecmika lit.u 11 Pazdziernika 1579 7); zostal
podskarbim nadwornym 3 Lutego 1588 8).
Chalecki Jan Jozefowicz, marszalek, miau. miecznikiem lit. 22 Stycznia
1589 �po Dymitrze Ch<deckimu umarl 1615 10).
Chalecki Mikolaj Krzysztof, mian. miecznikiem 23 Sierpnia 1615
�po Smierci Jana Ohaleclciegou 1' zostal wojewoda Nowogrodzkim
2 Czerwca 1650 ,2).
Tyzenhaus Jerzy, pulkownik, mian. miecznikiem 2 Czerwca 1650
�po Chaleclcim1113); umarl 1679 w).
Oginski kniaz Szymon Karol, podkomorzy Witebski15), mian.
miecznikiem 1679 lli). Zostal wojewoda Mscislawskim i rezygnowal
*) Vol. leg. I. f. 495. M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 82 odw.
-) M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 69 odw.
3) Tiunze Ks. 1 i 2. f. 200.
4) Vol. leg. I. f. 589. Opr6cz tego wsp. 1546 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 18.
f. 172�173).
5) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 22. d. 299. Takze wsp. 1551 (Tamze Ks. 27.
f. 187/191), 1552 (Tamze Ks. 30. f. 91).
G) M. Lit. Ks. Zap. 38. f. 420 odw.
7) Tamze Ks. 64. f. 232. Jest juz jeduak miecznikiem w Sierpniu 1579
(Dogiel. Codex V. 303).
8j M. Lit. Ks. Zap. 73. f. 254, Ks. 72. f. 68 i Ks. 74. f. 258.
s) Tamze Ks. 7'^ f. 527 i Ks. 74. f. 558.
10) Z nominacyi nastepcy. Wystepuje jeszcze 1609 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. II. 23�24).
n ) M. Lit. Ks. Zap. 92. d. 52.
�-�) Tamze Ks. 123. f. 432.
l:< Tamze f. 433.
l*) 1679 przywilej na w6jtostwo Koszauy �po smierci Tyzenhauza,
miecznika�, Hryniewiczowi (31. Lit. Ks. Zap. 138. f. 434). Tyzenhaus zyl
jeszcze 1677 (Dogiel. Codex dipl. V. 464).
15) 1676 (Vol. leg. V. f. 443).
10) Jest nim juz 1680 (Wojnilowicz. Snieg, Ogien, pauegiryk na pogrzeb
Oginskich 1680 r.).
16*
244 D Y GjSTTA RZE.
tak z iniecznikostwa jako i z wojewodztwa1); mnarl podkomorzym
Witebskim 1699 r . 2).
Oginski kniaz Mikolaj Franciszek, marszalek Wolkowyski3), mian.
miecznikiem 1685 4); zostal podskarbim nadwornym 1695 5).
Oginski kniaz Marcyjan Michal, mian. miecznikiem 25 Lipca 1695
�po Mikolaju Oginskim, ktory zostal podskarbim nadwornym� 6);
zostal kasztelanem Witebskim 10 Maja 1703 '.
Siennicki Kazmierz Krzysztof, chorazy Nowogrodzki, general-major
wojsk lit., mian. miecznikiem 10 Maja 1703 �po Oginskimu s). Jednoczesnie
od 1706 general artyleryi lit.,J). Wzietv do niewoli rossyjskiej
1707 l0); umarl w Syberyi11) 1711 r. ri).
Podczas pauowania krola Stanislawa Leszczyriskiego wystepuja:
Bilewicz, miecznik w. ks. lit. w lecie 1708 13), i Przezdzieckj
(Aleksander?), miecznik w. ks. lit. w Marcu 1709,J).
Radziwill ksiaze Mikolaj Faustyn, mian. miecznikiem 22 Marca
1710 �po rezygnacyi Krzysztofa Siennickiegou 15) i drugi raz 23 Grudnia
1711 �po smierci Krzysztofa Siennickiegou lfi); zostal wojewody
Nowogrodzkim 3 Maja 1729 17).
Oginski kniaz Jozef, starosta Gorzdowski, mian. miecznikiem
*) Patrz wyzej str. 31�32. Tylko z tytulem miecznika wystepuje 1689
(31. lit. Ks. Zap. 140. f. 187).
2) 1699 Kwietnia 18 Adam Kisiel, chorazy Witebski, otrzvmuje przywilfej
na podkomorstwo Witebskie �po zejZciu Symeona OgiAskiego� (M. Lit. Ks.
Zap. 148. f. 251).
3) 1680 (Wojnilowicz. Snieg, Ogien).
*) W Maju 1686, jako miecznik, podpisal traktat pokoju z Moskwa (Vol.
leg. VI. f. 146). Oprocz tego wsp. 1688 (Zawisza 20), 1690 (Vol. leg. V. 773).
5) Z nominacyi nastepey.
6) M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 389.
7) Tamze Ks. 150. f. 347.
8) Tamze f. 34S.
9) Patrz wyzej str. 215.
,0) Otwinowslri. Dzieje Augusta II. Krak<5w 1849, f. 120.
11 j Patrz wyzej str. 216.
12) Z nominacyi nastepey.
13) Zawisza 138.
� ) Tamze 142.
15J M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 217.
16) Tamze f. 455.
171 Tamze Ks. 162. f. 311.
DYGXITARZE. 245
1 4 Czerwca 1 7 2 9 �po Mikolaju Radsiwilleu x); zostal wojewoda
Trockim 17 Kwietnia 1 7 3 0 2).
Zawisza Ignacy, star. Minski, mian. miecznikiem 17 Kwietnia
1 7 3 0 rpo Josef ie Oginshimu 3); zostal podkomorzym w Lipcu 1 7 3 4 1).
Sanguszko kniaz Janusz, ordynat Ostrogski, mian. miecznikiem
14 Listopada 1 7 3 5 �po Zawiszyu 5); zostal marszalkiem nadwornym
2 6 Sierpnia 1 7 5 0 6).
Syruc Szymon, star. Kowieriski, miau. miecznikiem 1 Wrzesnia
1 7 5 0 �po Scinguszceu zostal wojewody Witebskim 2 3 Pafdziernika
1 7 5 2 8).
Radziwill ksiaze Karol Stanislaw, podczaszy, mian. miecznikiem
2 3 Pazdziernika 1 7 5 2 �po Syrucieu 9); zostal wojewoda Wilenskim
8 Pazdziernika 1 7 6 2 10).
Oginski kniaz Andrzej, star. Oszmianski, mian. miecznikiem 8 Pazdziemika
1762 �po Radsiwilleu n ); zostal referendarzem 21 Listopada
1771J2).
Radziwill ksiaze Michal Hieronim, krajczyc lit., mian. miecznikiem
21 Listopada 1 7 7 1 �po Andrzeju Oginskimu 13); zostal kasztelanem
Wilenskim 1 0 Kwietnia 1 7 7 5 u).
Sanguszko ksiaze Hieronim, star. Czerkaski, mian. miecznikiem
1 7 7 5 1 s); zostal wojewoda Wolyiiskim 11 Grudnia 1 7 7 5 lli).
Ossolinski Aleksander, staroseic Sokolowski, mian. miecznikiem
9 Grudnia 1775 �po Hieronimie Sangussce, ktory zostal wojewoda
Wolynshimu 17); rezygnowal 1789 18).
' M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 344.
ij Tamze f. 474.
3) Tamze f. 476.
4) Tamze Ks. 168. f. 78.
5) Tamze Ks. 169. f. 5.
6) Tamze Ks. 176. f. 600.
Tamze f. 685.
sl Tamze Ks. 181. f. 3.
9) Tamze f. 4.
' lu) Tamze Ks. 183. f. 727.
J1) Tamze f. 731.
.'*) Tamze Ks. 184. f. 739.
I3) Tamze Ks. 188. cl. 370.
!�) Tamze Ks. Spr. Publ. 18. f. 166.
!ii Europ. geneal. Handb. r. 1776.
151 Metr. Koronna Sigil. Ks. 32. f. 362 (Bleszynski).
17i M. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. d. 7.
1SJ Z nominacyi nastepey. *
2 4 6 DTGKITARZE.
Oginski kniaz Michat Kleofas, mian. miecznikiem 4 Sierpnia 1789
..po rezygnacyi Aleksandra Ossolinskiegou ' zostal podskarbim wielkim
w Maju 1793s).
Mierniczowie.
Mierniczy czyli geometra (Feldmesser) na Litwie istnial od
dawna. Juz w 1631 r. wystepuje Szymon Wroniewski, mierniczy krolewski3).
Dopiero jednak w X V IH wieku urzad ten do dostojeristwa
podniesionym zostal4). Miedzy dygnitarzami mierniczy szedl
po piwniczym 5).
W ostatnich czasach: Jozef Bouffat, pisarz grodzki Grodzienski,
mierniczy lit. 1762� 1774�); � Tadeusz Sztein, mianowany miemiczym
lit. 1781 7).
Obozni.
Obozny (castrorum metandorum praefectus, castrorum metator,
Quartiermeister, quartier-maitre) mial obowiazek wybierac miejsee
dla zalozenia obozu, a nastepnie obdz urzadzal, obwarowywal i utrzymywal.
�� bylo pierwiastkowo; pdzniej obozny bvl to dvgnitarz
bez zatrndnienia i z mala pensyjas).
Urzad ten na Litwie utworzonyin zostal w 1633 r. 9).
' M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 504.
-) Koresp. Kraj. i Zagraniczny 1793. Nr. 39. � Mylnie wystepuja jako
miecznicy lit.: Jan u sz Ciechanowiecki w XVI w. (Niesiecki III. 10G); � Mikolaj
Pawlowicz Naruszewicz 15G4 (ma bvc podpisanv 1 Lipea 1564 na drugim
statucie litewskim. Bartoszewicz w Bibl. Warsz. 1865. Tom II, zeazvt VI, str. 520.
Jednak wiecej to niz watpliwe, gdyz Naruszewicz byl w tvm samym czasie
pisarzem); � P aw e l Iwanowicz Sapieha w XVI w. (Walicld. Historia Obrazu
Kodenskiego, str. 59).
3) M. Lit. Ks. Zap. 104. f. 69.
4) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) Go.
5) Eiu-op. geneal. Handb. r. 1784 i 1786. W nastepuych latacb wiecej
miedzy dygnitarzami niewymieniony. W 1768 r. wystepuje po pisarzach, przed
wojskim (Koleda Warszawska na 1768 r.); w 1782 r. po lowczym, przed pisarzem
polnym (Europ. geneal. Handb.).
6) Europ. geneal. Handb., lata 1763�1774.
7) Tamze lata 1782�86.
8) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 66. Starozytnosci Polskie
II. 201.
9) Patrz nizej.
I) Y GNITABZE. 247
Tryzna Pawel Piotr, star. Starodubowski, n an. vna nowo utworzony
urzad obomego w. ks. lit.u 10 Marca 1633 J); zostal podstolim 16382).
Sapieha Pawel Jan, mian. oboznym w Lutvm 1638 3); zostal
podstolim 20 Kwietnia 1645*).
Osinski Samuel, pulkownik, porucznik gwardyi krdlewskiej, mian.
oboznym 20 Kwietnia 1645 vpo Sapiekeu b); umarl 1648 lub 1649 R).
Sapieha Tomasz Fryderykowicz, mian. oboznym 1649 7); umarl
30 Marca 1654 s).
Komorowski Samuel, star. Wilkomierski, mian. oboznym 3 Kwietnia
1654 �po Tomaszu Sapiezeu ,J). Jednoczesnie regimentarz J. �. �.;
umarl 20 Pazdziernika 1659lu). Jednoczesnie z tytulem oboznego
wystepuje (1656) K r z y s z t o f S a p i e h a (pisarz polny koronny)11);
�� Michal Kazmierz, czesnik, mian. oboznym 29 Pazdziernika
1659 rpo smierci Samuel a Komorotcskiegou 12). W kilka dni pozniej
obrany regimentarzem 13); zostal hetmanem polnym i wojewoda Smolenskim
w Grudniu 1 663 u ).
Ciechanowiecki Albrycht Konstanty, star. Orszanski, mian. oboznym
166415); umarl 1675 lli).
�� Bonifacy Teofil, straznik lit., mian. oboznym w Styczniu
167617); mnarl 1678 **).
*) M. Lit, Ks. Zap. 106. f. 3-25. Radziwill I. 144.
2) List kr61a WJadystawa IV z d. 14 Lutego 1638 (Kognowicki. Zvcia
Sapiehow III. 301).
3) Tamze.
i ) M. Lit. Ks. Zap. 119. f. 121.
5) Tamze Ks. Sigillat I. f. 28. Radziwill II. 167.
6J Kojalowicz. Herbarz rekopisny. Za nim Niesiecki VII. 144. Wspomniany
jeszcze 1648 (Vol. leg. IV. 209).
T) Jest nim juz w Maju 1649 (Akt. Tryb. G16w. 1678 r. Wrzesnia 8. Nr. 381).
8) Nadgrobek. Danejkowicz. Svada Inscriptionalis 112.
9; M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 273.
10) Pamietnik Poczobuta 31.
") 1656 (M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 425).
■2) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 420.
13) Medeksza 226�228.
u ) Poczobut 69�70.
I5) Jest nim 1665 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. 20).
le) Podpisal 1674 elekcyje Jana III (Vol. leg. V. f. 309). Juz nie zyl
w Maju 1676 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. 178).
17) Straznikiem po nim mian. 3 Lutego 1676 Kmicic (M. Lit. Ks. Zap.
139. f. 35).
18) Zyl jeszcze w Grudniu 1677 (M. Lit, Ks. Spr. Sad. 154. f. 472 i 566).
✓
2 4 8 DYGNITARZE,
Chodkiewicz Jerzy Karol, star. Bludenski �), mian. obozny� 16782);
umarl 1691;!).
Wolowicz Jan Kazmierz, star. Chwejdanski, mian. oboznym 16924).
Jednoczesnie regimentarz krolewski5); umarl 1707 B). Z powodu
wieSci � smierci Wolowicza oboznym mian. 4 Lutego 1704 Stanisiaw
Potocki, star. Hrubieszowski, ,,po smierci Wolowicza11 7); nominacyja
ta zostala cofnieta.
Chalecki Michat, star. Mozyrski, mian. oboznym 31 Pazdziernika
1709 ,,jio smierci Jana \Volowiczau *); umarl 1714s). Jednoczesnie
wystepuje: Stanistaw Rusiecki, kasztelanic Minski, obozny w. ks. lit.
(widac z nominacyi Leszczynskiego) 1712 1")�171411).
Pociej Antoni, wojewodzic Witebski, mian. oboznym 19 Wrzesnia
1715 ,.po smierci Michala Chaleekiego� 12); zostal straznildem
4 Czerwca 1729 ls).
Oginski kniaz Ignacy, star. Braslawski, mian. oboznym 6 Czerwca
1729 �j/� Pociejn,u 14); zostal marszalkiem nadwornym 19 Wrzesnia
1744 15).
Pociej Ludwik, wojewodzic Trocki, mian. oboznym 19 Wrzesnia
1744 rpo Oginskim11 1U); zostal straznikiem 26 Listopada 1748 l7).
Sapieha Aleksander Michat, star. Puriski, mian. oboznym 26 Li-
*) 1674 (Vol. leg. V. t'. 300.
2) Jest nim 1G78 (Vol. leg. V. f. 553).
3) Kossakowski. Monografije I. 60. Zyl jeszcze w Maju 1691 (Arch. Shorn,
dokum. Wilno IX. 277�279). Juz nie zyl w Czerweu 1692 (Tamze f. 297, 304).
4) Jest nim w Lutym 1693 (M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 147).
5) 1693 w Kwietniu (M. Lit. Ks. Zap. 147. f. 252).
6J W tym roku spisal testament i umarl (Akt. Wilens. Arch. Komiss.
XII. 186).
' M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 72.
s) Tamze Ks. 155. f. 90.
9) Juz nie zyl w Styczniu 1715 (M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 736).
10) Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. 374.
� ) Tamze f. 3S9 i M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 705.
la) Tamze f. .833.
13) Tamze Ks. 166. f. 114.
u ) Tamze f. 115.
15) Tamze Ks. 172. f. 926.
16) Tamze f. 928.
�7) Tamze Ks. 176. f. 228.
DYG>�ITAEZE. 249
stopada 1748 �po Pociejuu �) ; zostal podskarbim nadwornym 30 Wrze-
Snia 1750 2).
Masalski kniaz Kazmierz, star. Wolkowyski, mian. oboznym 30 Wrzesnia
1750 ,.j)0 Sapiezeu 3); zostal podczaszym 23 Pazdziernika 17524).
Pociej Leonard, star. OleSnicki, mian. oboznym 23 Pazdziernika
1752 �po Masai skimu 5); zostal straznikiem 7 Stycznia 1771�).
Moszynski Fryderyk, star. Nowosielski, mian. oboznym 8 Stycznia
1771 Pociejuu 7); zostal referendarzem 27 Kwietnia 1773 s).
Tyszkiewicz Aleksander, ciwun Wilenski, mian. oboznym 27 Kwietnia
1773 v2)0 Moszjjnskimu 9); zostal pisarzem 9 Marca 177410).
Gielgud Antoni, ehorazy Zmudzki, mian. oboznym w Marcu 1774
�po Tyszkiewiczuu u ); zostal straznikiem 1774 �-).
J Judycki Jozef, star. Rzeczycki, mian. oboznym 2 Grudnia 1774
�po Antonim Gidgudzie, ktory zostal straznikiemu 13); zostal straznikiem
14 Lipca 1776 u ).
to p o tt Michal, mian. oboznym 1 4 Lipca 1 7 7 6 �po Judyckim�l5);
rezygnowal 1 7 8 1 l6).
Borch Michat, star. Lucynski, mian. oboznym 12 Stycznia 1781
�po rezygnacyi Micliala hopottu 17); rezygnowal 1787 lS) i zostal
wojewoda Belzkim 23 Lutego 1787 19).
� M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 229.
2) Tamze f. 761.
s) Tamze f. 763.
I) Tamze Ks. 181. f. 5.
5) Tamze.
s) Tamze Ks. 184. f. 703.
7) Tamze f. 704.
8) Tamze Ks. Spraw Publ. 18. f. 2.
9) Tamze f. 3.
10) Tamze f. 70.
II) Tamze f. 69.
12) Z nominacyi nastepcy.
w) M. lit. Ks'. Spr. Publ. 18. ￡ 126.
M) Tamze Ks. 24. dok. 39.
,5) Tamze dok. 40.
16) Z nominacyi nastepcy.
17) 31. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. ￡ 9.
1S) Z nominacyi nastepcy.
19) Metryka Koronna Ks. Sigil. 37. f. 103 (Bleszynskii.
2 5 0 DYOMTATiZK.
P la te r K a zm ie r z , star. Tnflanteki, mian. oboznvm 13 Stycznia 1787
�po rezygnacyi Michala Borcha� ' urzedu nie przyjal.
Prozor Karol, wojewodzic Witebski, mian. oboznym 22 Stycznia
1787 �po Borchuu ( s i c ) 2). Rezygnowal (prawdopodobnie) 1793;
zyl jeszcze 1820 3).
Pociej Aleksander, mian. oboznym4) prawdopodobnie 1793. Ostatni;
umarl 1846 5).
Obozni polni.
Obozny polny albo obozny wojsk (Feldquartiermeister) byl zast
�pca oboznego wielkiego.
Truskulewski, obozny polny lit.; umarl 1730 �).
Budny Wojciech, mian. oboznym polnym lit. 2 0 Pazdziernika
1 7 3 0 rpo smierci Trushuleicskiego� 7).
Gierdziejewski. obozny polny lit. 1743�1748 s).
Giedroic Franciszek, podczaszy Wolkowyski, mian. oboznym (polnym)
wojska w. ks. lit. 13 Sierpnia 17599); wspomniany jeszcze 176810).
Giedroic Ignacy, obozny polny lit. ju￡ 177311); rezygnowal 1777lL>.
Giedroic Aleksander, adjutant J. �. �., mian. oboznym polnym
30 Czerwca 1777 npo rezygnacyi lgnacego Giedroicciu 1S). Przezyl
upadek Rzeczypospolitej u ).
�) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 5.
2) Tamze f. 6.
s) Kuijer Litewski 1820. Nr. 51, dodatek.
4) Jako eks-obozny wystepuje 179G (Gazeta Warszawska 1796. Nr. 2, dod.).
5) Kurjer Warszawski 1846 r. � Mylnie wystepuja jako obozni wielcv
litewscy: Stanislaw Kiszka 1506 (Patrz wyzej str. 149); � F io tr Wiesiolowski
w XVI w. (Kojatowicz. Herbarz rekopisny. Piotr Wiesiolowski, obozny hospodarski,
dzierzawca Mscibowski i Bolnicki wystepuje 1554�1555. M. Lit. Ks.
Zap. 43. f. 10 i Ks. Spr. Sad. 31. 424. Umarl oboznvm koronnym w 1556 r.,
jak swiadczv nadgrobek jego. Kraszewski. Wilno II. 343. Takze Niesiecki IX.
324); � F e d o r Wolowicz 1617 (Genealogija Wolowiezow); � Mirski 1652
(Radziwill II. 4S1. Bvl straznikiem).
6) Z nominacyi nastepey.
7j M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 646.
8) Konigl. Poln. u. Churf. Sachs. Hof- u. Staats-Caleuder, lata 1744 � 1746.
�) Tamze Ks. 181. f. 627.
10) Volum. legum VII. f. 870.
u) Europ. geneal. Handbuch na r. 1774.
1-) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 25. f. 204.
1S) Tamze Ks. 24. dok. 76.
11) Wymieniony jeszcze w Europ. geneal. Handb. na r. 1794.
DYGNTTABZE. 251
Pisarze wielcy litewscy, swieccy i duchowni.
Pisarz (notarius) byl to urzad przy kazdej wladzy. Nietvlko
wiec krolowie, ale i krolowe*), ksiqzeta -), wielcy panowie3), instytucyje
wojskowe, sadowe, skarbowe4), ziemstwa8) itd. mieli swoieli
pisarzy; ci jednak nie wchodza w zakres tej pracy.
�Pisarz wielki � mial sluzbe przv kroln i kanelerzacli, za ktdrych
wiedza wydawal dyplomata.
W -czasach, kiedy nawet wysocy urzednicy nie zawsze umieli
pisac, pisarzami byvvali ludzie mniej majetni i znakomici urodzeniem.
ale za to najzdolniejsi. Dlatego tez do tych czynnoSci u&ywano zwykle
duchowriych i prawdopodobnie ztad pochodzi nazwa �diak� G), po
starorusku pisarz, dawana pdzniej i pisarzom uieduchownego stanu.
Do Zygmunta Augusta trudno okreslic ilosc pisarzy jednoczesnie;
bywalo ich uaraz po kilkimastu i zdaje sie, iz pod tym wzgledem
stalej zasady nie bylo; krdl naznaczal pisarzy stosownie do potrzeb
swej kancelaryi i dowolnie liczbe ich powiekszal lub zmniejszal.
W owym czasie niepodobna takze rozroznic pisarzy od sekretarzy,
gdyz te same osoby sa raz pisarzami, raz sekretarzami, i pisarze
i sekretarze zarowno pisali i kontrasygnowali dokumenty krolewskic.
W pierwszej polowie X V I wieku pisarze litewscy dzielili sie
n a : wlasciwych czyli ruskich, na sekretarzy, pisarzy lacinskich
(Swieckich i duchownych) i na pisarzy nizszego stopnia (diakdw,
pisarz6w jawnych itd.).
*) Na Litwie krolowe Helena i Boua. J e sm an Iwanowicz, pisarz krolowej
1512 (Akt. Zap. Boss. II. 101). � Z pisarzy krolowej Bony wspomniani:
Ksiadz Waleryjan, kanouik Wilenski i Zmudzki, 1533�1542 (Balinski. Histor.
m. Wilna II. 215. M. Lit. Ks. Zap. 22. f. 58 i 49}; � ksiadz Matys, proboszcz
Trocki, 1548 (M. Lit. Ks. Zap. 32. f. 13);� Adam Pilichowski, kanouik Warszawski,
1548 (Tamze f. 17); � Wojciech Lenartowicss N a rb u t, 1548 (Tamze
f. 22); � J a n Makowiecki 1549 (Tamze f. 53 odw. i 75); Bohdan Michalowicz
Siemaszkowicz 1549�1558 (Tamze f. 58 i Ks. 43. f. 40) itd.
*) Kniahini Kobrynska w XV wieku (M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 139 i 1371,
kniaz Mscislawski (Akt. Zap. Ross. II. 24) itd.
3) W pierwszej polowie XVI wieku: Kiszka (M. Lit. Ks. Zap. 15. f. 1811,
kniaz Holszanski (Tamze Ks. 17. f. 27), Gasztold (Tamze Ks. 43. f. 55) itd.
*) Patrz wyzej str. 200.
5) Pisarze ziemscy byli urzednikami powiatowTymi, czlonkami sadow
ziemskich.
c) Z poczatkiem XVI wieku �diak� zaczal oznaczac pisarza nizszego stopnia.
2 5 2 DYG3S3TAEZE.
Na poczatku 1566 r. uastapila reorgauizacyja pisarstwa; liczba
pisarzy zostala ograniczona. Z czterech dwczesnych, trzej w Marcu
1566 wstapili do senatu. Krol wiec zamiauowal czterech nowych pisarzy;
nadto podskarbi zatrzymal tytul pisarza. Takim sposobem
bylo jednoczesnie szeSciu pisarzy. Stefan Batory zmniejszyl liczbe ich
do czterech (piatym byl podskarbi ziemski, ktory stale nosil tytul
pisarza) i stan ten przetrwal juz do upadku Rzeczypospolitej.
Nie odrdzniamy pisarzy duchownych od swieckich, gdyz czynnosci
ich wcale sie nie rdznily. Do X V I II wieku pisarze Swieccy
nastepowali po duchownych a duchowni po swieckich; zwykle jeden
z pisarzy byl ksiedzem, bywaly jednak chwile, kiedy wszyscy czterej
pisarze byli Swieccy. Dopiero od 1709 r. zaczyna sie kolejny szereg
pisarzy duchownych.
*
Pisarze i sekretarze w. ks. Witolda.
Konrad, pisarz 1405'. Zapewne ten sam Konrad �von Frankenberg�,
rycerz, wystepuje nastepnie, juz nie jako pisarz, obok Witold
1409�1418 2).
Cebulka Mikolaj, herbu Cielepele, pisarz 1409�1429 R).
Lichtenwald Jan, pisarz okolo 1410� 1418 4).
Z Gorki Bartlomiej (Bartold, Bartko), pisarz vel sekretarz
1421� 1430 5).
Maldrzyk Mikolaj z Kobiel, h. Roza, pisarz vel sekretarz 1425�1430�);
*) Prochaska. Kodeks list/nv Witolda f. 109.
2) Tamze f. 192, 193, 371, 372, 407.
3) Tamze f. 172, 174 i 382, r. 1409�1417 �Mikolaj pisarz*; u Dlugosza:
�Mikolaj Cebulka, herbu Cielepiele, pisarz� 1410 (IV. 3), 1420 bez tytulu (IV.
227, 228, 232, 234 i 236), 1429 �pisarz" (IV. 350).
4) Prochaska. Kodeks 973, 974, 405.
5) Tamze pod r. 1421 �Bartold sekretarz1 (f. 533), 1422 �Bartlomiej pisarz"
(f. 577), 1423 �Bartlomiej sekretarz" (f. 602), 1424 �Bartlomiej pisarz"
If. 643), �sekretarz" if. 651), 1425 �Bartholomaeus vou Gorka, sekretarz" if. 699,
707), �Bartlomiej sekretarz'1 (f. 709), 1 i 30 �Bartlomiej pisarz" (f. 897, 939),
�Bartko sekretarz" (f. 913, 938 i 951), �Bartlomiej sekretarz" (f. 922), �Bartholemeo
de Gorka, secretario� (Wiszniewski. Pomniki IV. 96).
c) Jako pisarz: 1425 (Prochaska. Kodeks f. 698), 1426 (Tamze 726),
1429 (Tamze 826), 1430 (Tamze f. 934 i Dlugosz IV. 389); jako sekretarz: 1425
(Prochaska 708, 709), 1426 (Danilowiez. Skarbiec Nr. 1427), 1428 (Prochaska
794), 1429 (Tamze 822, 835), 1430 (Tamze 892, 907, 918 i 920). D Dlugosza
pod r. 1430: �Mikolaj Maldrzyk, h. Roza" (IV. 375) i �Mikolaj Maldrzyk
z Kobiel" (IV. 380), �dominus Maldrzecki, secretarius" (Wiszniewski. Pomniki
IV. 96).
DYGX'ITAKZE. 2 5 3
nawet raz .pod r. 1429 nazwany kanclerzem �). Zapewne ten sam
�Mikolaj Maldrzyk de Starogr6d�7 kasztelan Belzki 1436 -).
Z Brzezia Lutko, h. Doliwa, pisarz yel sekretarz 1429�14303).
Nastepnie sekretarz krolewski w Polsce i podkanclerzy koronny;
umarl biskupem Krakowskim 4).
Domarat Jan ze Stadkowa, pisarz 1430 5).
Pisarze i sekretarze w. ks. Zygmunta.
Z Twardowa Saul, sekretarz 1432 G).
Z Blaszkowic Mikotaj, sekretarz lub pisarz 1432�1436 7). Pozniej
biskup PrzemySlski8).
Pisarze w. ks. Swidrygieily.
S n a k s a r 1438�1446 9); �' J a s z k o 145210). Do pisarzdw
w. ks. Swidrygieily mozna takze policzyc jego kanclerza F e d � e
Ko z l o ws k i e g o n ) i podkanclerzego k n i a z i a B o r y s a 12).
' Prochaska. Kodeks 822.
2) Volum. legum I. f. 128.
3) Jako sekretarz: 1429 �Luthko� (Procliaska 841, SG2), �Luwtko� (Tamze
863), rLcwtke� (Tamze 867), 1430 ,,Luthke� (Tamze 918, 924), �Johanne Luthik
de Brzesz� (Wiszniewski. Pomniki I \'. 96). Jako pisarz 1429 �Lutko z Brzezia,
h. Doliwa� (Dlugosz IV. 355), �Lewtke� (Prochaska 866', 1430 �Ludeken-
I Tamze 934).
4) Kwiatkowski. Urzednicy kancelaryjni (Bozprawy i Sprawozdania. Krak6w
1884, str. 156).
5) �Damarath� (Prochaska 948), �Domorathus Johannes de Stadkow-
(Wiszniewski. Pomniki IV. 96). � Na dokumencie w. ks. Witolda z 1426 r.
znajdujemy podpis: �Dowgerd pisaP (Danilowicz. Skarbiec Nr. 1425). Bynajmniej
to jednak nie dowodzi, aby Dowgerd byl pisarzem lub sekretarzem, gdyz
m6gl jako czlonek rady wielkoksiazecej lub urzednik dwom dokumeut napisac.
6) Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 4 i ten sam dokum. Danilowicz 1626.
7) Jako �Mikolaj z Blaszkowic, sekretarz" 1432 (Zbior dawn. dypl. Wilno
I. 4. Danilowicz Nr. 1626), 1436 (Danilowicz Nr. 1735), tylko �Mikolaj sekretarz11
1436 (Danilowicz 1726). Jako: �Mikolaj, pisarz dworu w. ks.� (z M. Lit.
Danilowicz 1692. Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 10 i Balinski. Historia iniasta
Wilna II. 26).
s) Encvklop. Powsz. III. 680.
9) 1438 �Mnogogriesznyj Snaksar pisal� (Akt. Zap. Boss. I. 49), 1446
�Snaksar* (M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 270).
10) M. Lit, Ks. Zap. 22. f. 104.
n) Patrz wyzej str. 159.
12) Patrz wvzej str. 163.
254 DYGNITARZE.
Pisa rz e i sekretarze w. ks., potem k rola Kazmierza 1).
Mikolaj, sekretarz lub pisarz 1441 2).
Puzyr, pisal przywileje 1440�1445:i).
t.ogwin, pisal przywileje 1440�1450 4).
Sopeha, pisal przywileje 1440�1450 5). Niezawodny przodek
wszystkich Sapiehow.
Kuszlejko Iwan, pisarz 1440�1460 �).
Kopot�, pisal przywileje 1447�1452 T). Protoplasta Kopciow.
Jakob, pisarz 1449�1466 s).
J) Od wstapienia na tronj wielkiego ksiecia Kazmierza rozpoczyna sie
�metryka litewska�. Ksiega pierwsza metryki (manuskrypt XVI wieku) jestto
summaryjusz rozmajtych dokument6w 1386�1569. Ksiega druga jestto ksiega
pierwsza, jeszcze raz p6zniej przepisaua; ksiega trzecia zas, jestto oryginalna:
�metrika korolej ich mitosti Kazemira i Aleksandra wkrotce spisana komu
imienia rozdieleny itd�. Pod kr6tkiemi notatkami, komu �� nadano, sa podpisy
panow' rad, a za uimi mniejszem pismem pisarzy. Dat niema, ale sa indykta,
dla okreslenia wiec czasu urzedowania pisarzy, powtarzamy, ze: za w. ks., potem
kr61a Kazmierza, Dowgerd (wda Wilenski) nioze wystepowac tylko 1440�43;
Gasztold (wda Trocki, potem Wilenski) 1440�1458; Pietrasz (Piotr Montygerdowicz,
marsz. ziemski) 1440�1452; Andrzej Sakowicz (namiestnik Smolenski,
potem Polocki) 1440�1455; Kiezgajlo (star. Zmudzki) 1440�1450; Sudywoj
(namiest. Smolenski, Kowienski, kaszt. Wilenski) do 1455; Sienko Gedygoldowicz
(namiest. Smolenski, kaszt. Wilenski) do 1451; Iwaszko Moniwidowicz
(wda Trocki) 1443�1458.
2) �Mikolaj sekretarz� (Danilowiez 1768); �Nikolaj pisar� (M. Lit. Ks.
Zap. 3. f. 31).
3) Wystepuje olx)k Dowgerda (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 2, 8, 10, 48 i 49),
Gasztolda i Pietrasza (Tamze f. 9), Chodka (f. 15) i Andrzeja Sakowicza (f. 60).
4) Wystepuje obok Dowgerda, Gasztolda, Pietrasza, Kiezgajlv, Sudywoja
i Andrzeja Sakowicza (M. Lit. Ks. Zap. 3). Opr6ez tego pod r. 1443 (Tamze
f. 16) i 1447 (Tamze f. 15).
5) Wystepuje obok Dowgerda, Gasztolda, Pietrasza, Andrzeja Sakowicza.
Kiezgajly, Sienka Gedygoldowicza, Iwaszka Monhvidowicza (M. Lit. Ks. Zap. 3).
Takze w r. 1446 (Tamze f. 29, 47), 144Z (f. 8, 70, 29, 39), 1448 (f. 25, 26),
1449 (f. 9, 51).
6) �Kuszlejko Iwan� (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 16), �Kuszlejko diak� (Tamze
ft 2). Wystepuje obok wszystkich wyzej wvmienionych; nadto w r. 1443 (Tamze
f. 33, 34, 52), 1455 |f. 29)'.
7) 1447 (M. Lit, Ks. Zap. 3. f. 13), 1449 (Tamze f. 68), 1450 (f. 31, 32),
1451 (f. 31), 1452 (f. 15).
8) �Jakob pisarz� (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 13, 48), 1449 (f. 9, 26, 29, 34),
1450 (f. 3, 13, 26, 27, 52, 58), 1451 (f. 3, 27, 33, 41, 48, 56, 58), 1452 (f. 11,
12, 16, 30, 31, 41, 56), 1454 (f. 7), 1455 (f. 3, 4), 1464 (f. 10), 1466 (f. 7).
DYGNITARZE. 255
Mikita, pisarz 1 4 4 9� 1 4 6 9 �).
Wasko Pawlowicz, pisarz 1 4 5 0� 1 4 7 3 2).
Z lu s k i (z Luika) Marcin, pisarz 1 4 5 7 3).
Paniuta (pisarz?), wystepuje raz obok Michala, wojewody Wiienskiego,
okolo 1 4 6 5 r. 4).
Koszka (pisarz?), kontrasyguowal przywilej 1 4 7 0 r. 5).
Januszko, pisarz 1 4 5 5� 1 4 6 4 6) i jeszcze 1 4 8 2 7).
Pietraszko (Liubicz), pisarz 1 4 6 9� 1 4 8 6 s). Nastepnie zlozyl pisarstwo;
zyl jeszcze 1 4 9 9 9).
Sopeha (Sopeiycz) Bohdan, pisarz 1 4 7 1 �1 4 8 6 10) . Zloiywszy pisarstwo,
byl za w. ks. Aleksandra namiestnikiem Mcenskim i Lubeckim
u ).
W Listopadzie 1 4 8 2 r. wymienieni jednoczesnie nastepujacy
pisarze: Januszko (patrz wvzej), Fedko Wladyka, Fedko Senkowicz,
Fedko diak, Fedko Oleszkowiez, Wasko Doroszkowicz i Tungel �-).
We cztery lata pozniej (w Kwietniu 1 4 8 6 ) wystepuje jednoczesnie
dwunastu pisarzy: Pietrasz (patrz wyzej), Iwaszko Wladyka, Bohdan
Sopeha (patrz wyzej), Fedko, Fedko Januszkowicz, Fedko Wladyka,
Iwaszko Sopeha, Fedko Senkowicz, Tungel, Fedko Belcewicz, Wasko
Doroszkowicz i Fedko Oleszkowiez 13). Z nich:
*) �Pisarz14 (M. Lit. Ks. Zap. 3. ￡ 27, 28), 1449 (f. 51), 1450 (f. 60, 17),
1451 (f. 40, 28), 1459 (f. 28), 1461 (f. 27), 1469 (f. 27).
-) Zwykle tylko �Wasko �. Jako �Wasko Pawlowicz�: M. Lit. Ks. Zap.
3. f. 33 i Ks. Zap. 6. f. 480. �Pisarzem" nazwany: Tamze Ks. Zap. 3. f. 27, 28,
31, 47. Zreszta tylko .Wasko' 1450 (Tamze ￡ S), 1451 (f. 29), 1452 (f. 30), 1456
if. 28), 1461 (￡ 27), 1466 (f. 7), 1473 (f. 47).
5) Dokum. druk. Akt. Zap. Eoss. I. 77. Danilowic2. Skarbiec Nr. 1945.
*) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 13.
5) Obok Totwila Moutowtowdcza (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 17).
6) 1455 (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 72), 1464 (Tamze ￡ 51).
7) M. Lit. Ks. Zap. 4. ￡ 9.
s) 1469 (M. Lit. Ks. Zap. 3. ￡ 28), 1486 (Tamze K.j. 4. f. 11, 12 odw.,
14 odw., 46, 104�106).
9) Pietraszko Liubicz, pisarz 1495 (M. Lit. Ks. Zap. 6. ￡ 569). Pietraszko,
pisarz kr61a Kazmierza 1499 (Tamie ￡ 254).
ioj i 47i (M. Lit, Ks. Zap. 3. ￡ 12), 1475 (f. 15 i Ks. Zap. 59. ￡ 137�141
druk. Akt. Zap. Ross. III. 233), 1486 (M. Lit. Ks. Zap. 4. ￡ 46).
n) 1494 (M. Lit. Ks. Zap. 5. ￡ 12).
12) M. Lit. Ks. Zap. 4. ￡ 9.
13) Tamze f. 46.
2 5 6 DVGXITARZE.
Wladyka Fedko, wspominany 1482�1486; byl potem pisarzem
w. ks. Aleksandra (patrz nizej).
Fedko Senkowicz, pisarz 1482�1486 (patrz wyzej). � nim wiecej
zadnych wzmianek.
Fedko, diak 1482�1486 (patrz wyzej). Prawdopodobnie ten
sam �Fedko11 wspomniany jeszcze raz 1486 '.
Tungel, pisarz 1482�1486 (patrz wvzej). � nim zadnych wiecej
wzmianek.
Fedko Oleszkowicz, pisarz, wystepuje tylko 1482� 1486 (patrz
wyiej).
Wasko Doroszkowicz, pisarz, wystepuje tylko 1482� 1486 (patrz
wyzej).
Fedko Belcewicz, pisarz, wystepuje tylko 1482�1486 (patrz wyzej).
Wladyka Iwaszko, pisarz 1486 (patrz wyzej). Nastepnie pisarz
w. ks. Aleksandra.
Januszkowicz (Januszewicz) Fedko, pisarz 1486 (patrz wyzej). Nastepnie
pisarz w. ks. Aleksandra.
Sopeha (Sopezycz, Sapieha) Iwaszko, pisarz 1486 (patrz wyzej).
Nastepnie pisarz w. ks. Aleksandra.
Bohowitynowicz Lew (Lewko), pisarz krolewski i klucznik Brzeski
1487 2). Zlozyl pisarstwo okolo 1490 s), nastepnie czasznik4); zostal
pisarzem krdla Aleksandra 1502 (patrz nizej).
Basa Wasko, pisarz 1490�).
Kalusowski Manko, pisarz krola Kazmierza (prawdopodobnie okolo
1490); zlozywszy pisarstwo, zyl jeszcze 1502 6).
Pisa rz e i sekretarze w. ks., potem k ro la Aleksandra 1492�1506.
Wladyka Iwan (Iwaszko) Jackowicz, pisarz juz I486 7); umarl
1499 8).
1) M. Lit. Ks. Za]>. 4. f. 12 odw. �Fedko* ten czv inny.
*) M. Lit. Pargamin Isr. 54.
3) Ju i 1491 tylko �klucznik Brzeski" (M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 137).
*) 1501 (M Lit. Ks. Zap. 6. f. 379).
5) �. Lit. Ks. Zap. 4. f. 138.
6) Tamze Ks. 22. f. 106.
7) Wspomniany 1486 (Patrz wyzej), 1487 (Metr. Wolviiska Ks. 6. f. 223
odw.), 1492 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 133), 1494 (Tamze Ks. 6. f. 328), 1495
(Tamze Ks. 5. f. 44 i Ks. 6. f. 329), 1498 (Tamze Ks. 5. f. 74, 199 i Ks. 6.
f. 57, 227).
s) Juz nie zyl 1500 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 109 odw.).
V
Januszewicz (Januszkowicz) Fedor (Fedko), syn pisarza Januszka *),
pisarz juz 1486 2). Jednoczesnie namiestnik Zyzinorski, Skerstomonski,
Wlodziinierski; tytulowal sie niekiedy sekretarzem3); postapil
1506 na staroste Luckiego i marszalka ziemi Wolynskiej4).
Sapieha (Sopeha, Sopeiycz) Iwan (Iwaszko), pisarz juz 1 4 8 6 s). Jednoczesnie
namiestnik Nowodworski 1 4 9 9 6), Zyzinorski 15 0 0 7), Braslawski
i Zyzinorski 1502 8), kanclerz krdlowej 1 5 0 2 9); zlozyl pisarstwo
1 5 0 4 , zostawszy marszalkiem10), i natomiast mianowany sekretarzem
n ), byl nim i przy Zygmuncie I.
Z Kotry Adam Jakubowicz, ksiadz, pisarz lub sekretarz 1 4 9 2� 1 5 0 6 12).
DYGMTABZE. 2 5 7
M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 140.
2) Wspomniany 1486 (Patrz wyzej), 1492 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 1,
1 odw., 2 odw., 3), 1494 (Tamze Ks. 5. f. 6, 7 i Ks. 6. f. 6 odw. 7), 1495 �pisarz
nam. Zyzinorski" (Tamze Ks. 6. f. 120), 1496 (Tamze f. 140), 1502 �sekretarz
nam. Skerstomonski" (Tamze Ks. 25. f. 152�155), 1503 �pisarz nam.
Wlodzimierski" (Tamze Ks. 6. f. 451), 1505 �pisarz nam. Wlodzimierski i Skerstomoriski"
(Tamze Ks. 6. f. 482).
3) Przypis poprzedni pod r. 1502. Takze �Fedko sekretarz1 1492 (Zbior
dawn. dypl. i akt. Wilno I. 12, 16), 1494 (M. Lit. Pargamin Nr. 208).
*) Jest nim w Styczniu 1507 (Akt. Juzn. i Zap. Ross. II. 113).
5) Tylko pisarz 1486 (Patrz wvzej), 1495 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 24 odw.,
26, 29 odw., 31, 32 odw. i Ks. Zap. 6. f. 121, 124), 1496 (Tamze Ks. 5. f. 54
odw., 55 odw., 57 i Ks. 6. f. 172), 1497 (Tamze Ks. 6. f. 183, 195), 1498 (Tamze
Ks. 5. f. 71, 72, 76, 77), 1499 (Tamze Ks. 6. f. 262).
6) M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 91. Krupowicz. Zbi6r dypl. f. 28�29.
7) Z Metr. Koronnej (Kossakowski. Monografije III, dopeln. LXXII).
8) 1502 (Ait, Zap. Ross. I. 347, mylnie �Branski- zamiast Braslawski),
1503 (M. Lit, Ks. Zap. 5. f. 118�118).
9) 1503 (Akt. Zap. Ross. I. 267).
10) Przez caly rok 1505 jest tylko: �marszalkiem. kanclerzem krolowej.
namiest, Braslawskim i Zyzmorskim" (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 5, 477, 482 i Ks.
22. f. 13).
11) Stale z tym tytulem wystepuje od r. 1506 (Arch. Sbom. dokum. Wilno
II. 20. Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 64, 66), 1507 (M. Lit. Ks. Zap. 8.
f. 396�400 i Ks. 25. f. 30 i 149) itd. Przedtem z tytulem �sekretarza" (zamiast
pisarza) wystepuje 1502 (Tamze Ks. 1 i 2. f. 153), 1504 (Krupowicz f. 32).
W 1506 r. raz jedyny nazwany �pisarzem" zamiast sekretarzem (M. Lit. Ks.
Zap. 6. f. 14�17).
13) 1492 �Honorabilis Adamus Jakubowicz de Kothra, notarius in cancellaria�
(Zbi6r dawn. dypl. i akt. Wilno I. 12, 16), �Adam Jakubowicz, notarius"
(M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 168), 1494 �Adam pisarz" (Tamze Ks. 5. f.
148�149 i Ks. 6. f. 34), 1496 �Adam" (Tamze Ks. 5. f. 166�172), 1505 �mistrz
17
2 5 8 DYGNITABZE.
Jednoczesnie kanonik Sandomierski; pozostal w urzodzie i przy krdhi
Zvgmuncie.
Fedko Hryhorowicz, pisarz 1 4 9 2� 1 5 0 1 1). Jednoczesnie namiestnik
Stokliski; umarl 1 5 0 2 2).
Januszko, pisarz 1 4 9 4� 1 4 9 9 3); umarl 1 5 0 0 (?).
Ciofek Erazm (Vitellinus), ksiadz, sekretarz, czasami pisarz lub
pisarz iacinski 1 4 9 5� 1 5 0 3 4). Jednoczesnie proboszcz i kanonik Wilenski,
pleban Goniadzki, protonotaryjusz apostolski i scholastyk
Wroclawski; zostal biskupem Plockim 1 5 0 3 5).
Ignacy, pisarz 1 4 9 8 6).
Hromyka Hryhory Isajewicz (Hromyka Isajewicz), pisarz 1 4 9 9�1 5 0 6 ' .
Adam� (M. Lit. Ks. Zap. 6. i. 505), �venerabilis magister Adam de Cothra, canonieus
Sandomiriensis et secretarius� (Dogiel. Codex dipl. V. 166).
&#8811 1492 (M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 85), 1496 (Tamze Ks. 5. f. 159�161),
1497 (Tamze Ks. 6. f. 181 i Ks. 5. f. 182�183), 1499 (Tamze Ks. 6. f. 238),
�namiestnik Stoklisld� (Tamze Ks. 6. f. 307), 1500 (Tamze Ks. 5. f. 211�215
i 240�241), 1501 (Tamze Ks. 6. f. 253).
2) Juz nie zyl 1503 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 119).
3) 1494 (M. lit. Ks. Zap. 5. f. 7�21), 1495 (Tamze f. 22�24, 34�51),
1496 (Tamze f. 58, 58 odw. i Ks. 6. f. 145), 1497 (Tamze Ks. 5. f. 64�68),
1498 (Tamze Ks. 6. f. 210�225), 1499 (Tamze f. 235�238, 293, 296).
4) 1495 �Mistrz Erazm pisarz� (Krupowicz. Zbi6r dypl. f. 28. Danilowicz
Nr. 2091), 1497 �Magister Erazm Vitelius secretarius� (M. Lit, Ks. Zap. 7. f.
558), 1498 �Mistrz Rasmus sekretarz* (Tamie Ks. 5. f. 77), 1499 �Erasmus
pisarz Iacinski� (Tamze Ks. 6. f. 262), �Erazm kanonik Wilenski, sekretarz"
(Danilowicz Nr. 2112), �Erasmus Vitellinus praepositus Vilnensis et secretarius�
(M. lit. Ks. Zap. 99. f. 411), �Magister Erasmus praepositus et canonicus Vilnensis
secretarius� (Wiszniewski. Pomniki IV. 103), 1500 �Sekretarz, proboszcz
i kanonik Wilenski, pleban Goniadzki, ksiadz Erasmus* (M. Lit. Ks. Zap. 5.
f. 103 odw,), �Mistrz Erazm, proboszcz i kanonik Wilenski, sekretarz� (Krupowicz
29), 1503 �Sekretarz, proboszcz Wilenski, ksiadz Erasmus Ciolek� (M. Lit.
Ks. Zap. 6. f. 461), �Wielebny Erazm, stolicy Apostolskiej protonotaryjusz, probostcz
Wilenski, scholastyk Wroclawski, sekretarz* (Balinski. Historia miasta
Wilna II. 203).
5) Obszerny jego zyciorys napisali: Lucas (Erazm Ciolek. Warszawa 1878)
i Bartoszewicz (Encyklop. Powsz. VIII. 358).
6) M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 78 odw.; takze bez roku Tamze Ks. 6. f. 464.
�) 1499 �diak Hryhory Hromyka� (Karpow. Pamiatniki diplomat, snoszenii
f. 277), 1503 �Hromyka Isajewicz pisarz* (M. tit, Ks. Zap. 5. f. 119
i Ks. 6. f. 467), 1505 �pisarz, klucznik Wilenski, namiestnik Swislocki Hryhory
Isajewicz Hromyka� (Akt. Wilens. Arch. Komiss. XI. 5, dokument watpliwy
?).
DYGNTTABZE. 2 5 9
Jednoczesnie klucznik Wilenski i namiest, Swislocki; pozostal w urz�-
dzie przy Zygmuncie I.
Venet (Venat, Venetus) Stanisiaw, pisarz 1501 '.
Bohowitynowicz Bohusz, pisarz 1500�1506 2). Jednoczesnie namiestnik
Perelajski; pozostal w urzedzie przy Zygmuncie I.
Bohowitynowicz Lew (Lewko, Lewsza), niegdy pisarz krola Kazmierza
(patrz wyzej), ostatnio czasxnik 3), pisarz 1502�15034). JednoczeSnie
namiestnik Krzemieniecki.
Kopof (Kopot Wasilewiez), pisarz 1 5 0 6 ;�) ; pozostal w urzedzie
przy Zygmuncie 1.
Pisarze i sekretarze krola Zygmunta I 1506�1544.
Pisarze ruscy.
Kopot� Wasilewiez, poprzednio pisarz kr<51a Aleksandra, pisarz
1507�1530 6). Jednoczesnie dzierzawca Zyzinorski, nastepnie marszalek,
a w koncu marszalek i pisarz, dzierzawca Miednicki, Przewalski
i Dorsuniszski 7); umarl na poczatku 1531 r . s).
Bohowitynowicz Bohusz, poprzednio pisarz krola Aleksandra, pir)
M. Lit. Ks. Spr. Sad. 3. f. 246�248 i Ks. Zap. 25. f. 18 � 22. Akt.
Zap. Ross. I. 226. Krupowicz. Zbi6r dypl. 31. Danilowiez Nr. 2136, 2141.
Wiszniewski. Pomniki IV. 107.
�) 1500 �pisarz nam. Perelajski11 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 329), 1501 �diak
korolew.� (Tamze Ks. 6. f. 253), 1503 �diak nam. Perelajski* (Tamze f. 462),
1506 �diak nam. Perelajski� (Tamze f. 510�515).
3) 1501 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 379).
4) 1502 (Tamie f. 412), 1503 (Tamze Ks. 5. f. 300).
5) �Kopot� pisarz� 1506 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 496).
�) 1507 �Ostafi(?) ��, marsz. (?) i pisarz* (Akt. Juzn. i Zap. Ross. I.
33, dokum. mylnie wydrukowany), 1508 �Kopot� Wasfliwicz, pisarz hosp.� (Akt.
Juzn. i Zap. Ross. II. 121), 1509 (M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 81), 1510 (Tamze
Ks. 8. f. 344 odw.), �pisarz nam. Zyzmorski� (Tamze f. 396�400), 1512 (Tamze
Ks. Spr. Sad. 2. f. 130), 1513 (Tamze Ks. Zap. 8. f. 507), 1518 �Kopot� Waskowicz,
pisarz� (Tamze Ks. 10. f. 15 i Ks. 11. f. 16), 1519 (Tamze Ks. 11. f. 59.
d. 38), 1522 �Kopot� Wasilewiez, marsz. i pisarz� (Tamze Ks. 12. f. 39), �dzierzawca
Przewabki� (Tamze f. 45), 1525 (Tamze f. 210), 1526 �marsz. i pisarz�
(Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 31), 1529 (M. Lit, Ks. Zap. 17. f. 16).
Jeszcze 30 Listop. 1530 �Kopot� pisarz� (Tamze f. 54).
7) M. Lit. Ks. Zap. 17. f. 77 odw.
8) Juz nie zyl 30 Maja 1531 (M. Lit. Ks. Zap. 17. f. 77 odw.).
- 17*
2 6 0 DYGNITARZE,
sarz 1508�1509 s). Jednoczesnie namiestnik Zyzmorski, nastepnie
Dowkowski, ehwilowo 1509 podskarbi ziemski2), znow tylko pisarz
1509�15203) i jednoczesnie namiestnik Dowkowski, marszalek i namiestnik
Kamieniecki, powt<5mie podskarbi ziemski w Maju 1520
i jednoczesnie marszalek i pisarz, dzierzawca Krzemieuiecki, potem
i Slonimski4); umarl 1530 5).
Hromyka Hryhory Isajewicz, poprzednio pisarz krola Aleksandra,
pisarz 1509�15286). Jednoczesnie klucznik Wilenski i uamiestnik
Swislocki; umarl okolo 1530 7).
Sapieha iwan (Iwaszko) Bohdanowicz, pisarz 1507�1513 s). Jednoczesnie
horodniczy Trocki; zlozyl pisarstwo9), potem wojewoda Witebski.
*) 1508 �pisarz nam. Zyzinorski1* (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 220 odw.)
�Dowkowski*1 (Tamze f. 234 odw.), 1509 �pisarz hosp.� (Tamze Ks. Spr. Sad.
87. f. 129�130).
8) Patrz wyzej str. 185.
3) 1510 �pisarz nam. Dow'kowski** (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 344, 349, 366,
369, 385 i Ks. 25. f. 66), 1511 (Tamze Ks. 8. f. 473 odw.), 1512 (Tamze f. 506,
507); 1518 Kwietnia 25 �marsz. i pisarz, nam. Dowkowski11 (Tamze Ks. 11.
f. 7), 1518 Maja 5 �marsz. i pisarz, nam. Kamieniecki** (Tamze Ks. 10. f. 3
i 10); 1520 Maja 10 �marsz. i pisarz� (Tamze f. 43).
*) 1520 Maja 24 �podskarbi ziemski, marsz. i pisarz, dzierz. Kamieniecki*1
(M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 51 i Ks. 25. d. 228); 1529 �Michal Bohusz(ewicz) Bohowitynowicz,
podskarbi ziemski w. ks. lit., marsz. i pisarz, star. Slonhnsld
i Kamieniecki (M. Lit. Ks. Zap. 29. f. 90).
5) Patrz wyzej str. 1S5. �
6) 1509�1510 �pisarfc, klucznik Wilenski" (M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 113,
128), 1511 �Hrynko Hromyka, pisarz, star. Swislocki, klucznik Wilenski1*
(Tamze Ks. 9. f. 193, Ks. 7. f. 164 i Ks. 1 i 2. f. 128), 1512 (Akt. Zap. Boss.
II. 101), 1514 (Pulaski. Stosunki z Mendli Girejem f. 422, 425, 430), 1517
�Hryhory Isajewicz Hromyka, pisarz hosp., dzierzawca Swislocki** (Akt. Zap.
Eoss. II. 122), 1519 tylko �klucznik Wilenski11 (M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 33),
1520 �pisarz, klucznik Wilenski*1 (Tamze Ks. 25. f. 52�53), 1527 �Hromyka
pisarz1* (Tamze Ks. 1 i 2. f. 67), 1529 tylko �klucznik Wilenski*1 (Tamze
Ks. 22. f. 40).
�) 1533 wyst<puje juz tylko �pani Hromyczyna1* i klucznildem Wilenskim
ziec Hromyki, Onikiej Hornostaj (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 8. f. 27).
8) 1507 �Iwaszko Sapieha pisarz** (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 171), 1508
�Iwaszko Bohdanowicz Sapieha pisarz** (Tamze f. 293, 301, 302), 1510 �Iwachno
minore Sapieha secretario** (Tamze f. 391), 1511 �Iwan Bohdanowicz Sapieha,
pisarz, horodniczy Trocki** (Akt. Zap. Boss. II. 93), �Iwaszko Sapieha pisarz**
(M. Lit, Ks. Zap. 1 i 2. f. 49), 1513 �Iwaszko Sapieha" (Tamze ￡ 174).
9) Tylko �horodniczy Trocki** 1515 (M. Lit. Ks. Zap. 9. d. 465).
DYGNITAKZE. 2 6 1
Swiatosza Fedko, pisarz 1508�1511 J); zlozyl pisarstwo2).
Swiniuski Michal Wasilewicz, pisarz 1512�1521 3). Znik-� przez
lat 10; znowu pisarz 1531 -15434). Jednoczesnie dzierzawca Miednicki;
musial umrzec 1544.
Boguchwal Dymitrowicz, pisarz dwukrotnie: 1514� 1516 5) i nastepnie6)
1525�1528 7); powtdrnie ztozy] pisarstwo8).
' 1508 �Fedko Swiatosza" (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 2. f. 351 odw.),
�Fedko Swiatosza pisarz� (Tamze Ks. Zap. 8. f. 64 i 76), 1510 �pisarz kr6-
lewski" (Tamze Ks. 22. f. 48), 1511 �Fedko Swiatosza" (Tamie Ks. 1 i 2. f. 80).
�) �Fedko Michalowicz Swiatosza" bez zadnych tytulow wystepuje 1519
(M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 41), 1526 (Akt Sprzedaiy ziemi przez Swiatosze Kopdowi
z d. 25 Wrzesnia 1526 w Archiwum hr. Platerow w Dombrowicy).
3) 1512 Marca 23 �Michal Wasilewicz pisarz" otrzymuje przywilej na
Swiniuchy (M. Lit. Ks. Zap. 22. f. 19), 1513 (Pulaski. Stosunki z Mendli Girejem
f. 410, 411, 412), 1514 (Tamze f. 440), Michal Waskowicz (Akt. Zap.
Ross. II. 116), 1516 (Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 53), 1519 �Michal Wasilewicz
(Swiniuski?) pisarz krfilewski" (M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 41), 1520 (Tamze Ks. 9.
f. 154, 159 i Ks. 10. f. 53), 1521 (Tamie Ks. 22. f. 46).
*) 1531 �Michal, pisarz, namiest, Miednicki" (M. Lit. Ks. Zap. 77. f.
7�9), �Michal" (Tamie Ks. 17. f. 83), 1532 (Tamie f. 126, 146 odw'. i 273),
1533 (Tamie f. 353), �Michal Wasilewicz Swiniuski, pisarz, dzieri. Miednicki"
(Tamze Ks. 22. f. 37), 1534 �Michal, pisarz, dzieri. Miednicki i Stokliski"
(M, Lit. Pargamin Nr. 223), 1535 �Michal pisarz" (Akt. Juin. i Zap. Ross. I.
86), 1536 (M. Lit. Pargamin Nr. 210), 1537 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 77),
1538 (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 61, 62), �Michal, pisarz, dzieri. Kormialowski
i Stokliski" (M. Lit. Ks. Zap. 69. d. 68), 1539 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 66),
1541 �Michal pisarz" (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 10. f. 214 i Zbior dawTn. dypl.
i akt. I. 75, 77), 1542 �Michal Wasilewicz pisarz" (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 37.
f. 20), 1543 �Michal pisarz" (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 79), �Michal, pisarz
dzieri. Miednicki" (Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 119), �Michal Wasilewicz, pisarz
kr61." (M. Lit. Pargamin Nr. 228).
=&#9632 1514 �Boguchwal Dmitriewicz" (Akt. Juin. i Zap. Ross. I. 47), 1515
(M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 147), �Bohufal Dmitriewicz pisarz" (Tamie f. 144),
�pisarz hospodarski" (Tamze Ks. 25. d. 160), 1516 �Bohufal pisarz" (Tamie Ks.
1 i 2. f. 186), � Boguchwal Dmitrewicz" (Akt. Zap. Ross. II. 121).
�) Nie jest pisarzem 1523 (M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 471 odw.), 1524 �namiestnik
Krasnosielski" (Tamze f. 142).
�) Pisarz 1525 (Karpow. Pamiatn. diplom. snoszenii 699, 706, 708), 1526
(M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 485�487), 1528 (Tamze Ks. 12. f. 403).
8) Nie pisarz 1529 (M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 416). Nazwany raz jeszcze
pisarzem 1540, ale rok mylnie na dokumencie oznaczony (Tamie Ks. 1 i 2.
f. 252).
2 6 2 DYGXITARZE.
Hornostaj (Hornostejewicz) Iwan, pisarz juz 15171). Jednoczesnie
marszalek i namiestnik Dorsuniszski. Zachowujac pisarstwo, mianowany
1530 podskarbim ziemskim; byl 1513�1542 jednoczesnie:
podskarbim ziemskim, marszalkiem i pisarzem, dzierzawca Slonimskim
i Dorsuniszskim, a nastepnie Mseibowskim i Zelwenskim2).
Pozostajac przy wszystkich tych urzedacb, mianowany 24 Maja 1542
marszalkiem dwornym3) i jeszcze 6 Sierpnia 1551 wojewoda Nowogrodzkim4).
W Kwietniu 1558 byl jednoczeSnie: �ivojeivoda Nowogrodzkim,
marszalkiem dwornym, podskarbim ziemskim i pisarzem,
starosta Slonimskim, dzierzawca KrewsMm�*); umarl wMaju 15586).
Sekretarze i pisarze laeiriscy swieccy.
Sapieha Iwan Semenowicz, pisarz krol6w Kazmierza i Aleksandra,
sekretarz najwyzszy 1506�1517�). Jednoczesnie 1506� 1507 marszalek
i dzierzawca Zyzmorski i BraslawskiH), marszalek i namiestnik
Braslawski 1507�1508 9), takze horodniczy Trocki 150810); mianowany
w Sierpniu 1508 namiestnikiem Witebskim u ), wojewoda
' 1517 �Iwan Hornostaj, pisarz hosp.� (Akt. Zap. Ross. II. 122), 1522
(M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 06), 1526 (Tamze Ks. 12. f. 103), 1525 �pisarz nam.
Dorsuniszski14 (Tamze f. 242), 1526 �ruthenis secretarius14 (Tamze f. 507), 1529
�marszalek i pisarz, nam. Dorsuniszski (Tamze Ks. 29. f. 90�92), 1530 w Marcu
(Tamze Ks. Spr. Sad. 4. f. 311 i 326).
2) 1531 �podskarbi ziemski, marszalek i pisarz, dzierz. Slonimski i Dorsuniszski14
(M. Lit. Ks. Zap. 15. f. 98�99), 1534 (Tamze f. 184), 1536 te same
tytuly �star. Stonimski i Mseibowski, dzierzawca Dorsuniszski i Zelwenski14
(Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 60), 1540 �podsk. ziemski, marsz. i pisarz14
(Tamze f. 69), 1541 (M. Lit, Ks. Zap. 24. f. 188).
3) Patrz wyzej str. 179.
4) Patrz wvzej str. 37.
6) M. Lit Ks. Zap. 41. f. 2 odw.
6) Patrz wyzej str. 37.
7) Jako sekretarz najwyzszy (supremus secretarius) wystepuje 1506 (M.
Lit, Ks. Zap. 8. f. 137�139), 1510 (Tamze f. 407), 1511 (Zbior dawn. dypl.
i akt. I. 23).
8) 1506 (M. Lit, Ks. Zap. 8. f. 8-t, 137�139), 1507 (Tamze f. 173, 192).
9) 1507 (Tamze f. 396-400 i Ks. 25. f. 30, 149), 1508 (Tamze Ks. 7. f.
576 i Ks. 8. f. 195). ♦
10) 1508 w Sierpniu (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 253).
11) Patrz wyzej str. 86. Jako marsz. i sekretarz, nam. Witebski i Braslawski
1509 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 469), 1510 (Tamze f. 407, 341 odw., 352,
353, 356, 357, 369, 385, 404), 1511 (Tamze f. 473 odw.).
DYGNXTAEZE. 2 6 3
w Lipcn 15111), wojewoda Podlaskim w Lutym 15142). Do korica
zycia pozostal sekretarzem; umarl 1517 3).
Raczkowicz Mikolaj Mikolajewicz, pisarz faciriski 1508, sekretarz
1508�15164). Jednoczesnie dzierzawca Szowlenski i marszalek;
zlozyl pisarstwo5).
Naruszewicz Pawel Wojciechowicz, mi at otrzymac 1517 nominacvje
na pisarstwo6). Jako pisarz lacinski wystepuje 1521�1524 jako
sekretarz lub pisarz, dzierzawca Zvzmorski, potem Skerstomonski,
1532^�1539 8); umarl 1540.
Skop Stanislaw Jakubowicz, pisarz lacinski vel sekretarz 1523�1529!l).
JednoczeSnie dzierzawca Skerstomonski i Tendziagilski.
1) Patrz wyzej str. 86. Jako marsz. i sekretarz, wda Witebski 1511 (Zbior
dawn. dypl. i akt. I. 23), 1512 (M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 561), 1513 (Tamze Ks.
9. tl 122).
3) Patrz wyzej str. 42. Jako marsz. i sekretarz, wda Podlaski, dzierz.
Braslawski 1514 (M. Lit. Ks. Zap. 9. d. 136, 155, 277, 337), 1516 (Tamze d.
209), 1517 w Lutym (Tamze Ks Spr. Sad. 2. f. 231).
3) Patrz wyzej str. 42.
4) 1508 Mikolaj Raczkowicz pisarz lacinski, namiest. Szowlenski (M. Lit.
Ks. Zap. 8. f. 166 odw.), Mikolaj Michnowicz (?) Raczkowicz sekretarz, dzierz.
Szowelski (Tamze f. 213 odw.), 1516 Mikolaj Mikolajewicz Raczkowicz marszalek
i sekretarz, dzierz. Szowlenski (Tamze Ks. Spr. Sad. 2. f. 198, 344).
5) 1527 Mikolaj Raczkowicz jest tylko marszalkiem i dzierz. Szowlenskim
(M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 79).
6) Niesiecki VI. 524.
' Pawel Naruszewicz pisarz lacinski 1521 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 209|,
1522 (Tamze Ks. 11. f. 67), 1523 (Tamze Ks. 1 i 2. f. 204). 1524 (Tamze Ks.
12. f. 180 i Ks. Spr. Sad. 2. f. 352 i Ks. 4. f. 60), tylko pisarz (Tamze Ks. Zap.
14. f. 133 odw.).
8) 1532 Pawel Wojciechowicz Naruszewicz sekretarz, dzierz. Zyzmorski
(M. Lit, Ks. Zap. 15. f. 138. Karpow. Pamiatn. dipl. snoszenii 848, 859), Pawel
Naruszewicz pisarz (Pam. dipl. snoszen. 846), 1533 (M. Lit, Ks. Zap. 1 i 2. f. 200),
1539 sekretarz, dzierz. Skerstomonski (Tamze Ks. 20. f. 225. d. 169).
9) 1523 Stanislaw Skop, pisarz lacinski, mianowany dzierzawca. Skerstomoriskim
(M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 101), 1524 (Tamze Ks. 18. f. 2). �� same
tvtulv �Jakubowicz� (Tamze Ks. 12. f. 474) 1525 (Tamze f. 234), 1526 te same
tytuly �secretarius latinis� (Tamze f. 507), 1527 Stanislaw Jakubowicz Skop
pisarz, dzierzawca Skerstomonski (Tamze Ks. 1 i 2. f. 67 i Ks. 7. f. 491 i 539),
1528 (Tamze Ks. 14. d. 563), 1529 te same tytuly: , dzierz. Skerstomonski
i Tendziagilski" podpisany przed miecznikiem, chorazym, stolnikiem itd. (Vol.
leg. I. 495).
2 6 4 DYGSTITAKZE.
Androszewicz Mikolaj Sienkowicz, pisarz lacinski 1527 1). Ten czy
inny Mikolaj Androszewicz, pisarz dworow powiatu Wilenskiego,
dzierzawca Ozski i Pcrelomski 1540�15412); zostal koniuszym3).
Pisarstwo (dwordw pow. Wilens.?) zachowal do smierci; umarl 1547 4).
Waclaw Mikolajewicz (z Mejszagoly) 6), pisarz lacinski vel sekretarz
1535 � 1542 6); nastepnie pisarz (wielki) przy Zygmuncie
Auguscie.
Sekretarze i pisarze laciriscy duchowni.
1 Kotry Adam Jakubowicz, ksiadz, poprzednio sekretarz vel pisarz
krola Aleksandra, zatrzymal swoj urzad i przy Zygmuncie 1507�15107).
Jednoczesnie kanonik W�ilenski i Sandomierski.
Zukowski (z Zukowa) Mikolaj, ksiadz, sfekretarz 1506 8). Jednocze&
nie proboszcz Szredenski i kanonik Wilenski; pozniej byl proboszczem
Warszawskim i kanclerzem ksiestwa Mazowieckiego 9),
a w 1524 r. rezygnowal z kanonii Wileiiskiei na rzecz ksiedza
TarZyio).
Filipowicz Jan, ksiadz, sekretarz vel pisarz lacinski 1508�1510 n ).
*) M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 79.
�) Tamze Ks. Spr. Sad. 9. f. 161 i Ks. Zap. 28. f. 51, 52, 72 i 74.
3) Patrz wyzej str. 222.
4) Juz nie zyl w Czerweu 1548. � pisarstwo po nim staral sie Radziwili
dla Aleksandra Wladyki, ktoremu jednak kr61 nominacyi nie dal (Niemcewicz.
Zbi6r pamietnik6w � dawnej Polszcze L 303).
5) Prawdopodobnie ten sam �Waclaw Mikolajewicz Janowicz11 byl jeszcze
1528 tylko bojarynem liospodarskim (M. Lit, Ks. Zap. 12. f. 398).
�) 1535 �Waclaw Mikolajewicz z Mejszagojly sekretarz14 (Dogiel. Codes
dipl. V. 188), 1536 Waclaw Mikolajewicz pisarz lacinski (M. Lit. Ks. Zap. 15.
f. 153�154)j 1537 Waclaw Mikolajewicz pisarz kr. (Tamze Ks. 22. f. 31), 1541
Waclaw Mikolajewicz sekretarz (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 70), 1542 (Wostokow.
Opis Sumiancows. Muzeja 113).
7) 1507 �magister A---- Vilnens. ac. Sendomir. eccl. canonicus, notarius14
(Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno II. 106. M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 168), 1510
�venerabilis Adam Jakubowicz de Kotry Vilnens. ac. Sendomir. ecclesiae canonicus,
secretarius14 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 387).
s) Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I. 21, 92. Acta Tomiciana I. Appendix
f. 23.
9) Kozlowski. Dzieje Mazowsza. Warszawa 1858. f. 370.
10) Przyatgowski. Zywoty biskup6w Wilenskich I. 103.
11) 1508 �Joannes Philippi dectretorum doctor, canonicus Vilnens. ��. M.
D. L. secretarius44 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 208�209), 1510 �Jan Filipowicz
ksiadz, pisarz lacinski, kanonik i kustosz Wilenski-1 (Tamze f. 507).
DYGNITAJRZE. 2 6 5
Jednoczesnie kanonik i kustosz Wilenski; zostal biskupem Kijowskim
J).
Mi^dzyleski Wawrzyniec, proboszcz i kanonik Wilenski, potem
biskup Kamieniecki, sekretarz vel pisarz 1511�15242).
Lewicki Jan, kantor Plocki, pisarz lacinski 15243).
Tarto Stanisfaw, ksiadz, sekretarz 15244). W tymze roku zostal
kanonikiem Wilenskim; potem biskup Przemyslski5).
Wiezgajlo Mikolaj, ksiadz, dziekan Wilenski i sekretarz krdlewski
1524 6). Ju2 1525 jest biskupem Kijowskim 7); potem biskup
Zmudzki 8).
Kunicki Jan, ksiqdz, paroch Niemenczyriski, pisarz krdlewski
1525 9).
Domaniewski (z Domanowa) J an , ksiadz, proboszcz i plebau Wilenski,
sekretarz J. �. M. 1540�1544 10); pozostal w urzedzie przy
Zygmuncie Augnscie.
Ksarze i sekretarze nizszego stopnia.
Ju szk o , pisarz kr61ewski 150811).
Hrycko Aleksiewicz, diak 150912).
Jeremiasz, pisarz jawny 150913).
Fedko Iwanowicz, diak 1509, 151814).
*) Przyalgowski. Zywoty biskupow Wilenskich I. 103.
2) 1511 �venerabilis Lanrentii Miedzilewski proboszcz i kanonik Wilenski,
sekretarz� (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 23), 1520 Lawryn Miedzyleski starszy
i kanonik Wilenski, pisarz i posel w. ks. lit. (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 96),
1524 �wielebny Wawrzyniec biskup Kamieniecki, proboszcz Wilenski, konsylijarz
i sekretarz� (Tamze Ks. 12. d. 723, 739 i 768).
3) Akt. Juzn. i Zap. Boss. I. 66.
4) M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 473.
5) Przyalgowski. Zywoty I. 103.
6) M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 472.
7) Tamze f. 488.
s) Przyalgowski. Zywoty I. 103.
9) M. Lit, Ks. Zap. 12. f. 510�513.
10) 1540 (Dogiel. Codex dipl. V. 191), 1541 (Tamze f. 92), 1543 (M. Lit.
Pargamin Nr. 228).
n) Karpow. Pamiat. diplomat, snoszenii 484.
ia) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 318 odw.
13) Tamze Ks. Spr. Sad. 2. f . 44 odw.
14) Fedko Iwanowicz diak 1509 (M. Lit. Ks. Zap. S. f. 326), Fedko diak
1518 (Tamze Ks. 106. f. 419).
2 6 6 DYGNITARZE.
Manowski Fedorowiez, diak 15091). Prawdopodobnie ten sam �Manowski
diak, suda J. �. M.� 15263).
Hornosta jewicz Onikiej, �pisal� przywilej 15173); zreszta nigdzie
nie wystepuje z tytulem pisarza4).
Zakrzewski, sekretarz kr61ewski 15235).
Tur Marcin, pisarz kr61ewski 15256). Pisarz wojewody Wilenskiego
i wojski Brzeski 1537"), sekretarz J. �. M. 1543 s).
Mackowicz Andrzej, diak vel pisarz 1525�15299).
Mikolaj, pisarz jawny 154310).
Pisarze Zygmunta Augusta 1544�1566 ll).
Hornostaj Iwan, podskarbi ziemski i marszalek dworny, a od
x) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 312.
2) Akt sprzedazy ziem przez Swiatosze Kopciowi z d. 25 Wrzesnia 1526
(Archiwum Dom bro wickie).
s) Akt. Juzn. i Zap. Eoss. I. 56.
4) 1522 tylko dworzanin kr61. (M. Lit. Ks. Zap. 11.'f. 79�81), nie pisarz
1529 (Tamze Ks. 12. f. 419), 1535 (Tamze Ks. 22. f. 94) itd.
5) M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 90.
6) Tamze Ks. 12. f. 513.
7) Tamze Ks. 22. f. 31.
s) M. Lit. Pargamin Nr. 228.
9) 1525 ,,notarius� (Acta Tomiciaua VII. 50), 1527 pisarz (M. Lit. Ks.
Zap. 7. f. 491 i 539), 1529 rdiak� (Karpow. Pamiat. diplom. snoszenii 787,
814, 817).
10) M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 224.
� ) Jednoczesnie mial Zvgmunt August mn6stwo �sekretarzy* i �diakow� ;
ci jednak nie bvli urzednikami wielkiego ksiestwa, a prvwatnymi, kancelaryi
krolcwskiej. Z nicb: Hleb Jasm'anowicz, diak 1549 (Obolenski i Danilowiez I.
52, 55); � bukasz Haraburda, diak 1550 (Tamie 148); � Marcin Wolodkowicz,
diak 1559 (Tamze 178); � Michal Bohdanowicz H a rab u rd a , �goniec11
1559 (Tamze 168), �diak" 1560�1563 (Tamze 190, 247, 249), zostal pisarzem; �
Basilius Jankowicz Drewinski, z �diaka� mian. sekretarzem 1 Czerwca 1564
(M. Lit. Ks. Zap. 41. f. 265), p6zniej pisarz; � Andrzej 'Wasilewiez, diak 1571
(Obolenski i Danilowiez I. 301); � Wojciech P rz e to c k i, sekretarz i pisarz (?)
1551 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 21 i 214); � Mikolaj Mikolajewicz � � � , dziekan
Wilenski i sekretarz J. �. M. 1554 (Tamie Ks. Spr. Sad. 41. f. 252), zostal
biskupem Kijowskim 15 5 5 ;�Wojciech Mikolajewicz N a rb u t, kanonik Wilenski
(jeszcze tylko 1557. Hildebrand. Rukop. otd. 94), dziekan Lucki i sekretarz J.
�. M. 1559 (M. Lit. Ks. Zap. 40. f. 365); � Adam Pilichowski, ksiadz, �sekretarz
krolewski, scholastyk Warszawski� 1560 (Tamie Ks. 42. f. 67), �sekretarz
i referendarz krol. ziemi Podlaskiej, proboszcz Grodzienski" 1565 (Tamze
Ks. 46. f. 38); � Sienko Terechowicz, pisarz J. �. M. przed 1569 (Tamze Ks.
DYGmTAKZE. 2 6 7
1551 i wojewoda Nowogrodzki. Jednoczesnie pisarz; umarl w Kwietniu
1558 i).
Z Domanowa Jan, ksiadz, proboszcz Wilenski i sekretarz hospodarski
15452); pozniej biskup Zmudzki3).
Protasewicz-Suszkowski Waleryjan, ksiadz, poprzednio pisarz krolowej
Bony4), pisarz i sekretarz 1545�15495). Jednoczesnie dziekan
Wilenski; zostal biskupem Luckim 1549 6). Pdzniej biskup Wileriski.
Patejewicz (Pociej) Lew (Lew Patejewicz Tyszkowicz), pisarz 1546 do
1550 7); umarl 1550 s).
Maciej, pisarz 1549 9).
Komorowski Stanislaw, sekretarz i pisarz 1550�1553 l0). Jednoczesnie
dzierzawca Zyzmorski; umarl 1553 n ).
1 i 2. f. 73); � Andrzej Mackowicz, sekretarz J. �. M. 1571 (Zbior dawn,
dypl. i akt, II. 143) itd.
J) Patrz wyzej str. 262.
2) Obolenski i Danilowicz. Kniga posolskaja I. 9. Por6wnaj wyzej str. 265.
3) Przyalgowski. Zywoty biskup6w Wileiiskich I. 123�124.
4) Patrz wyzej str. 251.
5) 1545 �Yalerianus notarius M. D. L. S. Mtis sue regiae secretarius�
(Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 82), �Waleryjan pisarz � (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2.
f. 107), �Waleryjan, dziekan Wilenski, pisarz� (Antonowicz. Hramoty 18), 1546
�Waleryjan pisarz � (Metr. Wolynska Ks. 6. f. 263), 1547 (M. lit. Ks. Zap.
120. f. 363), �Yalerianus decanus Vilnens. notarius � (Zbi6r dawn. dypl. i akt.
L 86, 93), 154S �Waleryjan, dziekan Wilenski, pisarz� (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2.
f. 31), �X. Waleryjan Szuszkowski, dziekan Wilenski, sekretarz" (Tamze Ks.
32. f. 2), 1549 � Waleryjan, dziekan Wilenski, pisarz� (Akt. Juzn. i Zap. Eoss.
I. 127). 6) Juz 1549 mial bye pisarzem, nominatem biskupem Luckim i dziekanem.
Wileriskim (Bartoszewicz. Tablice historyczne. Biblioteka Warszawska 1865,
IV. 319).
7) 1546 �Lew Patejewicz Tyszkiewicz, diak J. �. M.� (M. Lit. Ks. Spr.
Sad. 18. f. 22), 1550 �Lew Patej Tyszkiewicz pisarz� (Tamze Ks. Zap. 1 i 2. f. 46).
s) Stawsld. Monumenta Obrazu Kodenskiego II. 219; nazywa go podskarbim
wielkim lit,
9) Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 94.
10) 1550 �sekretarz, dzierzawca Zyzmorski� (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 30,
47), 1551 ..sekretarz i pisarz, dzierzawca Zyzmorski, Hluski i Bychowski� (Tamze
Ks. Spr. Sad. 24. f. 79. Obolenski i Danilowicz. Kniga posolskaja I. 59), 1552
�pisarz� (Dokum. oryg. z d. 16 Grudnia 1552).
n) 1555 w Styczniu wdowra po nim jest ju i zona Zenowicza (M. Lit. Ks.
268 DYGOTTABZE.
Hornostaj Hermogen Iwanowicz, pisarz 1551� 1552x); umarl na
poczatku 1553 2).
Wolowicz Ostafi Bohdanowicz, mianowany pisarzem 1551 3). Jednoczesnie
dzierzawca Miednicki i Mohilowski. Pozostajac pisarzem,
mianowany w Czerweu lub Lipcu 1561 marszalkiem nadwornym
i podskarbim ziemskim4); zostal podkanclerzym 11 Marca
1566 �).
Siemaszko Piotr Michalowicz, pisarz kr. i starosta Krzemieniecki
1552�15546); zlozyl pisarstwo7).
Waclaw Mikolajewicz, niegdy sekretarz i pisarz lacinski Zygmunta
I , pisarz, sekretarz, dzierzawca Skerstomonski i Rosienski
1556 *).
Hajko Jan Mikolajewicz, koniuszy Grodzienski, mianowany pisarzem
1554 9). Jednoczesnie koniuszy Grodzienski, dzierzawca Osz-
Zap. 43. f. 5). W Zbiorze dawn. dypl. i akt. I. 108 wystepuje niby 1560, ale
rok mylnie oznaczony.
J) 1551 �Hermogen Iwanowicz Hornostaj pisarz" (Obolenski i Danilowicz.
Posolskaja kniga I. 59. Zbi6r dawn. dypl. i akt. Minsk. 1848. f. 13),
�Hermogen pisarz11 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. Wilno I. 96), 1552 Pazdz. 13
(Tamze II. 169).
2) Juz nie zyl w Kwietniu 1553 (M. Lit. Ks. Zap. 34. f. 78 odw.).
3) Jest nim 1552 w Lutym (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 29. f. 74); w Grudniu
1552 �pisarz, dzierz. Miednicki" (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 101), 1553 �pisarz"
(Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 138), 1554 �marszalek i pisarz, dzierz. Miednicki
i Mohilowski" (Arch. Sborn. dokum. Wilno VI. Nr. 16), 1555 (M. Lit. Ks. Zap.
43. f. 7 odw. 15), 1556 (Tamze f. 26), 1558 (Tamze Ks. 38. f. 171. d. 106),
1561 Maja 20 (Tamze Ks. Spr. Sad. 41. f. 191).
4) Z tymi tytulami juz 6 Sierpnia 1561 (Hildebrand. Rukopisnoe otd.
Wilens. Publ. Bibl. 75). Jeszcze w Styczniu 1566 jest podskarbim, marszalkiem
nadwornym, pisarzem, star. Brzeskim i Mohilowskim (Zbi6r dawn. dypl. i akt.
Wilno I. 119).
5) M. Lit. Ks. Zap. 92. d. 105.
�) Obolenski i Danilowiez. Kniga posolskaja I. 91. Niesiecki VIII. 334.
7) Juz tylko starosta Krzemienieckim w 1559 r. (Obolenski i Danilowicz
I. 165).
8) Akt. Zap. Ross. III. 69. Obolenski i Danilowiez I. 117.
3) Jeszcze w Grudniu 1553 tylko �koniuszy Grodzienski" (M. Lit. Ks.
Spr. Sad. 30. f. 37, 59), a juz w Grudniu 1554 �pisarzem" (Obolenski i Dani-
Jowicz I. 108).
DYGNITARZE. 2 6 9
miadski itd., pozniej i marszalek1); zostal kasztelanem Brzeskim
11 Marca 1566 2).
Szymkowicz Jan, marszalek, dzierzawca Konewski i Dubicki3),
mianowany pisarzem 1554, jednoczesnie marszalek i dzierzawca Tykocinski4);
umarl na poczatku 1569 r. 5).
Naruszewicz Mikolaj Pawlowicz, sekretarz hospodarski, dzierzawca
Miadzelski i Markowski G), pozostajac sekretarzem, mianowany pisarzem
1561 "); zostal podskarbim ziemskim 11 Marca 1566 s) i jako
taki pozostal pisarzem9).
' 1555 Stycznia 4 �pisarz liosp., koniuszy Grodzienski, dzierzawca Oszmiaiiski�
(M. Lit. Ks. Zap. 43. f. 1), 1556 (Tamze f. 45), 155S �takze klucznik
Wilenski, star. Ucianskiu (Tamze f. 53), 1559 takze �star. Krasnosielski� (Metr.
Wolynska Ks. 6. f. 229), 1562 �marszalek i pisarz� (M. Lit. Ks. Zap. 39. d. 140),
1563 �pisarz, koniuszy Grodzienski, dzierzawca Oszmianski, Wilkijski i Krasnosielski�
(Tamze Ks. 38. f. 420), 1564 �sekretarz" (!) (Zbior dawn. dypl. i akt.
Minsk I. 21), 1566 w Styczniu �marszalek i pisarz, star. Oszmianski i Krasnosielski�
(Zbi6r dawn. dypl. i akt. Wilno I. 119).
2) M. Lit. Ks. Zap. 50. f. 3.
3) 1551 w Grudniu (Obolenski i Danilowiez. Kniga posolskaja I. 59).
4) Z tymi tytulami wystepuje w Grudniu 1554 (Tamze 108), 1555 w Sierpniu
�marszalek i pisarz� (Zbior dawn. dypl. i akt, II. 169), 1556 �marsz. i pisarz,
star. Tykocinski� (M. Lit. Ks. Zap. 43. f. 35), 1559 (Metr. Wolynska 6. f. 229),
1564 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. 1. 110), 1566 (Tamze 119), 1568 Czerwca 15
takze star. Wilkomierski (Tamie 113). Juz jako pisarz wystepuje wprawdzie
1543 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 234), ale rok tu mylnie oznaczonv.
5) 1569 w Maju wystepuje wdowa po Janie Szymkowiczu, marsz. i pisarzu,
star. Tykocinskim (M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 292).
e) Jako sekretarz wystepuje 1558 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 33. f. 906, Ks.
37. f. 161 i Ks. 38. f. 273), 1560 (Tamze Ks. Zap. 42. f. 46), 1561 Sierpnia 26
(Tamze Ks. 83. f. 89).
�) Jest nim juz w Kwietniu 1562 (M. Lit. Ks. Zap. 41. f. 248. d. 194),
1563 �pisarz, dzierz. Markowski i Miadzielski� (Tamze Ks. 38. f. 420), 1564
�sekretarz i pisarz� (Hildebrand. Kukopisn. otd. 76. Lachowicz. Listy 223),
1565 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. I. 15), 1566 w Styczniu �star. Markowski
i pLsarz� (Zbior dawn. dypl. i akt. I. 119).
8) M. Lit. Ks. Zap. 50. f. 2.
9) 1567 podskarbi ziemski, pisarz, sekretarz, dzierz. Markowski (M. Lit.
Ks. Spr. Sad. 52. f. 61), 1574 w Listopadzie podskarbi ziemski, pisarz, dzierz.
Markowski, Miadzelski, Uszpolski i Pienianski (Akt. Zap. Boss. III. 185). Jednoczesnie
wystepuja pisarze: Wolowicz, Szymkowicz, Hajko i Naruszewicz 1563
(Tamze Nr. 32) i w Styczniu 1566 (Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 119). Juz w Grudniu
1566 jednoczesnie pisarzami: Wojna, Haraburda, Szymkowicz, Drewiuski
i Sawicki (Dogiel. Codex dipl. V. 277�278).

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:01:12 +0300

MINISTROWIE. 183
Sanguszko ksiaie Janusz Aleksander, ordynat Ostrogski, miecznik,
mian. marszalkiem nadwornym 26 Sierpnia 1750 �po Ignacym Oginskim11
J). Rezygnowal na rzecz brata J6zefa 21 Czerwca 17602);
umarl 13 Wrzesnia 1775 3).
Sanguszko ksiaie Jozef Paulin, star. Krzemieniecki, mian. marszalkiem
nadwornym 21 Czerwca 1760 �po rezygnacyi Janusza Sanguszki*
*); postapil na marszalka wielkiego 7 Marca 17683).
Gurowski Wladyslaw, pisarz koronnv, mian. marszalkiem nadworuym
7 Marca 1768 �po Jozefie Sanguszceu uj; postapil na marszalka
wielkiego 23 Maja 1781 7).
Mniszech Michal Jerzy, sekretarz wielki lit., mian. marszalkiem
nadwornym 23 Maja 1781 �po Gurowskim� s); zostal marszalkiem
wielkim koronnym 23 Sierpnia 1783 9).
Potocki Ignacy, pisarz, mian. marszalkiem nadwornym 20 Listopada
1783 �po Micliale Mniszchv, ktory zostal marszalkiem wielkim
koronnym1110); postapil na marszalka wielkiego 16 Kwietnia 179111).
Soltan Stanisiaw, podkomorzy, mian. marszalkiem nadwornym
19 Maja 1791 �po Potockim11 12). Rezygnowal 179313); zyl jeszcze
w 1814 r . 14).
Gielgud Michal, pisarz polny, ogloszony marszalkiem nadwornym
15 Czerwca 1793 15), otrzymal nominacyje 20 Lipca 1793 l6). Przezyl
upadek Rzeczypospolitej; zyl jeszcze w 1813 r . l7).
4j M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 600.
2) Tamze Ks. 182. f. 112.
3) Gazeta Warszawska 1775. Nr. 80.
4) M. l i t . Ks. Zap. 181. f. 753.
5) Patrz wyzej str. 171.
.&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 88.
7) Patrz wyzej str. 172.
8) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 132.
9) Metr. Koronna Sig. 35. f. 130 (Bleszynskil.
10) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 616.
u) Patrz wyzej str. 172.
12) M. Lit, Ks. Spr. Publ. 34. f. 866.
n) Korespondent Krajowy i Zagraniezny 1793. Nr. 50.
14J Gazeta Korespondenta 1814. Nr. 49, dodatek.
,5) Gazeta Warszawska 1793. Nr. 50.
16) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 36. f. 14.
17) Gazeta Korespondenta 1813. Nr. 90, dodatek. � Mylnie z tytulem marszalk6w
nadwomych wystepuja: Andrzej Gasztold (StryjkowTski �. 212); � Stanisiaw
Janowicz Gasztold 1494 (Niesiecki I. 363�64);� Stanisiaw Zabrzeziiski 1501
1 8 4 MTNXSTEO WIE.
Podskarbiowie wielcy.
Podskarbi wielki *), przed unija �ziemskim4' zwany, powiuien
byl �skarbca piluowac, dochody publiczne pobierac, koszta wykladae;
a .tak te jak owe w rachunki wciagac, tudziez czuwac nad
biciem monety� -). Od 1520 r. podskarbiowie wielcy byli stale jednoczeSnie
i pisarzami..
Aleksander Jurjewicz, podskarbi ziemski 1454 s). Ten sam czy
innv �Aleksander skarbnv* w 1443 r . 4).
Stretowicz Iwan Aleksandrowicz, podskarbi kr61a 14865).
Andrzej Aleksandrowicz, podskarbi krdla 1486 6). Jako podskarbi
ziemski wystepuje 1492 7)�1495 s); umarl okolo 1497 ''.
Chrebtowicz Fedko Bohdanowicz, wprzod podskarbi dwomy, jako
podskarbi ziemski wystepuje 150110)�1508 u ). Jednoczesnie kolejuo
namiestnik Bielicki l2), Berestejski 1S) i Ostryiiski >*). Za udzial
w spisku Glinskiego uwicziony w Lutym 1509 l5) i pozbawiony
urz�d6w; odzyskal wolnoSc 10 Maja 1511 16). Zyl jeszcze 1522 r.17).
(Niesiecki X. 13); � Wojciech Marcinowicz Gasztold (Tamze IV. 80); � J a n
Mikolajewicz Hadziwi}} 1501�1519 (Icones Radivil. Tab. 57); � Krzysztof Ilinicz
(Niesiecki IV. 401. Zamiast Jerzy Ilinicz); � Ko n stanty Ostrogski (Tamze I.
364); � Wojciech Ju n d z it 1542 (Tamze); � Stanislaw Radziwill 1586�1599
(Tamze 363�64); � Mikolaj Sapieha 1635 (Tamze VIII. 272) itd. Marszatkow
nadwomych plataja takze z marszalkami kr61ewskimi.
*) Thesaurarius � Schatzmeister � tresorier.
2) Volumina legum I. f. 297.
3) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 4. f. 197. Kronika Bychowca 60.
4) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 51.
5) 1486 Sierpnia 10. Akt. Juin. i Zap. Ross. I. Nr. 229. Ob. takze M.
Lit. Ks. Spr. Sad. 2. f. 188 i 268.
6) 1486 Sierpnia 6. Arch. Sbom. dokum. Wilno VI. f. 2.
7) Archiwum RadziwilI6w. KarczewskL Replika w sprawie Radziwill6w str. 3.
8) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 329. Opr6cz tego wsp. Tamze f. 328 i Zbi6r
dawn. dypl. i akt. Wilno II. 140.
9) Juz nie zyl w Czerwcu 1498 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 222 i 223). Ob.
takze Arch. Sbom. dokum. V. f. 1.
10) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 365.
n) Tamze Ks. 8. f. 97 odw. i Akt. Juzn. i Zap. Ross. II. Nr. 91.
12) 1502. M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 408.
13) 1507. Tamze Ks. 8. f. 201 odw.
14) Tamze f. 97 odw.
,5) Acta Tomiciana I, str. 31, 135 i 136. Wspomniany wprawdzie jeszcze
w dokumencie z d. 13 Pazdz. 1509, data ta jednak mylnie oznaczona (z Metr.
Lit. Ks. Spr. Sad. 87. f. 129 druk. Akt, Juzn. i Zap. Ross. I. Nr. 53).
16) Acta Tomiciana I. 135 i 136.
17) M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 107.
MINISTEOAVIE. 185
Bohowitynowicz Bohusz, pisarz hospodarski, namiestnik Zyimorski,
jako podskarbi ziemski wystepuje przez Pazdziernik i Listopad
1509 �); powrdcil do pisarstwa 2).
Ezofowicz Abraham, starosta miasta Smolenskiego i wdjt Minski3),
mian. podskarbim ziemskim na poczatku 1510 r . 4). Jednoczesnie
starosta Kowienski5). SpisywaJ testament 28 Wrzesnia 1519 6) i zaraz
potem mnarl w koncu 1519 r.
Bohowitynowicz Bohusz, marszalek i pisarz, dzierzawca Kamieniec
k i7), pozostajqc pisarzem8), mian. powtornie podskarbim w Maju
15209). Spisywal testament 12 Listopada 1529 10); umarl 1530 n).
Hornostaj Iwan, marszalek i pisarz hospodarski, dzierzawca Dorsuniszski
12j, pozostajac pisarzem, mian. podskarbim ziemskim 153013).
JednoczeSnie marszalek dworny 1542, wojewoda Nowogrodzki 1551
i pisarz14); umarl w Maju 1558 l5).
Vacat 1558�1561.
Wolowicz Ostafi Bohdanowicz, marszalek i pisarz, starosta Miednicki
i Mohilowski16), pozostajac pisarzem l7), mian. podskarbim ziemskim
i jednoczesnie marszalkiem dwornym w Czerwcu lub Lipcu
1561 18); zostal podkanclerzym 11 Marca 1566 l9).
&#9632 M. Lit. Ks. Zap. 8. f. I ll, 307, 312 odw., 316, 317 odw.
*) W Maju 1510 jest znowu tylko pisarzem (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 344 odw.).
�) Jeszcze w Czerwcu 1509 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 110).
*) Jest nim w Lipcu 1510 (Tamze f. 112; takze f. 113 odw. i Ks. Zap.
1 i 2. f. 96).
5) 1515. M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 194. dok. 160.
6) Tamze Ks. 15. f. 109.
�) Jeszcze 10 Maja 1520 (M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 42).
8) 1529. M. Lit. Ks. Zap. 29. f. 90�92 i Ks. Spr. Sad. 4. f. 281.
9) Jest* nim 24 Maja 1520 (M. Lit. Ks. Zap. 25. dok. 228).
,0) M. Lit. Ks. Zap. 29. f. 90�92.
�) Zdaje sie, ze zyl jeszcze w Marcu 1530 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 4. f. 311).
12) Jeszcze w Marcu 1530 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 4. f. 311 i 326).
13) Jest nim 1531 (M. Lit. Ks. Zap. 15. f. 98�99).
u) Jeszcze w Kwietniu 1558 wystepuje jako �wda Nowogr., marsz. dwor.,
podsk. ziems. i pisarz� (M. Lit. Ks. Zap. 41. f. 2 odw.).
15) Patrz wyzej str. 37.
IB) Jeszcze 20 Maja 1561 (M. Lit. Ks. Spr. S$d. 41. f. 191).
17) 1566. Zbi<Sr dawn. dypl. i akt. Wilno I. 119.
,8) Jest nim 6 Sierpnia 1561 (Hildebrand. Rukop. otd. Wilens. publ.
bibl., str. 75).
la) M. Lit. Ks. Zap. 92. dok. 105.
1 8 6 MINISTROWIE.
Naruszewicz Mikolaj Pawlowicz, najprzod sekretarz, pozniej pisarz,
star. Markowski i Miadzielski, pozostajac pisarzem, mian. podskarbim
ziemskim 11 Marca 1566*); umarl 15752).
Wojna tawryn (Wawrzyniec) Matwiejewicz, podskarbi nadworny
i pisarz, z pozostawieniem przy pisarstwie, mian. podskarbim ziemskim
30 Lipca 1576 �po Smierci Mikolaja Naruszewiczau 3); umarl
1580 4).
Hlebowicz Jan Janowicz, kasztelan Minski5), mian. jednoczesnie
podskarbim ziemskim i pisarzem w koncu 1580 albo na poczatku
1581 r. 6); z kasztelana Minskiego zostal 30 Lutego 1585 r. kasztelanem
Troekim, �pozostajqc 'podskarbim ziemskim i pisarzem� ").
Dwa te urzedy zlozyl dopiero, zostawszy 1 Czerwca 1586 wojewoda
Trockim5). Administratorem skarbu (widac od Marca 1585 do Maja
1586) byl Lew Sapieha, podkanclerzy'1).
Tyszkiewicz Skumin Teodor, podskarbi nadworny, mian. podskarbim
ziemskim i pisarzem 1 Czerwca 1586 npo Iwanie Hlebowiczu,
ktorii zostal wojewoda Trockim* 1U); zostal wojewoda Nowogrodzkim
13 Marca 1590� ).
Chalecki Dymitr Jozefowicz, podskarbi nadworny, mian. podskarbim
wielkim i pisarzem 4 Kwietnia 1590 �po Teodorze Skuminie� 1*);
umarl 1598 13).
Zawisza Andrzej Janowicz, wojewoda Minski, mian. podskarbim
' M. Lit. Ks. Zap. 50. f. 2.
2) Z nominacyi nastepcy. Jeszcze w Listopadzie 1574 wystepuje jako
�podsk. ziems. i pisarz� (Akt. Zap. Koss. I l l , str. 185).
3) M. Lit. Ks. Zap. 58. f. 18.
4) Jeszcze w Styczniu 1580 jest �podsk. ziems. i pisarzem" (Akt. Wilens.
Arch. Komiss. I ll, str. 296),
5) Jeszcze tylko w Sierpuiu 1580 (M. Lit. Ks. Zap. 66. f. 83).
6) W Maju 1581 jest rkaszt. Minskim, podsk. ziemsk. i pisarzem" (M.
Lit. Ks. Spr. Sad. 60. f. 138).
7) M. Lit. Ks. Zap. 73. f. 24 i Ks. 74. f. 22.
s) Z nominacyi nastepcy'.
9) Zagorski. Monety dawnej Polski I. 17, 21 i 22.
■�) M. Lit, Ks. Zap. 71. f. 103.
11) Tamze Ks. 76. dok. 146. Jeszcze w 1589 r. wystepuje jako �podsk.
ziems. i pisarz" (Akt Wilens. Arch. Komiss. II. 14 itd.).
12) M. Lit, Ks. Zap. 76. dok. 173.
13) Z nominacyi nastepcy'. Jako �podsk. ziems. i pisarz" wystepuje jeszcze
1597 r. (Akt Wilens. Arch. Komiss. II, str. 155).
MTXTSTROWIE. 1 8 7
ziemskim i pisarzem 26 Kwietnia 1598 �po smierci Dymitra Chaleckiego11
J); umarl w Lutym 1604 2).
Wolowicz Hieronim (Jarosz), podskarbi nadwomy, pisarz, ciwun
Pojurski, mian. podskarbim wielkim, z pozostawieniem przy pisarstwie,
28 Lutego 1605 �po smierci Andrzeja Zaiviszy1 3); zostal podkanclerzym
1618 4).
Naruszewicz Krzysztof, podskarbi nadworny i lowczy, mian. podskarbim
wielkim i pisarzem, z pozostawieniem przy lowczowstwie,
4 Kwietnia 1618 �po Hieronimie Wolounczu, ktory postqpit na
podkanclerzegoa 5). Rezygnowal z lowiectwa 1624; umarl 1630 6).
�� Stefan, podskarbi nadwomy i pisarz, mian. podskarbim
ziemskim, pozostajac pisarzem, 24 Grudnia 1630 �po smierci K r z y sztof
a Naruszewicza* 7); zostal podkanclerzym 6 Listopada 1635 8).
Tryzna Mikolaj, kuchmistrz, mian. podskarbim wielkim i pisarzem
13 Listopada 1635 �po Stefanie Pacu� 9); umarl 10 Pazdziernika
164010).
Kiszka Mikolaj, kasztelan Trocki, mian. podskarbim wielkim
i pisarzem w Pazdzierniku 1640 vpo smierci Mikolaja Tryznyu 11);
umarl 31 Marca 1644 I2).
Tryzna Gedeon Michal, podczaszy, mian. podskarbim wielkim
> M. Lit. Ks. Zap. 83. dok. 337.
?) Testament jego pisany 22 Lutego 1604, a jawiony juz po jego smierci
28 Lutego 1604 (Bartoszewicz. Pam. Zawiszy XLIII).
3) M. Lit, Ks. Zap. 86. dok. 637.
4) Z nominacyi nastepey. Jeszcze w 1615 r. wystepuje jako �podsk. ziems.
i pisarz� (Akt Wilens. Arch. Komiss. I. 14).
s) M. Lit. Ks. Zap. 95. f. 34 i 36. dokum. 45. W tymZc roku wystepuje
jako �podsk. ziems. i pisarz� (Vol. leg. III. f. 327).
e) Pogrzeb jego odbyl sie 1 Pazdziernika 1630 (Kolecld. Kazanie na jego
pogrzebie. Lublin 1632).
' M. Lit, Ks. Zap. 99. f. 633.
8) Tamze Ks. 111. f. 455. Jeszcze 1634 r. wystepuje jako �podsk. ziems.
i pisarz� (Arch. Sborn. dokum. Wilno I. 101, IX. 147).
9) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 476. W tym samym roku wystepuje juz jako
�podsk. ziems. i pisarz� (Vol. leg. III. f. 906).
10) Radziwill II. 25.
") Tamze.
12) Tamze II. 134.
188 MINISTROWIE.
j pisarzem 5 Kwietnia 1644 vpo smierci Mikolaja Kiszki� ' umarl
11 Wrzesnia 1652 2).
Gosiewski Wincenty Korwin, stolnik i general artyleryi, mian. podskarbim
wielkim i pisarzem 14 Wrzesnia 1652 vpo smierci Gedeona
Michala Tryznyu 3). Jednoczesnie 1654 hetman polny; umarl 29 Listopada
1662 4). Administratorami skarbu podczas wypraw Gosiewskiego
byli: Krzysztof ��, kanclerz, 1658�1659 5), i Adam Maciej
Sakowicz, wojewoda Smolenski, 1660�1662 6).
Kryszpin-Kirszensztein Hieronim, kuchmistrz, mian. podskarbim
ziemskim i pisarzem 1663 7); rezygnowal 1676 s).
Sapieha Benedykt PaweJ, podskarbi nadworny, mian. podskarbim
wielkim 1676 vpo dobrowolnej rezygnacyi Hieronirna Kryszpinau 9).
Usuniety 1703 l0), przyznany napowrdt przez Leszczynskiego; umarl
w Berlinie w Sierpniu 1707 n ).
Pociej Ludwik Konstanty, straznik, zostal podskarbim wielkim
170312), nominacyja jednak nastapila dopiero 4 Lutego 1704 �po
umnieciu Benedykta Sapiehy� 13). Nieprzyznany przez Leszczynskiego;
po powrocie Augusta zostal hetmanem polnym 22 Pazdziernika 1709 u ).
Czartoryski ksiaie Kazmierz, podczaszy, mian. podskarbim wielkim
przez Leszczynskiego 1707 �po Sapieze*15); powrdcil do podczaszostwa
1709.
�) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 538. Z tytulem pisarza wspomniany 1649
(Vol. leg. IV. f. 2781.
2) Kadziwill II. 482.
3) M. Lit. Ks. Zap. 127. f. 396. Z tytulem pisarza wspomniany 1653
(Vol. leg. IV. f. 411).
*) Poczobut. Pamietnik 186.
5) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 787 i Vol. legum IV. 674.
6) Akt Wilens. Arch. Komiss. V. 169 i III. 365.
t) Jest nim 1664 (dokum. oiyg. z d. 29 Czerwca 1664). Z tytulem pisarza
wystepuje 1670 (Vol. leg. V., wyd. no we, str. 52).
8) Z nominacyi nastepcy. W Lutym 1676 znajdowal sie jeszcze na sejmie
jako podskarbi (Vol. leg. V. f. 335).
9) M. Lit. Ks. Zap. 139. f. 149.
10) Z nominacyi nastepcy.
u) Zawisza 256�7.
I2) Straznikiem po Pocieju zostal juz 27 Listopada 1703 Zaranek (M. Lit.
Ks. Zap. 148. f. 1221).
13j M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 51.
14) Tamze Ks. 155. f. 58.
15) Zawisza 257.
JITN'ISTBOWIE. 189
Kociett Michal Kazmierz, niegdy wojewocla Trocki, mian. podskarbim
wielkim 9 Marca 1710 ,,po Ludvnku Pocieju� 1); umarl 17223).
Poniatowski Stanislaw, podstoli, mian. podskarbim wielkim miedzy
7 a 17 Grudnia 17223); zostal wojewoda Mazowieckim 15 Grudnia
1731 *).
Sollohub Jan Michat Dowojna, lowczy lit., mian. podskarbim wielkim
i pisarzem 16 Grudnia 1731 vpo Stanislawie Poniatowskim,
ktory zostal wojewodq Mazowieckim'1 5); zostal wojewoda Brzeskim
24 Listopada 1746�). Podczas chwilowej nieobecnosci Sollolmba
administratorem skarbu �po Sollohubie, ktory z powodu zamieszek
wydalit sie z kraju�, mian. 23 Kwietnia 1735 Jozef Oginski, wojewoda
Trocki ").
Flemming Jerzy Dettlof, general artyleryi lit., mian. podskarbim
24 Listopada 1746 �po Sollohubie118). Rezygnowal 1764 �); nastepnie
wojewoda Pomorski.
Brzostowski Michal, koniuszy lit., mian. podskarbim i pisarzem
20 Grudnia 1764 �po dobrouolnej rezygnacyi Flernminga~ l0); umarl
21 Maja 1784 u ).
Poniatowski ksiqze Stanislaw, general - lej tnant wojsk koronnvch,
mian. podskarbim 1 Czerwca 1784 �po smierci Michala Brzostowskiego11
12). Rezygnowal' 1791 13); umarl we Florencyi 13 Lutego
1833 &#8810.
Tyszkiewicz Skumin Ludwik, hetman polny, mian. podskarbim
*) �. Lit. Ks. Zap. 154. f. 211.
�) Bartoszewicz u Zawiszy f. 45.
s) Poniatowski zostat podstolim 7 Grudnia 1722 (M. Lit. Ks. Zap. 160.
f. 993 i Ks. 161. f. 25 i 27), a juz 17 Grudnia 1722 podstolim �po Poniatowskim,
ktory postqpit na podskarbiegou, mian. Oginski (Tamze Ks. 161. f. 54).
*) Metr. Koronna Ks. Sigil. 22. f. 134 (Bleszynski 69).
�) M. Lit. Ks. Zap. 167. f. 195.
6) Tamze Ks. 175. f. 262.
7) Tamze Ks. 168. f. 150.
8) Tamze Ks. 175. f. 263.
9) Z nominacyi nastepey.
�> M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 3.
n) Tyszkiewicz. Bekopism X. BaginsMego, str. 144.
12j M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 855.
13) Z nominacyi nastepey.
14) Oettinger. Moniteur des dates IV. 130.
190 MINISTROWIE.
13 WrzeSnia 1791 �/,o Stanislawie Poniatowskiinu ' zostal marszalkiem
wielkim 7 Maja 1793 2).
Oginski ksiqie Michat Kleofas, miecznik lit., mian. podskarbim
7 Maja 1793 vpo Poniatowskim� (sic)*). Przezyl upadek Rzeczypospolitej;
umarl we Florencyi 18 Pazdziernika 1833 4).
Podskarbiowie nadworni.
Podskarbi nadworny, przed unija �dworny* (thesaurarius curiae,
Hofschatzmeister), mial sobie powierzona opieke nad dochodami krolewskiemi;
w razie smierci podskarbiego wielkiego bral pod sw<5j
zarzad skarb padstwa, dopoki nowy podskarbi nie byl naznaczonym.
podskarbi nadworny powinien byl ciagle bye obecnym przy dworze,
zastepowac nieprzytomnego podskarbiego wielkiego, w przytomnosci
zas tego ostatuiego dzialac tylko za jego wiedza i rada, uczestniczyc
przy skladaniu rachunkow itd .5).
Przed unija, podskarbi nadworny szedt po podczaszym, krajc
z ym , a nawet stolniku (iJ; z czasem jednak urdsl w zuaczenie.
W X Y I II 'wieku szedl po podkomorzym7), az na sejmie 1775 r.
policzonym zostal do rzedu ministerstw 8).
Chrebtowicz Iwan (Iwaszko) Bohdanowicz Litawor. podskarbi dworny
juz w Pazdzierniku 1486 !l). Jednoczesnie namiestnik Utenski l0),
r) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 971.
2) Koresp. Kraj. i Zagr. 1793. Nr. 39.
3) Tamze.
4) Oettinger. Moniteur des dates IV. 74. � Mylnie wystepuja jako podskarbiowie
wielcv litewscy: Aleksander Aleksandrowicz 1470�1476 (Kosinski.
Przewodnik herald. I. 236); � J a n Lelusz, niby pierwszy podskarbi 1505 (Jaroszewicz.
Obraz Litwy II. 210); �� Bohdan Chrebtowicz, zmarly 1553 (Niesiecki
VI. 137); � Lew Pociej, zmarly 1550 (Tamze VII. 335. Stawski. Monumenta
II. 218�219); �Wojeiech Koszczye okolo 1600 r. (Dunczewski. Herbarz
J l. 718); � Pa we} Wolowicz 1639 (Niesiecki I. 360); � Boguslaw S Kiszka
1652 (Tamze); � Krzysztof Zawisza 1662�67 (Tamze).
s) Encyklopedyja Powsz. XX. 916.
6) Patrz wyzej str. 1.
7) Danejkowicz. Swada polska kaneelarvjna, str. 41.
8) Volum. legum VIII. f. 179.
9) M. Lit. Ks. Zap. 4 f. 125 odw. �126. Nastepnie wspomniany 1487
(Metr. Wolynska Ks. 6. f. 223 odw.).
10) 1489. M. Lit. Ks. Zap. 4. f. 134.
;
MINISTROWIE. 191
a nastepnie 1492 marszalek hospodarski i namiestnik Slonimski '
zlozyl urzad podskarbiego 1493 2).
Chrebtowicz Fedko (Fedor) Bohdanowicz, podskarbi dworny juz we
WrzeSniu 1494 3); zostal podskarbim ziemskim 1501 4).
Chrebtowicz Marcin (Bohdanowicz), koniuszy dworny i namiestnik
Zoludzki *), jednoczesnie mianowany podskarbim dwornym 1501 6);
jest nim jeszcze w Styczniu 1504 7). Pozostajac lioniuszym, zostal
lowczym 8).
Andrejewicz Iwan, podskarbi dworny, namiestnik Mejszagolski
i Dubicki ju i w Lipcu 1507 H), nastepnie dzierzawca Wieloriski.
Spisywal testament 24 Sierpnia 1554J") i zaraz potem umarl.
Wloszek Stanislaw Zacharjasiewicz, podskarbi dworny, dzierzawca
Zyzmorski i Zoslenski juz 1557 n ). Dzierzawe Zoslenska przemieniwszy
na Punska, byl jeszcze podskarbim 1563 �-).
Wojna Lawryn (Wawrzyniec) Matwiejewicz, pisarz, star. Kwasowski,
Krasnicki i Chwejdanski, mian. podskarbim dwornym, z pozostawieniem
przy pisarstwie, 19 Stycznia 1569 13); zostal podskarbim ziemskim
30 (!) Lipca. 1576 1J).
Tyszkiewicz Skumin Teodor, mian. podskarbim dwornym 6 Lipca
1576 1& postapil na podskarbiego ziemskiego 1 Czerwca 1586 1G).
*) 1492 w Sierpniu ..marszalek, podskarbi dworny, namiestnik Slonimski'1
pan Jan Litawor Chrebtowicz (M. Lit, Ks. Zap. 3. f. 74).
2) Wystepuje nastepnie bez tytulu podskarbiego dwornego (Akt. Zap.
Ross. I. Nr. 116 i 137).
3) �. Lit. Ks. Zap. G. f. 93.
a) Jeszcze 1501 jest podskarbim dwornym (Dogiel. Codex dipl. V. 160)
i w tym samvm roku juz podskarbim ziemskim (M. Lit, Ks. Zap. 6. f. 365).
5) Jeszcze tylko w Maju 1501 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 388).
c) Juz w Kwietnki 1502 jest �podskarbim i koniuszym dwornym� (M.
Lit. Ks. Zap. 25. f. 152�155).
"I M. Lit. Ks. Zaj). 5. f. 302 odw.
8) Jest nim juz 1505 (M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 253. d. 220).
9) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 162 odw. i 173.
10) Druk. Archeogr. Sborn. dokum. Wilno VI. 25 - 28.
n) Dokum. z d. 15 Grudnia 1557 (M. Lit. Ks. Zap. 42. f. 2).
12) Dokum. z d. 7 Czerwca 15(13 (M. Lit. Ks. Zap. 38. f. 420 odw.).
13j M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 249.
14) Patrz wyzej str. 186
15) M. Lit. Ks. Zap. 56. f. 42 i Ks. 58. f. 1.
1(!) Patrz wyzej str. 186.
192 MIXISTROWIE.
Chalecki Dymitr, miecznik, mian. podskarbim dwornym 3 Lutego
1588 vpo Skuminie Tyszkiewiczu� l) ; zostal podskarbim wielkim
4 Kwietnia 15902).
Wiesiolowski Piotr, mian. podskarbim dwornym 28 Marca 1590
�po Dymitr ze Clialeckimu 3); zostal marszalkiem nadwornym 1599 4).
Wolowicz Hieronim (Jarosz), pisarz w. lit., ciwun Pqjurski, mian.
podskarbim nadwornym 25 Marca 1600 vpo Piotrze Wiesiolowskim,
ktory zostal marszalkiem nadwornym'1 5); zostal podskarbim wielkim
28 Lutego 1605 e).
Wojna Maciej tawrynowicz, pisarz, mian. podskarbim nadwornym
1605 7) ; umarl 3 Czerwca 1606 s).
Tyszkiewicz Ostafi Jan, star. Laiski, mian. podskarbim nadwornym
23 Czerwca 1607 �po smierci Macieja Wojny� 9); zostal wojewoda
Mscislawskim 9 Listopada 1611 1 �).
Vacat 1611�1615.
Naruszewicz Krzysztof, lowczy, mian. podskarbim nadwornym
15 Kwietnia 1615 vpo Eustachym Wolowiczu, ktory zostat wojewoclq
Mscislawskim� u ); zostal podskarbim wielkim 4 Kwietnia 1618 12).
Wolowicz Pawel, star. Grodzienski, mian. podskarbim nadwornym
4 Lutego 1619 vpo Krzysztofie Naruszewiczu� 13); mnarl 1630 14).
�� Stefan, referendarz i pisarz, mian. podskarbim nadwornym
26 Kwietnia 1630 vpo smierci Pawla Wotomcza� 15); zostal podskarbim
wielkim 24 Grudnia 1630 l6).
i) M. Lit. Ks. Zap. 72. f. 68, Ks. 73. f. 254 i Ks. 74. f. 258.
'-' Patrz wyzej str. 186.
3) M. Lit. Ks. Zap. 77. d. 109.
*) Patrz wyzej str. 180.
b) M. Lit. Ks. Zap. 85. d. 59.
c) Patrz wyzej str. 187.
7) Jest nim w Czerwcu 1605 (Akt Wilens. Arch. Komiss. III. 324).
s) Starowolski. Monumenta Sarmatarum f. 270.
9) M. Lit. Ks. Zap. 86. d. 869.
10) Tamze Ks. 89. f. 420.
n) Tamze Ks. 92. d. 47.
12) Patrz wyzej str. 187.
13) M. Lit. Ks. Zap. 95. f. 153.
H) Z nominacyi nastepey.
15) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 529.
16) Patrz wyzej str. 187.
MINISTROWIE. 193
Rakowski Jan, mian. podskarbim nadwornym 1631 1) ; zostal
wojewoda Brzeskim 1635 2).
�� Piotr, ehorazy nadworny, mian. podskarbim nadwornym
1635 3) ; zostal wojewody Trockim 3 Pazdziernika 16404).
Tyszkiewicz Antoni Jan, czesnik, miau. podskarbim nadwornym
w Pazdzierniku 1640 �po Pacu� 5); zostal marszalkiem nadwornym
11 Marca 1645 6).
SJuszka Boguslaw Jerzy, stolnik, mian. podskarbim nadwornym
14 Marca 1645 �po Ty$zkiewiczuu 1); umarl 1657 8).
Donhoff Teodor, krajczy, mian. podskarbim nadwornym 15 Lutego
1658 �po smierci Boguslawa Sluszki� 9); zostal podkomorzym
wielkim koronnym 1661 l0).
Naruszewicz Jan, czesnik, mian. podskarbim nadwornym 1661 u );
umarl 1663 12).
Sapieha Kazmierz Jan, podstoli, mian. podskarbim nadwornym
1664 i:t); zostal wojewoda Polockim 1670 u ).
Sapieha Benedykt Pawet, stolnik, mian. podskarbim nadwornym
1670 l5); zostal podskarbim wielkim 1676 l6).
R ad z iw iH k s ia z e D om in ik M ik o la j, mian. podskarbim nadwornym
1676; urzedu nie przyjal17).
*) Z tym tytulem podpisany w Sierpniu 1633 (Akt Tryb. G16w. 1633
Sierpnia 8).
2) Patrz wvzej str. . Jeszcze w Kwietniu 1635 jest podskarbim nadwornym
(Radziwili I. 253).
3) Chorazym nadwornym �po Piotrze Pacu� zostal 11 Marca 1636 Oginski
{M. Lit. Ks. Zap. 11). f. 542).
4) M. Lit. Ks. Zap. 113. f. 557.
5) Radziwili II. 25.
6i M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 743.
7) Radziwili II. 162.
8) Z nominacyi nastepcy.
3j M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 114.
10) Metr. Koronna Sig. 3. f. 292 (Kossakowski. Monografije I. 104).
11) 1661 Listopada 2 Donhoff mian. czesnikiem po Naruszewiczu, �ktdry
zostal podskarbim nadwornym� (M. Lit. Ks. Zap. 134. f. 180).
,2) Juz nie zyl w Marcu 1664 (M. Lit. Ks. Zap. 132. f. 287. d. 214).
13) Jest nim w Lipcu 1665 (Akt Wilens. Arch. Komiss. IV. f. 20).
14) Patrz wyzej str. 47.
15) Jest nim we Wrzesniu 1670 (Vol. leg. V. f. 46).
ie) M. Lit. Ks. Zap 139. f. 149.
17) leones Radivil. Tab. 107.
13
194 MTXISTROWTE.
Sapieha Leon Bazyli, mian. podskarbim nadwornym 1676 !). JednoczeSnie
od 1684 general artyleryi lit.; umarl 16862).
Sapieha Kazmierz Wladystaw, stolnik, mian. podskarbim nadwornym
w Grudniu 1686 3); zostal kasztelanem Trockim w Pazdzierniku
1689 *).
Frqckiewicz-Radzimiiiski Kazmierz, star. Lidzki, mian. podskarbim
nadwornym 20 Listopada 1689 vpo Kazmierzu Wladystawie Sapieze,
ktdry zostal kasztelanem Trockim� 5); umarI 1693 bedac marszalkiem
trybunalu litewskiego R).
Donhoff Zygmunt Wiktor, podkomorzy "Wielunski 7), mian. podskarbim
nadwornym 1693; umarl w Pazdzierniku 1694 s).
Oginski kniaz Mikolaj, mieeznik, mian. podskarbim nadwornym
1695 9); pozbawiony urzedu. Przywr<5conym zostal 3 Stycznia 169910);
zostal kasztelanem Trockim 21 Kwietnia 1711 n ).
Sanguszko ksi^ie Pawet Karol, mian. podskarbim nadwornym
1711; postapil na marszalkostwo nadwome 10 Kwietnia 171312).
Sapieha Jozef Franciszek, general wojsk litewskich, miau. podskarbim
nadwornym 10 Kwietnia 1713 vpo Pawle Sanguszce* 13) ;
umarl 14 Kwietnia 1744 u ).
Sapieha Ignacy, czefinik lit., mian. podskarbim nadwornym 18Wrze-
*) Jest nim 1680 r. (Akt Sadu grodz. Slonimskiego 1685 Maja 10).
�) Juz nie zyl 30 Listopada 1686 (List kr61a Jana III pod ta data
u Kognowickiego. Zycie Kazmierza Jana Sapiehy, wdy Wilenskiego i hetmana.
Mamiskrypt pubhcznej biblioteki cesarskiej w Petersburgu).
3) Danejkowicz. Swada polska korespondencyjna, str. 28 i 38.
4) Patrz wyzej str. 67.
5) M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 598. d. 115.
�) Na marszatkostwie trybunalu zamienit go w tym samym roku Lubecki
(Niesiecki I. 385).
7) 1690. Vol. legum V. f. 772.
8) Zaluski. Epistol. Histor. famil. I. 380. Wspomniany tamze f. 692.
9) 1695 Lipca 25 Marcyjan Oginski mian. miecznikiem po Mikolaju Oginskim,
�ktory zostat podskarbim nadwornymu (M. Lit. Ks. Zap. 145. f. 389).
≫�) M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 621.
n) Tamze Ks. 155. f. 391.
**) Tamze f. 649.
*5) Tamze f. 650 i Ks. 157. f. 53.
� ) Kurjer Polski 1744. Nr. 375.
MINISTROWIE. 195
snia 1744 �po smierci Jdzefa Sapiehy� 1); zostal wojewoda MScisIawskim
30 Wrzesnia 17502).
Sapieha Aleksander Michaf, obozny lit., mian. podskarbim nadwornym
30 Wrzesnia 1750 �po Ignacy m Sapieze*3); zostal wojewody
Polockim 16 Lipca 17544).
Masalski kniaz Jozef Adryjan, mian. podskarbim nadwornym w Lipcu
1754 5); umarl 6 Czerwca 1765 6).
Tyzenhaus Antoni, koniuszy lit., mian. podskarbim nadwornym
15 Czerwca 1765 �po smierci Jozef a Masalskiego� 7) ; umarl 31 Marca
1785 8).
Dziekonski Antoni, eks-strainik polny lit., stolnik Wolkowyski,
mian. podskarbim nadwornym 31 Marca 1785 �po smierci Antoniego
Tyzenhauzau R). Przeiyl upadek Rzeczypospolitej; umarl 1812 l0).
Wawrzeeki Tomasz, ehorazy lit., ogloszony podskarbim nadwornym
na sessyi sejmowej 25 Lutego 1791; nie objal ministerstwa a powodu Targowicy�).
&#9632 M. Lit. Ks. Zap. 172. f. 922.
3) Tamze Ks. 178. f. 379.
3) Tamze Ks. 176. f. 761.
4) Tamze Ks. 179. f. 241.
5) Jest nim juz 22 Sierpnia 1754 (Akt Wilensk. Arch. Komiss. VII. 323J.
e) Wiadomosei Warszawskie 1765. Nr. 46.
7) M. l i t . Ks. Zap. 184. f. 375.
8) Gazeta Warszawska 1785. Nr. 27.
s) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 989.
10) Eneykl. Powszechna VTL 895.
n) Gazeta Warszawska 1791. Nr. 18 z supplementem. � Z tytulem podskarbich
nadwornyeh lit. wystepuja mylnie: Bahoza (Niesiecki VIII. 85); �
Mikolaj Wolski 1557 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 37. f. 34. Wedlug Niesieckiego
[IX. 408] �Marcin Wolski� byl w tym samym czasie podskarbim nadwornym
koronnym; zapewne to jedna osoba).
13*
DYGNITAEZE.
W Polsce kazdy czems bye musial; kazdy staral sie � tytul
i urzad. Nie wymagalo to bynajmniej pracy, nie naglilo do poswieceri,
a nadawalo dostojnosc i znaezenie. To tei; w dawnej Rzeczypospolitej
byla moc wielka urzedow, ktore, pozostawione do szafunku
krolewskiego, powinuy byly sluzyc do podniesienia potcgi krolewskiej.
Obrachowano, ze krdl mial do rozdania, we wszystkich
krajach Rzeczypospolitej, do 40,000 urzgddw. Co za potega! Samem
tem prawem, krdlowie, jezeliby umieli korzystac ze swej wladzy,
mogli miec przewaznv wplyw na losy kraju '.
�) Bartoszewicz. Urzedy w Polsce (Encyklopedvja Powszechna XXVI.
80�92). � urzedach w Polsce pisali nadto: Lelewel. Dostojnoscii urzedy (drukowane
najprzod w wydanem przez Bobrowicza Herbarzu Niesieckiego, a nastepnie
w dzielach Lelewela: Polska, dzieje i rzeczy jej IV. [IX.] i�87, takze
I. [VI.] 252�254); Marcin Kromer. � Rzeczypospolitej i urzedach w Polsce
(zamieszczone najprzod w Kronice wydanej 1555 r., wydrukowane ostatecznie
w wydanem przez Syrokomle dziele Kromera _Polska� etc. Wilno 1853, str.
73�151); Stanislaw Krzistanowicz. Status regni Poloniae discriptio (w dziele:
Respubliea sive status regni Poloniae etc. Lugduni Batavoruni ex officina Elzeviriana
1627 r., str. 1�36); Kojalowicz. Ordo magistratuum variorum in Maguo
Ducatus Lithuaniae (w herbarzu rekopisnym: Nomenclator familiarum et stematum
M. D. L. 1658 r.).
DYGNITARZE. 197
Na Litwie urzedy powstawaly powoli za przykladem Korony.
Mieli dwory swe wielcy ksiazeta: Jagiello *), Skirgielto. Witold 2)
i Zygmunt3); sluzba jednak byla nizka, to l;ez malo urzednicy ich
figuruja. Z wyjalkiem pisarzy lub sek reta rzy tylko marszalkowie zajmnjq
wowczas wydatniejsze miejsee. Z czasem, za przykladeni dworu polskiego,
urzednicy dworu wielkoksi^zecego urosli na dygnitarzdw
i zaczeli nalezec do rady przybocznej wielkiego ksiecia. Obok Swidrygielly
wystepuja juz jego kanclerz, podkanclerzy, marszalkowie, krajczy
i kuchmistrz4). Za krdla Kazmierza spotykamy juz marszatkow, podskarbich,
kanclerza, koniuszego, krajczego, kuchmistrza, lowczego, lozniczego,
podczaszego, podkomorzego, podstolego i stolnika. Za Aleksandra przybyli
jeszcze choraiowie, czesnik i miecznik, a niezaleznie od dworu wielkoksiazecego
miala dwor swoj krolowa Helena 5). Juz wiec okolo
1500 r. miala Litwa caly zastep dygnitarzy.
Akt spisany podczas sejmu lubelskiego: �tytuly pandw rad ich milosci"
6) wylicza urzedy: �ziemskie i dwome� w nastcpnjaeym porzadku:
Podczaszy Miecznik
Krajczy Czesnik
Stolnik Chorazy ziemski
Podskarbi nadworny � dworny.
1) �Jakubowiez Rudomma� mial bye chorazym za Jagielly (Kojalowiez.
Herbarz rekopisny); � Fed o r W esna mial bvc iowczym kr61a Jagielly i namiestnikiem
Witebskim (Niesiecki IX. 344), a Proksza vel P ro ra podczaszym
1382 (Tamze VII. 501. Stryjkowski �. 65).
2) Dymitr Wasilewiez, koniuszy Witolda 1423 (Niesiecki IX. 244); �
Stromilon Georgina, lozniczy (supremus cubicularius) 1430 (Wiszniewski. Porn
tiiki histor. i liter, pols. IV. 96).
3) Kniaz Aleksander Wasilewiez Czartoryski, koniuszy w. ks. Zygmunta
(Narbut VII. 229. Wedlug Ko'siiiskiego. Przewodnik herald. I. 274 byl to �Sapieha�
!); � Skobejko, koniuszy albo podkoniuszy (Niesiecki III. 225. Narbut
VII. 229); � Slawek, pokojowy (Narbut VII. 231).
4) � marszalkach, kanelerzu i podkanclerzym Swidrygielly patrz wyzej str.
159,163 i 173;-�Pedko Chomiez, krajczy Swidrygielly 1446�52 (Antonowicz. Hramoty,
str. 19. M. Lit. Ks. Zap. 22. f. 11 i 12); � P io tr Myszezyc, kuchmistrz
w. ks. Swidrygielly 1438 (Antonowicz. Hramoty, str. 5. Akt. Zap. Ross. I. 48).
5) Z urzednikow dworu krfilowej i wielkiej ksieznej Heleny wspomniani:
Wojcieeh Janowicz (Klodzko), ochmistrz 1496�1509 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 55.
Krupowicz str. 33. Danilowiez Nr. 2209); � Mikolaj Jundylowicz, kuchmistrz
1495�1505 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 108 i 3); � Iw an Semenowicz Sapieha,
kanclerz 1503�1509 (Akt. Zap. Ross. I. 267. Krupowicz 33. Russko Liwonskie
Akty 254); � Je sm an Iwanowicz, pisarz 1512 (Akt. Zap. Ross. II. 101).
6) Patrz wyzej str. 1 i 2.
198 DYGOTTARZE.
Urzad podkomorzego znidsl krdl troche przedtera; opuszczeni tu
koniuszy, kuchmistrz, lowczy i podstoli i inni, prawdopodobnie dlatego,
\i urzedy te byly nizszego stopnia i praw �pandw radu nie dawaly.
Od unii lubelskiej wszystko ustalilo sie niejako w Rzeczypospolitej
dwu narodow; godnoSci uzupelnialy sie, gdzie ich brakowalo.
Zaprowadzenie w tym czasie na Litwie ziemstw dalo poczqtek urzedom
powiatowym, ktore raz utworzone, pomimo utraty samych powiatdw
(np. Smoledska, Wendena, Derpta i Parnawy), przetrwaly
juz do upadku Rzeczypospolitej '.
Porzadek, w jakim urzedy po sobie nastepowaly, zmienial sie kilkakrotnie;
nizszy urzad wyrabial si�, stawal sie wyzszym, i na odwrdt.
W X V II wieku dzielono na Litwie urzednikdw niesenatorsldego
stauu (officiales ordinis non senatorii) na trzy kategoryje: Urzednikdw
stanu (officiales magni ducatus), urzednikdw dworu (officiales aulae
magni ducatus) i urzednikdw powiatowych (officiales districtuum) 2).
Urzednicy s ta n u :
Hetmanowie wielki i polny, Referendarz duchowny i Swiecki,
Podczaszy, Krajczy, Miecznik, Chorqzy, Podskarbi nadwomy, Obozny,
Lowczy, Starostowie sqdowi, Ekonomowie, Starostowie niesadowi,
czterej Pisarze, Pisarz kancelaryi w. ks. lit., Regent kancelaryi, Instygator,
Pisarz polny, Straznik, LeSniczy, Skarbnik.
Urzednicy dw o ru :
Podkomorzy, Podczaszy, Krajczy, Chorazy nadwomy, Koniuszy,
Kuchmistrz, Wozowniczy3), Dworzanie (camerarii), Czefinik, Podstoli,
Stolnik, Lowczy nadwomy, Dworzanie pokojowi (aulici), Sekretarze,
Strukczaszy 4), Paziowie (pueri regii), Lozniczowie (cubicularii) 5),
Pisarz skarbowy, Arehiwaryjusz (vice-claviger) 6).
�) Encvkiopedyja Powszechna XXVI. 87. *
2) Kojalowicz. Nomenclator familiarum.
3) Wozowniczy albo Podwodniczy, praefectus curruuni, zniknal w pierwszej
potovrie XVII w. (Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IX. 66). Stanislaw Krasinski,
curmum nostrum praefeotus 1589 (Ziegenhorn. Staatsrecht II. 103).
4) Strukczaszy vel Trukczaszv (dapifer vulgo) J. �. �., byl urzednikiem
dworskim nizszego stopnia, �nakrvwal do stolu i napelniai czary napojem�, a wiec
mogl zastepowac jednoczesnie wszystkich innvch urzednik6w krolewskiego stolu.
Liczba trukczaszych nie byta ograniczona; nin'istwo ich podpisalo elekcyje Wladyslawa
IV (Vol. leg. IV. f. 200,210,211,220,248 itd.). Znikneli na poczatku XVIII w.
5) Lozniczv mial doz6r nad kr61ewska spalnia i spelnial czynnosci podkomorzego,
to tez zniknal po wznowieniu, przez Wladj�slawa IV, godnosci podkomorzych.
6) Wozowniczy, Dworzanie, Sekretarze, Strukczaszowie, Paziowie i Lozniczowie
byli urzednikami nie �w. ks. Utews.�, ale rkr61ewskhni�, nalezeli wiec
zar6wno do Korony jak i do Litwy.
DYGXITARZE. 199
Urzednicy powiatowi:
Urzednicy powiatowi na Litwie, nie we wszystkich powiatach
w tej samej kolei po sobie nastepowali i nie wszedzie liczba ich
byla jednostajna; ten powiat mial takich urz^dnikow, jakich nie bylo
w drugim powiecie, i na odwrot, Miedzy urzpdnikami ziemskimi spotykamy:
Marszalka1), Ciwuna2), Podkomorzego, Staroste grodowego
i niegrodowego, Chorqiego, Sgdziego ziemskiego, Podstarost� grodowego,
Stolnika, Podstolego, Podsedka, Podczaszego, Czesnika, Horodniczego,
Skarbnika, Lowczego, Miecznika, Koniuszego, Oboznego, Kraj-
■czego lub Strukczaszego, LeSniczego, Mostowniczego i Budowniczego3).
W pierwszej .polowie X V I II w. dygnitarzy lit. dzielono4) n a :
1) Dygnitarzy i urz^dnikow stan u :
Hetmani dwaj.
Sekretarze dwaj.
lieferendarze dwaj.
Podkomorzy.
Podskarbi nadworny.
Chorqzy.
Miecznik 5).
Koniuszy 6).
2) Dygnitarzy i urz^dnikow wojskowych:
Pisarz polny. General artyleryi10).
Straznik9). , Straznik polny n ).
Obozny. Obo￡ny polny 12).
*) Do 1792 r. powiattm na Litwie bylo 24, z nich w 10-ciu byly kasztelanije
(Patrz wyzej str. 5); bylo zatem 14-tu marszalk6w powiatowych: Oszmiansld,
Lidzki, Wilkomierski, Braslawski, Grodzienski, Kowienski, Upitski, Starodubowski,
Slonimski, Wolkowyski, Orszanski, Pinski, Mozyrski, Rzeczycki.
�) Wilenski, Trocki i 14-tu na Zmudzi: Ejragolski, Wielkich Dyrwian,
Malych Dyrwian, Retowski, Uzwentski, Pojurski, Twerski, Szadowski, Berzanski,
Tedziagolski, Korszewski, Wiekszwianski, Gondynski i Birzynianski.
s) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej, �. IV. (IX.), str. 6S.
*) Owczesne kalendarzyki polityczne. Europaisches genealogisches Ilandbueh.
Danejkowicz. Swada polska korespondencyjna, str. 41�42.
5) Czasami takze po koniuszym.
�) Czasami przed miecznikiem albo po kuehmistrzu (Geneal. Handb. 1749).
�) Wyprzedzil nastepnie krajczego, a nawet i podczaszego.
s) Nastepnie pomieszczeni zostali miedzy podkomorzym a chonjzym.
9) Czasami po oboz'nym.
10) Czasami przed straznikiem.
11) i 1!) Liczeni takze do oficyjalist<5w wojskowych.
Kuchmistrz.
Podczaszy.
Krajczy.
Stolnik 7).
Podstoli.
CzeSnik.
Pisarze czterej 8).
200 DYGNITARZE.
3) Dygnitarzy i urz^dnikow nadwornych:
Chorazy nadworny.
Podkoniuszy.
Lowczy nadworny.
Piwniezy.
4 ) Dygnitarzy i urz^dnikow sqdow zadwornych i k an c e la ry i:
Instygator .
Vice-instygator 2).
Regenci kancelaryi wielki ej
Pisarz dekretowy 3).
Sekretarze pieczeci wielkiej
i mniejszej.
Metrykant.
Pisarz saddw referendarskich.
i mniejszej.
5) Oficyjalistow skarbowych: Skarbny, Pisarze skarbowi czterej
i� Regent kancelaryi skarbowej albo akt<5w skarbu.
6) Oficyjalistow wojskowych: Sedzia wojskowy, Pisarz wojskowy
i Regent wojskowy.
7) Oficyjalistow cudzoziemskiego autoramentu: General-lejtuant, General-
major i General gwardyi, i
8) Dygnitarzy wojewodztw, ziem i powiatow.
Nie bylo jednak stale ustanowionej koleji, w jakiej urzedy po
sobie nastepowac powinny; to tez Koleda Warszawska na r. 1768
robi melancholiczna uwage: �ze jeszcze w 1699 r. Rzeczpospolita
obiecala ustanowic starszenstwo i pierwszenstwo miedzy urzednikami,
dotad tego jednak nie uczynila*.
Nareszcie konstytucyja 1768 r. ustanowiono: �Porzadek urzednikdw
obojga naroddw, ktdry po lctdrym na funkcyjach publicznych
i na dworze naszym miejsee miec maj^� J).
Urzednicy wielcy:
Sekretarze dwaj.
Referendarze dwaj.
Podkomorzy.
Pisarze wielcy.
Podskarbi nadworny.
Chorqiy.
Miecznik.
Koniuszy.
Kuchmistrz.
Strain ik.
Obozny.
Stolnik.
Podczaszy
Ki�ajczy.
Podstoli.
Czesnik.
Lowczy.
Pisarz polny.
' Czasami po regentach.
2) Czasami po pisarzu dekretowym.
s) Niekiedy przed regentami.
*) Volum. legum VII. f. 623.
DYGNITARZE. 2 0 1
Urzednicy nadworni:
Instygator. Lowczy nadwomy.
Chorazy nadwomy. Straznik polny.
Podkoniuszy. Obozny polny.
Do dygnitarzy, choc tu niewymieniony, liczyl sie wdwczas
jeszcze General artyleryi; szedl po oboznym, a przed instygatorem.
Porzadek ten, juz bez wielkich zmian, przetrwal do upadku
Rzeczypospolitej. W 1775 r. Podskarbiego nadwornego przeniesiono
do senatu, a natomiast do dygnitarzy policzono Generala inspektora,
ktdry otrzymal miejsce zaraz po Generalach artyleryi; Instygatoi'dw
zdublowano.
Do dygnitarzy na Litwie liczyli sie jeszcze Wojski, Piwniczy
(po Wojskim) i Miemiczy1).
C h o r a z o w i e w i e l c y .
Chorazy wielki (vexillifer mag. due., Fiihnrich, porte-enseigne)
wfirdd wielkich ceremonijalnycli wystapien, nidsl znamie wielkoksiazece
Litwy. Pierwiastkowo zwal sie ziemskim (terrestris), potem
wielkim; jednoczesnie innych urzedow nie piastowal. Urzad ten, choc
juz urywkowo istnial w pierwszej polowie X V wieku2), w pdzniejszej
formie jednak, utworzonvm zostal za wielkiego ksiecia Aleksandra.
Hlinski kniaz Iwan Lwowicz, namiestnik Ozski i Perelomski, chwilowo
w 1501 r. chorazy ziemski3); nastepnie wojewoda Kijowski.
Jundylowicz (Jundzilowicz) Mikolaj, namiestnik Kaniewski i Dubicki,
chorazy ziemski 15094)�1511 5).
Skinder Szymon, chorazy ziemski 1523 6).
Narbutowicz Wojciech, chorazy ziemski 1529 7)�1540 s).
*) Oprocz tych na Litwie w XVIII wieku spotykamy jeszcze: �Stanowniczego
w. ks. lit.� (Vol. leg. VIII. f. 636) i �Komornikow w. ks. lit.� (Vol. leg.
VII. f. 736, VIII. f. 708, 732, 734, 735, 738, 763, 813 i 819).
2) Dorgal vel Dewgal wystepuje w 1431 r. jako .chorazy Wilenski"
(Supplem. Histor. Russ. Monum. I. 306), a w 1432 jako nchor^zy� (Tamze f. 517).
3) Dokum. z d. 10 Lipca 1501 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 392�3). Poprzednio
1495 (Tamze Ks. 5. f. 36�37) i nastepnie 1503 (Tamze Ks. 6. f. 430�32)
jest tylko namiestnikiem Ozskim i Perelomskim.
' M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 309 odw.
5) Tamze f. 482.
6) Tamze Ks. 12. f. 471 odw.
7) Volum. legum I. f. 495.
8) M. Lit. Ks. Spr. Sqd. 9. f. 164.
2 0 2 DYGXITARZE.
Tretiak Mikolaj Iwaszkowicz, chorazy ziemski w 1546 r . x).
Hercyk Szcz^sny, wprz6d star. Krzemieniecki krdlowej Bony -),
choraZy ziemski 1557 s)�1563 4). Jednoczesnie dzierzawca Birsztanski,
marszalek Radziwilla, wojewody Trockiego 5), i dzierzawca Radunski
6).
Micuta Bohusz7), chorazy ziemski 1580 8); umarl 1592 9).
Wolowicz Andrzej Iwanowicz, mianowany chorazym wielkim lit.
10 Maja 1592 �po Micucie� 10); umarl 1610 n ).
Chodkiewicz Krzysztof Hieronimowicz, mian. chorazym wielkim
161012); zostal ltoniuszym 14 Marca 162313).
�� Samuel, mian. chorazym ziemskim 5 Maja 1623 �po K r z y sztofie
Chodkieiviczu� l4) ; umarl 8 Stycznia 1627 l5).
Sapieha Mikolaj, wojewodzic Witebski, mian. chorazym wielkim
22 Stycznia 1627 �po Smierci Samuelci �� l6); postapil na wojewodztwo
Minskie 1638 r . 17).
Radziwill ksiqie Boguslaw, mian. chorazym wielkim 1638 1S); zostal
koniuszym 28 Kwietnia 1646l9). Wprawdzie ks. Boguslaw Radziwill
z chorazego mian. 11 Kwietnia 1644 krajczym20), a chorazym po
nim mian. 15 Kwietnia 1644 Mi c h a l R a d z i w i l l 21); ale ksiaze
*) Dokum. z d. 13 Wrzesnia 1546 (M. Lit. Ks. Zap. 29. f. 54. d. 28).
2) 1548 (M. Lit. Ks. Zap. 32. f. 4).
3) Tamze Ks. 43. f. 40.
4) Tamze Ks. 38. f. 420 odw.
5) 1557 (Tamze Ks. 43. f. 40).
6) 1559 (Tamze Ks. 42. f. 21), 1560 (Tamze f. 59), 1563 (Tamze Ks. 38.
f. 420 odw.).
7) Niesiecki VI. 390 nazywa go Jak6bem.
8) M. Lit. Ks. Zap. 66. f. 169.
9) Z nominacyi nastepey.
,0) M. Lit. Ks. Zap. 76. f. 279.
u) Zyl jeszcze 1609 (Naruszewicz. Zywot J. K. Chodkiewicza I. 171).
12) Jest nim 1611 (Volum. legum III. f. 2).
13) M. Lit. Ks. Zap. 100. f. 77.
14) Tamze f. 139.
15) Nadgrobek (Kraszewski. Wilno II. 285).
16) M. Lit Ks. Zap. 102. f. 4.
17) Jeszcze na sejmie w 1638 r. jest chorazym (Vol. leg. �1. fol. 970).
18) Autobiografija, Raczynski. Zywoty slawnych Polak6w. Poznan 1841.
Takze Icones Radivil. Tab. 47.
19) M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 133.
,0) Tamze Ks. 114. f. 542.
2I) Tamze.
DYGNITARZE. 203
Boguslaw krajectwa nie przyjal, przez �� i nominacyja Michala Radziwilla
na chorazostwo zostala cofnieta. Ten ostatni zostal nastepnie
krajczym.
�� Krzysztof, starosta Wilkowiski, miau. chorazym wielkim
w Kwietniu 1646 > zostal podkanclerzym 1656 2).
Stuszka Zygmunt Adam, choraiy nadworny, miau. chorazym wielkim
16 Sierpnia 1656 �po Krzysztofie Pacu, ktory zostaje podkanclerzym*
B); umarl 1674 4).
Stuszka Jozef Boguslaw, lowczy, mian. choraiym wielkim 1675 5);
zostal marszalkiem nadwornym 1683 6).
Bialozor Krzysztof, miau. chorazym wielkim 16837); umarl 16878).
Oginski kniaz Hryhory (Grzegorz), czesnik lit., mian. chorazym
wielkim 22 Kwietnia 1687 vpo smierci Krzysztofa Bialozora� 9);
zostal starosta Zmudzkim 14 Lipca 1698 l0).
Czartoryski ksiaze Jozef, star. Punski, mian. chorazym wielkim
14 Lipca 1698 �po Hryhorym Oginskimu n); umarl 1 Sierpnia 1750l2).
RadziwiH k s ia ie Hieronim Floryjan, podczaszy, mian. chorazym
wielkim 25 Sierpnia 1750 �po smierci ks. Jozef a Czartoryskiego � 13) ;
umarl 17 Maja 1760 u ).
Rzewuski Stanisiaw Ferdynand, podstoli, mian. chorazym wielkim
30 Maja 1760 vpo smierci ks. Hieronima R a d ziw illa � 15). Rezygnowal
1782 16); umarl 16 Czerwca 1786 17).
*) Pamietniki Radziwilla �. 196�7.
2) Z nominacyi nastepcy. Jeszcze 1655 jest chorazym (Vol. leg. IV. f. 498).
s) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 34.
4) Niesiecki VIII. 415. Jeszcze 21 Maja 1674 podpisal elekcyje kr61a
Jana (Vol. leg. V. f. 326).
5) Jest nim juz w Lutym 1676 (Vol. leg. V. f. 336).
e) Patrz wyzej str. 181.
7) Jest nim 1683 (Kossakowski. Monografije I. 6) i 1685 (M. Lit. Ks.
Zap. 143).
8) Z nominacyi nastepcy.
9) M. Lit. Ks. Zap. 143 i Ks. Zap. 138. f. 530.
10) Patrz wyzej str. 95.
�) Zaluski. Epistolae Histor. famil. II. 592 i M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 451.
12) Kuqer Polski 1750. Nr. 727.
1S) M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 596.
14) Kottluhaj. Galeryja Nieswiezska 430.
15) M. Lit.' Ks. Zap. 183. f. 257.
16) Z nominacyi nastepcy.
17) Gazeta Warszawska 1786. Nr. 61.
204 DYGNITARZE.
Soltan Stanistaw Pereswit, geiieral-major wojsk w. ks. lit., mian.
chorazym wielkim 11 Czerwca 1782 �po rezygnacyi Stanislawa RzewuskiegoJ
' zostal podkomorzym 24 Grudnia 17902).
Wawrzecki Tomasz, posel Braslawski, mian. chorazym wielkim
3 Stycznia 1791 �po Stanislawie Soltanieu 3). Rezygnowal w tymze
roku4) i wystepuje nastepnie jako eks-chorazy5). Minister sprawiedliwoSci
ksiestwa Warszawskiego, senator-wojewoda Krolestwa Polskiego;
umarl 5 Sierpnia 18166).
Czarnecki Franciszek Wladystaw, mian. chorazym wielkim 15 Listopada
1791 npo rezygnacyi Tomasza Wawrzeckiegoa 7); ostatni.
Chorazowie nadworni.
Chorny nadwomy (vexillifer ciu�iae) byl zastepcq ehorazego
wielkiego.
Narbutowicz Wojciech, chorazy dworny, namiestnik Jaswonski
1501s)�1505 9); zloiyl chorazostwo 1505 lub 1506 10).
Korsak Iwan Sowicz, chorazy dwomy przed 1524n ).
> M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 338.
2) Tamze Ks. 24. f. 729.
s) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 782.
4) Z nominacyi nastepey.
5) 1794. Koresp. Narod. i Zagranicz. 1794. Nr. 39 i 41.
e) Gazeta Korespondenta 1816. Nr. 68, dodatek.
7) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 1025. � chorazym Jagielly i � chorazym
Wilenskim w 1431 r. patrz wyzej str. 197 i 201. � Mylnie wystepuja jako chorazowie
wielcy: J a n Hawntdewicz w XV wieku (Niesiecki III. 392); � W o jciech
Janowicz (Ktodzko) 1499 (Volum. legum I. f. 281. �Alberfus Janowicz
vexillifer et Causor. capit.�. Mylnie jednak; w innych wsp6Iczesnych dokumentach
nigdzie nie wystepuje jako chorazy, a natomiast jest �ochmistrzem'1 wielkiej
ksieznej Heleny 1499. M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 294 i Ks. 99. f. 411); - Nikodem
Ciechanowiecki 1542 (Narbut IX. 225. Byl podstolim); � Hieronim Ju r je wicz
Chodkiewicz w XVI w. (Kossakowski. Monografije I. 56. Z koniuszego
wda Mscislawski, potem kaszt. Wilenski); � Michal Karol ks. Radziwill
1656�1666 (Icones Radivil. Tab. 79. Umarl podczaszym w 1656 r.); � Je rzy
Dowgiallo + 1662 (Kosinski. Przew. herald. III. 751; � Wolowicz 1687 (Zaluski.
Epistol. Histor. famil. I. 967); � An toni Wolowicz 1794 (Koresp. Kraj.
i Zagraniczny 1794. Nr. 41, dodatek. By! chorazym nadwornym).
8) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 389.
9) Dogiel. Codex dipl. V. 166.
10) W tym ostatnim roku jest juz tylko dzierzawca Jasworiskim (Rzyszczewski.
Codex dipl. I. 367).
*&#9632 M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 188.
DYGXITARZE. 205
Vacat przez lat kilkadziesiat.
Rahoza Hryhory, chorazy dworny lit.; postapil 1566 na sedziostwo
ziemskie Minskie 1).
Rahoza Wasil, dworzanin krdlewski, mian. choraiym dwornym
lit. 30 Maja 1566 �po bracie Hryhorym Rahozie, ktory postqpil na
sqdziostwo ziemskie Minskie112). Podpisal 1569 akt unii3); umarl
przed 1584 r . J).
Karaczon Mikolaj, chorazy dwomy juz 1588 5); umarl przed
1610 r. 6).
Frackiewicz-Radzimiiiski Mikolaj, chorazy nadwomy lit., star. Wasiliszski
juz 1611 7); rezygnowal 1613 s). Xastepnie w 1620 r. byl
marszalkiem trybunalu litewskiego 9).
�� Piotr, star. Mscislawski, mian. chorazym nadwornym 23 Grudnia
1613 vpo dolrowolnej rezygnacyi Mikotaja Frqckiewicz-Radziminskiego'
1 10). Otrzymal 14 Marca 1633 nominacyja na kasztelanije
Mscislawska n ); urzedu tego jednak nie przyjal i dopiero 1635 postapil
na podskarbiego nadwornego 13).
Oginski kniaz Aleksander, chorazy Trocki, mian. chorazym nadwornym
5 Lutego 1633 Tpo Piotrze Pacuu 13). �� nominacyja jednak
zostala cofnieta, gdyz �� pozostal chorazym. Dopiero po postapieniu
�� na podskarbiostwo nadwome, Aleksander Oginski powtornie
mian. chorazym nadwornym 11 Marca 1636 �po Piotrze Pacti* �);
postapil 13 Stycznia 1645 na wojewddztwo Minskie 15).
*) Z nominacyi nastepey.
aJ M. Lit. Ks. Zap. 49. f. 6.
3) Danilowicz. Skarbiec Nr. 2382.
4) Paprocki. Herby 857.
�) Ossolinsld. Wiadomosci histor.-krytyczne II. 323. Nastepnie wspomniany
1590 r. (Volum. legum II. f. 1361).
e) M. Lit. Ks. Zap. 89. f. 199 i 222.
�J Tamze f. 368.
8) Z nominacyi nastepey.
9) Niesiecki L 383.
10) M. Lit. Ks. Zap. 91. dok. 228.
>&#9632 Tamze Ks. 106. f. 376.
1J) Patrz wyzej str. 193.
l3) �. Lit. Ks. Zap. 106. f. 76.
u) Tamze Ks. 111. f. 542.
■*J Patrz wyzej str. 27.
206 DYGNITAEZE.
Oginski kniaz Bohdan, podczaszy Braslawski, mian. chorazym nadwornym
14 Stycznia 1645 rpo Aleksandr ze OginskimUl); umarl
w Lutym 1649 -).
Stuszka Zygmunt Adam, mian. chorazym nadwornym 1649 3); postapil
16 Sierpnia 1656 na chorazego wielkiego4).
�� Konstanty Wladystaw, mian. chorazym nadwornym 7 Marca
1658 �po Sluszceu 5); umarl 1686�).
�� Jan Kazmierz, star. Uswiatski, mian. choraZym nadwornym
26 Stycznia 1687 �po smierci Pacau 7); umarl w koncu 1696 albo
na poczatku 1697 r . 8).
Frackiewicz-Radzimiiiski Gedeon Michat, star. Slonimski, mian. chorazym
nadwornym 1697 �). Z powodu falszywej wiesci � Smierci
Frackiewicza chorazym nadwornym mian. 26 Sierpnia 1702 Ka z m
i e r z G r u z ew s k i , stolnik Zmudzki10); nominacyja ta jednak
cofnieta zostala in favorem viventis possessoris i Gruzewskiego nagrodzono
kuchmistrzostwem n ). W kilka lat pozniej �po rezygnacyi
Gedeona Frackiewicza, star. Slonimskiegou, chorazym nadwornym
mian. 13 Maja 1710 Mi c h a l J a n T y z e n h a u s , star. Inturski12);
i ta nominacyja jednak cofnieta bye musiala, gdy rezvgnacyja Frackiewicza
okazala si� nieprawdziwq. Frackiewicz do konca Zycia przesiedzial
na chorazostwie nadwornem; umarl w lecie 1712 r . lS).
Puzyna kniaz Michat, star. Stagwilski, mian. chorazym nadwornym
' M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 752.
2) Radziwill. Pamietnik II. 368.
3) Jest nim juz w Listopadzie 1649 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 126. f. 55
odw. d. 32).
*) Patrz wyzej str. 203.
5) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 172.
6) Z nominacyi nastepey. Wspomniany jeszcze 1681 (Akt Tryb. Glow.
1681. Nr. 402).
7) M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta data.
8) Zyl jeszcze w Czerwcu 1696 (Akt Tryb. Glow. 1696 Junii 18. Nr.
827 i 829.
9) Jest nim we Wrzesniu 1697 (Volum. leg. VI. f. 9).
10) M. Lit. Ks. Zap, 150. f. 288.
1!) Tamze f. 300.
,�) Tamze Ks. 154. f. 318 odw. Tyzenhaus uzywal czasami tytulu chorazego
nadwomego (1712 r. Akt Wilens. Arch. Komiss. VIII, str. 353).
13) Z nominacyi nastepey i M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 544. Jeszcze w Kwietniu
1712 poslowal na sejm (Bartoszewicz. Pamietniki Zawiszy, str. 300).
DYGjSTITARZE. 207
18 Sierpnia 1712 vpo smierci Frqckiewiczau J); zostal pisarzem
11 Stycznia 1717 2).
Pakosz Kazmierz, star. Rzeczycki, mian. chorazym nadwornym
20 Stycznia 1717 �po Puzynieu s); mnarl 1728 4).
Puzyna kniaz Antoni Michat, ehorazy Upitski, mian. chorazym
nadwornym 15 Czenvca 1728 npo smierci Pakoszau 6); postapil
11 Czerwca 1746 na kasztelanija Mficislawska6).
Krasicki hrabia Jan, mian. chorazym nadwornym w Czerweu 1746
rjto Michale Puzynieu 7); rezygnowal 17668).
Krasicki hrabia Antoni, star. Druzylowski, mian. chorazym nadwomym
10 Marca 1766 �po rezygnacyi Jana hr. Krasickiego� 9);
umarl 1777 10).
Wolmer Kazmierz, pisarz skarbowy lit., mian. chorazym nadwornym
29 Pazdziernika 1777 po smierci Antoniego hr. Krasickiego� n );
rezygnowal 1781 l2). Pofniej kasztelan Grodzienski.
Chreptowicz Karol, pisarz ziemski Grodzienski, mian. chorazym
nadwornym 23 Maja 1781 vpo rezygnacyi Kazmierza Wolmerau 13);
rezygnowal 1786 14).
Wolowicz Antoni, wojski Grodzienski, mian. choraiym nadwornym
lit. 4 Marca 1786 vpo rezygnacyi Karola Chreptowicza� l5); zostal
kasztelanem Mereckim 17 Marca 1794 16).
Narbut Mikotaj, ehorazy ziemi ^mudzkiej, mian. chorazym na-
*) M. Lit. Ks. Zap. 157. f. 17 odw.
2) Tamze Ks. 155. f. 910.
3) Tamze.
4) Z nominacyi nastepcy. Wspomniany jeszcze 1726 (Vol. leg. VI. f.
414, 493).
5) M. Lit. Ks. Zap. 166. f. 15.
6) Tamze Ks. 174. f. 87.
7) Tamze f. 89.
s) Z nominacyi nastepcy.
9) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 442.
10) Z nominacyi nastepcy.
�) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. d. 115.
12) Z nominacyi nastepcy.
≫�) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 142.
u ) Z nominacyi nastepcy.
&#8810 M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 1132.
&#8811 Tamze Ks. 36. Cz. I. f. 270.
2 0 8 DYGNITARZE.
dwornym 17 Marca 1794 ,,po Antonim WcAowiczu, ktory zostat
kasztelanem Mereckimu 1); ostatni.
Czesnicy.
CzeSnik (czasznik, pincerna, Mundschenk, sous-6chanson) wsrdd
uroczystej biesiady podawal krdlowi czare.
Meleszkowicz Fedko Gawrylowicz, horodniczy Grodzienski i czasznik
w. ks. 1494 2)-�1496 s); zlozvl czasznikostwo 4).
Drozdia Andrzej, czasznik w. ks. 1498 fi); zlozyl czasznikostwo6).
Bohowitynowicz Lewko, czasznik J. �. M. 1501' ); nastepnie
pisarz 8).
Mickowicz Mikolaj, czasznik J. �. M. 1508 9).
Vacat.
Andruszewicz Mikolaj Sienkowicz, czasznik krdlewski 1529 10).
Andrejewicz Wojciech, czasznik; umarl krdtko przed 15381]).
Jasienski, polak, poprzednio ,;sluzebnik� biskupa Wilenskiego,
mian. czasznikiem po smierci Wojciecha Andrejewicza, � �� panowie
litewscy skarza si� 1538 r. w poselstwie do krola, viz nigdy nie
bywalo, aby Lachowie cudzoziemcy naznaczani byli na urzedy dworne
w wielkiem ksiestwie" 12); prawdopodobnie ODze zostal 1545 kuchmistrzem.
1) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 36. Cz. I. f. 267. � Mylnie wystepuje jako
chorazowie nadworni: G e rh ard Donhoff 1661 (Zychlinski V. 209);-� Krzysztof
Bialozor (Kossakowski. Monografije I. G. Zychlinski �. 9. Bvl chorazym wielkim);
� Michal Puzy n a 1784 (Kosinski. Przew. herald. IV. 518).
2) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 35, 91.
3) Tamze f. 160.
4) W 1505 r. jest tylko horodniczym Grodzienskim (M. Lit. Ks. Zap.
6. f. 488).
5) M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 70 odw.
6) W 1500 r. tylko koniuszy Wilenski (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 109); naetepnie
namiestnik Lidzki 1505�1507 (Tamze Ks. 6. f. 477 i Ks. 8. f. 154).
7) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 378.
8) Juz 1502 (Tamze f. 412).
9) Tamze f. 444.
10) Tamze Ks. 12. f. 423 i Volum. legum I. f. 495.
u) Poselstwo pau6w litewskieh do kr61a w Listopadzie 153S (M. Lit. Ks.
Spr. Publ. Nr. 1. f. 1�22).
11) Tamze.
DYGXITAKZE. 209
Pietkiewicz Maciej Stanislawowicz, czasznik kr<51ewski 15461)�1570'2).
Jednoczesnie (1569) star. Kierstomonski i Ro.sieiiski 3).
�� Jan Dominikowicz, mian. czeSnikiem okolo 1580 r. 4); rezygnowal
na poczatku 1589 r . 5) i otrzymal 29 Kwietnia 15c'9 nominacyje
na ciwuristwo Wilenskie 6).
Wolowicz Piotr, mian. czesnikiem 26 Kwietnia 1589 �po dobrowolnem
nstcipicniu Jana Pacau 7); umarl 1624 (?)s).
Holowczynski kniaz Jan Szcz^snowicz, mian. 15 Maja 1624 na eze-
Snikostwo �icakujace po smierci Wolotviczau 9); umarl w koncu
1630 � .10).
Sapieha Aleksander Bohdan, star. Orszanski i Krzyczewski, mian.
czesnikiem 25 Lutego 1631 �po smierci kniazia Jana Holowczynskiegou
n ). Rezygnowal 1632 12) ; umarl 1633 ,s).
Kiszka Krzysztof, dworzanin krolewski (aulicus), mian. czesnikiem
14 Kwietnia 1632 �po rezygnacyi Aleksandra Behdana Sapiehy� I4);
postapil na wojewode Mscislawskiego 18 Sierpnia 1636 lS).
Dorohostajski Wladyslaw, starosta ^vimorski, mian. czesnikiem
30 Sierpnia 1636 �po Kiszceu l6); umarl w Maju 163817).
Abramowicz Mikolaj, star. Starodubowski i Miadziolski, mian.
*) �. Lit. Ks. Zap. 29. f. 54. d. 28. Wspomniany 1555 (Tamze Ks. Spr.
Sad. 31. f. 377), 1558 (Tamze Ks. Zap. 43. f. 48). 1569 (Tamze Ks. Spr. Publ.
9. f. 160).
-) M. Lit. Ks. Zap. 49. f. 76.
3) Tamze Ks. Spr. Publ. 9. f. 160 i Ks. Zap. 49. f. 76.
4) Jest nim juz 1582 (M. Lit. Ks. Zap. 69. f. 37).
5) Z nominacyi nastepcy. Jeszcze w Styczniu 1589 �� wystepuje jako
czesnik (Karczewski. Replika w sprawie Radziwillow, str. 24).
6) M. Lit. Ks. Zap. 76. d. 7.
7) Tamze Ks. 77. d. 13. Wspomniany nastepnie 1593 (Akt. Wilens. Arch.
Komiss. VII. 468).
8) Z nominacyi nastepcy.
9) JV1. Lit. Ks. Zap. 99. d. 86.
,0) Z nomiuacyi nastepcy. Wystepuje jeszcze w Pazdzierniku 1630 l Akt.
Wilens. Arch. Komiss. XII. 445).
ll) M. lit. Ks. Zap. 99. f. 665.
l-) Z nomiuacyi nastepcy.
13) M. Lit. Ks. Zap. 110. f. 1 i 9.
14) Tamze Ks. 104. f. 254.
15) Tamze Ks. 111. f. 707.
IC) Tamze f. 714.
17) Pamietnik Radziwilla I. 377. Choc mieni go mylnie podczaszym.
14
2 1 0 DYGN1TARZE.
czegnikiem w Czerwcu 1638 *); postapil 1640 na kasztelanije Mgcislawska2).
Jednoczesnie general artyleryi lit.
Tyszkiewicz Antoni Jan, mian. czegnikiem 1640; postapil jv Pazdzierniku
1640 na podskarbiego nadwornego3).
Zyzemski kniaz Aleksander, stolnik Minski, mian. ezesnikiem
31 Pazdziernika 1640 Tpo Antonim Tyszkiewiczuu 4); zostal podstolim
w Marcu 1643 5).
�� Feliks (Szez^sny) J a n , star. RakiborskiB), mian. ezesnikiem'
w Marcu 1643 7); zostal podstolim 17 Marca 1645 8).
Potocki Krzysztof, star. Nowosielecki, mian. ezesnikiem 18 Marca
1645 vpo Feliksie Pacuu 9); postapil na podstolego 3 Listopada
1646 l0).
* . . Wolowicz Eustachy Kazmierz, mian. czegnikiem 4 Listopada 1646
�� Krzysztofie Potockim, ktory zostal podstolimu n ); postapil na
podstolego 16 Sierpnia 1656 12). 4
Kopec Jan Karol, star. Brzeski, mian. ezesnikiem 16 Sierpnia
1656 vpo Eustachym Woloiviczuu I3); zostal podstolim 15 ��tego
1658 14).
Sapieha Krzysztof, mian. czegnikiem 15 Lutego 1658 po Janie
Karol � Kopciuu 15); juz 18 Marca 1658 zostal podstolim 16).
Oginski kniaz Marcyjan Aleksander, ehorqzy Trocki, mian. czegnikiem
*) Jest nim juz w Lipcu 1638 (Replika w sprawie Radziwifl6w f. 129).
2) Jeszcze w Lutym 1640 jest ezesnikiem (Podgorski. Pomniki do dziejow
polskich XVII w. Wroclaw 1840, I. 27�30).
3) Z nominacyi nastepey. Takze Radziwill II. 25. Patrz wyzej str. 193.
4) M. Lit. Ks. Zap. 113. f. 562.
Po Hlebowiczu, kt6ry 19 Lutego 1643 postapil na wojew6dztwo Smolenskie
(Radziwill II. 89). Juz 8 Kwietnia 1643 �� ezesnikiem (M. Lit. Ks.
Zap. 114. f. 227).
6) 31. Lit. Ks. Spr. Sad. 111. d. 179.
�) Patrz wyzej przypis przedostatni.
8) M. Lit, Ks. Zap. 114. f. 808.
9) Tamze f. 807.
10) Tamze Ks. Sigillat I. f. 106.
J1) Tamze Ks. Zap. 121. f. 151.
12) Tamze Ks. 130. f. 37.
13) Tamze Ks. 131. f. 19.
u) Tamze Ks. 130. f. 118 i Ks. 131. f. .41.
u) Tamze Ks. 130. f. 118 odw.
16) Tamze f. 309.
DYGNITAKZE. 211
18 Marca 1658 npo Krzysztofie Sapieze* �); zostal podstolim 8 Stycznia
1659 *).
Sapieha Jan Ferdynand, mian. czesnikien\ prawdopodobnie w Styczniu
1659; umarl 27 Marca 16593).
�� Michal Kazmierz, star. Chwejdariski4) , mian. czesnikiem
w Kwietniu 1659 5); zostal oboznym 29 Pazdziernika 1659 6).
Sapieha Kazmierz Jan, wojewodzic Wilenski, mian. czesnikiem
9 Listopada 1659 �po Michala Pacuil 7); zostal podstolim 20 Lipca
1661 8).
Naruszewicz Jan, ciwun Wiekszwiariski, mian. czesnikiem 23 Lipca
1661 �jpo Kazmierza Sapieze* 9); zostal podskarbim nadwornym
1661 !&#8811.
Donhoff Gerhard, chorazv nadworny koronny, mian. czesnikiem
2 Listopada 1661 �po Janie Naruszeiviezu, ktory zostal podskarbim
nadwornymu n )j zostal podstolim 23 Kwietnia 1666 J2).
Sapieha Franciszek, mian. czesnikiem w Kwietniu 1666 13); zostal
koniuszym na poczatku 1670 r. u ).
Bokum (von Altenbockum) Jan Henryk, lowczy nadworny koronny,
mian. czeSnikiem 4 Marca 1670 �po Sapieze, ktory zostal koniuszym11
l5); zostal stolnikiem 1679 ,fi).
Sapieha Wladyslaw Jo z e fa t, mian. czeSuikiem 17) prawdopodobnie
1679; z czesnika zostal krajczym 20 Maja 1684 l8).
!) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 330.
2) Tamze f. 373.
3) Nadgrobek (Walicki. Historia przezacnego Obrazu Kodenskiego, str. 116).
4) Mian. 22 Lutego 1659 (M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 306).
5) Jest nim w Czerweu 1659 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 133. f. 187. d. 75).
&#8810 M. Lit, Ks. Zap. 130. f. 420.
7) Tamze f. 421.
8) Tamze f. 1406.
9) Tamze f. 1323.
10) Z nominacyi nastepcy.
11) M. Lit, Ks. Zap. 134. f. 180.
1-) Tamze Ks. 132. f. 462.
ls) Jest nim 29 Kwietnia 1666 (M. Lit. Ks. Zap. 135. dok. 130).
14) Z nominacyi nastepcy.
15) M. Lit, Ks. Zap. 136. f. 116. Wspomniany jeszcze 1674 (Vol. leg.
V. f. 310).
16) Jest nim 1683 (Dogiel. Codex dipl. V. 473).
17) Stawski. Monumenta. Cz. II, dedykacyja, karta 7 a.
18) M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta data.
2 1 2 DYOXITAHZK.
Oginski kniaz Hryhory, mian. ezesnikiem 1684; zostal chorazym
wielkim w Kwietniu 1687 *).
Sapieha Michat, podskarbicz lit., mian. ezesnikiem 4 Maja 1687
npo Hryhorym Oginskimu 2); zostal straznikiem wielkim 20 Maja
1692 3).
Sapieha Aleksander Pawel, mian. ezesnikiem 1692; zostal marszalkiem
nadwornym 22 Sierpnia 1692 4).
Tarlo Michal, star. Gostynski, mian. ezesnikiem 425 Wrzesnia
1692 �po Alelcsandrze Sapieze�■5); umarl 1702 ,. Pogrzeb jego odbyi
sie 19 Lipca 1703 7).
Szczytt-Niemirowicz Krzysztof, chorazy Polocki, mian. ezesnikiem
26 Listopada 1702 ,.po smierci Mikolajci Tarlou 8); rezygnowal
z czesnikostwa na rzeez syna swego Jozefa 28 Stycznia 1713 9). Nastepnie
kasztelan Smoleliski.
Szczytt-Niemirowicz Jozef, mian. ezesnikiem 1 Lipca 1713 npo
dobrowolncj rezygnacyi swego ojca� l0); zostal kasztelanem Mscislawskim
10 Czerwca 174011).
Sapieha Ignacy, wojewodzic Brzeski, mian. czegnikiem 20 Czerwca
1740 �po Jozefie Szczycieu '-); zostal podskarbim nadwornym 18 Wrzesnia
174413).
Oginski kniaz Michal Kazmierz, wojewodzic Trocki, mian. czesnikiem
18 Wrzesnia 1744 ,7po Ignacym &'apiezeu 14); zostal pisarzem
polnym 20 Czerwca 1748 ,s).
Oskierko Ludwik Gerwazy, starosta Mozyrski, mian. czegnikiem
4
*) M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 530.
3) Tamie f. 531 i Ks. 143, pod ta data.
3) M. Lit. Ks. Zap. 146. f. 436.
*) Tamze f. 491.
5) Tamze f. 523.
e) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze 1701 (Zawisza. Pamietniki 101).
7) Zawisza. Pamietnik 114.
s) M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 1030 i Ks. 150. f. 308.
9) Tamze Ks. 159. f. 203.
10) Tamze Ks. 157. f. 59.
11) Tamze Ks. 172. f. 24.
12) Tamze f. 25.
13) Tamze f. 922.
14) Tamze f. 918.
15) Tamze Ks. 176. f. 71.
DYGNITAKZE. 213
20 Czerwca 1748 ,,po Michale Ogimlrimu *); zostal referendarzem
10 Grudnia 17642).
Ol^dzki Stefan, marszalek Wolkowyski, mian. czesnikiem 11 Grudnia
1764 npo Ludwihu Gencasym OsMerceu 3); zostal koniuszym
15 Czerwca 1765 4).
Niesiolowski Jozef, podkomorzy Nowogrodzki, mian. czesnikiem
15 Czerwca 1765 ,.p� Stefanie Oleds1eimu 5); zostal kasztelanem
Nowogrodzkim 11 Pazdziernika 1765 6).
Ronikier Michal Aleksander, lowczy nadworny, mian. czesnikiem
19 Pazdziernika 1765 �po Jozefie Niesioiowshim� 7); rezygnowal
1787 &#8810.
Brzostowski Robert, pulkownik wojsk litewskich, mian. czeSnikiem
19 Lutego 1787 �po rezygnacyi Micliala BoniJciera� 9); zostal kasztelanem
Polockim 14 Maja 1791 10).
Gorski Leon, mian. czesnikiem 3 Wrzesnia 1791 �po Robercie
BrzostowsMmu 11). Rezygnowal (?); umarl 2 Kwietnia 1807 12).
Brzostowski Michal Hieronim, star. Minski, mian. czesnikiem 179413);
ostatm.
*) M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 72.
2) Tamze Ks. 184. f. 3.
3j Tamze f. 5.
4) Tamze f. 376.
�) Tamze f. 377.
e) Tamze Ks. 188. f. 46. d. 92.
7) Tamze f. 47. d. 93.
s) Gazeta Warszawska 1787. Nr. 18, suppl.
s) M. lit . Ks. Spr. Publ. 34. f. 42.
10) Tamze f. S61.
u) Tamze f. 967.
12) Diuiin-Borkowski. Rocznik szlachty polskiej na r. 1883, str. 474.
13) Zychlinski. Zlota Ksiega III. 24. � Mylnie nazwani czesnikami:
Mikolaj Mikolajewicz K ad ziwiil 1499 (Volum. legum I. f. 281. Byl podczaszym);
� Olbracht Mareinowicz Gasztold 1505 (Dogiel. Codex dipl. V. 166.
Byl podczaszym); � J a n Mikolajewicz Radziwili 1522 (Zbi6r dawn. dypl. i akt.
Wilno I. 29. Icones Badivil. Tab. 20. Byl podczaszym); � Mikolaj Kiszka 1566
(Zbior dawn. dypl. i akt. I. 119. Byl podczaszym);� Krzysztof Sapieha, zmarly
1637 (Starowolski. Monuments. f. 837. Byl podczaszym); � J a n Ronikier 1643
(Zychlinski IV. 222, 226. V. 204. Kosinsld. Przew. herald. III. 430); � Adam
Szczytt 1742 (Niesiecki VIII. 321. Zamiast J<5zef Szczytt).
2 1 0 DYGN1TAEZE.
czesnikiem w Czerweu 1638 J); postapil 1640 na kasztelanije Mscislawska2).
Jednoczesnie general artyleryi lit.
Tyszkiewicz Antoni Jan, mian. czegnikiem 1640; postapil w Pazdzierniku
1640 na podskarbiego nadwomego3).
Zyzemski kniaz Aleksander, stolnik Minski, mian. czesnikiem
31 Pazdziernika 1640 vpo Antonim Tyszkiewiczuu 4); zostal podstolim
w Marcu 1643 5).
�� Feliks (Szcz^sny) Jan , star. Rakiborski6), mian. czesnikiem�
w Marcu 1643 7); zostal podstolim 17 Marca 1645 s).
Potocki Krzysztof, star. Nowosielecki, mian. czesnikiem 18 Marca
1645 �po Feliksie ��119); postapil na podstolego 3 Listopada
1646 10).
Wolowicz Eustachy Kazmierz, mian. czegnikiem 4 Listopada 1646.
npo Krzysztofe Potockim, ktory zostal podstolimu n ); postapil na
podstolego 16 Sierpnia 1656 12). v
Kopec Jan Karol, star. Brzeski, mian. czesnikiem 16 Sierpnia
1656 �� Eustachym Wolowicsuu 13); zostal podstob'm 15 Lutego
1658 14).
Sapieha Krzysztof, mian. czegnikiem 15 Lutego 1658 vpo Janie
Karolu Kopciu11 l5); juz 18 Marca 1658 zostal podstolim 16).
Oginski kniaz Marcyjan Aleksander, ehorazy Trocki, mian. czegnikiem
*) Jest nim juz w Lipcu 1631 (Replika w sprawie KadziwilI6w f. 129).
2) Jeszcze w Lutym 1640 jest czesnikiem (Podg6rski. Pomniki do dziejow
polskich. XVII w. Wroclaw 1840/1. 27�30).
3) Z nominacyi nastepcy. Takze Kadziwiil II. 25. Patrz wyzej str. 193.
■*) M. Lit. Ks. Zap. 113. f. 562.
Po Hlebowiczu, kt6ry 19 Lutego 1643 postapil na wojew6dztwo Smolenskie
(RadziwiH II. 89). Juz 8 Kwietnia 1643 �� czesnikiem (M. Lit. Ks.
Zap. 114. f. 227).
6) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 111. d. 179.
7) Patrz wyzej przypis przedostatni.
8) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 808.
9) Tamze f. 807.
10) Tamze Ks. Sigillat I. f. 106.
u ) Tamze Ks. Zap. 121. f. 151.
I2) Tamze Ks. 130. f. 37.
I3j Tamze Ks. 131. f. 19.
� ) Tamze Ks. 130. f. 118 i Ks. 131. f. .41.
15) Tamze Ks. 130. f. 118 odw.
16) Tamze f. 309.
DYGNTTARZE. 211
18 Marca 1658 ,.po Krzysztofie Sapieze'1' zostal podstolim 8 Stycznia
1659 2).
Sapieha Jan Ferdynand, mian. czegnikiem prawdopodobnie w Styczniu
1659; umarl 27 Marca 16593).
�� Michal Kazmierz, star. Chwejdanski4), mian. ezesnikiem
w Kwietniu 1 659 5); zostal oboznym 29 Pazdziernika 1659 6).
Sapieha Kazmierz Jan, wojewodzic Wilenski, mian. ezesnikiem
9 Listopada 1659 �po Michale Pacuu 7); zostal podstolim 20 Lipca
1661 8).
Naruszewicz Jan, ciwim Wiekszwianski, mian. ezesnikiem 23 Lipca
1661 vpo Kazmierza Sapiezea 9); zostal podskarbim nadwornym
1661 10).
Donhoff Gerhard, chorazy nadworny koronny, mian. czegnikiem
2 listopada 1661 �po Janie Naruszewiczu, ktory zostal podskarbim
nadwornym� n ); zostal podstolim 23 Kwietnia 1666 12).
Sapieha Franciszek, mian. czegnikiem w Kwietniu 1666 13); zostal
koniuszym na poczatku 1670 r. 14).
Bokum (von Altenbockum) Jan Henryk, lowczy nadworny koronny,
mian. czegnikiem 4 Marca 1670 �po Sapieze, ktdry zostal koniuszy
tnu l5); zostal stolnikiem 1679 ie).
Sapieha Wladyslaw Jo z e fa t, mian. czegnikiem 1T) prawdopodobnie
1679; z czegnika zostal krajczym 20 Maja 1684 lS).
*) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 330.
2) Tamze f. 373.
3) Nadgrobek (Walicki. Historia przezacnego Obrazu Kodenskiego, str. 116).
4) Mian. 22 Lutego 1659 (M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 306).
5) Jest nim w Czerwcu 1659 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 133. f. 187. d. 75).
' M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 420.
7) Tamze f. 421.
6) Tamze f. 1406.
9) Tamze f. 1323.
10) Z nominacyi nastepey.
≫&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 134. f. 180.
12) Tamze Ks. 132. f. 462.
13) Jest nim 29 Kwietnia 1666 (M. Lit. Ks. Zap. 135. dok. 130).
14) Z nominacyi nastepey.
16) M. Lit. Ks. Zap. 136. f. 116. Wspomniany jeszcze 1674 (Vol. leg.
V. f. 310).
lc) Jest nim 1683 (Dogiel. Codex dipl. V. 473).
17) Stawski. Monumenta. Cz. II, dedykacyja, karta 7 a.
18) M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta data.
14*
2 1 2 I) Y (xNTTARZE.
Oginski kniaz Hryhory, mian. czegnikiem 1 6 8 4 ; zostal chorazym
wielkim w Kwietniu 168 7 �).
Sapieha Michat, podskarbicz lit., mian. czegnikiem 4 Maja 1687
�po Hryhorym Oginslcimu 2); zostal straznikiem wielkim 20 Maja
1692 3).
Sapieha Aleksander Pawel, mian. czegnikiem 1 6 9 2 ; zostal marszalkiem
nadwornym 2 2 Sierpnia 1 6 9 2 4).
Tarlo Michal, star. Gostyuski, mian. czegnikiem 25 Wrzesnia
1692 �po Aleksandrze Sapieze� 5); umarl 1702 6). Pogrzeb jego odbyl
sie 19 Lipca 1703 7).
Szczytt-Niemirowicz Krzysztof, chorazy Poiocki, miau. ezesnikiem
26 Listopada 1702 �po smierci Mikolaja Tarlou 8); rezygnowal
z czegnikostwa na. rzecz syna swego Jozefa 28 Stycznia 1713 9). Nastepnie
kasztelan Smolenski.
Szczytt-Niemirowicz Jozef, mian. czegnikiem 1 Lipca 1713 �po
dobrowolnej rezygnacyi swego ojcau l0); zostal kasztelanem Mgcislawskim
10 Czerwca 1740� ).
Sapieha Ignacy, wojewodzic Brzeski, mian. czegnikiem 20 Czerwca
1740 �po Jozefie Szczycie1112); zostal podskarbim nadwornym 18 Wrze-
Snia 174413).
Oginski kniaz Michal Kazmierz, wojewodzic Trocki, mian. czesnikiem
18 Wrzesnia 1744 �po Ignacym Sapiezeu u ); zostal pisarzem
polnym 20 Czerwca 1748 15).
Oskierko Ludwik Gerwazy, starosta Mozyrski, mian. czegnikiem
~ ' /
!) M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 530.
2) Tamze f. 531 i Ks. 143, pod ta data.
3) M. Lit, Ks. Zap. 146. f. 436.
4) Tamze f. 491.
�) Tamze f. 523.
6) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze 1701 (Zawisza. Pamietniki 101).
7) Zawisza. Pamietnik 114.
8) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 1030 i Ks. 150. f. 308.
9) Tamze Ks. 159. f. 203.
10) Tamze Ks. 157. f. 59.
11) Tamze Ks. 172. f. 24.
12) Tamze f. 25.
13) Tamze f. 922.
14)'Tamze f. 918.
n ) Tamze ~Ks. 176. f. 71.
DYGXITAKZE. 213
2 0 Czerwca 1 7 4 8 rpo Michale Oginskimu J); zostal referendarzem
1 0 Grudnia 1 7 6 4 2).
Ol^dzki Stefan, marszalek Wolkowyski, mian. czeSnikiem 11 Grudnia
1 7 6 4 npo Ludwiku Gerwazym Oskierceu 3); zostal koniuszym
1 5 Czerwca 1 7 6 5 4).
Niesiotowski Jozef, podkomorzy Nowogrodzki, mian. czesnikiem
1 5 Czerwca 1 7 6 5 ,.po Stefanie Oledzkimu 5); zostal kasztelanem
Nowogrodzkim 11 Pazdziernika 1 7 6 5 6).
Ronikier Mi chat Aleksander, lowczy nadworny, mian. czesnikiem
19 Pazdziernika 1 7 6 5 �� Jozefie Niesiolowskimu 7); rezygnowal
1 7 8 7 8).
Brzostowski Robert, pulkownik wojsk litewskich, mian. czesnikiem
1 9 Lutego 1 7 8 7 npo rezygnacyi Michala Romkiera119); zostal kasztelanem
Polockim 1 4 Maja 1 7 9 1 10).
Gorski Leon, mian. czesnikiem 3 Wrzesnia 1 7 9 1 ,7po Bober tie
Brzostowskimu n ). Rezygnowal ('?); umarl 2 Kwietnia 1 8 0 7 12).
Brzostowski Michal Hieronim, star. Minski, mian. czesnikiem 1 7 9 4 ,;!) ;
ostatni.
> M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 72.
2) Tamze Ks. 184. f. 3.
3) Tamze f. 5.
4) Tamze f. 376.
5) Tamze f. 377.
�) Tamze Ks. 188. f. 46. d. 92.
7) Tamze f. 47. d. 93.
8) Gazeta Warszawska 1787. Nr. 18, suppl.
9) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 42.
*�) Tamze f. 861.
u) Tamze f. 967.
12) Dunin-Borkowski. Kocznik szlachty polskiej na r. 1883, str. 474.
13) Zychliiiski. Zlota Ksiega 1�. 24. � Mylnie nazwani czesnikami:
Mikolaj Mikolajewicz R ad z iw ili 1499 (Volum. legum I. 1. 281. Byl podczaszyin);
� Olbracht Marcinowicz Gasztold 1505 (Dogiel. Codex dipl. V. 166.
Bvl podczaszym); � J a n Mikolajewicz Kadziwiil 1522 (Zbior dawn. dypl. i akt.
Wilno I. 29. Icones Radivil. Tab. 20. Byl podczaszym); � Mikolaj Kiszka 1566
(Zbior dawn. dypl. i akt. I. 119. Byl podczaszym); � Krzysztof Sapieha, zmarly
1637 (Starowolski. Monumenta f. 837. Byl podczaszym); � J a n Ronikier 1643
(Zychlinski IV. 222, 226. V. 204. Kosinski. Przew. herald. III. 430); � Adam
Szczytt 1742 (Niesiecki VIII. 321. Zamiast 'J6zef Szczytt).
214 DYGXITAKZE.
Generaiowie artyleryi.
General artyleryi (General-Feldzeugmeister) mial arsenaly zaopatrywac
i w porzadku utrzymywac, iloSe dzial, prochu, kul i innych
potrzeb wojennych pomnazac, strzedz wszystkiego, cokolwiek nabytem
zostalo i \y rejestra spisywac, tudziez dostawiac wszystko tam, dokad
hetman dostawiac nakazal. Powinien byl znajdowac sie przy wojsku,
ilekroc wojsko na nieprzyjaciela wychodzi itd .J). Urzad ten powstal
za Wladvslawa I V 2).
Oprdcz generaldw artyleryi, byli i generalowie naczelnicy artyleryi;
ostatnim z nich byl Jakdb Jasinski, mianowany 1794 rpo
Kronnemanieu, w tymze roku, 4 Listopada 1794, zgin^l przy szturmie
Pragi 3).
Abramowicz Mikolaj, wojewodzic Smolenski, pulkownik krdlewski,
mianowany ,,na dosor armaty w. ks. lit.� (armatura per M. 1).
L itt. praefecturn) 21 WrzeSnia 16344); na sejmie 1638 r. (juz starosta
Starodubowski i Miadziolski) otrzymuje blizsze okreslenie tego
urzedu 5). Generalem artyleryi zwal sie 1648 6). Jednoczesnie czesnik
1638, kasztelan Mscislawski 1639, wojewoda 1643, wojewoda Trocki
1647; umarl w Lutym 1651 7).
Gosiewski Wincenty Korwin, stolnik, mian. generalem artyleryi
27 Lutego 1651 vpo smierci wojewody Trockiego11 s); zostal podskarbim
wielkim 14 Wrzesnia 16529).
Wahl Zygmunt, pulkownik kr61ewski, mian. generalem artyleryi
lit. 22 Wrzesnia 1652 rpo Wincentym Gosiewskimu U1); rezygnowal
1654 �)..
' Lelewel. PoLska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 66�67.
2) Volum.' legum III. f. 948.
3) Wojcicki. Cmentarz Powazkowski III. 202�203. Encvklopedvja Powsz.
XIII. 127.
4) M. Lit. Ks. Zap. 110. f. 855.
5) Vol. legum III. f. 94S.
e) Tamze IV. f. 215.
7) Z nominacyi nastepcy i Radziwili II. 435.
8) M. Lit. Ks. Sigil. Nr. 2.
9) M. Lit. Ks. Zap. 127. f. 396.
10) Tamze f. 404.
u) Z nominacyi nastepcy.
DYGNITARZE. 215
Judycki Mikolaj Wladystaw, kawaler Maltariski, dworzanin krolewski,
mian. generalem artyleryi 11 Kwietnia 1654 vpo dobrowolnej
rezygnacyi Zygmunta WaMu *); umarl 1670 2). Jednoczesnie kasztelan
Nowogrodzki.
Krysztfin-Kirszensztein Michat Antoni, mian. generalem artyleryi3)
1670; postapil 1673 na pisarstwo polne4).
Gosiewski Maciej Korwin, star. Lozdzienski, mian. generalem artyl.
lit. 16735); umarl 1683 �).
Sapieha Leon Bazyli, podskarbi nadworny lit., miau. geueralem
artyl. lit. 7 Wrzesnia 1684' umarl 168,6 s).
Romer Mateusz, general-major wojsk lit., mian. generalem artyl.
lit. 28 Kwietnia 1687 vpo smierci Sapiehyu 9). Rezygnowal 169810);
umarl 1699 n ).
Sapieha Michat, koniuszy lit., mian. generalem artyl. lit. 18 Lipca
1698 vpo rezygnacyi Romerau 12); zabity 19 Listopada 1700 1S).
Mniszech Jozef, star. Sanocki, mian. generalem artyl. lit. 8 Kwietnia
1701 npo smierci Micliala Sapieliy, honiuszego i generala a rty l.Uli);
zostal marszalkiem nadwornym lit. 9 Sierpnia 1706 15).
Siennicki-Boncza Kazmierz Krzysztof, miecznik lit., mian. generalem
' M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 319.
-) Patrz wyzej str. 120.
3) Ze byl generalem artyleryi, wzmianka pozniej, bo pod r. 1677 (Vol.
leg. V. f. 525/6).
*) Jest nim 1674 podczas bezkrolewia (Vol. leg. V. f. 281).
5) Podpisat elekcyje krola Jana III 1674 (Vol. leg. V. f. 286).
e) Zvl jeszcze 1677 (Vol. leg. V. f. 524). Juz nie zyl w Listopadzie 1683,
w kttfrym to czasie geueralstwo artyleryi wakowalo (Listv z czasow Jana III
i Augusta II. Krakow 1870, str. 47�48. Patrz takze Vol. leg. V. f. 817�818).
7) M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta. data i Ks. Zap. 138. f. 557.
8) Z nominacyi nastepey. Juz nie zyl w Listopadzie 1686 (Patrz wyzej
str. 194).
9) M. Lit. Ks. Zap. 143, pod ta. data..
10) Z nominacyi nastepey.
") Geneal. Romer6w.
,�) M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 442.
13) Zawisza 208.
�) M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 139.
1S) Tamze Ks. 154. f. 187. Choc w tej nominacyi nazwany tylko �star.
Sanoekim�, jednak 1705 byl geueralem artyleryi (Zatuski. Epistol. Histor.
famil. III. 748).
2 1 6 I) YGXITAP.ZE.
artyl. lit. 1706 1). Wziety do niewoli rossyjskiej 1707 2) i skazany
na zeslanie na Sybir, do Irkutska; umarl w drodze na rzece Obi 3).
Mniszech Jozef, marsz. nadw. lit., mian. (powtomie) j i a urzad
waliujacy generala artyl. lit.11 17 Pazdziernika 17094); nie przyjal
urzedu.
Borch Fabijan Kazmierz, star. Lucenski, mian. generalem lit.
22 Kwietnia 1710 '�); umarl w tymze roku e).
Donhoff Boguslaw Ernest, podkomorzy, mian. generalem artyl. lit.
24 Czerwca 1710 ..po smierci Fahijana Borchau1); rezygnowal 1725 s).
Sapieha Kazmierz Leon,, star. Wolpinski, mian. generalem artyl.
lit. 4 Wrzesnia 1725 ,,po dohrowolnej rezygnacyi Ernesta Donhoffau
■' umarl we Wschowie 20 Maja 1738 10). Chwilowo 1735
wojewoda Brzeski.
Flemming Jerzy Detloff, general wojsk litewskich, mian. generalem
artyl. 1738 u ); zostal podskarbim wielkim 24 Listopada 1746 l2).
Sollohub Antoni Dowojna, star. Jezierzyski, mian. generalem artvl.
lit. 26 Listopada 1746 ,.po J e rzyw Flemminguu 13); umarl we Wrzesniu
1759 l4).
> Potocki Eustachy, czesnik koronny, mian. generalem artyl. lit.
20 Pazdziernika 1759 ,.po smierci Antoniego SoUolmbau 1S) ^omarl
23 Lutego 1768 ie).
Branicki Franciszek Ksawery, lowczy koronny, mian. generalem artyl.
lit. 1768 1T); zostal hetmanem polnym koronnym 10 Kwietnia 1773 l8).
al W koncu 1706 jest miecznikiem i generalem artyleryi (Zawisza 254).
2) Zawisza 25'≫� 256.
3) Siennicki Ludwik. Dokument osobliwego milosierdzia. Wilno 1754, f. 8.
*) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 3.
5) Tamze f. 255. .i . 6) Z nominacyi nastepcv. Jako seneral artyleryi znajdowal sic na seimie
1710 r. (Vol. leg. VI. f. 204).
7I M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 281.
s) Z nomiuacyi nastepcy.
9) M. Lit. Ks. Zap. 163. f. 495.
10) Ksiegi metryczne kosciola w Siemiatyczach.
"J Juz wymieniony w kalendarzyku na r. 1740.
l3J M. Lit. Ks. Zap. 175. f. 263.
� Tamze Ks. 173. f. 279.
14) Tyszkiewicz. Rekopism X. Bagiiiskiego 32.
�-) M. Lit. Ks. Zap. 181. f: 646.
,6) Bartoszewicz. Znakomici mezowie III. 95.
l7) Europ. geneal. Handb. r. 1772, str. 103.
�-) Metr. Koronna Ks. Sigil. 32. f. 205 (Bleszyriski).
DYGJilTAKZE. 2 1 7
Sapieha Kazmierz Nestor, pulkownik artyleryi lit., miau. generalem
artyl. 10 Marca (sic) 1773 vpo Branickim, ktory zostal hetmanem polity
m, koronnym11 J). Rezygnowal 17932); umarl w Wiedniu 25 Maja
1798 3).
Sapieha ksiqze Franciszek. star. Uszpolski, miau. geueralem artyl.
lit. 1 Maja 17934). Przezyl upadek Rzeczypospolitej; umarl 30 Maja
1829 5).
G-eneraiowie inspektorowie.
Powstali w ostatnich czasach panowauia Augusta I I I 6), dopiero
jednak w 1776 r. policzono ich do dygnitarzy. DoSc wysokie otrzymali
stanowisko, bo szli zaraz po generalach artyleryi.
W Koronie bylo ich dwoch; Litwa miala tylko jednego �generala
inspektora wojsk litewskich�. Obowiazkiem ich bylo regimenta
objeMzac, Instrowac i hetmanowi sprawe zdawac. Na sejmie czteroletnim
zniesiono generatow inspektorow, ale dwczesnych pozostawiono
przy pensyi i tytule'.
Grabowski Jan Jerzy, general-lejtnant, mian. general-inspektorem
wojsk lit. 19 Pazdziernika 1776 8) ; umarl 1790 (?)9).
&#9632 M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 898.
2) Gazeta Warszawska 1793, suppl. Nr. 47.
3) Ksiegi metryczne kosciola Kodenskiego.
4) Gazeta Warszawska 1793. Nr. 47, suppl. i Korespondent Krajowy i Zagraniezny
1793. Nr. 39 i 46.
5) Ksiegi metryczne kosciola Dereezynskiego. � Mylnie wystepuja jako
generalowie artyleryi lit.: I �romhold Wolff Ludinghausen r 1665 (Bartoszewicz
u Swieckjego II. 315. Byl generalem artyleryi koronnej); � Franciszek Stefan
Sapieha f 1686 (Niesiecki VIII. 253. Byl koniuszym); � Bokum 1693 (Zawisza
33. W tym czasie Eberhard Kazmierz Bokum byl generat-majorem wojsk lit.
cudzoziemskiego autoramentu. M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 557. Bedzie to jedna osoba).
G) Ignacy ��, star. ChwejdansH, general-major w. lit., mian. generalem
inspektorem wTojsk lit. 18 Lutego 1760 (M. Lit. Ks. Zap. 181. f. 708); ztozyl
ten urzad w Kwietniu 1763 (Tamze Ks. 183. f. 979).
�) Starozytnosci Polskie. Poznan 1842. I. 306. Lelewel. Polska, dzieje
i rzeczy jej IV. (IX.) 67. � hierarchii tego urzedu patrz Europ. geneal. Handbuch
r. 1782 i nastepne.
s) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 21. f. 123. dok. 94.
9) �Janem* nazwany w nominacyi i w Europ. geneal. Handb. r. 1782,
84 i S6. .Jerzym-1 w Europ. geneal. Handb. r. 1788 i 1790. Bylyzby to dwie
osoby ?
218 DYGNTTARZE.
Grabowski Pawet, star. Czchowski i Wolkowyski, mian. generalinspektorem
lit. 17901). Przezyl upadek Rzeczypospolitej; zyl jeszcze
w 1812 r. 2).
Instygatorowie.
Pienvsza wzmianke � tym urzedzie spotykamy w 1565 r . 3).
Ivonstytucyja 1581 r. nakazuje instygatorowi, aby byl w pogotowiu
do wystepowania jako oskariajacy we wszelkich sprawach, okreslonemu
prawu niepodlegajacych, a ku szkodzie Rzeczypospolitej wymierzonych4).
Nad to instygator powinien wnosic skargi � zdrade
kraju i obraze majestatu, przeciwko podskarbim, wszelkim dygnitarzom,
starostom. zupnikom, szafarzom, poborcom i zgola kazdemu,
ktoby uczynil jaka krzywde skarbowi, krolowi lub calemu stanowi
szlaeheckiemu. Instygatorowie zasiadali w sadach assesorskich z glosem
doradczym, awreferendarskichzglosem stapowczym 5). W � �'�
wieku policzeni zostali do dygnitarzy i nastepowali po ur^edach wielkich
przed dwornemi.
�� w Koronie jak i w Litwie instygatorowie mieli zastepce
w osobie wice-instygatora6). Na sejmie 1775 r. wice-instygatorow
porownano z instygatorami, ktdrych odtad bylo dw<5ch 7).
Oprocz instygatordw wielkich koronnych i litewskich byli jeszcze
�instygatorowie trybvmalscyi: czyli �saddw", ktorzy spelniali czynnosci
starszego woznego 8).
Przeliewski Mikolaj, instygator lit. 1583 9).
1) Europ. geneal. Handbuch r. 1792 i 1794.
Kurjer Litewski 1812. Nr. 96.
3) Volum. legum II. f. 676.
*) Tamze f. 1013.
5) Starozytnosci Polskie. Poznan 1842. I. 40S. Lelewel. Polska, dzieje
i rzeczy jej IV. (LX.) 65.
6) Z wice-instygatorow lit. wzmiankowani: Swiezinskl Marcin 1648 (Vol.
leg. IV. 248); � Kurowiez Szymon 1674 (Tamze V. 292�3). Zostal instygatorem;
� Eomanowicz Dyonlzy 1678�1690 (Tamze f. 629 i 788); � Kmita
Ko n stan ty Stanisiaw 1697 (Tamze f. 894); � Kobecki 1731 (Europ. geneal.
Handb. r. 1732);�Wiafcewicz Aleksander juz 1740 (Kalendarzyk histor.-polit.
r. 1741). Zostal podkoniuszvm 1760 (Europ. geneal. Handb.); � Chmara Adam,
miau. 1760 (Europ. geneal. Handb. r. 1763). Zostal instygatorem 1766; � Borz^
cki A n toni, mian. 1766 (Europ. geneal. Handb.). Zostal instygatorem 1775.
7) Volum. legum VIII. f. 179.
s) Starozytnosci Polskie I. 409. Stanisiaw Mikutowicz, instygator sadow
1764 r. (Volum. legum VII. 57).
9J Pogodin i Dubenski. Posolskaja Kniga metriki W. K. L. Moskwa 1843,
str. 274.
D Y GN IT A RZ E . 219
Kamieniecki Jan, instygator lit. 1586 1).
Kaminski Malcher, in sty gator lit. 1589�16002).
topacinski Waclaw, instygator lit.3).
Zaleski Jakob, instygator lit. 16234).
Wotodkiewicz Chryzostom, podsedek Zmudzki i instygator lit. 16325).
Draslawski Jerzy, sekretarz krdl. i instygator lit. 1633 6).
Chrzastowski Stefan, podstoli Zmudzki i instygator lit. 1638�16467).
Komorowski Samuel, podstoli Wilkomierski i instygator lit. 1647 s);
pdzniej obozny.
Unichowski Krzysztof, instygator lit. 1649�1653�).
Orda Wincenty, instygator lit. 16621 �); zostal kasztelanem Zmudzkim.
Zambrzycki Jan, instygator lit. 1666�1670 n ).
Kurowlcz Zabistojski Szymon Kazmierz12), instygator lit. 1679�168313).
Rukiewicz Stanislaw, instygator lit. 1696�1704 u ).
Krolikowski Kazmierz, ciwun Tedziogolski, instyg. lit. 1726�1731l5).
Burzynski Stanislaw Antoni, skarbnik Smolenski, mian. instygatorem
lit. 1731 ie); zostal kasztelanem Brzeskim 8 Maja 1750 17).
topacinski Mikolaj, mian. instygatoreni 9 Maja 1750 lS); zlozvl
ten urzad 1761 r . 19). Nastepnie pisarz.
*) Akt. Wilens. Arch. Komiss. VI. 142.
2) 1589 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 68. f. 21), 1591 (Akt. Wilensk. II. 144),
1592 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 63. f. 352), 1596 (Tamze Ks. 72. f. 29), 1600 (Akt.
Wilens. VI. 206).
3) Zychlinski. Zlota ksiega II. 173.
�) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 90. f. 148.
5) Tamze Ks. Zap. 103. f. 82.
6) Tamze Ks. 110. f. 131.
7) 1638 (Vol. leg. III. f. 930), 1646 (Tamze IV. f. 91).
8) Vol. leg. IV. 122.
9) Tyszkiewicz. Bachunki podskarbstwa lit., str. 21 i25. Niesiecki IX. 201.
10) Vol. leg. IV. f. 8S5.
u) 1666 (Arch. Sbom. dokum. Wilno VI. 83), 1669 (Vol. leg. V. f. 34),
1670 (Tamze f. 47).
iaJ M. Lit, Ks. Zap. 148. f. 772.
13) 1679 (M. Lit, Ks. Zap. 140. f. 134), 1683 (Vol. leg. V. f. 693).
�j 1696 (Vol. leg. V. f. 868), 1699 (Tamze VI. f. 39), 1704 (M. Lit. Ks.
Zap. 148. f. 1259).
15) 1726 (Vol. leg. VI. f. 401), 1731 (Europ. geneal. Handb. r. 1732).
ie) Encykl. Powsz. IV. 673 z Kurjera Polskiego.
17) M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 433.
18) Zychlinski. Zlota ksiega IV. 152.
19) Wspomniany jeszcze 1760 (Europ. geneal. Handb.).
2 2 0 DYGNITARZE.
Zienkowicz Andrzej, mian. instygatorem 1761 *); zlozyl ten urzad
1766. Pozniej kaszt. Smolenski.
Chmara Adam, wice-instygator, mian. instygatorem 1766'-); zostal
kasztelanem Minskim 10 Marca 1779 3).
Borz^cki Antoni, wice-instygator1), Chrapowicki Eustachy Jozef, mian.
konstytucyja 1775 r. podniesiony instygatorem 1779 �po Adamie
do godnoSci instygatora b) ; umarl ChmcirzeU9); zlozyl urzad 178510).
1783 6). Chrapowicki Jozef, mian. instyga-
Slizien Rafal, pisarz skarbowy lit., torem 1785 n ) po rezygnacyi ojca
mian. instygatorem 1783"). Prze- swego. Po upadku Rzeczypospozylupadek
Rzeczypospolitej; umarl litej marszalek szlachtv gub. Po-
2 Czerwca 1817 s). lockiej; umarl 25 Lutego 181212).
Koniuszowie.
Koniuszy (praefectus stabuli, praefectus eqaisonum, zamiast
praefectus czasami magister, Stallmeister, ��) w dawnych czasach
byl przelozonym nad stajniami krolewskiemi. Nastepnie byl to tytul
honorowy, zadnej czynnofici ze soba nie pociagajacy, gdyz sluzb�
koniuszvch spelniali podkoniuszowie.
Na Litwie, przez caly wiek X Y I, koniuszowie nosili tytul
�dwornych�, poezem przydomek ten zaniechanym zostal.
Marcin, koniuszy 1455 ls).
�j Europ. geneal. Handb. r. 1763.
5) Tamze r. 1770. Encykl. Powsz. V. 353.
3) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 21. f. 199. d. 368.
*) Europ. geneal. Handb. r. 1770-1776.
5) Volum. legum VIII. ￡ 179.
*) Wspomniany jeszcze w Europ. geneal. Handbuch na r. 1782.
7) Jest nim juz 1783 (Europ. geneal. Handb. r. 1784).
8) Zychlinski. Zlota ksiega IV. 302.
9) 31. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. f. 178. Krebel r. 1782.
10) Instygator Eustachy Chrapowicki wspomniany w Europ. geneal. Handb.
na r. 1782 i 1784. W spisie kawalerfiw Orla bialego na r. 1794 znajdujemy
dw6ch J6zef6w Chrapowickich: jeden �byly -instygator" (str. 108), a drugi �instygator-
1 (str. 110. Europ. geneal. Handb. r. 1794).
n) Instygator Jozef Chrapowicki wspomniany w Europ. geneal. Handb.
r. 1786.
ia) Kurjer Litewski 1812. Nr. 19.
13) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 3. Oprocz tego wspomniany tamze f. 3, 8 i 59.
DYGNITARZE.
Hryn (Hrynko), koniuszy 1459 J).
Micuta Bohusz 2), koniuszy 1475 s).
Michal, koniuszy 1483 4)�1487 5).
Chrebtowicz Marcin Bohdanowicz, koniuszy dworny juz 1495 6).
Jednoczesnie namiestnik Izblariski 7), Zoludzki s), podskarbi dworny
od 1501 9), a nastepnie lowczy od 1504 10). Oba te urzedy lowczego
i koniuszego dwornego piastowal do 1509 r. � ). Za udzial w spisku
Hliriskiego uwieziony w Lutym 150913) i pozbawiony urzeddw; wypuszczonym
zostal z wiezienia 10 Maja 1511 1S). Nastepnie byl koniuszym
Trockim; w 1524 r. otrzymal nominacyje na marszalkostwo
hospodarskie1J).
Kuncewicz Jakob, koniuszy dworny i Trocki, namiestnik Wolkinicki
i Lejpuuski juz w Maju 1511 15). Nastepnie jednoczesnie namiestnik
Stokliski; umarl 1524 16).
Czyz Wasil Bohdanowicz, dzierzawca Ainski, mianowany na koniuszostwo
dworne 8 Czerwca 1524l7). Jako koniuszy dworny i namiestnik
Krzyczewski wspomniany jeszcze w Sierpniu 1535 1S);
podobno rezygnowal 1537 l9).
Wolczkowicz Jerzy, koniuszy litewski przed 1544 r. 20).
�) M. Lit. Ks. Zap. 15. f. 220.
2) Niesiecki VI. 390.
3) SI. Lit. Ks. Zap. 25 f. 183 odw.
4) Tamze Ks. 4. f. 9.
5) Tamze f. 39.
6) Tamze Ks. 5. f. 48 odw.
7) 1497 (Tamze Ks. 6. f. 189).
8) 1501 (Tamze f. 388).
9) Patrz wyzej str. 191.
,0) Jest nim 1505 (SI. Lit. Ks. Zap. 25. f. 253. d. 226).
11) Jeszcze w Sierpniu 1508 (SI. Lit. Ks. Zap. 8. f. 236 odw.).
12) Acta Tomiciana I. 31.-
13) Tamze 3J i 135.
� J SI. Lit Ks. Zap. 12. f. 173.
15) Tamze Ks. 8. f. 486 odw. Takze Ks. 9. f. 56. dok. 86 i Ks. Spr. Sad.
2. f. 128 odw.
16) Zyl jeszcze w Listopadzie 1522 (SI. Lit. Ks. Zap. 11. f. 89. dok. 120),
a nawet w Listopadzie 1523 (Tamze Ks. 1 i 2. f. 107). Juz nie zyl w Pazdzierniku
1524 (Tamze Ks. Spr. Sad. 4. f. 79j.
17) SI. Lit. Ks. Zap. 12. f. 160.
18) Akt. WiL Arch. Komiss. VI. 215. Takze M. Lit. Ks. Zap. 15. f. 181, r. 1534.
19) Niesiecki III. 277.
20) Dokum. druk. Baliriski. Hist, miasta Wilna II. 51�52.
2 2 2 DYGNITAltZE.
- Andruszowicz Mikolaj, poprzednio pisarz dwordw powiatu Wilenskiego
*), koniuszy dworny i dzierzawca Ozski i Perelomski juz
1544 2); umarl 1547 3).
Korycki iarosz 4); koniuszy dworny juz w Lipcu 15485). Jednoczesnie
dzierzawca Wolozynski i Trabski 6), a nastepnie starosta
Mielnicki, dzierzawca Gieranonski' i Knyszynski; umarl na poczatku
1566 r . s).
Piasecki Jakob, poprzednio koniuszy koronny9), mianowany koniuszym
dwornym litewskim i dzierzawca Gieranonskim 1566 l0), ,,po
Jaross� Koryckimu n ); umarl 1587 l2).
Na sejmie Lubelskim, 18 Stycznia 1569, Piasecki jako Polak usunietym
zostal od koniuszostwa i na jego miejsce kr61 tegoz dnia zamianowai kniazia
H o low n ie13). Zmiana ta jednak nie utrzymala sie i Piasecki powr6cil do urzedu.
Chodkiewicz Hieronim Jurjewicz, mian. koniuszym 31 Marca 1588
Tpo smierci Jakoba Piaseckiegou w) ; zostal wojewoda Mscislawskim
24 Czerwca 1593 15).
&#9632 1541 (M. Lit, Ks. Zap. 28. f. 51> 72 i 74).
2) 1544 (Dokum. druk. Balinski. Hist, miasta Wilna II. 64), 1545 (M.
Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 151; mylnie �dzierzawca Orszanski1*), 1547 (Volum. legum
I. f. 589). Oprocz tego jako �koniuszy dworny� wystepuje niby juz 1540 i 1542,
ale mylnie, w ptfzniejszym dokumen\e (M. Lit. Ks. Zap. 49. f. 50�53).
3) Zyl jeszcze w Lutym 1547 (Volum. legum I. f. 589); juz nie zyl we
Wrzesniu 1549 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 22. f. 257 odw.).
4) Paprocki (Herby 478) nazywa go koniuszym koronnym. Niesiecki
(VII. 255) podkoniuszym koronnym.
5) List kr61a Zygmimta Augusta z d. 25 Lipca 1548 (Balinski. Studyja
histor. Wilno 1856, str. 137 i 147); nastepnie wsp. 1549 (M. Lit. Ks. Zap. 138. f. 444).
6) 1551 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 27. f. 193�194).
1563 (AT. Lit. Ks. Zap. 38. f. 420 odw.).
8) 1566 Marca 27 Hryhory Wolowicz otrzymuje przywilej na starostwa
Mielnickie i Losiszskie �po smierci Jarosza Konjckiego, koniuszego dwornego�
(M. Lit. Ks. Zap. 49. f. 5). Wedlug Niesieckiego (VII. 255) jeszcze w 1566 r.
podpisal list kr61ewski.
9) Niesiecki VII. 279. Moze jednoczesnie byl i koniuszym koronnym, gdyz
w 1569 r. wymieniony miedzy urzednikami koronnymi (Volum. legum I. f. 751).
10) Jest nim jui 5 Stycznia 1567 (M. Lit. Ks. Zap. 50, dok. 60).
u) M. Lit. Ks. Zap. 77. dok. 557.
12) Zyl jeszcze w Grudniu 1586 (Albertrandi. Panowanie HenrykaWalezego
i Stefana Batorego. Krak6w 1860, str. 449); juz nie zyl 30 Stycznia 1588
(M. Lit. Ks. Spr. Sad. 65. f. 551).
13) Dnewnik Lublinskaho sejma 1569 hoda. Petersb. 1869, str. 8.
&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 74. f. 326�327 i Ks. 73. f. 321�322. �
15) Tamze Ks. 77. dok. 555.
DYGNITAKZE. 223
Sapieha Pawel Bohdanowicz, mian. koniuszym 25 Czerwca 1593
�po Hieronimie Chodkieivicm, ktory na tym ursqdzie byl nastepca,
Jakoba Piaseckiego, ten ostatni za� Koryckiego11 �); postapil na podkanclerzego
14 Lutego 1623 2).
Chodkiewicz Krzysztof Hieronimowicz, chorqzy wielki, mian. koniuszym
14 Marca 1623 npo Pawle Sapieze11 3); zostal kasztelanem
Trockim 23 Lipca 1633 4).
Chodkiewicz Jan Kazmierz, wojewodzic Wilenski, mian. koniuszym
20 Lipca 1633 �po K rzy szto f � Chodkiewiczuu 5); zostal kasztelanem
Trockim 3 Kwietnia 1646 6).
�� Krzysztof, mian. koniuszym 13 Kwietnia 164*5 �po Cho<lkiewiczu�~);
urzedu tego nie przyjal i w tym samym miesiacu zostal chorazym wielkims).
RadziwiH ksiaie Bogustaw, ehorazy wielki, mian. koniuszym
28 Kwietnia 1646 �po Ghodkiewiczuu 9) ; umarl 31 Grudnia 166910).
Sapieha Franciszek Stefan, czesnik, mian. koniuszym w Styczniu
lub Lutym 1670 u ); umarl 25 Czerwca 1686 12).
RadziwiH ksiaie Karol Stanisiaw, mian. koniuszym 1 Pazdziernika
1686 _≫o smierci Franciszka Sa≫iehy� 1S); zostal podkanclerzym
29 Marca 1690 *).
Sapieha Michal, wojewodzic Wilenski, mian. koniuszym 1690 15).
Jednoczesnie od 1698 general artyleryi lit.l6); zabity 19 Listopada
1700 17).
' M. Lit. Ks. Zap. 77. d. 557.
2) Tamze Ks. 100. f. 1.
3) Tamze f. 77.
i) Tamze Ks. 106. f. 1094.
5) �� Ks. 110. f. 93.
&#8810 Tamze Ks. 121. f. 93.
7) Tamze f. 133.
8) Patrz wyzej str. 203.
&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 143.
J0) leones Radivil. Tab. 47.
u) Czesnikiem po nim mian. 4 Marca 1670 Bokttrn (M. Lit. Ks. Zap.
136. f. 116).
12) Hadgrobek (Danejkowicz. Swada Inscriptionalis 99).
ls) M. Lit. Ks. Zap. 142. f. 268.
M) Zaluski. Epistol. Histor. famil. I. 1164.
li) Jest nim juz na sejmie 1690 (Vol. leg. V. f. 773).
16) Patrz wyzej str. 215.
a) Zawisza 208.
224 DVGNITARZE.
Flemming Jakob Henryk, general wojsk litewskich, mian. koniuszym
1 Lutego 1701 vpo smierci Micliala SapiehyUl); umarl 30 Kwietnia
1728 2). Jednoczesnie 1710�1714 general artyleryi koronnej3) i feldmarszalek
Saski.
W yh ow sk iD an ie l, star. Nieborowski, mianowany koniuszym lit. prawdopodobnie
1708 przez kr61a Stanislawa Leszczynskiego. Jako koniuszy wspominany
1711 ■*>, 1712 '�> zostal kasztelanem Minskim 19 Lutego 17136).
, Radziwili ksiaie Michal Kazmierz, star. PrzemySlski, mian. koniuszym
28 Czerwca 1728 ,,po smierci Jaloha Flemmingau 7); zostal
marszalkiem nadwornym 4 Lutego 17 3 4 8).
Radziwili ksiqze Udalryk Krzysztof, wojewodzic Nowogrodzki, mian.
koniuszym 25 Lipca IT34 vpo ks. Michale B a d zm illeu 9); rezygnowal
i zaraz zostal pisarzem II Grudnia 1762 10).
Brzostowski Michal, pisarz, mian. koniuszym 7 Grudnia 1762
,,po rezygnacyi Its. Udalryka Ra<lzmillau n ); zostal podskarbim
wielkim 20 Grudnia 1764 \-).
Tyzenhaus Antoni, pisarz, mian. koniuszym 20 Grudnia 1764
Michal � Brzostowslcim11 l:l) ; zostal podskarbim nadwornym
15 Czerwca 1765 14).
Oledzki Stefan, czeli^k, miau. koniuszym 15 Czerwca 1765 vpo
Antonim Tyscnhauzieu lb); umarl 17711 �).
Aleksandrowicz Dominik. pisarz ziemski Lidzki, mian. koniuszym
� Marca 1771 rpo smierci Stefana 01edzkiegou 11); rezygnowal 17911 s).
' M. Lit Ks. Zap 150. f. 119.
3) Lelx*n des J. H. gr. v. Flemming. Naumburg 1732. f. 118.
3) Bleszczvnski. Spis senatorow i dygnitarzy koronnych 82.
*) Zawisza loo.
5) Akt. Wilens. Arch. Komiss. VII. 249.
6) Patrz wyzej str. 113.
' M. Lit. Ks. Zap. 166. f. 69.
81 Tamze Ks. 168. f. 5.
�) Tamze f. 69.
*�) Tamze Ks. 83. f. 879.
Tamze f. 878.
laj Tamze Ks. 188. f. 3.
l1) Tamze Ks. 184. f. 10.
M) Tamze f. 375.
15) Tamze f. 376.
16) Z nominacyi nastepcy.
) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 718.
� ) Z nominacyi nastepcy.
DYGNITARZE. 225
Grabowski Michat, szambelan krolewski, mianowany koniuszym
18 Kwietnia 1791 npo rezygnacyi DominiJca- AIeksan<iroiviczau J) ; '
umarl 9 Lipca 1822 3).
Krajczowie.
Krajczy (incisor dapum, structor mensae, Vorsclmeider, ��
trancliant) powinien byl do uroczystej biesiady stol zastawiac, a podczas
niej, potrawy podawane krolowi. na polmiskach krajac. Wlasciwie
zas zadnej czynnosci nie spelniaJ; godnosc dygnitarska byla jedyna
zacheta do tego urzedu.
Montowtowicz Totwit, krajczy J. �. M. 1481 3).
Holszanski kniaz Aleksander Jurjewicz, krajczy i namiestnik Grodzienski
juz I4 8 6 4); zostal podczaszym5).
Radziwillowicz Mikolaj Mikotajewicz, krajczy 1487c)�1492 7); zostal
podczaszym 8).
Holszanski kniaz Janusz Aleksandrowicz, krajczy juz w Kwietniu
1496 9). Jednoczesnie dzierzawca Slonimski u>. i y l jeszcze we Wrzesniu
1505 n ); umarl 1506�1507.
l) �. Lit. Ks. Spr. Publ. 34. f. 855.
-) Ksiegi metryczne kosciola w Rasnej. � koniuszych Witolda i w. ks.
Zygmunta patrz wyzej str. 197. � Mylnie wvstepuja jako koniuszowie
litewscy: Michal Gasztold 1508 (Niesiecki IV. 90, widac zle zrozumiawszv
Stryjkowskiego �. 357. Wyniieniony bowiem � Stryjkowskiego: �Michal, koniuszy,
brat rodzony Gasztold6w, ziec Hlinskiego-1, jestto Marcin Chrebtowicz,
mylnie tu Michalem nazwany); � Albert Aleksandrowicz, koniuszy lit. za
Zygmunta I (Niesiecki II. 23, w przypisach); � Jan u sz ks. Radziwill (Icones
Radivil. Tab. 44. Zostal podczaszym 1599); � Mikolaj Krzysztof Sapieha (Niesiecki
VIII. 270. Umarl 1638 wda Nowogrodzkim); � Iw an Wolowicz w XVI
wieku (Niesiecki IX. 416. Byt koniuszym Trockim); � S tanislaw Bobrownicki
1658 (Niesiecki II. 180. Byl pisarzem, a nastepnie sedzia ziemskim Brzeskim.
Volum. legum. 1V. f. 501 i 536, r. 1655�58).
3) M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 57.
4) Tamze Ks. 4. f. 19 odw. t
5) Tamze f. 23.
6) Tamie f. 37.
7) Tamze Ks. 5. f. 135.
8) Tamze Ks. 6. f. 153.
9) Tamze f. 151 i 153. Opr6cz tego wspomniany 1498 (Tamze Ks. 5. f. 72),
1500 (Tamze f. 103 odw.), 1501 (Danilowicz Nr. 2136. Dogiel. Codex dipl. V.
160), 1504 (Krupowicz. Zbi6r dokum. 32).
10) Danilowicz Nr. 2136.
UJ M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 4.
15
2 2 6 DYGNITARZE.
Holszanski kniaz Jurij Aleksandrowicz namiestnik Bielicki2), krajczy
juz w Marcu 1508 3). Jednoczesnie od 1508 wojewoda Kijowski4);
zlozvl urzad krajczego 1509 5).
Vacat.
Ostyk Stanisiaw Hryhorowicz, wojewodzic Trocki, krajczy juz
w Lipcu 1518 6); jeszcze w Marcu 1519 7). Jednoczesnie dzierzawca
Merecki, Uszpolski i Pienianski; zostal wojewoda Polockim 1519 8).
Ostyk Hryhory Hryhorowicz, mianowany krajczym 15199); zostal
wojewoda Nowogrodzkim 24 Maja 1542 10).
Radziwili Jan Janowicz, mian. krajczym 1544n J; umarl 27 Wrzeguia
1551 12).
Kiszka Mikolaj Piotrowicz, mian. krajczym 1552�5 3 13); zostal
podczaszym 1555 *|j).
Chodkiewicz Juilj Aleksandrowicz, stolnik, mian. krajczym 1 5 5 5 15).
Jednoczegnie starosta Bielski; zostal kasztelanem Trockim 23 Marca
1 5 6 6 i6).
RadziwiH ksiqie Krzysztof Mikolaj, mian. krajczym prawdopodobnie
156617); zostal podczaszym 1569 lS).
Kiszka Jan Stanislawowicz, wojewodzic Witebski, mian. krajczym
-j Bez zadnyeh tytulow wystepuje 1502 (M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 152�155).
2) Tylko z tym tytulem 1505 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 305 odw.).
3) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 2. f. 351 odw.
4) Patrz wyzej str. 20. ,
5) Jednoczesnie wojewoda Kijowski i krajczy 1509 (Opis. Kiewo Sofijskaho
Sobora. Kiew 1825, dodatek, str. 23�25). Juz w Listopadzie 1509 jest tylko
wojewoda Kijowskim (dokum. druk. Akt Poludn. i Zacb. Ross. I, str. 44).
6) M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 11 i Ks. 11. f. 12.
7) Tarnie Ks. 11. f. 35. d. 57.
8) Patrz wyzej str. 45.
9) Jest nim juz 12 Sierpnia 1519 (M. Lit. Ks. Zap. 11. f. 51. dok. 69).
10) M. Lit. Ks. Zap. 28. f. 102.
u) Stryjkowski. Kronika IL 400. Wystepuje 1547 (Vol. leg. I. f. 589).
12) Kraszewski. Wilno II. 243 i 276. leones Kadivil. Tab. 63.
13) Jest nim w Styczniu 1554 (Danilowiez Nr. 2353).
14) Jest nim jui 1 Marca 1556 (M. Lit. Ks. Zap. 34. f. 510).
15) Stolnikiem juz w Styczniu 1556 kniaz Semen Dubrowicki (Hildebrand.
Bukopisnoe otd. Wilens. Publ. Bibl. 93).
16) M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 3.
1 Jest nim w Czerweu 1568 (Zbi6r dawn, dokum. i akt. Wilno I. 113).
ls) Z nominacyi nastepcy.
DYGMTARZE. 227
20 Czerwca 1569 vpo Krzysztofie Baclziwille, ktory zostal podcza-
SzyinU l); postapil na starostwo Zmudzkie w Pazdzierniku 1579 -).
Ostrogski kniaz Konstanty Konstantynowicz, mian. krajczym 1579 3).
Jednoczesnie star. Wlodzimierski; zostal podczaszym w poczatkach
1588 r.i).
Chodkiewicz Jan Jurjewicz, mian. krajczym 31 Marca 1588 ,.po
kniazia Ostrogskimu 5); zostal starosta Zmudzkim 12 Lutego 15906).
Dorohostajski Krzysztof Mikotajewicz, wojewodzic Polocki, stolnik,
mian. krajczym 19 Kwietnia 15907); zostal podczaszym 1 Maja
1592 8).
Wojna Andrzej tawrynowicz, dworzanin J. �. �., mian. krajczym
30 Maja 1592 ,,po Krzysztofie Doroiiostajskimu 9); zostal podczaszym
1 Czerwca 1620 10).
Wiesiolowski Krzysztof, stolnik, miau. krajczym 1620u); zostal
marszalkiem nadwornym 1622 12).
Radziwill ksiqze Albrycht Wladystaw, stolnik, mian. krajczym 162213);
zostal kasztelanem Trockim 8 Marca 1626 u ).
Wiesiolowski Mikolaj, stolnik, mian. krajczym 31 Marca 1626
vpo Albryclicie Radziwille1115); zostal podczaszym 1630 1(i).
Radziwill ksiaze Aleksander Ludwik, stolnik, mian. krajczym 13 Lipca
1) M. Lit, Ks. Spr. Publ. . f. 63.
2) Hajdenstein. Dzieje Polski. Petersburg 1857. I. 331. Jeszcze w Kwietniu
1579 wystepuje jako krajczy (Arch. Sbom. dokum. Wilno VIII. 197).
3) Jest nim w Lutym 1580 (�Pamiatniki� wyd. w Kijowie I. Cz. 2. f. 38.
Wsp. takze �Zizn. kn. Kurbskaho� I. 193).
*) Jeszcze 8 Stycznia 1588 jest krajczym (Vol. leg. II. f. 1204. I�orownaj
M. Lit. Ks. Zap. 74. d. 346).
&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 74. f. 328.
6) ��* Ks. 76. d. 139.
�) Tamze d. 174 i Ks. 78. f. 73.
&#8811 Tamze Ks. 78. f. 129.
&#8811 Tamze Ks. 76. d. 294.
�0) Tamze Ks. 93. f. 337. d. 269.
n) Jest nim juz 1620 (Vol. leg. III. f. 363).
I2) Patrz wyzej str. 180.
�3) Por6wnaj pod stolnikami.
4) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 197.
15) Tamze d. 183.
16) Z nominacyi nastepey.
15*
2 2 8 DYGNITARZK.
1630 �2)0 Wiesiotowskim, ktory p o styp il na podezaszegou zostal
wojewody Brzeskim 1631 2).
Sapieha Krzysztof, stolnik, mian. krajczym 19 Sierpnia 1631 vpo
Aleksamlrze Ludwiku Radziwille, ktory zostal wojewoda Brzeskim � :i);
zostal podczaszym 8 Marca 1633 i).
RadziwiH ksiaie Zygmunt Karol, kawaler Maltanski, mian. krajczym
14 Marca 1633 �po K rzy szto f e Sapieze115); zostal podczaszym 22 Lutego
1638 6).
Tryzna Gedeon Michal, stolnik, mian. lyajczym 1638 7); zostal
podczaszym 1642 8).
Tyszkiewicz Kazmierz, stolnik, mian. krajczym 16429); zostal
podczaszym 12 Kwietnia 1644 l0).
Kadz iwi i l ksia ze Boguslaw, ehorazy, mian. krajczym IX Kwietnia
1044 �po Ka&mierzu Tyszkieu>iczu� 11). Bawil wowczas zagranica, z kt6rej powrociwszy
1G45, nie przyjal krajectwa 12).
Radziwili ksiaze Michal Karol na Olyce, mian. ktajczym 11 Marca
1645 vpo Tyszkiewiczuu 1S); zostal podczaszym 4 Stycznia 1653 14).
Jednoczegnie z Michalem Karolem Radziwillem, mian. krajczym stolnik
B o g u s l a w J e r z y S l u s z k a ; ale krol nominacyje te cofnal
i Sluszka zostal podskarbim nadwornym 1S).
Radziwili ksiaze Michal Kazmierz, star. Upitski, stolnik, mian.
krajczym 10 Stycznia 1653 �po ks. 31ichale Karolu RadzhvillcUiS);
zostal podczaszym 16 Sierpnia 1656 l7).
*) M. Lit. Ks. Zap. 99. cl. 596.
2) Patrz wyzej str. 10.
3) M. Lit. Ks. Zap. 104. f. 158.
&#8810 Tamze Ks. 107. f. 30.
5) Tamze Ks. 106. f. 372.
6) Tamze Ks. 113. f. 126.
7) Jest nim 1638 (Vol. leg. III. f. 946).
R) Por6wnaj pod podczaszymi.
R) Por6wnaj pod stolnikami.
10) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 547.
"j Tamze f. 542.
12) Kadziwiil II. 162. 136.
*=> M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 806.
14) Tamze Ks. 128. f. 70 i 197.
15) Kadziwiil II. 162.
le) M. Lit. Ks. Zap. 128. f. 73 odw.
17) Tamze Ks. 130. f. 40.
DYGNITARZE. 229
Donhoff Teodor, podstoli, mian. krajczym 16 Sierpnia 1656 *);
zostal podskarbim nadwornym 15 Lutego 1658 2).
Potocki Krzysztof, stolnik, mian. krajczym 15 Lutego 1658 �po
T)onhoffieu s); zostal podczaszym 1661 4).
Sapieha Krzysztof, star. Bielski, stolnik, mian. krajczym 22 Lipca
1661 ,,po Krzysztofie Potockim, ktdry zostal podczaszymu 5); umarl
5 Wrzesnia 1665 �).
Oginski kniaz Marcyjan, stolnik, mian. krajczym we Wrzesniu
1665 7); zostal wojewoda Trockim 1670 8).
Dolski kniaz Jan Karol, marszalek Piriski 9), mian. krajczym
1670 10); zostal podczaszym 8 Lutego 1676 n ).
Tyszkiewicz Wladystaw, star. Purwienski, mian. krajczym 3 Lutego
1676 �po Janie Karolu Dolskima 12); umarl w Styczniu 168413).
Sapieha Wladystaw Jozefat, czeSnik, mian. krajczym 20 Maja 1684
rj>o Smierci Wlaclyslawa Tyszkiewiczau l4); zostal wojewoda Minskim
14 Stycznia 1699 l3).
Radziwill ksiaze Jan Mikolaj, star. Lidzki, miau. krajczym 2 (!) Stycznia
1699 vpo Wladyslcowie Sapiezeu 1G); otrzymal 12 Czerwca
1706 nominacyje na kasztelanije Wilenskq17), kt/ira jednak cofnieto
i dopiero 31 Pazdziernika 1709 zostal wojewoda Nowogrodzkim IS).
' Nominacyi jego wprawdzie niema, ale tego samego dnia Radziwill krajczy
zostaje podczaszym (Patrz nizej), a Wollowicz podstolim �po Teodorze Diinhoffie,
ktdry zostaje krajczym� (M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 37).
2) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 114.
3) Tamze f. 117.
4) Z nominacyi nastepey.
5) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 1314.
6) Nadgrobek (Danejkowicz. Svada Inscriptionalis 112).
7) Niewydany dyaryusz Chrapowickiego (Bartoszewicz. Biblioteka Warszawska
1861. II. 127�136).
s) Patrz wyzej str. 60.
9) 1667 (Vol. leg. IV. f. 981).
10) Jest nim we Wrzesniu 1670 (Vol. leg. V. f. 52, ≫vyd. nowe).
�) M. Lit. Ks. Zap. 139. f. 45.
12) Tamze f. 49.
13) Tyszkiewicz. Groby f. 40, �� do roku. Juz w Styczniu 1684 krajectwo
wakowalo (Listy z czasow Jana III i Augusta II. Krak6w 1870. f. 52).
u) M. Lit. Ks. Zap. 143.
15) Tamze Ks. 149. f. 676.
≫6) Tamze f. 783.
17) Tamze Ks. 148. f. 1632.
,8) Tamze Ks. 155. f. 86.
2 3 0 DYONITABZE.
RadziwiH ksiqie Michal Antoni, star. Lidzki, mian. krajczym
13 Czerwca 1706 �po Janie Radziwille, ktory zostal kasztelanem
Wilenskimu 1). Nie objal wowczas urzedu, bo Jan Radziwili pozostal
przy krajectwie; powtdrnie mian. krajczym 31 Pazdziernika 1709
vpo Janie Radziwille, ktory zostal wojewode\ Nowomvdzkimu -);
umarl 29 Sierpnia 1721 3).
RadziwiH ksiaie Marcin Mikolaj, wojewodzic Nowogrodzki, miau.
krajczym 1723 �po smierci ks. Michala R a d ziw illa^ 4); rezygnowal
1752 5); umarl w Slucku 11 Stycznia 1782 6).
RadziwiH ksiaze Stanisiaw, general-lejtnant wojsk lit., mian. krajczym
27 Listopada 1752 �po rezygnacyi ks. Marcina R a d ziw illau ");
zostal podkomorzym 20 Wrzesnia 175&8).
Sapieha Michal, general-major wojsk lit-., mian. krajczym 20 Wrzesnia
1759 �po Stanislawie Radziwille}1 9) ; umarl 24 Listopada
1766 i&#8810.
Sapieha Jozef, wojewodzic Mscislawski, pulkownik znaku hussarskiego,
mian. krajczym 11 Grudnia 1766 �po smierci Michala Sap
ieh yu n ). Rezygnowal 1784 I2); umarl 1 Stycznia 1792 13).
Grabowski Zygmunt, star. Krzemieniecki, mian. krajczym 31 Lipca
1784 �po rezygnacyi Jozefa Sapiehyu l4). Rezygnowal 1793 13);
umarl 1809 lli).
Bychowiec Jozef, podkomorzy krolewski, mian. krajczym 13 Li-
&#9632 M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 1633.
2) Tamze Ks. 105. f. 86.
3) leones Radivil. Tab. 120.
4I M. Lit. Ks. Zap. 161. f. 198.
5) Z nominacyi nastepcy.
*} Ksiegi metryczne kosciola farnego w Nieswiezu.
7) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 171.
s) Tamze Ks. 181. f. 644. -
9) Tamze f. 645.
10) Zapis fCmduszowv na kosci61 Wysocki (M. Lit. Ks. Zap. 187. f. 212.
dok. 42).
") M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 70. d. 142.
12) Z nominacyi nastepcy.
13) Balinski i Lipinski. Starozytna Polska II. 930.
4) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. f. 320.
15) Z nominacyi nastepcy i Koresp. Kraj. i Zagranieznv 1793. Nr. 92, dod.
16) Akt zejscia w Izabellinie Nr. 139.
DYGNITARZE. �281
stopada 1793 vpo rezygnacyi Zygmunta Grabowskiegou �). Przezyl
upadek Rzeczypospolitej.
Kuchmistrzowie.
Kuchmistrz (praefectus culinae, magister coquinae, Kiicheumeister,
grand maitre de cuisine) powinien byl miec doglad nad
kuchma i kucharzami krolewskimi; w rzeczywistosci jednak tylko
tytul nosil, zadnych obowiazkow nie spelniajac
Andrzej (Andruszko), kuchmistrz za krola Kazmierza I V 2).
Olechnowicz Piotr, namiestnik Olycki i Xiemonoicki, a nastepnie
Ucianski i Skerstomoilski, kuchmistrz 1494s)�15164). JednoczeSnie
kuchmistrzem nadwornym (magister coquinae curiae) byl w 1501 r.
Mikolaj Ginwitowicz 6), a kuchmistrzem wielkiej ksieznej, potem krolowej
Heleny, Mikolaj Jundzilowicz 1495 fi)� 1505 '.
Jedko s) Jurij Mikotajewicz, kuchmistrz 1522�)�1531 ,0). Jeduoczesnie
namiestnik Mejszagolski i miecznik.
Narbut (Narbutowicz) Jan Wojciechowicz, poprzednio stolnik, kuch.
mistvz 1539 1J)� 1542 12).
&#9632 �. Lit. Ks. Spr. Publ. 36. Cz. I. f. 101. � krajczym Swidngielly
patrz wyzej str. 197. � Mylnie wystepuja z tytulem krajczych: Aleksander Dorohostajeki
przed 1599 (Paprocki. Ogrod kr61ewski 1599. Bartoszewicz w Bibl.
Warsz. 1861. II. 127�136. Niesiecki III. 389); � Krzysztof Mikolaj Sapieha
(Niesiecki VIII. 265. Byl podstolim); � Krzysztof Kiszka (leones Radivil.
Tab. 93. Z czesnika wda Mscislawski 1636); � W lad y slaw Dorohostajski (Niesiecki
III. 389. Byl ezesnikiem); � Leon Michal ks. Rad ziwill, zmarly 1751
(Kurjer Polski 1751. Nr. 757. Bvl straznikiem polnym).
2) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 3 i 52.
3) Tamze Ks. 6. f. 90.
*) Tamze Ks. Spr. Sad. 2. f. 180.
5) Dogiel. Codex dipl. V. f. 160.
6) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 108.
7) Tamze f. 3. Oprocz tego wspomniany pod r. 1500 (Tamze Ks. 5. f. 106).
8) Jedko, Jedkowicz, czasami mylnie Petko, Petkowiez.
9) 1522 (M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 448), 1523 (Tamze f. 106). Oprocz tego
wspomniany: M. Lit. Ks. Spr. Sad. 2. f. 326; Ks. Zap. 1 i 2. f. 36; Ks. 43.
f. 48; Ks. 29. f. 138. Xadto 1529 (Tamze Ks. 18. f. 82 odw.; w Vol. leg. I.
f. 495 mylnie magister curiae zamiast culinae).
10j M. Lit. Ks. Zap. 18. f. 69 odw.
�&#9632 Arch. Sborn. dokum. Wilno VII, str. 22.
12j M. Lit. Ks. Zap. 24. f. 175. d. 165. Zbi6r dawn. dypl. i akt. I. 73.
5
Kiezgajto Stanisiaw Mikolajewicz, kuchmistrz 1545]) ; w tymze
roku zostal stolnikiem2).
Jasienski Wojciech, poprzednio kuchmistrz biskupa Wilenskiego 3)
(byly czesnik?), kuchmistrz lit. 15514)�1556 5). Jednoczesnie dzierzawca
Gieranonski (1551), a nastepnie (1556) ciwun Wilenski, dzierzawca
Uszpolski i Pieniariski.
Fanel (Fenel) Zyg-ynt, kuchmistrz krdlewski 1566 6).
Kroczewski Erazm, kuchmistrz litewski, usuniety od urzedu jako
Polak 18 Stycznia 1569 7); zostal kuchmistrzem koronnym*).
Borowski kniaz (Jurij?), mian. kuchmistrzem lit. 18 czuia
1569 s); predko umarl, a moze i wcale nie obejmowal urzedu.
Vacat.
SzemefStanisiaw, ciwunPojurski, miau. na �urzad wznowionylcuchmistrza
lit.u 15 Lipca 15761 �); rezygnowal z powodu choroby 158911).
Sapieha Mikolaj, podkomorzy Grodzienski, mian. kuchmistrzem
7 Lutego 1589 ..po Szemecie, lrtory z powodu choroby rezygnowalu u'
umarl 1611 ls).
Wiesiolowski Mikolaj, miau. kuchmistrzem 13 Sierpuia 1611 �po
smierci Mikolaja Sapiehy114); zostal stolnikiem 1 6 2 3 15).
Tryzna Mikolaj, podkomorzy Slonimski, mian. kuchmistrzem
25 Lutego 1623 �po Mikolaju Wiesiolowskim, ktory zostal stolnikiemu
lfi); zostal podskarbim wielkim 13 Listopada 1635 1T).
2 3 2 DYGNITABZE.
*) 1545 Marca 28 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 42).
-) Jest nim we Wrzesniu 1545 (M. Lit. Ks. Zap. 35. f. 200. d. 134).
3) Przyalgowski. Zywoty biskup6w Wilenskicli I. 142.
4) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 27. f. 237.
5) Tamze Ks. Zap. 43. f. 31.
6) Tamze Ks. 48. dok. 16 i Ks. 50. dok. 33. Zona jego bvla Barbara
Charlenska. � nim patrz M. Lit. Ks. Zap. 89. f. 69.
' Dnewnik Lublinskaho sejma, str. 8.
8) Jest nim w 1569 r. (Volum. legum II. f. 751).
9) Dnewnik Lublinskaho sejma, str. 8.
10) M. Lit. Ks. Zap. 58. f. 24.
11) Z nomiuacyi nastepcy.
12) M. Lit. Ks. Zap. 73. dok. 559 i Ks. 74. dok. 593.
13J Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze 1610 (M. Lit. Ks. Zap. 89. f. 200
i Ks. Spr. Sad. 78. f. 239).
u ) M. Lit. Ks. Zap. 88. f. 336.
15) Z nominacyi nastepcy.
16) M. Lit. Ks. Zap. 99. dok. 22.
� ) Tamze Ks. i l l . f. 476.
i
DYGXITARZE. 2 3 3
Pieczyhojski Pawel, star. RoslawskiJ), mian. kuchmistrzem w koncu
1635 2); umarl 1640:1).
Wojna Stanislaw, ciwuu Gondyriski i star. Plungianski, mian.
kuchmistrzem 6 Marca 1640 rpo smierci Pawla Pieczyliajskiego � 4) ;
umarl 11 Lutego 1649 5).
Piotrowski-Ginwill Mikolaj, ciwun Wilenski e), mian. kuchmistrzem
1649 7); umarl 15 Maja 1657 s).
Kotowicz Andrzej, star. Grodzienski, mian. kuchmistrzem 3 Czerwca
1657 vpo smierci Mikolaja Ginwilla Piotroivskiegou 9); zostal pisarzem
lit. 1658 10).
Kryszpin-Kirszensztein Hieronim, marszalek Kowieriski, miau. kuchmistrzem
11 Marca 1658 rpo Andrzeju Kotowiczu, �� zostal p isarz
emu n ); zostal podskarbim wielkim 1663 12).
Podbereski Hryhory Kazmierz, pisarz grodzki Oszmiariski13), miankuchmistrzem
16631J); zostal wojewody Smolenskim 21 Marca 1667b''.
Siesicki-Dowmont Kazmierz, chorazy Wilkomierski16), mian. kuchmistrzem
21 Marca 1667 17), marszalek trybunalu lit. 1676 l8); rezygnowai
(?) z kuchmistrzostwa 1687 1<J).
' M. Lit. Ks. Spr. Sad. i l l . f. 59.
2) Jest nim juz 1636 (Dogiel. Codex dipl. IV. 478).
3) Z nominacyi nastepey.
�) M. Lit. Ks. Zap. 113. f. 384.
5) Witunski. Dom Wielki. Wilno 1649. Panegiryk pogrzebowy.
6) Niesiecki IV. 119.
7) Jest nim 1650 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 207. f. 108).
s) Wierzbowski. Konnotata wypadk6w. Lipsk 1858, str. 110.
9) M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 59 i 68.
10) Z nominacyi nastepey.
� ) M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 233.
12l Patrz wvzej str. 188. Jeszcze 1661 jest kuchmistrzem (Vol. leg. IV. f. 788).
&#8810 Niesiecki VII. 341.
14) Jest nim juz w Styczniu 1664 (Balinski. Pamietniki historyczne Obuchowicz6w
i Cedrowskiego. Wilno 1859, str. 113).
15) Z niewydanego Dyaryusza Chrapowicldego. Bartoszewicz w Bibliotece
Warszawskiej 1865. II. f. 317.
1G) Niesiecki VII. 370 i M. Lit. Ks. Spr. Sad. 141. f. 485. dok. 545.
17) Niewydany Dyaryusz Chrapowicldego (Patrz wyzej). Jest nim juz
w Marcu 1668 (M. Lit, Ks. Spr. Sad. 141. f. 485. dok. 545. Chrapowicki. Dyaryusz
28).
1S) Niesiecki I. 385.
19) Por6wnaj przypis nastepny. Siesicki, kuchmistrz lit., byl poslem na
sejm 1690 (Bartoszewicz. Pamietniki Zawiszy 23).
2 3 4 DYGXITAKZE.
Tyzenhaus Stefan, podstoli, mian. kuchmistrzem 1687 J); zostal
wojewoda Nowogrodzkim 1689 2).
Komorowski Krzysztof, stolnik Wilkomierski, mian. kuchmistrzem
1689 3); zostal wojewoda Brzeskim 15 Wrzesnia 17024).
Gruzewski Jakob, stolnik Zmudzki, mian. kuchmistrzem 25 Pazdziemika
1702 vpo Konioroivskimu 5); umarl 1708 6).
Sapieha Jerzy, mian. kuchmistrzem przez krdla Stanislawa Leszczyriskiego
1708' ustapil 1709. Byl nastepnie wojewoda MScislawskim
1742.
Oginski kniaz Jan, star. Mseibowski, mian. kuchmistrzem 28 Pazdziernika
1709 ,,/>o smierci Jakoba Gruzeicskiego11*)-, umarl w Styczniu
lub Lutym 1710�).
Zaluski Karol, wojewodzic Rawski, mian. kuchmistrzem 17 Lutego
ItAo ,.po smierci Jana Oginskiego� 1 � )umar l 1735 n ).
Zafuski Jan Prosper; star. Zawicfeagtski, mian. kuchmistrzem
8 Maja 1735 �po smierci Karola Zaluskiego� 12); umarl w Lutym
1745 13).
Dunin Aleksy, star. Checinski, mian. kuchmistrzem 17 Pazdziernika
1746 �po smierci Jana Zaluskiego111J); umarl 6 Wrzeinia
1750 15).
Podoski Jozef, star. Bobrownicki, mian. kuchmistrzem 30 Wrzer)
1687 Czerwca 18 Kryszpin mian. podstolim �no Tyztnhauzie, ktory
zostal kuchmistrzem� (M. Lit. Ks. Zap. 143. f. 40).
s) Patrz wyzej str. 39.
3) Jest nim 1694 (Pamietniki Zawiszy 178).
4) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 1013.
5) Tamze Ks. 150. f. 300.
6) Zyl jeszcze 1707 (Zawisza 131).
7) Jako kuchmistrz wystepuje 1709 (Zawisza 147) i 1710 (Walicki. Historyja
Obrazu Kodenskiego 160).
8) Ai. Lit. Ks. Zap. 155. f. 67.
R) Zyl jeszcze 23 Stycznia 1710 (Akty Wilens. Arch. Komiss. IV. 361).
Porownaj nominacyje nastepcy.
1�| M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 163.
n ) Z nominacyi nastepcy. Wspomniany jeszcze 1732 (Kurjer Polski Nr. 171).
12j M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 159.
�) Kuijer Polski 1745. Nr. 427.
14) M. Lit. Ks. Zap. 175. f. 123.
15) Kurjer Polski 1750. Nr. 730.
DYGNITAEZE. 2 3 5
gnia 1750 vpo smierci Aleksego Duninua r ); zostal wojewoda PIockim
9 Pazdziernika 1761 2).
Wielhorski Michat, obozny koronny, mian. kuchmistrzem 22 Marca
1763 (sic) ,,po Podoskim, ktory zostal wojewoda Plockimu 8). Rezygnowal
17754); umarl 1794J).
Oginski kniaz Ksawery, star. Przewalski, miau. kuchmistrzem
12 Wrzelnia 1775 vpo dobrowolnej rezygnacyi Michala Wielhorskiegou
*). Rezygnowal 1780 7); umarl 3 Maja 1814 8).
Oginski kniaz Stanislaw, eks-straznik polny, star. Wierzbowski,
mian. kuclunistrzem 1780 9); ostatui kuchmistrz litewski10).
Lowczowie.
Lowczy (venator, praefectus venationum, Oberjagermeister,
grand-veneur) w swoim czasie czuwal nad tem, aby w lasach, gdzie
kr61 poluje, zwierzyny nie wybijano. Po zniknieniu krolewskiego
prawa polowan, przy tytule pozostal1 �).
Wesztortowicz Miszko, lowczy hospodarski 1466 1J).
*) M. Lit. Ks. Zap. 170. f. 764.
2) Metr. Koronna Sigil. 29. f. 297.
�) M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 962.
4) Z nominacyi nastepey.
5) Dolgorukow. Ross, rodoslownoja kniga III. 96.
6) M. Lit, Ks. Spr. Publ. 21. dok. 35.
") Por6wnaj nominacyje nastepey.
8) Zychlinski. Zlota Ksiega V. 193.
9) Krebel. Europ. geneal. Handb. 17S2, str. 104 i nastepne lata. Zychlinski
(V. 179) podaje rok 1779.
1!> Wymieniony jeszcze w Europ. geneal. Handb. na rok 1794. Wedlug
Zychlinskiego umarl 1793, a kuchmistrzem zostat dopiero po nim Ksawery
Oginski! (Zychlinski Y. 179). � kuehmistrzach Swidrygielty, krolowej Heleny
i dwornym lit, patrz wyzej str. 197 i 231. � Mylnie wystepuja jako kuchmistrzowie
lit.: Stanislaw Iwaszkowicz w XV w. (Niesiecki IV. 411); � Wojciech J a n o wicz
Klodzko 1501 (Akt, Zap. Ross. I, str. 226. Zamiast ochmistrz kr61o\vej); �
Stanislaw Bartoszewicz 1512 (Tamze II, str. 103. W innych wspolczesnych dokumentach
wystepuje bez tego tytulu. M. Lit. Ks. Spr. Sad. 2. f. 131. Ks. Zap.
8. f. 400 odw. �402 i Akt, Juzn. i Zap. Ross. I, str. 48); � Bohdan N a rb u t
w XVI w. (Niesiecki VI. 520. Zamiast Jan Narbut); �Stanislaw Wo jn a 1686
(Tamze IX. 436. Zamiast 1640�1649).
u) Lelewel. Polska, dzieje i rzeczy jej IV. (IX.) 64.
12J M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 60 (ind. 15 Novemb. 19). Porownaj Arch.
Sbom. dokum. Wilno I. 19.
2 3 6 DYGXITAKZE.
Miszkowicz Jan, lowczy krolewski 1487 '.
Weknewicz Lew (Lewko), lowczy hospodarski 1496 -).
Chrebtowicz Marcin (Bohdanowicz), koniuszy dworny (poprzednio
byl i podskarbim dwornym), jednoczesnie mian. lowczym 1504 3);
oba te urzedy piastowal jeszcze w Sierpniu 15084). Za udzial w spisku
Glinskiego uwieziony w Lutym 1509 3) i pozbawiony urzeddw.
�� (Pacewicz) Mikolaj Jurjewicz, mianowany lowczym 1509 6)
i jednoczesnie podkomorzym 7 Sierpnia 1527 7). Oba te urzedy piastowal
jeszcze w Sierpniu 1542 s); zostal wojewoda Podlaskim 1544�).
Radziwilt ksiaze Mikotaj Jurjewicz, podczaszy, nazwany lowczym
(archivenator) w liscie krola Zygmuuta Augusta z dnia 27 Lutego
1549 l0). W listach i dokumentach troche wczesniejszych i pdzniejszych
wystepuje bez tego tytulu 1'.
Wolowicz Hryhory Bohdanowicz, starosta � MScibowski, horodniczy
Grodzienski, dzierzawca Ejszyski, Koniewski, Wornianski, Dubicki
i Zelweriski12), mian. lowczym 1567�68 13). Jednoczesnie starosta
Merecki, dzierzawca Dowgowski, Perelajski, Ejszyski, Koniewski,
Dubicki i Wornianski; zostal wojewoJa Smolenskim 1572 u ).
RadziwiH ksiqie Mikolaj Mikolajewicz, lowczy juz 1577 15); zostal
wojewoda Nowogrodzkim 18 Pazdziernika 1579ie).
___ I__
'I M. Lit. Pargamin Nr. 54. Takze Ks. Zap. 4. f. 2 i 38.
�) Metr..Wolynska Ks. (≫. f. 2IG; Metr. Lit. Ks. Zap. 5. f. 54 i Ks. Zap.
6. f. 68�69. Takze Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 298.
s) Jest nim 1505 (M. Lit Ks Zap. 25. f. 253. dok. 226). Jeszcze w Styczniu
1504 byl tylko koniuszym i podskarbim dwornym (Tamze Ks. 5. f. 302 odw.).
41 Patrz wyzej str. 221.
5) Tamze.
�) Jest nim w Czerweu 1510 (M. Lit. Ks. Zap. S. f. 352 i 3j53). Nie byl
nim jeszcze 1508 (Tamze f. 248).
7) M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 364. dok. 651.
s) Tamze Ks. 28. f. 28 odw.
9) Patrz wyzej str. 42.
10) Balinski. Pisma histor. Warszawa 1843. I. 228.
") Tamze f. 214, 221 i 223 i M. Lit. Ks. Spr. Sad. 22. d. 233.
12i 1565 (Akty Wilens. Arch. Komiss. I. 14), 1566 (M. Lit. Ks. Zap. 49. f. 5).
ls) Jest nim 1569 (M. Lit. Ks. Zap. 49. f. 53, Ks. 52. f. 2, Ks. 67. f. 165,
Spraw Publ. Ks. 10. f. 58). Myluie rok 1559 (Ks. Zap. 110. f. 54).
14) Patrz wyzej str. 51.
15) Akty Wilens. Arch. Komiss. VIII. 411. Jest nim jeszcze w Pazdzieruiku
1579 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 58. f. 245).
16) M. Lit. Ks. Zap. 64. f. 253.
DYGXITARZE 237
Naruszewicz Mikolaj, mian. lowczym 23 Lipca 1582 ,,po Mikolaju
Radziwille, ktory zostal wojewoda- Nowogrodzkimu J); zostal kasztelanem
Zmudzkim 10 Lutego 15882).
Wolowicz Hryhory Jozefowicz, lowczy juz 1591 3); umarl 1591.
Naruszewicz Jan, jako lowczy byl 1592 pierwszym marszalkiem
trybunalu litewskiego4). Wspomniany jeszcze 16115) ; umarl krotko
przed sejniem 1616 r. e).
Naruszewicz Krzysztof, podskarbi nadworny, mian. jednoczesnie
lowczym 1617 ' z pozostawieniem przy lowiectwie, mian. podskarbim
ziemskim 4 Kwietnia 1618 s). Rezygnowal z lowiectwa 16249).
Naruszewicz Jan Karol, dworzanin krolewski, mian. lowczym
23 Marca 1624 �po dobrowolnej rezygnacyi Krzysztof a Naruszewieza,
podska/rbiega, pisarza i lowczcgo1110); takze rezygnowal 1629 n ).
Zawisza Krzysztof, podskarbicz lit., mian. lowczym 25 Pazdziernika
1629 �po dobrowolnej rezygnacyi Jana Karola Narnszewiezau 12).
Jednoczesnie star. Minski; zostal pisarzem 27 Maja 1637 13).
Isajkowski Dolmat Piotr Karol, wojski Oszmianski, miau. lowczym
12 Maja 1637 vpo Krzysztof e Zawiszyu 14); umarl 27 Maja 164015).
Isajkowski Dolmat Mikolaj, stolnik Upitski, mian. lowczym 29 Maja
1640 �po smierci brata swego Piotra Karola Dolmata Isajkowskiegou
ie). Ofiarowanej sobie przez Jana Kazmierza kasztelanii Smolenskiej
nie przyjal1J); musial umrzec 1649 r . ,s).
1) M. Lit. Ks. Zap. 65. f. 274.
2) Tamze Ks. 74. f. 282.
3) Akty Wilens. Arch. Komiss. I. 111.
4) Niesiecki. Herbarz I. 3-*3.
3) Volum. legum III. f. 41.
6) Tamze f. 312.
7) Jeszcze 1616 jest tylko podsk. nadw. (Vol. leg. III. f. 313).
8) M. Lit. Ks. Zap. 95. f. 34�36. dok. 45.
9) Z nominacyi nastepcy.
,0) M. Lit. Ks. Zap. 100. dok. 87.
11) Z nominacyi nastepcy.
12) M. Lit. Ks. Zap. 102. f. 229.
,s) Tamze Ks. 113. f. 74.
I4) Tamze f. 69.
,5) Starowolski. Monumenta f. 239.
le) M. Lit. Ks. Zap. 113. f. 522.
*7) Kojalowicz. Herbarz rekopisny, art. �Dolmut". Niesiecki IV. 405.
,s) Jeszcze w Listopadzie 1648 podpisal elekcvje Jana Kazmierza (Volum.
legum IV. 209).

john1 — Fri, 06 Jan 2017 18:00:35 +0300

KASZTELANOWIE. 133
Isajkowski Dolmat Ja n , dworzanin krolewski, mian. kaszt. Smolenskim
20 Cz￡rwca 1659 vpo Jewlaszewskim� ' musial uinrzec w 1662 r.
K^dzierzawski S te fa n , kaszt. Minski, miau. kaszt. Smolenskim na
poczatku 1663 r. 2); umarl okolo 1666 r.
Wilczek Samuel F ra n c isz e k , podstoli W olkowyski 3), mian. kaszt.
Smolenskim okolo 1666 r. 4). Zyl jeszcze 1681 5).
T y szk iew ic z P io tr, z marszalka Slonimskiego mian. kaszt. Smolenskim
R). Prawdopodobnie siedzial na kasztelanii okolo 1685 r.
Konarski P io tr mial bye (prawdopodobnie okolo 1690 r.) kasztelanem
Smolenskim 7).
Chrapowicki K rz y sz to f A n to n i, wojewodzic Witebski, mian. kaszt.
Smolenskim okolo 1695 r . s); umarl 17039). Z powodu falszywej
wiesci � smierci Chrapowickiego, kasztelanem Smolenskim mianowany
4 Wrzesnia 1698 S t a n i s i a w P o p l aws k i , star. Ivoniawski, vpo
smierci K rzy szto f a Chrapowickiego� l0); nominacyja ta zostala cofnieta.
Sokolinski-Drucki kniaz Karol, star. Wielatycki, mian. kaszt. Smolenskim
25 Pazdziernika 1703 �po K rzyszto f e Chrapowickim � n ) ;
umarl 1713 12).
S z c z y t Niemirowicz K rz y sz to f, czesnik lit., mian. kaszt. Smolenskim
14 Lipca 1713 �po smierci kniazia Sokolinskiego'1 13) ; umarl
1720 14).
> M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 896.
2) Kasztelanem Minskim po nim mian. 15 Stycznia 1663 Rusiecki (M.
Lit. Ks. Zap. 135. f. 101).
3) Niesiecki IX. 331.
*) Jest nim 1670 (Vol. leg. V. f. 46).
5) M. Lit. Ks. Spr. Sad. 158. f. 77. dok. 35. Czy nie byl nastepnie wojewoda
Minskim? (Patrz wvzej str. 28).
*) Niesiecki IX. 182. Wsp61czesnego dowodu na to nie mamy; fakt jednak
nie podlega watpliwosei, gdyz wystepuje Mikolaj Tyszkiewicz, kasztelanic Smolenski
1692 (M. Lit. Ks. Zap. 147. f. 7. Akt. Wilens. Arch. Komiss. VIII. 3S0),
1696 (Przezdziecki. Szwecya i pisma rozmaite. Wilno 1845, str. 216). Wedlug
Zychlinskiego Tyszkiewicz bvl kasztelanem 1647�1650 (V. 336).
7) Niesiecki V. 181. Zychlinski III. 416.
8) Jest nim 1697 (Vol. leg. V. f. 919).
9) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze w Maju 1700 (M. Lit. Ks. Zap.
148. f. 416).
�> M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 462.
�) Tamze Ks. 148. f. 1183.
,2) Z nominacyi nastepcy. ✓
13) M. Lit. Ks. Zap. 157. f. 59.
u ) Z nominacyi nastepcy.
134 KASZTELANOWIE.
Scipio del Campo J a n , star. Lidzki, mian. kaszt. Smolenskim
7 Listopada 1720 �po smierci K rzy szto f a Szczytau �); uniarl 1738-).
Niesiolowski K a zm ie rz , star. Cyrynski, mian. kaszt. Smolenskim
15 Grudnia 1738 �po smierci Jozef a ScipionaU3); rezygnowal dobrowolnie
17524).
B urzynski S ta n is law , kaszt. Brzeski, mian. kaszt. Smolenskim
16 Listopada 1752 �po rezygnacyi Kazmierza Niesiolowskiegoa 3);
rezygnowal 1763 '>. Tegoz roku, 10 Pazdziernika, wstapil do Jezuitow
w Wilnie7); umarl 15 Maja 1775 s).
Burzy n sk i T a d e u sz , star. Krasnosielski, mian. kaszt. Smolenskim
6 Kwietnia 1763 vpo rezygnacyi Stanislawa Burzynskiego� 9). Takze
rezygnowal 1770 1H) i wkrdtee (14 Kwietnia tegoi roku) zostal wojewoda
Minskim.
Zienkowicz Andrzej, starosta Ostrynski (niegdy instygator), mian.
kaszt. Smolenskim 14 Marca 1770 �po rezygnacyi Tadeusza Biirzynskiego�
n ); umarl 1790 l2).
Suchodolski Antoni, eks-skarbny w. ks. lit., mian. kaszt. Smolenskim
12 Listopada 1790 �po smierci Andrzeja Zienkowicza* 13) ;
tytul kasztelana Smoledskiego przemienil w Grudniu 1793 na tytul
kasztelana MereckiegoI4).
' M. Lit. Ks. Zap. 160. f. 452.
2) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 170. f. 197.
�*) Z nominacyi nastepey.
5) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 156.
6) Z nominacyi nastepey.
7) Wiadomosci Warszawskie 1763. Nr. 84, suppl.
R) Gazeta Warszawska 1775. Nr. 43.
9) M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 980.
m) Z nominacyi nastepey.
u ) M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 679.
n ) Z nominacyi nastepey.
13) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 24. f. 690.
14) Gazeta Warszawska 1793. Nr. 105. � Mylnie wystepuja jako kasztelanowie
Smolenscv: Bohdan Sapieha 1500 (Niesiecki VIII. 243); � Bohdan
Kuncewicz okolo 1510 (Niesiecki I. 266 i V. 442);� k n ia i Iw a n Solomerecki
1569 (Niesiecki I. 265. Byl kaszt. Mscislawskim); � P aw e l �� (Tamze 266.
Byt kaszt. Witebskim); � J e rzy �� 1596 (Tamze); � Hry h o ry Tryzna
(Zychlinski V. 203); � Serafim Tyszkiewioz (Niesiecki I. ts66); � J a n E u s ta chy
Tyszkiewicz 1610 (Tamze); � dwaj Chrapowiccy Krzysztof i J a n Antoni
(Zychlinski III. 32. Kosinski. Przewodnik herald. III. 40); � Je rzy Bialozor
1680, po Kedzierzawskim (Zychlinski V. 16).
9 KASZTELANOWIE. 1 3 5
Kasztelanija Starodubowska.
Utworzona �� Styczniu a zniesiona w Grudniu 1793 r . 1).
Bispink Ja n , z marszalka powiatu Starodubowskiego, podniesiony
]2 Stycznia 1793 do godnosci kasztelana Starodubowskiego 2); przywilej
krdlewski na kasztelanije otrzymal dopiero 28 Listopada 1793 s);
umarl 1823 4).
Kasztelanija Trejderiska.
Trejden, dawniej zamek warowny, dzis miasteczko W powiecie
Rygskim, gubemii Liflandzkiej. Krol Zygmunt August, dzielac w Grudniu
1566 r. Inflanty na eztery kasztelanije, utworzyl kasztelanija
Trejdenska5). Nastepnie Trejden nalezal do prezydentury, a potem
wojew6dztwa Wendenskiego.
Ungern (von Ungem) O t to e), jako kasztelan Trejdenski wystepuje
1569�1577 7).
K a sztelan owie Troccy.
(Patrz wvzej pod Wojewodami str. 62�69).
Kasztelanija Upitska.
Utworzona w Styczniu a zniesiona w Grudniu 1793 r. RJ_.
*) Patrz wvzej str. 5 i 6.
3) Tamze.
3) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 36. Cz. I. f. 141.
*) Kosinski. Przewodnik heraldvczny IV. 10�11.
5) Patrz wvzej str. 3 i 15.
6) Otto von Ungern baron zu Piirkel, dziedzic d6br Vogelsang i Ibden
w Inflantach, radca arcybiskupi, byl synem Jerzego von Ungern, ktorv w 1531 r.
otrzymal od cesarza Karola V przywilej na baronstwo (Hupei. Nordische Miscelaneen,
Stuck 15, str. 254 i 246).
7) 1569 (Dogiel. Codex dipl. V. 284, 288. Mittheilungen aus dem Gebiete
d. Gesch. Liv-, Ehst- und Kurlands II. 403. Gadebusch. Livlandische Jahrbiicher,
cz. H, �. I, str. 105. Richter. Gesch. d. deutschen Ostseeprovinzen, Th. II,
Bd. I., 53), 1577 (Mittheilungen II. 414). U Dogiela: �Otto ab Ungern, baron
in Purckel, castellanus regius Torendensis�, albo �Otto ab Ungern, baron in
Berckh (?), Thorendensis districtus castellanus�.
8) Patrz wvzej str. 5 i 0.
136 KASZTELANOWIE.
S tra s z ew ic z Michal, z marszalka powiatu Upitskiego, podniesiony
12 Stycznia 1793 do godnosci kasztelana (Jpitskiego]), wykonal
przysiege senatorska w Grodnie 24 Stycznia 17932); przywilej krolewski
na kasztelanije otrzymal 26 Listopada 1793 3). Przezyl upadek
Kzeczypospolitej.
Kasztelan owie Wen d enscy .
Kasztelanija Wendenska powstawafa dwa ��. Pierwszy raz:
Krol Zygmunt August dzielac w Grudniu ] 566 r. Inflanty na czterv
kasztelanije, utworzyl �kasztelanije Wendenskqu. Podzial ten trwal
do 1578 r., w ktdrym car Iwan Grozny podbil prawie cale Inflanty 4).
F iirsten b e rg J u s t5), starosta Wendeiiskifi), jako kasztelan Wenderiski
wystepuje 1573�77 7); umarl przed 1582 s).
Na sejmie 1598 r., ordynujac Inflanty, utworzono przy kazdem
wojewodztwie godnosc kasztelana; na nowo, takim sposobem, powstala
�kasztelanija Wendenska�, istniala do 1677 r.
Szenking (von Schenking) J e r z y '', kasztelan Wendeiiski i ekonom
Derptski juz 1599 10); umarl 10 Listopada 1605 ]1).
Vacat 1606 �1620 (?).
&#9632 Patrz wyzej str. 3 i 6.
2) Gazeta Warszawska 1793, Nr. 10 i Gazeta � or respondent;! 1793, Nr. 26.
3) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 30. Cz. I. f. 141.
4) Patrz wyzej str. 3 i 15.
5) Pochodzil ze zuakomitej rodziny (Hupei. Neue Nordische Miscellaneen
IX. 1251. Od krola Zygmunta Augusta otrzymal przywilej na zamek Kreuzburg
(.Mittheihmgen a. d. Gesch. Liv-, Elist- und Kurlands II. 450).
e) 1566 w Grudniu (Dogiel. Codex dipl. V. 273. Gadebusch. Livlandische
Jahrbiicher. Cz. II, �. I, str. 65. Bicliter. Gesch. d. deutsehen Ostseeprovinzen,
Th. II, Bd. I, 49).
7) Mittlieilungeu II, 91, 401, 414, 450. Takze Bichter. Th. II, Bd. I, 89.
s) Falme. Die Herren von Hovel. Coin 186 '. Bd. I, Th. II, str. 23�24'.
9) Otrzymal w 1588 r. przywilej na dobra Antzen w Inflantach (Hupei.
Nordische Miscellaneen XXII. 457�458).
lc) Tamze.
u) Hilchen Dav. rEpieedion memoriae et honori... Georgii Schenking,
castellani in Livonia Venden., haeredis in Antzen et Femesze, Cracoviae d.
10 Nov. a. 1605 deraortui et a. ineimte 1606. Toruniae sepulti. Zamoscii 1606
(Winckelmann. Bibliotheea Livoniae historica. Petei-sburg 1870. Nr. 7878). � nim
Kneschke. Deutsches Adelslexicon VIII. 146. Hagemeister. Materialien. Th. II.
Biga 1837, str. 7, 81 i 158. Bratem kasztelana byl Otto Schenking, biskup Wendenski
(Gadebusch. Versuche in der livlandisehen Geschichtskunde. Biga 1779.
I. Bd., I. Stuck, 50).
KASZTELANOWIE. 1 3 7
T y z en h au s (von T ie senhausen) Gotard Ja n , star. Marienburgski, mian.
kaszt. Wendenskim 30 Stycznia 1621 !); postapil 1634 na wojewode
Perptskiego 2).
Korff Mikolaj, posel na konwokaeyje 1632 r . "�), mian. kaszt.
Wendenskim 1 Lipca 16344); postapil 19 Lutego 1643 na wojewode
Wendenskiego ■�&#9632.
Glebocki Mikolaj, mian. kaszt. Wendenskim prawdopodobnie
1643 r . ; umarl 1647 �).
Kaszowski Henryk, miecznik Wolyriski, mian. kaszt. Wendenskim
13 Czerwca 1647 �po smierci Mikolaja Gtybockiego� '. 15 Stycznia
1654 popadl w niewole Tatarska8), z ktdrej wyszedl w Pazdzierniku
tegoz ro k u 9); umarl dopiero w 1680 r . l0).
Kasztelan owie W ilen scy .
(Patrz wyzej pod Wojewodami str. 77�84).
Kasztelanija Wiik omierska.
Utworzona w Styczniu a zniesiona w jesieni 1793 r . JJ).
*) Zychlinski. Zlota ksiega IV. 391; mianowany jakoby �po Marcinie
Gosietcskim (?). Jako kaszt. Wendenski wystepuje juz 1621 r. (RadziwiH. Sprawv
wojenne, str. 134. Richter. Th. II, Bd. I, str. 216).
*) Jeszcze w Lipcu 1633 jest kaszt. Wendenskim (M. Lit. Ks. Zap-
110. f. 57). Patrz wvzej str. 13.
3) Volum. legum III. f. 741.
4) Fahne. Die Herren von Hovel. Bd. I, Th. II, str. 28. Jest nim 1635
(Ziegenhom. Staatsreeht d. Herzogthiimer Kurland u. Semgalleu. Koenigsberg
1772, str. 185).
5) Pamietniki Radziwilla II. 89.
e) Z nominacyi nastepcy.
7) Metr. Koronna Ks. 189. f. 681 (Kossakowski. Monografije III. 166).
W nastepnym roku jjodpisal elekcyje krola Jana Kazmierza (Volum. legum.
IV. f. 254).
8) Szymanowski (Samuel Hutor z ICleczan) �Fatum zalosne W. P. J. i t P.
Henryka z Wysokiego na Mielnicy Kaszowskiego, kasztelana Wendenskiego".
Lublin 1654.
9) Histor. panow. Jana Kazmierza, wyd. Baczynskiego I. 188.
10) Ilenryk Kaszowski, kasztelan Wenderiski, zvl jeszcze w Czerweu 1680 r.
(Korzeniowskiego Summaryjusz archiwum Luckiego w posiadaniu p. Teodora
Kaszowskiego w Labunkach); wkr<5tce potem musial umrzec. � Mylnie wystepuja
jako kasztelanowie Wendenscy: Jorzy (?) Farensbach, gubemator y4) Wenderiski
1612 (Z Metryki Koronnej Ks. 135. f. 817. Kossakowski. Monografije I.
38); � Marcin Gosiewski przed 1621 (Zychlinski IV. 391).
1 �) Patrz wyzej str. 5 i 6.
138 KASZTELANOWIE.
Koscialkowski Ig n a cy , 7. marszalka powiatu Wilkomierskiego, podniesiony
12 Stycznia 1793 do godnosci kasztelana Wilkomierskiego1);
przywilej na kasztelanija otrzymal dopiero 26 Listopada 1793 2).
Przezyl upadek Rzeczypospolitej.
Kasztelan owie W iteb scy .
Kasztelanija Witebska utworzona 1566 �., istniala do 1793 r . 3).
� � � P aw e l Mikolajewicz, starosta Wilkomierski, mian. kaszt. Witebskim
1566 4); postapil 1578 na wojewodztwo Mscislawskie 5).
Snowski Malcher Zygmuntowicz, marszalek krolewski, dzierzawca
Kurzeniecki, mian. kaszt. Witebskim prawdopodobnie 1578; umarl
1587 6).
Z aw isz a Malcher Andrejewicz, marszalek hospodarski, mian. kaszt.
Witebskim 6 Lutego 1588 7); umarl 1592 8).
S traw in sk i Ma rcin, kasztelan Minski, mian. kaszt. Witebskim
14 Maja 1592 �po smierci Malchera Znwiszyu �); umarl 1594 ,0).
Zenowicz Jan Jurjewicz, podstoli, mian. kaszt. Witebskim 20 Listopada
1594 �po smierci Marcina Strawinskiego� n ) ; postapil
18 Marca 1600 na kasztelanije Smolenska la).
S a p ie h a Andrzej Iwanowicz, starosta Orszanski, mian. kaszt. Witebskim
1600 13); postapil 10 Lutego 1605 na wojew6dztwo Mscislawskie
14).
*) Patrz wvzej str. 5 i 6.
2) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 36. Cz. I. f. 141.
s) Patrz wyzej str. 2, 5 i 85. *
4) Jest nim w Grudniu 1566 r. (Dogiel. Codex dipl. V. 277).
5) Patrz wyzej str. 29. Jako kaszt. Witebski wystepuje jeszcze 1575 (Akt.
Wilens. Arch. Komiss. VIII. 253).
6) 1588 w Pazdzierniku, Lew Sapieha otrzymuje dzierzawe Kurzeniee
�l>o smierci Malchera Zygmuntouicza Snotrskiego, kaszt. Witebskiegou (M.
Lit. Ks. Zap. 1i. f. 113 i Ks. 73. f. 425).
7) Nominacyja zapisana 3 razv: M. Lit. Zapisow Ks. 65. f. 423, 73. d.
268 i 74. d. 271.
8) Z nominacyi nastepcy.
*) M. Lit Ks. Zap. 76. d. 293.
"> Z nominacyi nastepcy.
M) M. Lit. Ks. Zap. 77. d. 625.
&#8810 Tamze Ks. 84. f. 391.
1S) Jeszcze w Pazdzierniku 1599 jest star. Orszaiiskim idokum. druk.
Akt. Juzn. i Zap. Ross. �. 3), a juz w Lutym 1602 kaszt. Witebskim (M. Lit.
Ks. Spr. Sad. 74. f. 292 odw.).
14) M. Lit. Ks. Zap. 85. d. 303.
KASZTELANOWIE. 139
Drucki-Sokolinski kniaz Michat, star. Ozierzvski J), mian. kaszt.
Witebskim 1605 -); postapil 1613 na wojewodztwo Polockies).
S ap ieh a A lek san d e r Bohdan, star. Orszanski, mian. kaszt. Witebskim
w Pazdzierniku 1613 4). Z tym tvtulem wystepuje na sejmie
tegoz roku 5); kasztelanii jednak nie przyjal. Pozniej czesnik.
Wolski Mikolaj Zygmuntowicz, marszalek Wolkowyski, mian. kaszt.
Witebskim 31 Marca 1615 �po Michale Druckim-Sokolinskim11, kt<5ren
postapil na wojewode Polockiego6); umarl 1621 7).
S an g u szk o k n ia i Szymon Samuel, kaszt. MScislawski, miau. kaszt.
Witebskim 7 Listopada 1621 �po smierci Mikolaja Wolski ego" 8) ;
postapil 21 Maja 1626 na wojewode Witebskiego!l).
Z aw isz a Mikolaj Janowicz, referendarz lit., mian. kaszt. Witebskim
25 Listopada 1626 �po Samuelu Sanguszce� 10). Poslowal na elekcyje
1632 r. n ); umarl na tym urzedzie 13) 1647 (?).
Klonowski Joz ef, podkomorzy Polocki, mian. kaszt. Witebskim
1647 13); postapil 29 Stycznia 1652 na wojewridztwo Brzeskie 14).
Z powodu falszywej wiesci � Smierci Rudominy kaszt. Polockiego,
Klonowski mian. 27 Sierpnia 1649 kaszt. Polockiml5), a kaszt.
Witebskim mian. 26 Sierpnia 1649 H i e r o n im Ci e c l i a n owi c z ,
sedzia ziemski Smolenski16). Obie te nominacvje musiaty bye cofniete
na korzysc zyjacego Rudominy.
' 1596. M. Lit. Ks. Zap. 83. f. 213.
s) Jest nim 1607 (Vol. legum II. 1600).
*) Patrz wvzej str. 46.
4> List Zygmunta III do Lwa Sapiehv z d. 16 Pazdz. 1613 (druk. Kognowicki.
Zycia Sapiehow. Wilno 1790. I. 290).
5) Volum. legum III. f. 242.
e) M. Lit. Ks. Zap. 92. d. 5.
7) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze w koncu 1619 (M. Lit. Ks. Zap.
93. f. 386).
8) M Lit. Ks. Zap. 93. f. 533. d. 562.
9) Tamze Ks. 9≫. d. 198.
10) Tamze d. 251.
u) Volum. legum III. f. 773.
1J) Pamietniki Krzysztofa Zawiszy str. 6.
13) Jeszcze w Maju 1647 jest podkom. Polockim (Vol. leg. IV. f. 139),
a juz 1648, podczas bezkr61ewia, kaszt. Witebskim (Tamze f. 186).
,4) M. Lit. Ks. Zap. 127. f. 171.
,s) Tamze Ks. 124. f 104 i 114.
16) Tamze f. 103 i 113.
1 4 0 KASZTELANOAVIE.
Kossakowski Tomasz, kaszt. Derptski, mian. kaszt. Witebskim
15 Marca 1652 �po Jozefie Klonowskim� x); umarl okolo 1664 (?).
Bialozor Kazmierz, marszalek Upitski, mian. kaszt. Witebskim
okolo 1664 postapil w Marcu 1667. na wojewodztwo Minskie3).
Limont Marcin, sedzia ziemski Lidzki, mian. kaszt. Witebskim
20 Marca 1667 vpo Bialozorze, lctory zostal wojewodq Minskim� 4);
umarl 1670 �).
Donhoff Ja n , mian. kaszt. Witebskim 1670 (?) 6); umarl 1685*7).
KocieH Michal Kazmierz, mian. kaszt. Witebskim 1685 s); ppstsjpil
1 Wrzesnia 1700 na kasztelanije Trocka9).
Pociej Kazmierz Aleksander, chorqzy Trocki, mian. kaszt. Witebskim
20 Wrzesnia 1700 �po Kotle� 10); postapil 10 Maja 1703 na
kasztelanije Trocka 1 *).
Oginski knia z Marcyjan Michal, miecznik lit., mian. kaszt. Witebskim
10 Maja 1703 �po Kazmierza Pociej �* 13); postapil w Pazdzierniku
1730 na wojewodztwo Witebskie13).
T y szkiewicz Je rzy , pisarz w. lit., mian. kaszt. Witebskim 8 Pazdziernika
1730 �po Oginskim* u ); umarl 1 Lutego 1735lb).
Rdultowski Jan, sedzia ziemski Nowogrodzki, mian. kaszt. Witebskim
15 Marca 1735 .po smierci Jerzego Tyszkiewicza11 1(i); postapil
31 Marca 1739 na kasztelanije Nowogrodzka l7).
Pociej A lek san d e r, podczaszy lit., mian. kaszt. Witebskim 31 Marca
�) M. Lit Ks. Zap 127. f. 164.
2) Jeszcze 1661 byl tylko inarsz. Upitskim (Vol. leg. IV. f. 790).
3) Jeszcze \v Styczniu 1667 jest kaszt. Witebskim (Poczobut. Pamietnik
str. 100). Porownaj nominacyje nastepcy.
< M. Lit. Ks. Zap. 1S2. f. 618.
5) 1670 w Maju Aleksander Wolf, star. Felinski, otrzymuje przywilej 11a dzierzawe
Wasiliska �po smierci Limonta, kaszt. W;tebskiegoa (Tamze Ks. 136. f. 48).
e) Wystepuje dopiero 1676 (Vol. leg. V. f. 436).
7) Metr. Kor. Sig. Ks. 14. f. 2 (Kossakowski. Monografije I. 103).
s) Jesit nim juz w tym roku (Zawisza. Pamietniki 18).
�) M. Lit. Ks. Zap. 118. f. G10.
*�) Tamze f. 624.
11) Tamie Ks. 150. f. 347.
lz) Tamze.
13) M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 543.
'*) Tanize f. 546.
,:> Tyszkiewicz. Groby 69 i 106. ,
16) M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 125.
17) Tamze Ks. 171. f. 880.
KA SZTELANO WUh 141
1739 vpo Janie Itduttowskim� J); postapil 10 Czerwca 1740 na kasztelanije
Trocka2).
Oginski kn ia z S ta n islaw . kaszt. Mscislawski, mian. kaszt. Witebskim
10 Czerwca 1740 �� leksandrze Pocieju� *); umarl 14 Czerwca
17484).
Solohub Jo z e f Antoni, kaszt. Zmudzki, mian. kaszt. Witebskim
�za wlasnq prosbq� 12 Pazdziernika 1748 �po smierci Stanislawa
Oginskiego� 5); postapil 7 Czerwca 1752 na wojewodztwo Witebskie f,j.
S y ru c Szymon, miecznik lit., mian. kaszt. Witebskim 23 Pazdziernika
1752 �po Solohubie* 7); umarl 1774 s).
P ro z o r Jozef, star. Kowienski, mian. kaszt. Witebskim 7 Kwietnia
1774 vpo smierci Szymona Syruc� 9); postapil 5 Czerwca 1781 na
wojewodztwo Witebskie10).
Kossakowski Michal, pisarz skarbowy lit., mian. kaszt. Witebskim
5 Czerwca 1781 �po Prozorze� n ); postapil 22 Lutego 1787 na
wojewddztwo Witebskie'-).
Felkerzamb (v. Volkersahm) Adam Ewald, podkomorzy krolewski,
mian. kaszt. Witebskim 22 Lutego 1787 �po Kossakowskim� ,3);
zostal wojewoda Inflantskim 20 Pazdziernika 1790 l4).
Rzewuski Adam Wawrzyniec, mian. kaszt. Witebskim 5 Listopada
1790 �po Adatnie Felkerzambie, ktory zostal wojewodq Inflantskim*15);
rezygnowal 1793 lC) ; umarl 1825 l7).
Kurzeniecki Ig n a c y , chorazy Piriski, mian. kaszt. Witebskim
*) M. Lit. Ks Zap. 171. f. 881.
-) Tamze Ks. 172. f. 21.
3) Tamze f. 22.
4i Kuijer Polski 1748. X. 602.
s) M. Lit. Ks. Zap. 176. f. 153.
B) Tamze f. 920.
T) Tamze Ks. 181. f. 3.
8) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 18. f. 79.
10) Tamze Ks. 30. f. 156.
u) Tamze f. 157.
15) Tamze Ks. 24. f 682.
13J Tamze f. 518.
4) Metr. Koronua Sigil. Ks. 37. f. 87 (Bleszynski. Spis senatorow≫.
,5) M Lit. Ks. Spr. Publ. 24. f. 682.
16) Z nominacyi nastepey.
,7) Enevklopedyja Powszechna XXII. 639.
1 4 2 KASZTELANOWIE.
10 Lipca 1793 �po rezygnacyi Adama Rzewuskiego� '. Przezyl
upadek Rzeczypospolitej.
Kasztelanija W o ik ow y sk a .
Utworzona w Styczniu a zniesiona w jesieni 1793 r . -).
Butharyn Mikolaj, z marszalka powiatu Wolkowyskiego, podniesiony
12 Stycznia 1793 do godnosci kasztelana Wolkowyskiego8).
Przezyl upadek Rzeczypospolitej.
Kasztelan owie W o iy n s c y (Luccy).
Kasztelanija Wolynska (odstolicy Wolynia Lucka, pierwiastkowo
Lucka zwana) utworzona zostala w 1566 r. 4); we trzy lata potem
odeszla do Korony 5).
Kozinski Michat Tyszkowicz, mian. kaszt. Luckim 1566 r . 6); umarl
1568 r . 7).
Wisniowiecki knia z Andrzej Iwanowicz, mian. kaszt. Luckim (Wolynskim)
1568 r. s); postapil 4 Lipca 1572 na wojewodztwo Braclawskie
9).
*) M. Lit. Ks. Spraw Publ. Ks. 36. Cz. L f. 10. � Mylnie wystepuja
jako kasztelanowie Witebscy: Krzysztof Donhoff na poczatku XVII w. (Mittheilungen
a. d. Gesch. Liv-, Ehst- und Kurlands VII. 320. Fahne. Westphalische
Geschlechter 127); � Feliks J a n Oginski 1633�34 (Zychlinski V.
182); � J a n Oginski 1634�47 (Tamze I Niesiecki VII. 51); � K am iisk i
w XVII w. (Icones Eadivil. Tab. 85. Byl kaszt. Mscislawskim. Zawisza. Pamietniki
str. XLVII); � Samuel Ciechanowiecki w XVII w. (Kosinski. Przewodnik
herald. IV. 54); � F ranciszek Chrapowicki 1703 (Zychlinski V. 192);�
Szymon Kossakowski 1793�94 (Kosinski IV. 180).
2) Patrz wyzej str. 5 i 6.
3) Tamze. Nominacyi jego uiema w Metryce. W 1791 r. byl podkomorzym
Wolkowyskim (Kalendarzyk narodowv i obey na r. 1792. Cz. II. str. 514),
a 1792 marszalkiem (Wieladko. Heraldyka I. 133). Ze zostal kasztelanem, wspomina
Kosmski. Przew. herald. IV. 637. - *) Patrz wyzej str. 2.
5) Tamze str. 3.
6J Jeszcze w Lutym 1566 wystepuje bez tytulow (M. Lit. Ks. Spr. Sad.
50. f. 143 i 151), a juz w Grudniu 1566 jest kasztelanem Luckim (Dogiel. Codex
dipl. V. 277)?
' W Czerwcu 1569 r. wystepuje juz tylko: �pani Michajlowaja Kozinskaja
kaszteliansza Luckaja� (Zizn. kn. A. M. Kurbskaho I. str. 22).
8) Jako kasztelan Lucki wystepuje 1569 r. (Arch. Sborn. dokum. Wilno
VII. 40 i M. Lit. Ks. Spr. Publ. 9. f. 160). Jednoczesnie wystepuje jako kaszt.
Wolynski (Volum. legum II. 188).
a) Metr. Wolynska Ks. 1. A. f. 291.
KASZTELANOWIE. 143
Najblizsi jego nastepcy, juz po przyfcjczeniu Wolynia do Korony
: Michal Fedorowicz Myszko, star. Owrucki i Homelski, mian. kaszt.
Wolynskim 4 Lipca 1572 �po kniaziu Andrzeja WiSniowieckimu x);
umarl 16052); kniaz Alek san d e r Z a s law s k i, mian. kaszt. Wolynskim
w Grudniu 1605 vpo Michale Myszce Warkowskimu 3).
K asztelan owie Zmudzcy.
Kasztelanija Zmudzka utworzona 1566 r.; przetrwala do upadku
Rzeczypospolitej 4).
Szemet Malcher S tan islaw ow ic z , ciwun Berzanski, mian. 11 Marca
1566 ��, nowy urzqd kasztelana Zmudzkiego* b); umarl 1570 �).
Talwosz Mikolaj S tan islaw ow ic z , kaszt. Minski, mian. kaszt. Zmudzkim
1570 7) ; rezygnowal w Styczniu 1588 s) i zaraz zostal marszalkiem
nadwornym 9).
Na ruszewicz Mikolaj Mikolajewicz, lowczy lit., mian. kaszt. Zmudzkim
10 Lutego 1588 ,,po dobrowolnej rezygnacyi Mikolaja Talwosza�
l0); umarl w Listopadzie 1603 n ). ,
Holowczynski knia z A lek san d e r ia ro s law ow ic z , star. lid z k i, mian.
kaszt. Zmudzkim 21 Lutego 1604 �po smierci Mikolaja Naruszewicza*
12); postapil 1614 na wojewodztwo Mscislawskie 1;!).
Talwosz Adam Mikolajewicz, star. Dynaburgski14), mian. kaszt.
Zmudzkim 1614 ��); umarl 1628 1C).
*) Metr. Wolynska Ks. 1. A. ￡ 289.
*) Z nominacyi nastepcy. Zy l jeszcze 1604 (M. Lit. Ks. Spr. S^d. 76.
f. 310�313).
3) Metr. Kor. Ks. 150. f. 163 (Bartoszewicz. Encykl. Powsz. XXVIII. 345).
4) Patrz wvzej str. 2 i nastepne.
5) M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 1.
6) Zyl jeszcze 1569 (Vol. leg. �. f. 793). Por6wnaj przypis nastepny.
�) Jest nim juz 1571 (Patrz wyzej str. 109).
8) Jeszcze 8 Stycznia 1588 jest kaszt. Zmudzkim (Vol. leg. II. ￡ 1203).
Por6wnaj przypis nastepny.
9) Jest nim juz 28 Stycznia 1588 (dokum. druk. Zbi6r dawn. dypl. i Akt.
Wilno I. 142).
10) M. Lit. Ks. Zap. 73. d. 276 i Ks. 74. d. 282.
u) Jewlaszewski. Pamietnik 73.
,2) M. Lit. Ks. Zap. 85. d. 261.
l3) Jeszcze w Lutym 1613 jest kaszt. Zmudzkim (Vol. legum III. ￡ 204
i 242), a juz we Wrzesniu 1615 jest wda Mscislawskim. (Patrz wyzej str. 30).
�) 1609 (Vol. leg. �. ￡ 1684).
,s) Jest nim 1616 (Vol. leg. III. 312).
16) Z nominacyi nastepcy. Zyl jeszcze 1623 (Vol. leg. III. 447).
144 KASZTELANOWIE,
S lu sz k a Aleksander, kasztelan Minski, mian. kaszt. Zmudzkim
20 Marca 1628 rpo smierci Adama Talicosza� J); postapil 2 Marca
1633 na wojewodztwo Miriskie2).
Wiesiolowski Mikolaj, podczaszy, mian. kaszt. Zmudzkim 14 Marca
1633 , po Aleksandrze Sluszceu s); umarl 19 Listopada 1634*).
Lacki Jan Alfons, kaszt. Minski, mian. kaszt. Zmudzkim w Gruduiu
1634�); postapil 5 Grudnia 1643 na starostwo Zmudzkie").
Chrebtowicz Jurij Adamowicz, kaszt.. Smolenski, mian. kaszt. Zmudzkim
29 Grudnia 1643 vpo Alfonsie Lackim� 7); postapil 12 Stycznia
1645 na wojewodztwo Parnawskie 8).
N aruszewicz A leksander, lesniczv Niemonoicki, mian. kaszt. Zmudzkim
26 Stycznia 1645 �po Jerzym Chrebtowiczua *); umarl 1653 �").
Kierdej E u s ta e h y . kaszt. Smolenski, mian. kaszt. Zmudzkim
1 6 5 3 "); umarl 1 6 6 1 12).
Kuncewicz Jakob, kaszt. Minski, mian. kaszt. Smolenskim 11
Czerwca 1 6 6 1 ^po smierci Eustachego Kierdejau 13); postapil 1 6 6 4
na wojewodztwo Brzeskie 14).
C h rz a stow sk i Daniel, miecznik Zmudzki1S), mial bye w tym czasie
kasztelanem Zmudzkim 16) (1664�1665) 17).
*) M. Lit. Ks. Zap. 99. d. 350.
2) Tamze Ks. 106. f. 248.
3) Tamze f. 380.
*) Starowolski. Monumenta Sarmatanim f. 305.
5) Por6wuaj wyzej str. 111.
B) Radziwill II. 115�116.
7) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 322.
8) Tamze f. 751.
9) Tamze f. 749.
,0) Jeszcze 1652 byl na sejmie wWarszawie (Vol. leg. IV. fol. 382|; juz
nie zyl 10 Kwietnia 1653 (M. Lit Ks. Zap. 127. f. 480).
'�) Kasztelanem Smolenskim }>o nim mian. 21 Kwietnia 1653 Wolowicz
<Patrz wvzej str. 132).
1!) Z nominacyi nastepey.
1:,j M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 1436.
14) Porownaj wyzej str. 10.
1V) 1648. Vol. leg. IV. f. 221.
,6j Niesiecki I. 255. III. 94.
11) Choc inoze tez 1652�53 (?).
KASZTELANOWIE. 145
Orda S ta n is law Wincenty, instygator ��. ks. lit. s), mian. kaszt.
Zmudzkim 16652) ; postapil 29 Maja 1685 na kasztelanije Trocka3).
Grothuz Wilhelm E u sta ch y , ciwun Uiwentski, mian. kaszt. Zmudzkim
5 Czerwca 1685 �� Ordzieu 4); umarl 1709 s).
Unichowski A lek san d e r Jozef, sedzia ziemski Minski, mian. kaszt.
Zmudzkim 31 Pazdziernika 1709 vpo smierci Grotlmzau 6); umarl
1722 7).
Kryszpin-Kirszensztein Je rzy Hieronim, general-lejtnant wojsk lit.,
mian. kaszt. Zmudzkim 19 Marca 1722 Tpo smierci Aleksandra
Uniclioivskiego� 8); umarl 1737 9).
T y szkiewicz Jozef, pisarz w. ks. lit., mian. kaszt. Zmudzkim
8 Lipca 1737 �po smierci Kryszpina1110); postapil 21 Maja 1742
na s taros two Zmudzkie u ).
Soltohub Jo z e f An to n i, star. Sannicki, mian. kaszt. Zmudzkim
21 Maja 1742 �po Tyszkiewiczuu 1S); postapil 12 Pazdziernika 1748
na kasztelanije "W itebska 13).
�� Jozef, star. Chwejdanski, mian. kaszt. Zmudzkim 12 Pazdziernika
1748 �po Sotlohubieu �); umarl 1765 15).
Chodkiewicz Jan Mikolaj, star. Wielonski, mian. kaszt. Zmudzkim
&#9632 1062 (Vol. leg. IV. 885).
2) Instygatorem po nim juz \v Styczniu 1666 Zambrzycki (Arch. Shorn,
dokiini. VI. f. 184�191). Juz w Grudniu 1666 Orda jest kaszt. Zmudzkim
(Akt. Wilens. Arch. Komiss. IV. f. 33�34).
3) M. Lit. Ks. Zap. 143. f. 20. odw.
4) Tamze f. 22.
5) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze w Maju 1707 (Pamietniki Zawiszy
131).
6) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 82.
7) Z nominacyi nastepey.
s) M. Lit. Ks. Zap. 161. f 316.
9) Z nominacyi nastepey. ZvI jeszcze 1736 (Vol. leg. VI. f. 651 i 674).
Mylnie wiec Teka Podoskiego (III. 230) kladzie sinierc-jego nil dzien 13 Lutego
1732 (!).
10) M. Lit. Ks. Zap. 171. f. 86.
u) TamZe Ks. 172. f. 573.
Tamze Ks. 173. f. 62.
13) Tamze Ks. 176. f. 153.
14) Tamze f. 154.
ls) Z nominacyi nastepey. ZvI jeszcze w Pazdzierniku 1762 (M. Lit. Ks.
Spr. Sad. 211. f. 120. d. 20).
10
1 4 6 KASZTELANOWIE.
19 Sierpnia 1765 �po smierci Jozef a Pacaa *); postapil 2 Pazdziernika
1765 na starostwo Zmudzkie2).
Gorski Jan Michal, ehorazy Zmudzki, mian. kaszt. Zmudzkim
1 Lutego 1766 vpo Janie Chodkiewiczu� 3); umarl 20 Maja 17764).
Gielgud A n to n i, straznik w. ks. lit., mian. kaszt. Zmudzkim
22 Czerwca 1776 �po smierci Michala Gorskiegou 5); postapil
25 Wrzesnia 1783 na starostwo Zmudzkie6).
T y szk iew ic z S ta n is iaw , kaszt. Mscislawski, mian. kaszt. Zmudzkim
7 Pazdziernika 1783 �po Antonim Gielgudzie, ktory zostal starostq
Zmudzkim� 7). PrzeZyt upadek Rzeczypospolitej; umarl 29 Grudnia
1801 8).
&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 188. f. 43. d. 85.
2) Tamze Ks. 184. f. 396.
3) Tamze f. 420.
J) Eekopism X. Baginskiego 77.
5) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 24. f. �28.
6) Patrz wyzej str. 95.
M. Lit. Ks. Spr. Publ. 30. f. 602.
8) Tyszkiewicz. Groby 83. � U Niesieckiego mylnie wystepuja jako kasztelanowie
Zmudzcv: dwaj Talwoszowie, Mikolaj 'j' 1578 i Mikolaj Jan 1587; �
dwaj Kierdejowie, Eustachy 1653 i Hieronim 1695 (Niesiecki I. 254�255).
3. Min i s t r owi e .
Oprdcz biskupdw, wojewoddw i kasztelanow, do skladu Senatu,
tak koronnego jak i litewskiego, przed 1764 r., nalezalo jeszcze pieciu
ministrdw: Marszalek wielki, Kanclerz, Podkanclerzy, Podskarbi
wielki i Marszalek nadworny; zasiadali w Senacie zaraz po kasztelanach
wiekszych J). Za Stanislawa Augusta poliezeni jeszcze zostali
do rzedu ministerstw i wprowadzeni do Senatu: Hetmani, wielki
i polny 1768 r. i Podskarbi nadworny 1775 r . -).
Hetmani 3).
Hetman byl gldwnodowodzacym nad wojskami i ministrem
wojny. Hetmanow bylo dwoch: przed 1569 r. �Najwyzszy� i � Dwornya,
ktdrych miejsee zajeli nastepnie Wielki* i Polny*.
Pierwiastkowo Hetmani, z urzedu swego, nie byli Senatorami
i musieli jednoczesnie piastowac godno^c wojewody lub kasztelana,
aby miec prawo zasiadania w Senacie. Dopiero na sejmie 1768 r.
�miaisteria wojenne zrdwnano prawami z ministrami pacis � ; Hetmani
*) Patrz wyzej str. i .
2) Patrz nizej.
3J Obszerna rozprawe � �Hetmanstwieu napisal Bartoszewicz (Encyklopedyja
Powszechna XI.. 729�767).
10*
148 MimsTKOwiE.
�obojga narodow� otrzymali godnosc senatorska i miejsce w Senacie:
Wielcy, po Marszalkach wielkich, a Polni, po Marszalkach nadwornycli
J).
Hetmani w ie lc y 2).
Pisarze X V I wieku wspominaja � Hetmanach na Litwie
w X V wieku3); nawet w 1531 r. krdl dajac Kadziwillowi przywilej
na hetmanstwo, kaze mu sprawowac ten urzad: �jako sprawowal
kniaz Ostrogski, i ja k przed nim sprawowany byl za krolow K a zmierza
i Aleksandra� 4). Tymczasem we wspdlczesnych dokumentach
0 hetmanach litewskich X V wieku nie spotykamy Sladow; jezeli
wiec owczesni dowodzcy nad wojskiem uzywali niekiedy tytulu hetmana
(�� zreszta, z powodu absolutnego braku wspdlczesnych dowodow,
podlega watpliwosci), to byli to hetmani jednej wyprawy
1 z pewnoscia nrzcdu tego dozywotnie nie piastowali.
�Hetman� zjawia sie po raz pierwszy w 1497 r . 5), twierdzimy
wiec, iz urzad ten ustanowionym zostal w tym roku przez wielkiego
ksiecia Aleksandra.
Ostro g sk i kniaz Konstan ty Iwanowicz, mianowany na urzad hetmana
w 1497 r . 6); jednoczesnie namiestnik Braclawski i Winnicki. W bitwie
pod Wiedroszq 14 Lipca 1500 dostal sie do niewoli moskiewskiej 7).
Holsz anski knia z Semen Jurjewicz, starosta Lucki i marszalek ziemi
Wolynskiej 8), mianowany 1500 wojewody Nowogrodzkim i �hetma-
1) Volumina legum VII. f. 677.
2) Hetman wielki � magnus-dux exercituum � Gross feldherr.
3) Iw a n ￡edewit, hetman wielki 1413 (Kronika Bychowca 40); � J a n
Gasztold, hetman dwomy 1413 (Tamze); � Iw a n Chodkiewicz, namiestnik
Witebski i hetman 1456 (Tamze 60); � P io tr Janowicz Bialy, wda Trocki
i hetman -j- 1498 (Tamze 65. Strvjkowski �. 305).
4) Patrz niiej.
5) Patrz nizej.
6) Jeszcze w Czerwcu 1496 kniaz Konstanty nie jest hetmanem (M. Lit.
Ks. Zap. 6. f. 66. str. 131�132); jest nim dopiero 11 Wrzesnia 1497 (M. Lit.
Ks. Zap. 6. str. 190). Nastepnie z tym tytulem wystepuje w Kwietniu 1498
(Tamze f. 209), w Maju (Tamze f. 206), w Czerwcu (￡ 220) tegoz roku itd.
7) Karamzyn VI. 186. Latopisiec Danilowicza 283�284. W dokumentach
wystepuje jeszcze w Czerwcu 1499 (M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 97 odw-. i 99).
s) Jeszcze w Maju 1499 r. (Patrz wyzej str. 22).
MTNTSTROWIE. 149
nem uajwyzszym� ' ; powrocil 1501 do marszalkostwa ziemi Wolynskiej
i starostwa Luckiego2).
Kieigajfo S ta n is law Janowicz, starosta Zmudzki i kasztelan Trocki;
byl chwilowo hetmanem 1501�1502 3).
Kiszka S ta n is law P io trow ic z , namiestnik Smolenski 4); tylko hetman
1503 5)�1507 6). Czasami zwany �hetmanem polnym* 7), lub
�oboznym� 8).
O stro g sk i k n ia z Konstan ty Iwanowicz, wraeajqc z niewoli, przybyl
do Wilna 25 Wrzesnia 1507 9), i ju i w Listopadzie tegoz roku jest
napowrot hetmanem, namiestnikiem Bradawskim i Winnickim, a nadto
marszalkiem ziemi Wolynskiej i starosta Luckim l0). Okolo 1511
zostal kasztelanem Wilenskim u ), a 1522 wojewoda TrockimI2).
Hetmanem pozostal ai do smierci13); umarl w Sierpniu 1530 u ).
Radziwitt Jurij Mikotajewicz, �kasztelan Wilenski, star. Grodzienski,
marszalek nadworny, dzierzatvca Lidzki i Bielicki, otrzymuje 20 Marca
1531 przywilej: �na Ilctmafistwo najwyzsze w. ks. lit. ze wszelkiemi
attrybucyjami, z ktoremi godnosc te sprawowal kniaz Konstanty
*) Jako �wda Nowogr. i hetman naj\vyzszy� wystepuje w Grudniu 1500
(M. Lit. Ks. Zap. 5. f. 109), w Marcu 1501 (Tamze Ks. 6. f. 377) i w Kwietniu
1501 (Tamze f. 365).
2) Patrz wyzej str. 22.
3) Jest nim w Pazdzierniku 1502 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 428). � hetmanstwie
jego wspominaja: Kronika Bychowca 70 i 71 i Stryjkowski II. 311. Juz
w Lutvm 1503 nie jest wiecej hetmanem (M. Lit. Ks Zap. 6. f. 439 i Ks. Zap.
1 i 2. f. 152 i 160).
4) Patrz wyzej str. 51.
5) Kronika Bychowca 73.
6) Jest nim jeszcze 13 Sierpnia 1507 (M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 277). Opr6cz
tego jako �hetman� wystepuje: M. Lit. Zapisow Ks. 5. f. 3X0 odw. i Ks. 6.C3.
7) 1505. Volum. legum I. f. 308 (generalis campiductur), Acta Tomiciana
I. 14. 16, M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 253. dok. 226.
8) 1506. Danilowicz. Skarbiec Nr. 2174. Balinski. Histor. miasta Wilna
II. 210. &#8811 Acta Tomiciana I. 18.
10) M. Lit. Ks. Zap- 8. f. 193.
") Patrz wvzej str. 78.
ls) Patrz wyzej str. 58.
13) Z tym tytulem wystepuje jeszcze we Wrzesniu 1529 (M. Lit. Ks. Zap.
25. f. 157).
H) Patrz wvzej str. 58.
150 �� ISTRO WI� .
Ostrogski., a przed nim ja k ona sprawowanq byla za krolow K a zmierza
i Aleksandra itd .� *); umarl w Kwietniu 15412).
Vacat 1541 �1553.
RadziwiH k sia z e Mikolaj Ju rjew ic z , wojewoda Trocki, mianowany
hetmanem 1553 3); postapil w Lutym 1566 na wojewode Wilenskiego
i kanclerza4). Dla wyprawy Inflantskiej �hetmanami� mianowani
1559 r.: J a n C h o d k i e w i c z , stolnik �nad pieszymi* i J u r
i j Ze n owi c z , dzierzawca Czeczerski i Propojski �nadjezdnymi�5).
Chodkiewicz Hryhory A leksandrowic z, hetman polny, kasztelan Wileriski,
mianowany hetmanem wielkim 15666); umarl 9 Listopada
1572
Vacat 1572�1576.
RadziwiH k sia z e Mikolaj Jurjewicz, wojewoda Wileriski, kanclerz
w. ks. lit., star. Oszmianski i Lidzki, mianowany powtomie hetmanem
1576 8); umarl 27 Kwietnia 1584a). W 1578 r. �hetmanem
Inflantskim w czasie wojny Inflantskiej" mianowany I w a n C h o d k
i ewi c z ]�).
Vacat 1584�1589.
RadziwiH k siqz e K rz y sz to f Mikolaj, wojewoda Wileriski, hetman
polny, mianowany hetmanem wielkim 18 Kwietnia 1589 �po smierci
' M. Lit. Ks. Zap. 17. f. 63.
2) leones Badivil. Tab. 26. Jeszcze 1540 r. jest �hetmanem11 (M. Lit. Ks.
Zap. 22. f. 82).
3) 1553 Maja 11. List kr61ewski do BadziwiHa; krol nie kaie mu przvjechac
na swoje wesele, gdyz poruczyl mu �urzad hetmanski� na Litwie (Przezdziecki.
Jagiellonki Polskie XVI w. I. 389). Jeszcze w Grudniu 1552 RadziwiH
nie byl hetmanem (M. Lit. Ks. Zap. 77. f. 233�237); jako �hetman najwyzszy*
wystepuje 1556 (M. Lit. Ks. Zap. 39. dok. 78), 1563 (Tamze f. 420) itd.
l) Patrz wyzej str. 73. I
5) 1559. �TJstawa Jeho Korol. Mil. i nauka szliuczy do zemli Inflantskoe
Hetmany itd.� (Akt. Juzn. i Zap. Boss. I. 147�150). W Grudniu 1559 i Styczniu
1560 krol pisze; �Hetmanu naszomu, do zemli Inflantskoe poslanomu
panu Jurju Mikolajewiczu Zenowiewiczu itd.� (Tamze 150 i 151).
6) Jest nim w Grudniu 1566 (Dogiel. Codex dipl. V. 277).
7) Patrz wyzej str. 79.
8) 1576 Sierpnia 30. Ok61nik krolewski � naznaczeuiu jego hetmanem
(Akt. Zap. Boss. III. 197). Jako �Hetman najwyzszy11 wystepuje w Kwietniu
1578 (M. Lit. Ks. Zap. 60. f. 203�205).
9) leones Badivil. Tab. 30.
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 61. f. 120.
MIXISTROW'IK. 151
Mikolaja Badziwilta, icdy Wilenskiego, hetmana� ' ; umarl 20 Listopada
1603 2).
Vacat 1603�1605.
Chodkiewicz Jan Karol, star. Zmudzki, hetman polny, mianowany
hetmanem wielkim 1605 3). Jednoczesnie od 1616 r. wda Wilenski;
umarl 24 Wrzesnia 16214).
Vacat 1621-1625.
Sapieha Lew, wojewoda Wilenski, mian. hetmanem wielkim
w Lipcu 1625 5); umarl 7 Lipca 1633 6).
Vacat 1633�1635.
Radziwill k sia z e K rz y s z to f, wojewoda Wilenski, hetman polny,
mian. hetmanem wielkim 1 Stycznia 1635 vpo smierci Lwa Sapiehyu
umarl 19 Wrzesnia 1640 8).
Vacat 1640-1646.
Kiszka Jan u sz , wojewoda Polocki, hetman polny, miau. hetmanem
wielkim 18 Kwietnia 1646 �po smierci K rzy szto f a B a d ziw ilta t 9);
umarl w koncu 1653 l0). �
Radziwitt k sia z e Jan u sz , wojewoda Wilenski, hetman polny, mian.
hetmanem wielkim 7 Czerwca 1654 �po smierci Janusza Kiszlci*11);
umarl 30 Grudoia 1655 ]-).
Vacat 1656�1657. Kegimentarzem geueralnym wojsk w. ks.
lit. � P a w e l Sa p i e h a , wda Witebski, potem Wilenski13).
' M. Lit. Ks. Zap. 73. d. 639.
2) Icones Radivil. Tab. 39.
3) Nie byl hetmanem jeszcze podczas sejmu, na poczatku 1605 r., ale
zostal nim zaraz po sejmie (Naruszewicz. Zywot J. K. Chodkiewicza. Przemvsl
1857, I. 72). Juz 20 Lipca 1605 jest hetmanem (Metr. Koronna Ks. 150. f. 237.
Kossakowski. Monografije I. 50).
4) Jerlicz. Latopisiec 35.
5) List kr61a Zygmunta III z d. 25 Lipca 1625 donoszacv Sapieze norninacyje
(Kognowicki. Zycia Sapiehow. Warszawa 1790, I. 371).
6) Radziwill I. 164.
' M. lit . Ks. Zap. 111. f. 185.
8) Radziwill II. 25. Icones Radivil. Tab. 51.
�_) M. Lit. Ks. Zap. 121. f. 224.
10) Patrz wyzej str. 46.
11) M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 457.
12) Icones Radivil. Tab. 54.
,s) Volum. legum IV. f. 534.
152 MINISTROWIE.
Sap ieh a P awel Jan, wojewoda Wilenski, mian. hetmanem wielkim
1658 r . !); umarl 30 Grudnia 1665 2).
Vacat w 1666 r.
� � � Michat Kazmierz, wda Smolenski i hetman polny, mian. kaszt.
"Wilenskim i hetmanem wielkim w koncu Stycznia 1667 s). Jednoczesnie
od 1669 wda Wilenski; umarl 4 Kwietnia 1682 4).
S ap ieh a Kazmierz Jan, wojewoda Wilenski, hetman polny, mian.
hetmanem wielkim 16825). Odsadzony od czci i urzedow przez Augusta
� 1703 6).
Wisniowiecki k sia z e Michal S e rw a cy , hetman polny, kasztelan Wileriski,
mian. hetmanem wielkim 27 Listopada 1703 �po zdrajcy
Kazmierzu Sapieze� '. Otrzymawszy amnestyje od krola Stanislawa
na poczatku 1707, zrzekl sie bulawy wielkiej, a utwierdzonym zostal
przy bulawie polnej s).
S ap ieh a Kazmierz Ja n , po elekcyi kr<51a Stanislawa powrdcil do
wojewodztwa Wilenskiego i bulawy9). Zrzekl sie bulawy w 1708 r.
na rzecz Jana Sapiehy, star. Bobrujskiego 10).
S ap ieh a Jan, starosta. Bobrujski, mian. hetmanem wielkim 1708 r.
przez krola Stanislawa n ) ; oddalony w 1709 r. po powrocie Augusta
I I 12).
Oginski kniaz Grzegorz, star. Zmudzki, hetman polny, mian. hetmanem
wielkim 22 Pazdziernika (sie) 1709 �porezygnacyi Michala Wisnio-
J) Jeszcze 17 Marca 1656 jest tylko wda Wilenskim (Akt. Tryb. G16wn.
1670 Czerwca 4, Nr. 482), a hetmanem juz na sejmie w Czerweu 1658 (Vol.
leg. IV. f. 522 i nastepne).
�) Nadgrobek (Danejkowicz. Svada Inscriptionalis str. 98�99).
3) Wakanse rozdawano zaraz po rozpoczeciu sejmu 24 Stycznia 1667
(Histor. Panow. Jana Kazmierza, wyd. Raczynski III. 97-�98). Juz 11 Lutego
1667 jest hetmanem (Akty Wilens. Arch. Komiss. IV. 35).
4) Balinski. Pamietnik Cedrowskiego 152.
5) Jest nim juz na sejmie na poczatku 1683 r. (Vol. leg. V. f. 688/9).
c) Zawisza 222/3.
�) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 1222.
8) Zawisza 253/4. Przezdziecki. Podole, Wolyn I. 193. W Lipcu 1706 wystepuje
jako hetman wielki (Akt. Wilens. Arch. Komiss. V. 277).
9) Wojewoda Wilenski i hetman wielki 1705 (Zawisza 236), 1706 (Tamze
254) itd.
10) Zawisza 259.
J1) Tamze i Zaluski. Epistol. Histor. famil. III. 845. Jest nim juz w Maju
1708 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. VIII. 297).
la) Zawisza 275. Zaluski. Epistol. III. 896.
MINISTROWIE. 153
icieckiegou *). Nominacyja ta nie zastafa go wiecej przy zyciu, gdyz
umarl 17 Pazdziernika 1709 2).
Pociej Ludwik K onstanty, hetman polny, mian. hetmanem wielkim
28 Pazdziernika 1709 �po smierci Hrehorego Oginskiego* 3). Jednoczesnie
kasztelan Wilenski 1709, wojewoda Wilenski 1722; umarl
3 Stycznia 1730 4).
Vacat 1730 � 1735. Mi c h a l k s i q z e W i S n i o w i e c k i ,
kanclerz, mian. 12 Stycznia 1730 regimentarzem generalnym wojsk
w. ks. lit. 5).
Wisniowiecki k s i^ ie Michat S e rw a cy , kanclerz, mian. hetmanem
wielkim 9 Listopada 1735 �po smierci I/udwika Pociejau 6). Jednoczesnic
wojewoda Wilenski; umarl 16 Wrzesnia 1744").
Radziwitt k sia z e Michat K a zm ie rz , wojewoda Wilenski, hetman
polny, mian. hetmanem wielkim 5 Pazdziernika 1744 �po smierci
ksiecia Michala WiSniowieckicgou 8); umarl 15 Maja 1762 9).
Masalski kniaz Michat Jozef,�kasztelan Wilenski, hetman polny,
mian. hetmanem wielkim 8 Pazdziernika 1762 �po smierci ksiecia
Michala Rad ziw illau 10); umarl 20 Stycznia 1768 u ).
Oginski knia z Michat Kazmierz, z wojewody Wilenskiego, mian. 29 Lutego
1768 hetmanem w. ks. lit. �po smierci kniazia Michala Masalskiegoa
12). Pierwszy z hetman<5w nie zajmowal zadnego senatorskiego
krzesla, gdyz stosownie do nowo ustanowionej konstytucyi sam przez
swoi urzad byl senatorem. Rezygnowal 6 Lipca 1793ls) ; mnarl
31 Maja 180011).
' M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 53.
2) Zawisza 275.
3) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 68.
4) Kuijer Polski 1730. Nr. 3.
5) M. Lit. Ks. Zap. 162. f. 456.
6) Tamze Ks. 169. f. 3.
") Kuijer Polski 1744. Nr. 407.
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 173. f. 213.
9) Kottubaj. Galeija Nieswiezska. Wilno 1857, str. 457.
10) M. Lit. Ks. Zap. 183. f. 728.
n) Gazety wsp<51czesne.
12j M. Lit. Ks. Zap. 184. f. 571.
1�) Z gazet. Kossakowski. Monografije I. 173.
�) Wojcicki. Cmentarz powazkowski II. 191.
154 MINISTROWIE.
Kossakowski Szymon Marcin, hetman polny, mian. hetmanem wielkim
w Lipeu 17931); powieszony w Wihiie 25 Kwietnia 17942).
Hetmani polni.
W X V I wieku spotykamy na Litwie: �hetmandw dwornych".
Hetman dworny (eampiductor curiae) przywodzif dworskim sluzebnym
ludziom i byl zaleznym od marszalka3). W drugiej polowie X V I
wieku musiala nastapic reoiganizacyja tego urzedu. Hetman dworny
poczal nazywac sie hetmanem polnym (Campiductor, Unterfeldherr)
i jako taki byl zastepca hetmana wielkiego. Hetmani polni weszli
do senatu, razeni z hetmanami wielkimi, dopiero w 1768 r.
RadziwiH Jurij Mikolajewicz, starosta Grodzienski4) (niegdy wda
Kijowski i podczaszy), mianowany hetmanem dwornym w Czerweu
1521 5); zostal 1522 kasztelanem Trockim6).
Niemirowicz Andrzej Jakubowicz, wojewoda Kijowski, mian. hetmanem
dwornym okolo 1536 r . 7); umarl 15418).
*) Z gazet. Kossakowski. Monografije I. 173.
2j Z gazet. Szujski. Dzieje Polski IV. 712. � Mylnie wystepuja jako
hetmanowie: Iw a n Zedewit 1413 (Patrz wyzej str. 148, przypis 3); � Mikolaj
I . RadziwiH 1430 (leones Kadivil. Tab. 3); � Mikolaj I I . RadziwiH 1436
(Tamze. Tab. 8); � Aleksander Hawnulewiez w XV wieku, kaszt. Wilenski
i hetman (Niesiecki III. 392); � P io tr Montygerdowicz, marszalek wielki
i hetman (Tamze VI. 523); � Iw a n Chodkiewicz 1456 (Patrz wyzej Str. 148,
przypis 3); � P io tr Janowicz Bialy (Tamze); � J a n RadziwiH, kaszt. Trocki
i hetman -j- 1542 (Niesiecki I. 367. Za Niesieckim powt6rzvl Bartoszewicz w art.
�hetman�. Encyklop. Powsz. XI. 737; � Mikolaj Janowicz RadziwiH, marsz.
ziemski, mial otrzymac 22 Grudnia 1549 nominaevje na �generalis exercit. M.
D. L. capitaneus1* (leones Badivil. Tab. 66. We wspolczesnych zr6dlach nie
wystepuje nigdy z tvtulem hetmana); � Hieronim Chodkiewicz, kaszt. Wilenski
i hetman f 1561 (Niesiecki I. 367; za nim inni).
s) Bartoszewicz. Encyklop. Powsz. XI. 743'.
*) Tylko jako star. Grodzieiisld wystepuje 1518 (M. Lit. Ks. Zap. 10.
f. 13 i 24), 1520 (M. Lit. Pargamin Nr. 56), J521 (M. Lit. Ks. Zap. 10. f. 40 i 47).
5) 1521 Czerwca 20 jest tylko �star. Grodzienskim � (M. Lit. Ks. Zap.
10. f. 40), a juz 25 Czerwca �star. Grodzienskim i hetmanem dwornym� (Tamze
Ks. 10. f. 49 i Ks. 12. f. 78).
6) Przez nastepne lata wystepuje bez tytulu hetmana dwomego: 1523
(M. Lit, Ks. Zap. 12. f. 76), 1525 (Tamze f. 269), 1526 (Tamze f. 297), 1527
(Tamze f. 349), 1528 (Tamze f. 378) itd.
7) Jest nim w Sierpuiu 1539 (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 12. f. 75�78); nie
byl nim jeszcze 1534 (Akt. Zap. Boss. II. 334 i Akt. Juzn. i Zap. Boss. I. 84).
8) Jeszcze w Czerweu 1541 jest �wojewoda Kijowskim, hetmanem dwornym,
dzierzawca. Swisloekim i Owruckim� (Autonowicz. Hramotv f. 67). Por6wnaj
wyzej str. 20.
MINISTKOWIE. 155
Chodkiewicz Hryhory Aleksandrowic z, kasztelan Trocki, miau. hetmanem
dwornym 9 Listopada 1561 J). Jednoczesnie od 1564 r. kasztelan
Wilenski; zostal 1566 hetmanem wielkim2).
S an g u sz k o knia z Roman Fedorowicz, wojewoda Braclawski, mian.
hetmanem dwornym prawdopodobnie 1569 r.*); umarl 12 Maja 15714).
Radziwill k s i^ ie K rz y sz to f Mikolaj, podczaszy, mian. hetmanem
dwornym 1572 r. 5); tytul �hetmana dwornegoft przemienil prawdopodobnie
w 1579 r. na tytul �hetmana polnego" �). Jednoczesnie
od 1579 r. kaszt. Trocki i podkanclerzy, a od 1584 r. wojewoda
Wileriski; zostal 18 Kwietnia 1589 hetmanem wielkim *).
Vacat 1589�1600.
Chodkiewicz Jan Karol, starosta Zmudzki, mian. hetmanem polnym
1600 r . 8); postapil 1605 na hetmana wielkiego9).
Vacat 1605�1615.
Radziwill k s ia ie K rz y sz to f, mian. hetmanem polnym 1615 r . 10).
1) �. Lit. Ks. Zap. 38. d. 230.
2) Jeszcze w Styczniu 1566 jest �curiae nostrae campiductor'-1 (Zbior dawn,
dypl. i akt. Wilno I. 149). Por6wnaj wyzej str. 150.
3) Tylko jako �wojewoda Braclawski11 wystepuje w Grudniu 1566 (Dogiel.
Codex dipl. V. 277), 1568 (Arcliiw Jugo Zap. Boss. Cz. VI. �. I. 64. Zizii.
kn. A. M. Kurhskaho. Kijow 1849, I. 22), 1569 (Archiw Jugo Zap. Ross. Cz.
I. �. I. 15 i 29). Wedlug Bartoszewicza �zostal hetmanem polnym (!) w Lutym
1567 (Swiecki II. 425), dopiero jednak w Pazdzierniku 1569 r. kr61 poslal mu
przywilej na hetmanstwo polne� (!) (Tamze II. 431). Kniaz Roman Sanguszko jako
�wojewoda Braclawski i hetman dwomy� wystepuje w Maju 1569 (M. Lit. Ks.
Zap. 49. f. 42), w Lutym 1571 (Metr. Wolynska Ks. 2. f. 65), w Maju 1571
(Pamiatniki. Kij6w 1852. �. III. Cz. II. 187); jako wda Braclawski i hetman
polny 1569 (Volum. legum II. f. 766).
*) Strvjkowski II. 409.
5) Icones Radivil. Tab. 39. Jest nim podczas bezkrolew'ia w Grudniu 1573
(Akt. Juzn. i Zap. Ross. I. 192), musial wiec bye mianowanvm jeszcze przez
kr<51a Zygmunta Augusta. Jako �podczaszy i hetman dwomy� wystepuje jeszcze
1576 (M. Lit. Ks. Zap. 60. f. 35 odw.), 1577 (Tamze f. 3�4).
6) Wedlug Hajdensteina (Dzieje Polski I. 331) otrzymal jednoczesnie
w 1579 r. �bidawe mniejsza, kasztelanije Trocka i pieczec mniejsza�. Odtad juz
stale tytuluje sie hetmanem polnym: 1581 (M. Lit. Ks. Zap. 65. f. 77�79), 1587
(Akt. Wil. Arch. Komiss. VIII. 427), 1588 (Arch. Sborn. dokum. Wilno VI. 53).
' Patrz wyzej str. 150.
8) Naruszewicz. Zywot J. K. Chodkiewicza I. 31.
9J Patrz wyzej str. 151.
10) Icones Radivil. Tab. 51. Jest nim we Wrzesniu 1615 (Akt. Zap. Ross.
IV. 448).
156 MTNISTItOWIE.
Jednoczesnie kasztelan Wilenski 1633 i w tymze roku wojewoda
Wileriski; postapil 1 Stycznia 1635 na hetmana wielkiego4).
Kiszka J a n u s z , wojewoda Polocki, mian. hetmanem polnym
14 Stycznia 1635 �po Krzysztofie Radziwille� 2); postapil 18 Kwietnia
1646 na hetmana wielkiego3).
RadziwiH k siqz e Ja n u sz , podkomorzy lit., mian. hetmanem polnym
18 Kwietnia 1646 �po Januszu Kiszce114). Jednoczesnie star. Zmudzki
1646, wda Wileriski 1653; postapil 7 Czerwca 1654 na hetmana
wielkiego 5).
Gosiewski Wincenty Korwin, podskarbi wielki lit., mian. hetmanem
polnym w Czerweu 1654 6); zabity przez zbuntowanych zolnierzy
29 Listopada 1662 7).
Vacat 1663. J a n n a K o d n i u S a p i e h a , pisarz polny koronny,
mian. hetmanem polnym po Gosiewskim; z powodu choroby
odmowiis). � Mi c h a l Ka zmi e r z ��, obozny lit., otrzymuje
regimentarstwo wojsk w. ks. l i t .9).
� � � Michal Kazmierz, obozny lit., mian. hetmanem polnym w Grudniu
1663 ]0). Jednoczesnie wojewoda Smolenski; postapil w Styczniu
1667 na hetmana wielkiego u ).
Wolowicz Wladyslaw, wojewoda Witebski, mian. hetmanem polnym
w Styczniu 1667 12); umarl 15 Wrzesnia 1668 13).
RadziwiH k sia z e Michal Ka zmie rz , podkanelerzy, mian. hetmanem
polnym we WTrzesniu 1668 przed sama abdykacyjq Jana Kazmierza14);
rnnarl 14 Listopada 1680 15).
r) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 185.
2) Tamze f. 188 odw.
3) Tamze Ks. 121. f. 224.
*) Tamze f. 135.
5) Tamze Ks. 129. f. 457.
c) Rudawski. Hist. Polski. Petersb. 1855, I. 251. Wierzbowski. Konnotata
wypadkow. Lipsk 1858, str. 90.
' Poczobut. Pamietnik f. 186.
s) Danejkowicz. Swada Polska Korespondencyjna str. 53.
9) Volum. legum IV. f. 992.
10) Poczobut. Pamietnik 69.
n) Patrz wyzej str. 152.
12) Wakanse rozdawano zaraz po rozpoczeciu sejmu 24 Stycznia 1667
(Histor. Panow. Jana Kazmierza, wyd. Raczynski III. 97�98). Na tymze sejmie
wystepuje Wolowicz jako hetman polny (Vol. leg. IV. 984).
13) Chrapowicki. Dyaryusz 67.
14) Kochowski. Klimakter. IV. Lipsk 1853. f. 15.
r5j leones Radivil. Tab. 142.
MI-NISTROWIE. 157
Sapieha Kazmierz Jan, wojewoda Polocki, mian. hetmanem polnym
na poczatku 1681 r . ', wojewoda Wileriski w Kwietniu lub Maju
16822); postapil w koricu 1682 na hetmana wielkiego3).
Oginski kniaz Jan Samuelowicz, wojewoda Polocki, mian. hetmanem
polnym w koricu 1682 r . 4); umarl 25 Lutego 1684 5).
Vacat 1684�1685.
Sfuszka Jozef Bogustaw, marszalek nadwomy, mian. hetmanem
polnym 25 Kwietnia 1685 ,; kasztelan Wileriski 1685; umarl
8 Pazdziernika 1701 7).
Wisniowiecki ksiaze Michat Serwacy, starosta Piriski, Gliniariski
i Wilkowski, mian. hetmanem polnym 17 Stycznia 1702 vpo smierci
Sluszki� s); postapil 27 Listopada 1703 na hetmana wielkiego9).
Oginski kniaz Grzegorz Antoni, starosta Zmudzki, mian. hetmanem
polnym 27 Listopada ■ 703 �po ks. Michale Wisniowieckim* 10). Nieprzyznany
przez Stanislawa Leszczyriskiego. Po powrocie Augusta I I
mianowany z hetmana polnego hetmanem wielkim; umarl, nie odebrawszy
przywileju, 17 Pazdziernika 1709 n ).
Wisniowiecki k sia ie Michat Serwacy, wojewoda Wileriski, hetman
wielki lit. z nominacyi Augusta II, w skutek amnestyi u krrila Stanislawa
i ukladriw z Sapieha, powrdcil temu ostatniemu wojewodztwo
Wileriskie i bulawe wielka na poczatku 1707 r., a sam utwierdzony
zostal iako hetman polny12). Po powrocie Augusta � wywieziony
do Kossyi 1709 r . 13).
Pociej Ludwik Konstanty, podskarbi wielki lit., mian. hetmanem
polnym 22 Pazdziernika 1709 �po Grzegorzu Oginskim, ktory zostal
Jest nim w Kwietniu 1681 i w Sierpniu tegoz roku (Akt. Tryb. Glow.
1681 Sierpnia 20 Nr. 449 i 1682 Czerwca 17 Nr. 219).
2J Patrz wyzej str. 75.
3) Patrz wvzej str. 152.
4) Jest nim w Marcu 1683 (Zaluski. Epistolae Histor. famil. I. 805).
5) Niesiecki VII. 55.
6) M. Lit. Ks. Zap. 143. f'. 17.
7) Patrz wyzej str. 82.
8) M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 896.
9) Tamze f 122?.
10) Tamze f. 1220.
n) Patrz wyzej str. 153.
12) Zawisza 253�254. Por6wnaj dyaryusz ks. Mich. Wisniowieckiego
(PrzezdziecM. Podole, Wolvn I- 103).
13) Zawisza 274.
158 MI.NIKTROWIE.
hetmanem wielkim� J); juz w kilka dni pozniej, 28 Pazdziernika
1709, postapil na hetmanstwo wielkie2).
Donhoff Stanislaw, miecznik koronny, mian. hetmanem polnym
lit. 5 Listopada 1709 �po Ludwiku Pociejuu 3). Jednoczesnie wda
Polocki 1728; umarl 2 Sierpnia 17284).
Vacat 1728 �1735. K s i a i e Mi c h a l Wi l n i ow i e c k i , regimentarzem
od 1730 r. 5).
Radziwill k siqie Michat Kazmierz, marszalek nadworny lit., mian.
hetmanem polnym 9 Listopada 1735 vpo smierci Stanislaiva Dimhoffau
6). Jednoczesnie kasztelan Trocki 1735, wojewoda 1737, kasztelan
Wilenski 1742; postapil 5 Pazdziernika 1744 na hetmanstwo
wielkie7).
Masalski kniaz Michat Jozef, kasztelan Trocki, mian. hetmanem
polnym 5 Pazdziernika 1744 vpo ks. Radziioille� s). JednoczeSnie
kasztelan Wilenski 1744; postapil 8 Pazdziernika 1762 na hetmanstwo
wielkie 9).
Sapieha Aleksander Michal, wojewoda Polocki, mian. hetmanem
polnym 8 Pazdziernika 1762 �po Mascdskim� l0); zostal kanclerzem
13 WrzeSnia 1775 u ).
Sosnowski Jozef, wojewoda Smolenski, mian. hetmanem polnym
13 Wrzegnia 1775 Tpo Aleksandrze Sapiezea 12); rezygnowal w Grudniu
1780 1S) ; umarl wojewoda Polockim 31 Grudnia 1783 14).
Tyszkiewicz Skumin Ludwik, pisarz lit., mian. hetmanem polnym
16 Grudnia 1780 vpo rezygnacyi Jozef a Sosnowskiegou 15) ; zostal
podskarbim wielkim 13 Wrzesnia 179116).
*) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 58.
2) Tamze f. 68.
3) Tamze f. 109.
4) Patrz wvzej str. 48.
5) Patrz wyzej str. 53.
�) M. Lit. Ks. Zap. 168. f. 352.
7) Tamze Ks. 173. f. 213.
e) Tamze f. 214.
9) Tamze Ks. 183. f. 728.
-�) Tamze f. 729
n) Tamze Ks. Spraw Publ. 21. dok. 36.
,2) Tamze dok. 37.
13) Gazeta Warszawska 1780. Nr. 86.
14) Patrz wyzej str. 48.
15) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 21. f. 723. dok. 506.
16) Tamze Ks. 34. f. 971.
MINISTROWIE. 159
Kossakowski Szymon Marcin, podczaszy Kowienski, general wojsk
rossyjskich, obwolany hetmanem polnym 25 Czerwca 1792 przez
konfederacyje generalna w. ks. lit. (targowicka)' postapil w Lipcu
1793 na hetmaristwo wielkie2).
Zabielto Jozef, lowczy lit., marszalek konfederacyi generalnej w_
ks. lit., ogloszony hetmanem polnym 15 Czerwca 1793 3). Otrzymal
nominacyje 11 Lipcu 17934); zginal w Warszawie 9 Maja 1794 3).
Kanclerzowie.
Urzad kanclerski �litewski11 musial bye ustanowionym, gdy
wielki ksiaze Kazmierz, powolany na. tron Polski, Litwe zmuszonym
byl opuScic i rzijdv jej zdaleka sprawowac. Do tego czasu kazdy
ksiaze mial swego prywatnego kanclerza �).
Kanclerz przedstawial zywy organ glosu krolewskiego; gdzie
tylko krol potrzebowal sie odezwac, tam wszedzie mowil za niego
kanclerz. Kanclerz zarzadzal kancelaryja krolewska; wszelkie dokumenty,
kt<5re uosily podpis krolewski, przywileje na godnosci i dobra,
dyplomata itd. musialy bye kontrasygnowane przez kanclerza i w akta
wieczyste kancelaryi, to jest ,,metryke�, wpisane. Dlatego tez kanclerz
mial na zawolanie hczne grono pisarzy.
�) Szujski. Dzieje Polski IV. 674�675.
2) Patrz wyzej str. 154.
?) Gazeta Warszawska 1793. Nr. 50.
4) M. Lit. Ks. Spr. Publ. 36. Cz. II. f. 1. Wedtug Kofesp. Kraj. i Zagr.
1793, str. 50, noininacj�ja uastapita 14 Czerwca 1793.
5) Koresp. Kraj. i Zagr. 1794. Xr. 37, dod. � Z tytutem hetmanow polnych
wystepuja mylnie: J a n Gasztold, hetman dworny 1413 (Patrz wyzej
str. 14S, przypis 3); � Stanisiaw Zenowicz 1500 (Niesiecki X. 171); � Sta nisiaw
Kiszka 1505 (Patrz wyzej str. 149); � J a n RadziwiH, kaszt. Trocki,
mial bye hetmanem polnym 1530�1541 i zostac hetmanem wielkim (Niesiecki
I. 369; urojony); � P io tr Stanislawowicz Kiszka, kaszt. Wilenski, hetman
polnv 1542�44 (Patrz wyzej str. 64); � Mikolaj Jurjewicz HadziwiH 1557�60
(leones Radivil. Tab. 30. Byl hetmanem wielkim); � kniaz Bohdan Oginski
1596 (Bartoszewicz. Encykl. Pow. XI. 738, powolujac sie na Bielskiego, dalszy
ciag kroniki wyd. Sobieszczanskiego str. 275, gdzie Oginski nazwany tylko
�starszym nad wojskiem Utewskiem�); � Andrzej Sapieha, wda Polocki, hetman
polny okolo 1600 r. (Danejkowicz. Swada polska weselna, str. 101).
6) Maldrzyk (Mikolaj), kanclerz i sekretarz w. ks. AVitolda 1429 (Prochaska.
Kodeks listow Witolda, str. 822); � pan Fedko Kozlow3ki, kanclerz
Swidrygielly 1445 (Akt. Zap. Ross. I. 59. Antonowicz. Hramoty, str. 10; M.
�Lit, Ks. Spr Sad. 12. f. 157 odw. 158) itd.
160 MINISTROWIE.
Od 1458 do 1579 r. kanclerze byli stale wojewodami Wilenskitni.
Wolowicz 1579�1587 byl tylko kasztelanem Wilenskim; poczem
kanclerze jednoczesnie innych urzgddw wi�cej nie sprawowali.
Kiezgajlowicz Michal, wystepuje po raz pierwszy jako kanclerz
1446 r. �). Jednoczesnie namiestnik Smolenski 1451, wojewoda Wilenski
1458; mnarl w koncu 14762).
Sudymontowicz Olechno (Aleksander), namiestnik Polocki, mianowany
wojewoda Wilenskim i kanclerzem na poczatku 1477 s); umarl
1491 *).
Radziwillowicz Mikolaj, kasztelan Trocki i namiestnik Nowogrodzki,
mianowany wojewoda Wilenskim i kanclerzem prawdopodobnie zaraz
po podniesieniu krolewicza Aleksandra na wielide ksiestwo 1492 r.5);
umarl 16 Lipca 1509 6).
Radziwitt Mikolaj Mikotajewicz, wojewoda Trocki, mian. wojewoda
Wilenskim i kanclerzem 20 Czerwca 1 5 1 0 umarl w Styczniu
1522 s).
Gasztold Olbracht Marcinowicz, wojewoda Wilenski, mian. kanclerzem
w Lipcu 1522 9); umarl 1539 l0).
Vacat 1539�1546.
Hlebowicz Jan Jurjewicz, wojewoda Wilenski, mian. kanclerzem
1546 n ); umarl 23 Kwietnia 1549 12).
�) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 29; nastepnie 1450 (Tamze f. 58) itd.
2J Jeszcze we Wrzesniu 1476 jest wda Wilenskim i kanclerzem w. ks. lit.
(M. Lit. Ks. Zap. 103. f. 366�367).
*) Jest nim juz 1477 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 235).
4) Zyl jeszcze w Sierpniu 1490 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 70 i 75). Juz
nie zyl w Lutym 1492 (Tamze Ks. Zap. 15. f. 69. dok. 79).
5) Jest nim w Czerwcu 1492 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 126�127).
e) Icones Radivilianae Tab. 8. Zyl jeszcze w Styczniu 1509 (Danilowicz.
Skarbiec Nr. 2211 i M. Lit. Ks. Zap. 99. f. 410).
7) M. Lit. Ks. Zap. 8. f. 353.
s) Icones Radivil. Tab. 12. Wspomniany jeszcze w Grudniu 1520 (M. Lit.
Ks. Zap. 10. f. 28). >
9) Jeszcze 4 Lipca 1522 jest tylko wojewoda Wilenskim (M. Lit. Ks. Zap.
104. f. 7�11), a juz 3 Sierpnia 1522 jest takze i kanclerzem (Tamze Ks. 11. f. 69).
10) Patrz wyzej str. 73.
u) Jeszcze 30 Maja 1546 jest tylko wda Wilenskim (M. Lit. Ks. Zap. 1
i 2. f. 147), a juz 18 Pa2dz. 1546 i kanclerzem (Metr. Wolynska Ks. 6. f. 263).
12) Paprocki. Herby 842. Strvjkowski II. 403.
MINISTROWIE. 161
RadziwiH ksiaze Mikolaj Janowicz (Czarny), marszalek ziemski, mian.
kanclerzem na poczatku Grudnia 1550 r . l). Jednoczesnie wojewoda
Wileriski 1551; umarl 28 Maja 1565 2).
RadziwiH ksiaze Mikolaj Jurjewicz (Rudy), wojewoda Trocki, mian.
wojewoda Wileriskim w Lutym 1566 3), a prawdopodobnie jednoczesnie
i kanclerzem4). Hetman wielki od 1576 r . ; zlozyl kanclerstwo
w Pazdzierniku 1579 5).
Wolowicz Ostafi Bohdanowicz, kasztelan Wileriski, podkanclerzy,
mian. kanclerzem �� Pazdzierniku 1579 6); umarl w Grudniu 1587 7).
Vacat 1588�1589.
Sapieha Lew Iwanowicz, podkanclerzy, mian. kanclerzem w Kwietniu
1589 s); zlozyl kanclerstwo i zostal wojewoda Wileriskim na poczatku
1623 r.&#8810.
RadziwiH ksiaze Albert Stanisiaw, podkanclerzy, mian. kanclerzem
6 Lutego 1623 10); umarl 12 Listopada 1656 n ).
�� Krzysztof, podkanclerzy, mian. kanclerzem 2 Marca 1658
�po smierci ks. Albrychta R a d ziw illa1 1 jednak juz w Lipcu 1657
wystepowal jako �nominat na kanclerstwo'13); umarl 10 Stycznia
1684 14).
1) Balinski. Pisma liistor. (Listy Zygmunta Augusta) I. 185.
2) leones Kadivil. Tab. 66.
3) Patrz wyzej str. 73.
4) Jako wda Wilenski i kanclerz wvstepuie iuz w Marcu 1566 (M. Lit.
Ks. Zap. 49. f. 1).
5) Jeszcze 20 Pazdz. 1579 jest wda Wilenskim, hetmanem i kanclerzem
(Hildebrand. Rukopisnoe otdielenie Wilens. publ. bibl. str. 84).
6) Hajdenstein. Dzieje Polski. Petersb. 1857. I. 331. Jest nim juz w Listopadzie
1579 (Arch. Sbom. dokum. Wilno III. 284).
7) Patrz wyzej str. 80.
s) Jeszcze 14 Kwietnia 1589 podkanclerzym jest Lew Sapieha (M. Lit.
Ks. Zap. 72. f. 182 odw.), a juz 4 Maja 1589 podkanclerzym Gabrvjel Wojna
(Akt. Wilens. Arch. Komiss. VI. 55). W Maju 1589 Lew Sapieha wystepuje
jako kanclerz (Kognowicki. Zycie Lwa Sapiehv. Wilno 1790. f. 167).
9) Jeszcze w Kwietniu 1622 jest kanclerzem (M. Lit. Ks. Spr. Sad. 87. f. 70).
10) M. Lit. Ks, Zap. 99. dok. 1.
n) leones Badivil. Tab. 88.
1�) M. Lit, Ks. Zap. 131. f. 348.
13) Medeksza 29�30, 37, 60.
11) Taime 11.
11
1 6 2 MINI.STKOWIE.
Oginski kniaz Maroyjan, wojewoda Trocki, miau. kanclerzem
15 Maja 1684 *); umarl 26 Stycznia 16902).
Radziwitt k siqie Dominik Mikolaj, podkanclerzy, mian. kanclerzem
26 Lutego 1690 s); umarl 27 Lipca 16974).
Radziwitt ksiqie Karol Stanistaw, podkanclerzy, mian. kanclerzem
w koncu 1698 r . 5); umarl 2 Sierpnia 1719 6).
Wisniowiecki ksisjie Michat Serwacy (niegdy wojewoda Wilenski
i hetman wielki), mian. kanclerzem w Lutym 1720?); zostal 9 Listopada
1735 wojewoda Wileriskim i hetmanem wielkim3).
Sapieha Jan Fryderyk, kaszt. Trocki, mian. kanclerzem w Listopadzie
1735 9); umarl 6 Lipca 17511U).
Czartoryski ksiaze Fryderyk Michat, podkanclerzy, mian. kanclerzem
6 Pazdziernika 1752 �po smierci Fryderyka Michala Sapiehy* u) ;
umarl 13 Sierpnia 1775 12).
Sapieha ksiaze Aleksander Michal, wojewoda Polocki, hetman polny,
mian. kanclerzem 13 Wrzesnia 1775 �po Smierci ksiecia Michala
Czartoryskiego� 13) ; umarl 28 Maja 1793 u ).
Chreptowicz Joachim, podkanclerzy, ogloszony kanclerzem 14Czerwca
1793 l3). Przezyl upadek Rzeczypospolitej; umarl 4 Marca 1812 16).
J) Poczobut. Pamietnik 173.
2) M. Lit. Ks. Zap. 140. f. 190.
3) Zaluski. Epistol. Histor. famil. I. 1162.
4) Icones Radivil. Tab. 107.
3) Kottlubaj. Galeryja Nieswiezska 400. U Zawiszy w Maju 1698 jest
podkanclerzym (str. 195), a w Grudniu 1698 kanclerzem (str. 200). Podkanclerzym
po nim 1 Lipca 1699 Szczuka.
G) Icones Radivil. Tab. 148.
7) Jarochowski. Teka Podoskiego VI. 440.
8) M. Lit. Ks. Zap. 169. f. 1 i 3.
9) Mowa przy oddawaniu pieczeci 5 (!) Listopada 1735 (Danejkowicz.
Swada polska oratorska 56).
10) Kurjer Polski 1751. Nr. 774.
�) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 1.
13) Gazeta Warszawska 1775. Nr. 65.
13) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 21. f. 36.
� ) Korespondent Kraj. i Zagr. 1793. Nr. 44. Gazeta Warszawska 1793.
Nr. 43, supplement.
1�) Korespondent Krajowy i Zagraniczny i Gazeta Warszawska 1793. Nr. 50.
ie) Kurjer Litewski 1812. Nr. 21. � Mylnie wystepuja z tytulami kanclerzy:
Fedko 1445 (Bartoszewicz. Encykl. Pow. XIII. 894. Por6wnaj wyzej
str. 159, przypis 6); � Michal Szemiot 1476 (Zychlinski IV. 393); � Krzysztof
MINISTROWIE. 1 6 3
Podkanclerzowie
Podkanclerzy (vice-caucellarius), jak to saino nazwisko pokazuje,
byl za.stepca kanclerza. Urzad ten, na Litwie, utworzonym zostal
w 1566 r., przez nasladownictwo Korony1).
Wolowicz Ostafi Bohdanowicz, podskarbi ziemski, marszalek nadworny
i pisarz, mianowany podkanclerzym 11 Marca 1566 2). Jednoczesnie
marszalek nadworny do 1569 r., w ktorym zostal kasztelanem
Trockim; postapil w Pazdzierniku 1579 na kanclerstwo3).
RadziwiH k siqie Krzysztof Mikolaj, podczaszy i hetman polny, mian.
podkanclerzym w Pazdzierniku 1579 '. Jednoczesnie hetman polny
i kasztelan Trocki; rezygnowal z kanclerstwa i zostal 15 Listopada
1584 wojewoda Wilenskim 3).
Sapieha Lew Iwanowicz, pisarz lit., miau. podkanclerzym 2 Lutego
1585 vpo rezygnacyi K rzy szto f a Radziwilla, ktory zostal wojewodq
Wilenskim� e); postapil w Kwietniu 1589 na kanclerza'.
Wojna Gabryjel Matwiejewicz, pisarz lit., miau. podkanclerzym
w Kwietniu 1589 s); umarl 1615 ,J).
Wolowicz Eustachy, ksiadz, referendarz i pisarz duchowny lit.,
mian. podkanclerzym 1615 l0). Na poczatku 1616 r. zostal biskupem
Wileriskim, a w jesieni tegoz roku zlozyl podkanclerstwo 1]).
Mikolaj RadziwiH, wda Wileriski i kauclerz 1584 (leones Kadivil. Tab. 39. Niesiecki
I. 346); � Rahoza w XVI w. (Niesiecki VIII. 85); � Kiszka, kanclerz
1609 (Kraszewski. Wilno III. 20).
!) W dawniejszych ezasacli na Litwie tylko SwidrygieUo mial swego
npodkanelerzego�. Byl nim kniaz Borys (Gliriski?) podkanclerzy 1438 r. (Antonowicz.
Hramoty, str. 6. Akt. Zap. Ross. I. 49).
*) M. Lit. Ks. Zap. 92. dok. 105.
3) Hajdenstein. Dzieje Polski I. 331.
■*) Tamze.
5) M. Lit. Ks. Zap. 70. f. 156 i z nominacyi nastepcy.
6) Tamze Ks. 70. f. 181 i Ks. 71. f. 1.
T) Jeszcze 14 Kwietnia 1589 jest podkanclerzym (M. Lit. Ks. Zap. 72.
f. 182 odw.). Porownaj wyzej str. 161, przypis 8.
s) Jest nim juz 4 Maja 1589 (Akt. Wilens. Arch. Komiss. VI. 53�54).
3) Niesiecki IX. 435.
I0) 1615 Kwietnia 4 Kiszka mian. relerendarzem �po Woloiviczu, ktory
zostal podkanclerzym.� (M. Lit. Ks. Zap. 92 dok. 25).
� ) Przyalgowski. Zywoty Biskupow Wileriskich II. 75.
11*
164 MINISTROWIE.
Wolowicz Hieronim, podskarbi wielki lit., mian. podkanclerzym
1618 x); zostal starosta Zmudzkim na poczatku 1619 r . 2).
Radziwill ksiaze Albert Stanislaw, mian. podkanclerzym 10 Marca
1619 �po Hieronimie Wotowiczu, ktory zostaje starostq Zmudzkimu :i);
postapil 6 Lutego 1623 na kanclerza4).
Sapieha Pawel Stefan, koniuszy lit., mian. podkanclerzym 14 Lutego
1623 vpo Albrychcie Stanislawie Radzirvilleu 5); umarl 19 Lipca 16356).
�� Stefan, podskarbi wielki lit., mian. podkanclerzym 6 Listopada
1635 �po smierci Pawta Sapiehy� 7); umarl 19 Listopada 1640 s).
Tryzna Mareyjan, ksiadz, referendarz i pisarz lit., biskup Malenski,
mian. podkanclerzym 30 Sierpnia 1641 ,,po smierci Stefana
Paca� 9); umarl 17 Maja 1643 l0).
Vacat 1643�1645.
Sapieha Kazmierz Leon, marszalek nadwomy lit., mian. podkanclerzym
6 Marca 1645 �po smierci Marcyjana Tryzmju u ); umarl
19 Stycznia 1656 1-).
�� Krzysztof, chorazy lit., mian. podkanclerzym 165613); postapil
2 Marca 1658 na kanclerstwo 14).
Naruszewicz Aleksander, pisarz lit., mian. podkanclerzym w Marcu
1658 l5); umarl 21 Czerwca 1668 16).
*) Jest niiu juz 2 Kwietnia 1618 (M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 191). 1618
Kwietnia 4 Naruszewicz mian. podskarbim �po Wotowiczu, lctory zoslat podkanclerzym�
(M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 191 i Ks. 95. f. 34 i 36. d. 45).
2) Z nominacyi nastepey.
3) M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 253. d. 26S.
i) Tamze Ks. 99. dok. 1.
5) Tamze Ks. 100. f. 1.
6) Radziwill. Pamietniki I. 264.
7) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 455.
8) Radziwill II. 26.
9) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 55.
10) Radziwill II. 106.
� ) M. Lit. Ks. Zap. 114. f. 742.
12) Z nadgrobku. Kognowicki. Zycia Sapieh6w. Warszawa 1792. III. 253.
,3) 1656 Sierpnia 16 Sluszka mian. chorazym �po Krzysztofie Pacu, ktdry
zostaje podkanclerzym� (M. Lit. Ks. Zap. 130. f. 34). �� jednak prawie nigdy
nie tytulow7al sie podkanclerzym i w tym czasie wystepuje jako �nomiuat na kanclerstwo0
(Patrz wvzej str. 161) albo �choraiy� (Indvgenat Szweiyna druk. Selden.
Tituli honorum. Frankfurt 1696. II. 199).
&#8811 M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 348.
15) Pisarzem po nim Kotowicz, kuchmistrz, po ktorvm kuchmistrzem
mian. 11 Marca 1658 Krvszpin (M. Lit. Ks. Zap. 131. f. 233). Juz jako podkanclerzy
wystepuje Naruszewicz na sejmie 1658 r. (Vol. leg. IV. f. 528).
,6) Chrapowicki. Dyaryusz 44.
SflNISTROWIE. 165
RadziwiH ksiqze Michal Kazmierz, wojewoda Wileriski, mian. podkanclerzym
w koncu Czerwca 166S1). Jednoczesnie hetnmn polny;
umarl 14 Listopada 16S0 -).
RadziwiH ksiaze Dominik Mikolaj, mian. podkanclerzym 1681 r. 3);
zostal kanclerzem 26 Lutego 1690 J).
RadziwiH k siqie Karol Stanisiaw, koniuszy lit., mian. podkanclerzym
29 Marca 1690 5) ; zostal kanclerzem w koncu 1698 r. 6).
Szczuka Antoni Stanisiaw, referendarz koronny, mian. podkanclerzym
1 Lipca 1699 7); umarl 1710 s).
Czartoryski ksiaze Kazmierz, podczaszy lit., mian. podkanclerzym
1712 9) ; postapil 1724 na kasztelana Wilenskiego10).
Czartoryski k siqie Fryderyk Michal, kasztelan Wileriski, mian. podkanelerzym
1724 u); zostal kanclerzem 6 Pazdziernika 1752 12).
Sapieha Michal Antoni, wojewoda Podlaski, mian. podkanclerzym
8 Pazdziernika 1752 �po Fr. Mich. Czartori/skim� 13); umarl 12 Pazdziemika
1760 u ).
Vacat 1760�1764. K o n s t a n t y L u d w i k P l a t e r , wda
MScistawski, mian. podkanclerzym w Maju 1762 l5); urzedu nie
przyjal.
Przezdziecki Antoni, referendarz lit., mian. podkanclerzym 1764 IG);
umarl 28 Marca 177217).
*) Chrapowicki. Dyaryusz 46.
2) leones Radivil. Tab. 142.
3) Tamze Tab. 107. Jako podkanclerzy byl 1685 marsz. trybunalu lit.
(Niesiecki I. 385).
4) Zaluski. Epistol. Histor. famil. I. 1162.
5) Tamze 1164.
6) Patrz wyzej str. 162.
T) Zaluski II. S86.
s) Niesiecki I. 355.
9) Podczaszym po nim mian. 23 Kwietnia 1712 Donhofl' (M. Lit. Ks. Zap.
157. f. 4).
10) Patrz wyzej str. 83.
u) Encvkl. ��. VI. 234.
12) M. Lit. Ks. Zap. 179. f. 1.
1}) Tamze Ks. 181. f. 1.
14) Bartoszewicz u Swieckiego II. 435.
15) Gazety pisane 1762 r. pod. d. 7 Maja (Bibl. ces. w Petersburgu).
16) Referendarzem po nim mian. 10 Grudnia 1764 Oskierko (M. Lit. Ks.
Zap. 184. f. 3). �
n) Kossakowski. Monografije II. 257.
166 MES�ISTROWIE.
Chreptowicz Joachim, sekretarz wielki lit., mian. podkanclerzym
26 Kwietnia 1773 � .1); postapil 14 Czerwca 1793 na kanclerza 2).
Plater (v. d. Broel) Kazmierz Konstanty, kasztelan Troeki, ogloszony
podkanclerzym 14 Czerwca 1793;i). Przezyl upadek Rzeczypospolitej;
umarl w Indrycy 4 Sierpnia 1807 4).
Marszalkowie litew scy .
Na Litwie bylo szesc calkiem od siebie roznych urzeddw marszalkowskich:
1) Marszalek ziemski, najwyzszy, potem wielki, byl pierwszyni
ministrem; 2) Marszalek dworny, potem nadworny, zastepca marszalka
wielkiego; 3) Marszalkowie dworscy, hospodarscy, krdlewscy,
do ustanowienia wlasciwego marszalka d worn ego, sprawowali jego
urzad. Nastepnie byl to tytul honorowy, zadnej czynnoSci ze soba
nie pociqgajacy; 4) Marszalek ziemi Wolynskiej byl do 1566 r. namiestnikiem
Wolynskim; � nim pod starostami Luckimi5); 5) Marszalek
trybunalu litewskiego obieranv corocznie, po ustanowieniu na sejmie
1581 r. trybunalu glownego litewskiego. Jednak z powodu wojen
z Moskwa, smierci krola Stefana, elekcyi Zygmunta I I I itd., pierwszv
trybimal zebraJ sie dopiero w 1592 r. pod laska J a n a N a r u s z e wi
c z a, lowczego lit.6); 6) Marszalkowie powiatowi odbvwaii sady
i przewodniczyli zgromadzeniom szlachtv, tak iz na sejmikacli marszalkow
wiecej obierac nie potrzebowano 7). Godnosc ta powstala po
utworzeniu na Litwie ziemstw, podczas sejmu Lubelskiego s). Chwilowo
w 1793 r. wszyscy marszalkowie powiatowi podniesieni zostali
' Wiadomosci Warszawskie 1773. Nr. 34, supplement.
2J Korespondent Krajowv i Zagranicznv i Gazeta Warszawska 1793, Nr. 50.
3) Tamze.
4) Ksiegi Koseielne w Kraslawiu. � Mylnie wystepuja jako podkanclerzowie
litewscy: W asil J e le n sk i, .podkanclerzy wielkiego ksiestwa* 1503 (Sapunow.
Witebskaja Starina 1883, str. 113); � P aw e i Naruszewicz w XV w.;
po nim mial nastapic Mikolaj ��, zmarlv 1595 (Zychlinski III. 157 i V. 206).
5) Patrz wyzej str. 21.
6) Najdokladniejsza lista marszalk6w trybunalu lit. znajduje sie w ksiazce:
�Sadowy process czyli sposob prawowania sie w trybunale etc. Edvcyja si6dma...
W Supraslu 1786 r.�.
7) Lelew-el. Polska, dzieje i rzeczy jej. IV (IX). 70.
8) Tamze 56. Eucvkl. Powsz. XX VI. 84. Pierwsze nominaevje na marszalkow
sa wydane w tym czasie. Kniaz Pawel Sokoliiiski mian. marsz. Orszansldm
1569 (M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 325); � Pawel Kotowicz mian. marsz. Grodzienskim
(Tamze f. 376) itd.
MINISTROWIE. 167
do godnoSci kasztelanow'. Przetrwali upadek Rzeczypospolitej; do
dziS dnia szlachte, w powiatach i gubemijach, przedstawiaja marszalkowie.
Marszalkowie w ie lcy .
Marszalkostwo wielkie, przez wiek X V �ziemskiem�, przez
XVT �ziemskiem* albo �najwyiszem� zwane, ustanowionem zostalo
w 1411 r. przez wielkiego ksiecia Witolda.
Obowiazki marszalka wielkiego najlepiej okreSla Niesiecki:
�Co w prywatnym donm gospodarz, to w ojczyznie i Da dworze
krolewskim marszalek � -). Jezeli ten urzad z dzis ist-niejacemi porownac,
to marszalek wielki byl nietylko ministrem dworu, ale jeszcze
ministrem spraw wewnetrznych i sprawiedliwosci, gdyz byl przeloionym
nad sadownictwem i administracyja krajowa.
Z liczbv ministrow marszalek wielki byl najstarszyms).
Wolimuntowicz Rumbold (Rumbowd), star. Zmudzki, mianowany
marszalkiem najwyzszym (ziemskim) w koncu 1411 albo na poczatku
1412 l�. 4). Za stronnictwo Swidrygielly straconym zostal, z rozkazu
w. ks. Zygmunta, na poczatku 1433 r. �v).
Montygerdowicz Piotr (Pietrasz), namiestnik Nowogrodzki, mian.
marszalkiem ziemskim 1433 r . e). Jednoczesnie namiestnik Nowogrodzki.
Zyl jeszcze 14527); umarl okolo 1453.
Vacat przez lat kilkanascie.
Ostykowicz RadziwiH, wojewoda Trocki, mian. marszalkiem ziemskim
okolo 1468 r . s). Jednoczesnie wojewoda Trocki; zostal kasztelanem
Wileriskim okolo 1475 r .9).
Patrz wvzej str. 5.
�2) Niesiecki I. 335.
3) Obszerna rozprawe � Marszalkostwie pomiescil Bartoszewicz w Eueyklopedyi
Powszeebnej XVIII. 54�68.
4) Jeszcze 20 Kwietnia 1411 jest star. Zmudzkim (Danilowiez 959). a juz
31 Maja 1412 jest marsz. ziemskim (Tamze 985).
5) Dlugosz IV. 4S0. Strvjkowski II. 188. Jeszcze 1432 wystepuje na dokumentach
jako marszalek ziemski (Danilowiez Nr. 1626. 1630, 1638).
6) Jest nim juz 1434 (dokum. druk. Karczewski. Beplika w sprawie Radziwillow,
str. 140).
' M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 271 odw.
s) Jeszcze 1466 byl tylko wojewoda Trockim (Kusko Liwonskie Akty,
str. 204 i 208). Jako wda Trocki i marsz. ziemski wystepuje 1470 (Zbior dawn,
dypl. i akt, Wilno II. str. 163 -164) i 1473 (Krupowicz. Zbior dypl. rzad. i akt.
pryw., str. 22).
9) 1477 jest juz tylko �panem Wilenskim i wda Trockim� (M. Lit. Ks.
Spr. Sad. 12. f. 85�88).
168 MINISTROWIE.
Gasztoldowicz Marcin, wojewoda Kijowski, chwilowo okolo 1479 r.
marszalek ziemski1); zostal w 1480 r. wojewoda Trockim2).
Sakowicz Bohdan Andrejewicz, namiestnik Polocki, marszalek ziemski
juz w Sierpniu 14823). Jednoczesnie namiestnik Polocki a potem
wojewoda Trocki; umarl 14904).
Montygerdowicz Piotr Janowicz (przydomku Bialy), ze starosty Luck
iego i marszalka ziemi Wolynskiej, mianowany wojewoda Trockim
i marszalkiem ziemskim okolo 14905). Zyl jeszcze we Wrzesniu
1495 6) ; umarl 1497 7).
Zabrzezinski Jan Jurjewicz, kasztelan Trocki i namiestnik Nowogrodzki,
mian. wojewoda Trockim i marszalkiem ziemskim w Maju
1-4988). Pozbawiony wojewodztwa Trockiego w Styczniu 1505 9),
pozostal przy marszalkostwie ziemskiem l0); zamordowany przez Gliriskiego
2 Lutego 1508 n ).
Vacat 1508�1512.
Kiszka Stanislaw Piotrowicz, star. Grodzienski, miau. marszalkiem
ziemskim 1512 r.1-); umarl w koncu 1513 albo na poczatku 1514 r .'s).
Radziwill Jan Mikotajewicz, marsz. hospodarski i dzierzawca Slonimsid
14), mian. marszalkiem ziemskim 9 Kwietnia 1514 l5). Jedno-
*) M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 224. Bez roku, a raczej rok 1481 (!) mvlny.
2) Ob. wyzej str. 57.
3) M. Lit. Ks. Zap. 4. f. 112 i 114 odw.
4) Zyl jeszcze w Marcu 1490 (M. Lit. Ks. Zap. 4. f. 138).
5) Jeszcze 1489 jest star. Luckim i marsz. ziemi Wolynskiej (Patrz wyzej
str. 22), a juz 1491 wTda Trockim i marsz. ziemskim (Patrz wyzej str. 57).
6) M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 118.
7) Kronika Bychowca 65.
8) Patrz wvzej str. 57.
9) Tamze.
10) Z tym tytulem wystepuje jeszcze w Grudniu 1507 <M. Lit. Ks. Zap.
8. f. 195).
u ) Acta Tomiciana I, str. 22.
,2j Jeszcze we Wrzesniu 1511 r. jest tylko starosta Grodzienskim (M. Lit.
Ks. Zap. 8. f. 499�500); w Styczniu 1513 r. jest juz marsz. ziemskim i star.
Grodzienskim (Akt. Zap. Ross. II, str. 110).
,3) Jeszcze we Wrzesniu 1513 r. pan Stanislaw Piotrowicz jest marsz.
ziemskim i star. Grodzienskim (Z Metryki koronnej. Pulaski. Stosunki z Mendli
Girejem, str. 418), a juz 20 Kwietnia 1514 star. Grodzienskim mian. Radziwill,
podczaszy (M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 587).
H) Danilowiez. Skarbiec Nr. 2218.
15) Tamze Nr. 2260. Jako marszalek ziemski wystepuje w Lipcu 1514
(Akt. Juzn. i Zap. Ross. I, str. 47). .
jnXISTROWIE. 169
czeSnie starosta Slonimski i Drohicki; zostal na wiosne 1522 r. kasztelanem
Trockim �).
Zabrzezinski Jan Janowicz, wojewoda Nowogrodzki, mian. marszalkiem
ziemskim na wiosne 15222). Jednoczesnie wojewoda Nowogrodzki,
a od 1530 wojewoda Trocki; umarl 1537 3).
Vacat 1537�1542. Panowie litewscy, w poselstwie swym do
krola 1 Listopada 1538, prosza, aby krol wakujace wojewodztwo
i kasztelanije Trocka i marszalkostwo ziemskie obsadzic raczyl4).
RadziwiH k sia ie Mikolaj Janowicz, mian. marszalkiem ziemskim
1542 5). JednoczeSnie od 1550 kanclerz, a od 1551 i wojewoda
Wilenski; umarl 28 Maja 1565 6).
Chodkiewicz Jan Hieronimowicz, �star. Zmudzki, dzierzawca Plotelski
i Telszewski, niegdy stdlnik, pozniej hetman w ziemi Inflantskiej,
mianowany na starodawny urzqd marszalka ziemskiego, po
Mikolaju Radziwille, wojewodzie Wilenskim, kanclerza i star. Berutejskim,
niedawno ��1��, 11 Marca 1566 7). Jednoczesnie star.
Zmudzki, administrator Inflant, a od 1574 r. i kaszt. Wilenski;
umarl 4 Sierpnia 1579 8).
RadziwiH k sia ie Mikolaj Krzysztof, marszalek nadworny, miau. marszalkiem
najwy￡szym (ziemskim) 25 Pazdziernika 1579 �po smierci Jana
Chodkiewiczau 9); zostal kasztelanem Trockim 1 Czerwca 158610).
RadziwiH k sia ie Albert, marszalek nadworny, mian. marszalkiem najwyzszym
1 Czerwca 1586 �po Mikolaju Krzysztofie I!adziwilleu n );
umarl 13 Czerwca 1592 12).
> Jeszcze tv Lutym 1522 jest marsz. ziemskim, star. DrohicKin i SIonimskim
(M. Lit, Ks. Zap. 91. f. 260); zostawszy kasztelanem Trockim, nie byl
wiecej marszalkiem ziemskim (Tamze Ks. 11. f. 63 i Ks. 12. f. 318, 386 itd.).
2) Jest nim juz w Czerweu 1522 (M. Lit. Ks. Zap. 1 i 2. f. 106 i 152 i Ks.
Zap. 10. f. 77 odw.).
3) Jako wojewoda Trocki i marsz. ziemski wystepuje jeszcze we Wrzesniu
1536 (Zbior dawn. dypl. i akt. Wilno I, str. 51�60).
4) Metr. Lit, Ks. Spr. Publ. 1. f. 22.
5) Jest nim juz w Kwietniu 1542 (M. Lit. Ks. Zap. 24. f. 180), mylnie
wiec Stryjkowski (II. 400) kladzie nominacyje jego na rok 1544.
�) leones Badivil. Tab. 66.
' M. Lit. Ks. Zap. 50. f. 1.
8) Patrz wyzej str. 80.
9) M. Lit. Ks. Zap. 64. f. 250.
10) Tamze Ks. 72. f. 26.
4) Tamze Ks. 71. f. 102.
12) leones Badivil. Tab. 73. Hajdenstein. Dzieje II. 310.
170 m x iS T B O w iE .
Radziwill ksiaze Stanislaw, mian. marszalkiem najwyzszyrn 1592 '
postapil 1595 na starostwo ^mudzkie2).
Vacat 1595�1597.
Dorohostajski Krzysztof Mikolajewicz, marszalek nadworny, mian.
marszalkiem wielkim na poczatku 1598 r. 3); umarl 1614 4).
Wiesiolowski Piotr, marszalek nadwomy, mian. marszalkiem wielkim
25 Czerwca 1615 �po Smierci K rzy szto f a Monwid Dorohostaj-
?kiegoa 5); umarl 1620 �).
Sapieha Jan Stanislaw, marszalek nadwomy, mian. marszalkiem
wielkim 1620 7); umarl 10 Kwietnia 1635 s).
Wiesiolowski Krzysztof, marszalek nadworny, mian. marszalkiem
wielkim 20 Kwietnia 1635 vpo smierci Jana Stanislawa Sapiehyu 9);
umarl 19 Kwietnia 1637 l0).
Radziwill ksiaze Aleksander Ludwik, marszalek nadwomy, mian.
marszalkiem wielkim w Maju 1637 n ); zostal wojewoda Polockim
3 Marca 1654 )2).
Zawisza Krzysztof, marszalek nadwomy, mian. marszalkiem wielkim
w Marcu lub Kwietniu 1654 l3); zostal kasztelanem Wilenskim
w Listopadzie 1669 14).
Polubihski kniaz Aleksander Hilary, starosta Zmudzki, miau. marszalkiem
wielkim w Listopadzie 1669 13); umarl 3 Listopada 1679 l6).
xi Icones Radivil. Tab. 83. Jest nim 1593 (Dogiel. Codex dipl. I. 281.
Kottlubaj. Galeryja Nieswiezska, str. 515�517).
2) Icones Radivil. Tab. 83.
3) Jest nim w Kwietniu 1598 (M. Lit. Ks. Zap. 84. f. 254).
4) Z nominacyi nastepey. Zyl jeszcze 1612 (M. Lit. Ks. Zap. 86. dok. 1150).
�) M. Lit. Ks. Zap. 92. dok. 98.
6) Zyl jeszcze we Wrzesniu 1619 (M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 269); juz nie
zvl 1621 (Tamze f. 520).
^ Jeszcze w Grudniu 1618 jest marsz. nadw. (M. Lit. Ks. Zap. 95. f. 70),
a juz w Maju 1621 marsz. wielkim (Tamze Kg. 98. dok. 22).
8) Starowolski. Monumenta Sarmatarum f. 237.
9) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 404.
10) Radziwill I. 340.
≫' Tamze 340 - 342.
12) M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 127.
l3J Nastepca jego na marsz. nadw. byl Lacki, podstoli, po ktorym podstolim
mian. 11 Kwietnia 1654 Polubinski (M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 345). Jako
marsz. wielki wystepuje Zawisza na sejmie 1655 (Vol. leg. IV. 488).
14) Chrapowicki. Dvaryusz 176.
15) Tamze.
le) Dwa panegirvki ks. Wojnilowicza: �Najwyzszy z najnizszego 1679�
j rSnieg, Ogieri 1680�.
MINISTROWIE. 171
Radziwill ksiaze Stanisiaw Kazmierz, stolnik, mian. marszalkiem
wielkim J 679 r. *); umarl 8 Grudnia 1690 2).
Dolski kniaz Jan Karol, marszalek nadworny, mian. marszalkiem
wielkim 7 Maja 1691 vpo smierci ks. Stanislawa Bad ziw illa li 3);
umarl 29 Kwietnia 16954).
Vacat 1695�1698. i
Sapieha Aleksander Pawet, marszalek nadworny, miau. marszalkiem
wielkim 14 Lipca 1698 �po smierci Karola T)olskiegou 5) ; usuniety
1704 �).
Wolowicz Marcyjan Dominik, eks-pisarz w. lit., mian. marszalkiem
wielkim 4 Lutego 1704 ,,po Aleksandrze Sapieze civiliter mortuum� r);
umarl 1712 8).
Sapieha Aleksander Pawet, powt6mie mian. marszalkiem wielkim
10 Kwietnia 1713 �po smierci Marcyjana Wolowiczaa 9) ; umarl
4 Stycznia 1734l0).
Sanguszko ksiaze Pawel Karol, marszalek nadworny, mian. marszalkiem
wielkim 4 Lutego 1734 �po smierci Aleksandra Sapiehy* u );
umarl 15 Kwietnia 1750 l2).
Oginski kniaz Ignacy, marszalek nadworny, mian. marszalkiem wielkim
21 Sierpnia 1750 �po smierci Pawta SapiehylL I3); zostal kasztelanem
Wilenskim 5 Marca 1768 14).
Sanguszko ksiqze Jozef Paulin, marszalek nadworny, mian. marszalkiem
wielkim 7 Marca 1768 �po Ignacym Oginskim� l5); umarl
12 Maja 1781ie).
i) leones Kadivil. Tab. 81.
-) Tamze.
3) M. Lit, Ks. Zap. 146. f. 312.
4) Moszynski. Kronika Kollegiuni Lubieszowskiego, str. 20.
5) M. Lit. Ks. Zap. 150. f. 84 i Zaluski. Epistol. histor. famil. II. 592.
e) Z nominacyi nastepcy.
7) M. Lit. Ks Zap. 154. f. 52.
8) Z nominacyi nastepcy. Znajdowal sie jeszcze na sejmie w Kwietniu
1712 (Vol. leg. VI. f. 221).
9) M. Lit, Ks. Zap. 157. f. 55.
i"j Nadgrobek (Danejkowicz. Svada Inscriptionalis f. 130).
&#8811 M. Lit, Ks. Zap. 168. f. 4.
,2) Kuijer Polski 1750. Nr. 709.
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 178. f. 244.
14j Tamze Ks. 184. f. 581.
15) Tamze f. 584.
16) Bartoszewicz u Swicckiego II. 434.
172 MINTSTROWTE.
Gurowski Wladystaw, marszalek nadworny, mian. marszalkiem
wielkim 23 Maja 1781 vpo smierci Jnzefa Sanguszki� x); m a r l
23 Maja 1790 a).
Potocki Ignacy, marszalek nadworny, mian. marszalkiem wielkim
16 Kwietnia 1791 �po Smierci Gurowskiego� s). Wkrotce potem rezygnowal;
umarl 20 Sierpnia 18094).
Tyszkiewicz Skumin Ludwik, podskarbi wielki, mian. marszalkiem
wielkim 7 Maja 1793 �po Gurowskim� (sic) 3). Przezyl upadek
Rzeczypospolitej; umarl 26 Czerwca 1808 B).
Marszalkowie dworscy.
�Marszalkowie dworu� albo �dworscy�, po polsku �krolewskimi�
albo �Jego krdlewskiej Mosci�, po rusku ,,hospodarskimi�, zwykle ��
tylko po prostu �marszalkami� zwani, do ustanowienia przez wielkiego
ksiecia Aleksandra wlasciwych marszalkow nadwornych, spelniali
ich obowiazki; wdwczas byli ministrami prywatnymi pauujqcego
i przelozonymi nad sluzba dworska. Po utworzeniu marszalkostwa
d worn ego, tytul �marszalka* stal sie tytulem honorowym, zadnych
obowiazkow ze soba niepociagajacym. Do samej unii jednak 1569 r.,
marszalkowie ei mieli prawo zasiadania w radzie wielkoksiazecej;
w hierarchii urzedow szli po urzednikach ziemskich i dwomych,
a przed starostami i dzieriawcami7).
W X V wieku bylo ich stale po kilku naraz. Mniej wiecej od
1480 r. liczba ich znacznie zostala powickszona; za Aleksandra,
Zygmunta I i Zygmunta Augusta, do unii, bylo ich tak wielu, iz
listy ich uloiyc niepodobna. W czasie unii bylo ich 18. Po utwo-
*) M. Lit. Ks. Spraw Publ. 30. f. 131.
�) Gazeta Warszawska 1790. Nr. 42.
3)'M. Lit. Ks. Spraw Publ. 34. f. 838.
�*) Leon Potocki. Urywek. Poznan 1876, str. 240.
5) Korespondent Krajowy i Zagraniczny i Gazeta Warszawska 1793, Nr. 39.
6) Kurjer Litewski 1808. Nr. 53. � Mylnie zaliczeni do niarszalk6w
wielkich: Mikolaj I. Bad ziw ill 1419 (Icones Radivil. Tab. 3. Urojony); � Mikolaj
� . Rad ziw ill (Tamze Tab 8. Takze urojony); � kniaz Teodor Oginski
1549�1550 (Zychlinski V. 181); � Andrzej Zawisza 1603 (Niesiecki I. 339.
Byl podskarbim); � Krzysztof B ad ziwill 1632 (Icones Radivil. 51. Tylko hetman
polny); � Jo z e f Mniszek 1713 (Niesiecki I. 340. Z marsz. nadw. lit. zostat
marsz. wielkim koronnym).
~) Patrz wyzej str. 2.
MIXISTKON'IE. 1 7 3
rzeniu ziemstw, dla odrdznienia od marszalkdw powiatowyck, pisali
sie wyraznie �marszalkarni Jego krolewskiej Mofici� ; nie rzadko jednak
krol laczyl oba marszaZkostwa, krdlewskie i ziemskie, w jednej osobie.
Przetrwali do konca X V I wieku, a gdy na poczatku XVI I powyinierali,
Zygmunt I I I nastepcdw po nich wiecej nie mianowal1).
Wielkiego ks. Witolda.
Czupurna S ta n is iaw , marszalek dworu, wystepuje w latach
1396�1411 -).
Milon, marszalek dworu, jednoczesnie z Czupurna 1396 *).
Gedygold, marszalek 1401 4).
Butrym z Zermina, marszalek nadworny 14145).
P io tr , marszalek dworu 14226). Bedzie to zapewne Piotr Montygerdowicz,
nastepnie marszalek ziemski.
Jurga de Zirmoni, marszalek dworu 1428 7).
RadziwiH, marszalek dworu, wspdlnie z Jurga de Zirmoni 1 4 2 8 8).
Zapewne ten sam nastepnie marszalkiem w. ks. Kazmierza.
Z Kobylan Jakob, marszalek nadworny 14309).
Gasztold Jan, marszalek dworu 1430�1431 10). Za wielkiego
ksiecia Zygmunta nie jest wiecej marszalkiem11).
Wielkiego ks. Swidrygielly.
Marszalkiem dworu Swidrygielly, jako wielkiego ksiecia Litwy,
byl Gasztold (Ob. wyzej). Do objecia jednak wladzy wielkoksiazecej
*) Patrz nizej.
a) Danilowiez. Skarbiec Nr. 658, 694, 695, 728 i 759. Prochaska. Kodeks
list6w Witolda, str. 54 (lnarschalcus), 73 (marsch. curiae nostrae), 208 (niarschalcus).
�) Danilowiez Nr. 658.
*) Kodeks list6w Witolda 73.
b) Dlugosz. Dzieje V. 160. W innych zr6dlach ten Butrym nie wystepuje
z tytulem marszalka (Kodeks list6w Witolda 297�371).
6) Danilowiez Nr. 1359.
7) Kodeks list6w Witolda 794. �Jurga de Zirmoni et Badywilo curiae
nostrae marschalcis".
8) Tamie.
9) Wiszniewski. Pomniki histor. i literatury polsldej IV. 96. �Jacobo de
Cobilani, marschalco curiae nostrae".
10) Kodeks Iist6w Witolda 907. Danilowiez Nr. 1514 i 1545.
�) Danilowiez Nr. 1626, 1630. Zbior dawn. dypl. i akt, Wilno I. 4 i 6 itd.
174 MPNTSTROAVIE.
i potem mial Swidrygiello oddzielnych marszalkdw swego dworu:
P i e s z k o , marszalek 1403 J). � D a s z k o Tu b a c z o w i c z , marszalek
dworu 1437 2). � K n i a z i ow i e Wa s i l An d r e j ew i c z
i A n d r e j W a si l e w i c z , marszalkowie 1438 3). � S awa Stoj
an, marszalek 1442 J). � Kn i a z Mi c h a l W a s i l e w i c z C z a r t
o r y s k i i pan B e r n a t , marszalkowie 1445 5). � P i e t r a s z
My l s k i , marszalek ziemski 14526) itd.
Wielkiego ksi^cia, potem k ro la Kazmierza.
Radziwill Ostykowicz, marszalek dworu 1440 7). Nastepnie wystepuje
bez tytulu marszalka s).
Iwan, marszalek 1441 9).
Wojtko, marszalek 1443�1447 10).
Saczko, marszalek 1445� 1455 n ). Czasami wystepuje z tytulem
�marszalka dwomego" 12).
Sudywojewicz Stanko, star. Grodzienski, marszalek 146413)� 147611).
W pdzniejszych dokumentach zwany �marszalkiem dwornym� 15). Zostal
wojewoda Trockim 1477�78.
Chodkowicz (Chodkiewicz) Iwan, marszalek 147016)�147717). Jednoczesnie
namiestnik Lidzki. Zostal starosta Luckim.
*) Akt. Juzn. i Zap. Boss. II, str. 105.
2) Kwiatkowski. Urzednicy kancelaryjni (Rozprawy i Sprawozdania. Krak6w
1884, str. 210).
3) Akt. Juzn. i Zap. Ross. II, str. 13.
4) Tamze str. 14.
5) Tamze str, l l i Akt. Zap. Ross. I. Nr. 45. Danilowicz Nr. 1803.
6) M. Lit. Ks. Zap. 22. f. 11 i 12 i Akt. Zap. Ross. I, str. 21.
7) Danilowicz 1764. Kronika Bychowca nazywa go marszalkiem ziemskim
(f. 50 i 56).
6) 1452. M. Lit. Ks. Zap. 25. f. 267 i 271.
9) Tamze Ks. 3. f. 5.
10) Tamze f. 61, 34, 35, 11, 12, 29 i 12.
n) Tamze f. 12, 2, 11, 15, 68, 52, 60 i 4.
12) Tamze Ks. Spr. Sad. 12. f. 85�88.
13) Tamze Ks. Zap. 3. f. 10.
14) Tamze Ks. 103. f. 366�367. Opr<5cz tego jako marszalek wystepuje
w Ks. Zap. 3. f. 30. Akt Zap. Ross. I. Nr. 198. Akty Wilens. Arch. Komiss. VII,
str. 61�63. Danilowicz Nr. 2234.
15) Arch. Sborn. dokum. Wilno I. f. 19.
1�) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 12.
17) Tamze Ks. 16. f. 33 odw. Opr6cz tego jako marszalek wspomniany
w Ks. Zap. 3. f. 7 i 28.
MINISTROWIE. 175
(Sakowicz) Bohdan Andrejewicz, star. Braslawski i marszalek 1473J).
W pdzniejszych dokumentach zwany �marszalkiem dwornym* 2). Nastepnie
namiestnik Polocki.
Kuczukowicz Jan, marszalek dworu 14733)�14784). Jednoczesnie
namiestnik Lidzki (po Chodkiewiczu).
Pacewicz Jurij, namiestnik Kowienski i marszalek krolewski okolo
1480 5). Zostal wojewody Kijowskim.
Zabrzezinski Jan Jurjewicz, marszalek krolewski 1482B). Zostal
namiestnikiem Polockim.
Montygerdowicz Piotr Janowicz, namiestnik Braslawski i marszalek
krolewski okolo 1480'. Zostal starosty Luckim.
Kuczukowicz Jurij, marszalek 1482 s).
Hanusowicz Jakob, marszalek 1483�).
Paszkowicz Pietraszko, namiestnik Lidzki i marszalek 1483l0).
Michatowicz Stanisiaw, marszalek 1483 n ).
Niemirowicz Jakob, namiestnik Brzeski i marszalek 1483 12).
Soltan Aleksandrowicz, namiest. Slonimski i marsz. 148318)�149014).
Chwilowo namiestnik Nowogrodzki.
Jursza Iwaszko, namiest. Wlodzimierski i marsz. 1488�1489 lb).
> Dogiel. Codex dipl. V. 142.
2) Obolenski i Danilowiez. Posolskaja knika I, str. 20.
3) M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 7. U Danilowicza Nr. 2278 mylnie �Jak6b Szuk�.
Dogiel. Codex dipl. V. 142.
4) Krupowicz. Zbior dyploinat6\v, str. 25. Takze M. Lit. Ks. Zap. 3. f. 48
i Krupowicz str. 22.
5) Metr. Wolynska Ks. 6. f. 234.
6) Wostokow'. Opis Rumiancows. Muzeja, str. 111.
7) Metr. Wolynska Ks. 6. f. 234.
8) Wostokow 111. Takze �Kuczukowicz marszalek* M. Lit. Ks. Zap. 4.
f. 2 pod r. 1483.
9) M. Lit. Ks. Zap. 4. f. 2.
10) Tamze f. I ll , 120 i Akt Zap. Ross. I. f. 101.
� ) Tamze.
12) M. Lit. Ks. Zap. 4. f. I l l i 118.
13) Tamze f. 2, 111.
� ) Tamze f. 137 odw.
ls) Tamze f. 23 odw. i 130.
176 MIXLSTROU'LE.
W czasie un ii lubelskiej 1566 �1569 x).
1. Szymkowicz J a n , marszalek i pisarz; umarl na poczatku
1 5 6 9 r . 2).
2. Zahorowski Piotr Bohdanowicz, marszalek.
3. S ap ieh a Mikolaj P awiowicz, marszalek; zostal 1576 wojewoda
Minskim.
4. Ostrowicki Pawel Kacprowicz, marszalek, posel na sejm 1569 r.3).
5. Wolowicz Iwan Iwanowicz, marszalek; mnarl 15824).
6. Wolczek Jan Jurjewicz, koniuszy i podkoniuszy Wilenski, marszalek
i dzierzawca Wasiliski 5).
7. Rapalowski (Holowczyhski) kniaz Jaroslaw Matwiejewicz, marszalek;
umarl 1567.
8. Wladyka Aleksander, marszalek; umarl 1578 u).
9. Tyszkiewicz Kalennik (Kalenicki), marszalek; umarl 15767).
10. Jelo-Malinski, dworzanin krolewski, mianowany marszalkiem
22 Sierpnia 1565 s).
1 1 . Kosinski Adam, marszalek; zostal 1 5 6 9 kasztelanem Podlaskim.
12. Kierdej Mylski Olizar, marszalek (zonaty z kniazidwna Holszaiiska).
13. Swirski kniaz tu k a s z Boleslawowicz, dworzanin krdl., mian.
marszalkiem 3 Czerwca 1565 9) ; umarl 1593 I0).
14. Swirski kniaz Janusz Boleslawowicz, marszalek; umarl 1597 u ).
15. Snowski Malcher Zygmuntowicz, marszalek, sedzia ziemski
Nowogrodzki i dzierzawca Kurzeniecki 1569 12); zostal 1578 kasztelanem
Witebskim.
&#9632 Wyliczeni \v akcie �Tytuly pan6w rad icli milosci� (�. Lit. Ks. Spr.
Publ. 9. f. 160� 162).
2j Zyl jeszcze 1 Lipca 1568 (Akt Juzn. i Zap. Ross. II. 164). Juz nie zyl
�� Maju 1569 (M. Lit. Ks. Zap. 48. f. 292).
3) Danilowicz Nr. 2382.
4) M. Lit. Ks. Zap. 65. f. 250.
�) Tamze Ks. 49. f. 41.
6) Tamze Ks. 59. f. 35.
") Tamze Ks. 58. f. 96 i Ks. 63. f. 73.
s) Tamze Ks. 39. f. 292.
9) Tamze f. 287.
10) Testament jego w Archnvum Radziwillow. Karczewski. Eeplika 73.
�) M. Lit. Ks. Zap. 83. f. 266.
1!) Danilowicz Nr. 2382.
MINISTROWIE. 177
16. Zahorowski Wasil Piotrowicz, marszalek; zostal 1572 kasztelanem
Bradawski m.
17. Wahanowski Aleksander, marszalek 1569 J).
18. Puzyna kniaz, marszalek (prawdopodobnie kniaz Piotr Tymofiejewicz).
Mianowani po unii.
Soltan Iwan Aleksandrowicz, star. Ostrynski, miau. marszalkiem
J. �. M. 20 Maja 1572-); umarl przed 1579 ").
Stetkiewicz Bohdan, dworzanin i strukczaszy krolewski, miau.
marszalkiem .J. �. M. 19 Czerwca 15724).
Tyszkiewicz Skumin Dymitr, podkomorzy Kijowski, mian. marszalkiem
J. �. M. 22 Listopada 1576 �po Smierci Kalenika Tyszkiewicza*
s); umarl 1609 6).
Zawisza Malcher, dworzanin krol., mian. marszalkiem J. �. M.
30 Czerwca 1578 �po smierci Aleksandra Wtadyki� 7); zostal kasztelanem
Witebskim 1588.
Strawinski Marcin, ciwun i horoduiczy Trocki, mian. marszalkiem
J. �. M. 28 Stycznia 1580 s); zostal kasztelanem Minskim
1590.
Masalski kniaz Fedor Iwanowicz, marszalek Grodzieiiski9), mian.
marszalkiem J. �. M. 23 Czerwca 1582 �po smierci Iwana Wolowicza�
10); umarl 19 Grudnia 1617 u ).
Wojna Semen, dzierzawca Polongowsld i Gorzdowski, mian. marszalkiem
2 Marca 158412); zostal kasztelanem Mscislawskim 1588.
Jesman Semen, marszalek; umarl 1588ia).
J) Danilowiez Nr. 2382.
2) M. Lit. Ks. Zap. 51. f. 231.
3) Archeogr. Shorn, dokum. Wilno VI. 34.
*) M. Lit. Ks. Zap. 51. f. 237.
5) Tamze Ks. 58. f. 96 i Ks. 63. f. 73.
6) Testament jego druk. Zbi6r dawn. dypl. i aktr Minsk., str. 44.
7) M. Lit. Ks. Zap. 59. f. 135.
8) Tamze Ks. 66. f. 31.
9) 1574. Archeogr. Shorn, dokum. VI. 35 i M. Lit. Ks. Zap. 93. f. 187 itd.
10) M. Lit. Ks. Zap. 65. f. 250.
*> Testament (Akt Wilensk. Arch. Komiss. II, str. 41�47).
,2) M. Lit. Ks. Zap. 70. f. 69.
13) Z nominacyi nastepcy.
12
178 JIIXISTJROWIE.
Chalecki Jan, mian. marszalkiem 19 Lutego 1588 �po Smierci
Semena Jesmanau J); zostal miecznikiem 22 Stycznia 1589 2).
Tyszkiewicz Marcin, wojewodzic Brzeski, mian. marszalkiem
22 Stycznia 1589 �po Janie Chaleckim� 3).
towejko Jan. marszalek Mozyrski, mian. marszalkiem 2 Stycznia
1598 ,,po Smierci kniazia Janusza Swirskiego� 4).
Marszalkowie nadworni.
Marszalek dworny, potem nadworny, pierwiastkowo bvl ministrem
piywatnym i naczelnikiem innych urzednikdw dworu panuj%-
cego; nastepnie stal sie zastepca marszalka wielkiego. Urzad ten
ustanowionym zostal w 1494 r. przez wielkiego ksiecia Aleksandra.
Ostykowicz Grzegorz Stanistawowicz (Stankowicz), marszalek hospodarski
i namiestnik Oniksztenski, mianowany marszalkiem dwornym
w Lipcu 1494 5); w bitwie nad Wiedrosza 14 Lipca 1500 dostal
sie do niewoli moskiewskiej G).
Hlinski kniaz Michal Lwowicz, namiestnik Utenski, mian. marszalkiem
dwornym w jesieni 1500 r. 7), Usuniety od marszalkostwa
dwornego 1507 s); zbiegl 1508 do Moskwy.
Ostykowicz Grzegorz Stanislawowicz powraca z niewoli i obejmuje
napowrdt urzad marszalka dwornego 1- 09 !l). Jednoczesnie od 1510
wojewoda Trocki; umarl w koiicu 1518 r. 1D).
Ilinicz Jurij Iwanowicz, marszalek, starosta Brzeski, mian. marszalkiem
nadwornym 1519 n ); umarl w Sierpniu 1528 12).
�) M. Lit. Ks. Zap. 72. f. 71.
=) Tamze Ks. 73. f. 527 i Ks. 74. f. 558.
3) Tamze Ks. 72. f. 138.
4) Tamze Ks. 83. f. 26ti. U Niesieekiego marszalkami jeszcze: Jakob
Montygerdowicz (VI. 52 s); � Dowgerd (Tamze).
5) 1494 Czerwca 29 .jest tylko .marszalkiem" i namiestnikiem Oniksztenskim
(31. Lit. Ks. Zap. 6. f. 88), a juz 16 Lipca 1494 rmarszaDdem dwornym"
(Tamze Ks. 5. f. 18).
6I Karamzyn VI. 186. Latoi)isiec Danilowicza, str. 283�4. Wystepuje
przedtem we Wrzesniu 1499 (�. Lit. Ks. Zap. 6. f. 290).
7) Kronika Bychowca 70. Wystepuje juz w Grudniu 1500 (M. Lit. K≪.
Zap. 6. f. 107).
s) List krolaZygmunta do haua Mendli Gireja (M. Lit. Ks. Zap. 7. f. 67�70)
9j Wystepuje zn6w we Wrzesniu 1509 (M. Lit. Ks. Zap. 6. f. 312).
,0) Patrz wyzej str. 58.
n) Jest nim w Maju 1520 (M. Lit. Ks. Zap. 25. dok. 228).
'-) Testament spisywal 30 Lipca 1526 (M. Lit. Ks. Zap. 21. f. 115). Juz
nie zvl w Listopadzie 1526 (Tamze Ks. 14. dok. 726).
■ L
MIXISTROWJLE. 179
Vacat 1526�1528.
RadziwiH Jurij Mikolajewicz, kasztelan Wileriski, star. Grodzienski,
mian. marszalkiem dwornym na wiosne 1528 '. JednoczeSnie kasztelan
Wileriski i hetman; umarl w Kwietniu 1541 2).
Hornostaj Iwan, podskarbi ziemski i pisarz, mian. marszalkiem
�dwornym 24 Maja 1542 �po smierci kasztelana Wilenskiego, hetmana
najwyzszego, marszalka dwornego, dzierzawcy Lidzkiego i Bielskiego
Jurja Mikolajewicza R a d ziw illa� 3). Jednoczesnie podskarbi ziemski
i pisarz, a od 1551 i wojewoda Nowogrodzki4); umarl w Maju
1558 5).
Vacat 1558�1561.
Wolowicz Ostafi Bohdanowicz, marszalek i pisarz hospodarski, starosta
Miednicki i Mohilowski 6;, mian. marszalkiem dwornym i podskarbim
ziemskim w Czerweu -lub Lipcu 1561 7). Z podskarbiego
ziemskiego i pisarza zostal podkanclerzym 1566; z marszalka nadwornego
zostal 20 Czerwca 1569 kasztelanem Trockim8).
RadziwiH ksiaie Mikolaj Krzysztof, mian. marszalkiem dwornym
20 Czerwca 1569 �po Wolowiczu, ktory zostal kasztelanem Trockim
K postapil na marszalka wielkiego 25 Pazdziernika 1579 10).
RadziwiH ksiaie Albert (Wojciech), mian. marszalkiem nadwornym
31 Pazdziernika 1579 �po Mikolaju Krzysztofie Radziwille� n ); po.
stapil na marszalka wielkiego 1 Czerwca 1586 12).
Talwosz Mikolaj Stanislawowicz, kasztelan Zmudzki, mian. mar-
1) Jest nim juz \v Lipcu 1528 (M. Lit. Ks. Zap. 12. f. 390); nie byl nim
jeszcze w Lutym 1528 (Tamze f. 378).
2) Stryjkowski II. ��9. Jeszcze w 1510 wystepuje jako �pan Wilenski,
hetman najwyzszy, marszalek dworny� itd. (Akt Juzn. i Zap. Koss. II. 142).
3) M. Lit. Ks. Zap. 2s. f. <S5.
*) Patrz wyzej str. 37.
5) Jeszcze w Kwietniu 1558 wystepuje z tvmi wszystkimi tytulami (M.
Lit. Ks. Zap. 41. f. 2 odw.>. Patrz wvzej str. 37.
6) Jeszcze tylko 20 Maja 1561 iM. Lit. Ks. Spr. Sad 41. f. 191).
7) Z tymi tytulami wystepuje juz 6 Sierpnia 1561 (Hildebrand. Rukopisnoe
otdielenie Wilens. Publ. Bibl., str. 75).
s) M. Lit, Ks. Spr. Publ. f. 60 odw. i z nominacyi nastepcy.
9) Tamze f. 61 odw.
,0) Patrz wyzej str. 169.
n) M. Lit. Ks. Zap. 64. f. 251.
I2) Patrz wyzej str. 169.
12*
180 3IIX1STKOWIE.
szalkiem nadwornym w Styczniu 1588 x); zostal kasztelanem Trockim
12 Lutego 1596 3).
Dorohostajski Krzysztof Mikotajewicz, podczaszy, mian. marszalkiem
nadwornym w Maju 1596 3); postapil na marszalka wielkiego 15981).
Wiesiolowski Piotr, podskarbi nadworny, mian. marszalkiem nadwornym
1599 5); postapil na marszalka wielkiego 25 Czerwca 1615 6).
Sapieha Jan Stanislaw, podstoli, mian. marszalkiem nadwornym
w lecie 1617 r . 7); postapil na marszalka wielkiego 1620 s).
Wiesiolowski Krzysztof, krajczy, mian. marszalkiem nadwornym
1622 9); postapil na marszalka wielkiego 20 Kwietnia 1635 l0).
Radziwill ksiaze Aleksander Ludwik, wojewoda Brzeski, mian. marszalkiem
nadwornym 20 Kwietnia 1635 �po Krzysztofie Wiesiotowskimu
u ); postapil w Maju 1637 na marszalka wielkiego 12).
Sapieha Kazmierz Leon, pisarz, mian. marszalkiem nadwornym
22 Maja 1637 �po Aleksandrze Ludwiku Radziwille� ri); zostal podkanclerzym
6 Marca 1645 14).
Tyszkiewicz Antoni Jan, star. Wilkomierski, podskarbi nadwomy,
mian. marszalkiem nadwornym 11 Marca 1645 l5); umarl 23 Czerwca
1649 16).
*) Patrz wyzej str. 143.
2) Patrz wyzej str. 65.
3) 1596 Maja 27 Chodkiewicz mian. podczaszym po Dorohostajskim,
�ktory zostat marsz. dwornym� (M. Lit. Ks. Zap. 83. dok. 87 i Ks. 84. dok.
78); Talwosz jeszcze 19 Maja 1596 byl podczaszym (Tamze Ks. Spr. Sad.
71. dok. 93).
4) Patrz wyzej str. 170.
5) 1600 Marca 25 Wolowicz mian. podskarbim nadwornym po Wiesiolow'skim,
�ktory zostat marszalkiem nadwornym� (M. Lit. Ks. Zap. 85. dok. 59).
e) Patrz wyzej str. 170.
7) List kr61ewicza Wladyslawa, winszujac nominacyi w Lipcu 1617 (Kognowicki.
Zycie Jana Stan. Sapiehy. Manuskrypt Petersb. Publ. Bibl.). �
a) Patrz wyzej str. 170.
9) Jeszcze 1620 jest krajczym (Vol. leg. III. f. 363), a ju i 1623 marsz.
nadw. (Tamze f. 454).
,0) Patrz wyzej str. 170.
� ) M. Lit. Ks. Zap. 111. f. 400.
>2) Patrz wyzej str. 170.
13) M. Lit. Ks. Zap. 113. f. 71.
14) Tamze Ks. 114. f. 742.
15) Tamze f. 743.
>6) Tyszkiewicz. Groby 34. Radziwill II. 376.
MIOTSTROWIE. 1 8 1
Zawisza Krzysztof, pisarz, mian. marszalkiem nadwornym we
Wrzesniu 1649J); postapil na marszalka wielkiego w Marcu lub
Kwietniu 1654 2).
Lacki Teodor, podstoli, mian. marszalkiem nadwornym w Marcu
lub Kwietniu 16543). ￡yl jeszcze 1676 4); umarl 1683 (?).
Sfuszka Jozef Bogustaw, ehorazy wielki, mian. marszalkiem nadwornym
1683 5); zostal hetmanem polnym 25 Kwietnia 1685 6).
Dolski kniaz Jan Karol, podczaszy, mian. marszalkiem nadwornym
22 Czerwca 1685 �po Sluszce, ktdry zostal hetmanem polnxjm* 7) ;
postapil na marszalka wielkiego 7 Maja 1691 8).
Sapieha Aleksander Pawet, czeSnik, mian. marszalkiem nadwornym
22 Sierpnia 1692 �po Dolskim� 9); postapil na marszalka wielkiego
14 Lipca 1698l0).
�� Kazmierz Michal, pisarz lit., kawaler Maltanski, mian. marszalkiem
nadwornym 24 Lipca 1698 �po Sapieze� "); nie przyjal urzedu.
Wisniowiecki ksiqie Janusz Antoni, podczaszy, mian. marszalkiem
nadwornym 7 Sierpnia 1699 �po Sapieze� l2); zostal kasztelanem
Wilenskim 17 Stycznia 1702 13).
Sanguszko ksiaie Kazmierz Antoni, star. PoduSwiacki, mian. marszalkiem
nadwornym 20 Stycznia 1702 �po ks. WiSniowieckim1114) ;
umarl 15 Czerwca 170615).
' Balinski. Pamietniki Obuchowicz6w, str. 30�31.
*) Patrz wyzej str. 170. Po Radziwille, kt6ry 3 Marca 1654 zostal woje-
"woda Polockim. Por6wnaj przypis nastepny.
s) 1654 Kwietnia 11 Potubinski mian. podstolim po Lackim, �ktory zostat
marszalkiem nadwornym� (M. Lit. Ks. Zap. 129. f. 345).
*) Vol. leg. �. f. 335.
6) Jeszcze w Marcu 1683 jest chorazym (Dogiel. Codex dipl. �. 473.
Zaluski. Epistol. Histor. famil. I. 805), a juz w Paidziemiku 1683 jest marsz.
nadw. (Zaluski 847).
6) M. Lit. Ks. Zap. 143. f. 17.
�) Tamze bez fol.
*) Patrz wyzej str. 171.
9) M. Lit. Ks. Zap. 146. f. 491.
J0) Patrz wyzej str. 171.
u ) M. Lit. Ks. Zap. 149. f. 447. Zaluski. Epistol. Histor. famil. II. 592.
&#8810 M. Lit. Ks. Zap. 148. f. 146.
,3) Tamze f. 878.
u) Tamze f. 882.
,5) Geneal. Sanguszk6w.
I
Mniszech Jozef, general artyl. lit., star. Sanocki, mian. marszalkiem
nadwornym 9 Sierpnia 1706 �po smierci Kazmierza Sanguszkia
' zostal marszalkiem wielkim koronnym 2 Kwietnia 1713 2).
�� Kazmierz Michat, kawaler Maltanski, mian. marszalkiem nadwomym,
przez krola Stanislawa Leszczyriskiego, w pierwszej polo*
wie 1708 3); musial ustapic 1709.
Sanguszko ksiqie Pawet Karol, podskarbi nadworny, mian. marszalkiem
nadwornym 10 Kwietnia 1713 �po Jozefie Mniszchu, ktory
zostal marszalkiem wielkim koronnym� 4); zostal marszalkiem wielkim
4 Lutego 1734 5).
Radziwitt ksiqie Michat Kazmierz, koninszy, mian. marszalkiem
nadwornym 4 Lutego 1734 vpo Pawle Sanyuszce� 6); zostal hetmanem
polnym i kasztelanem Trockim w Listopadzie 1735 r . 7).
Zawisza Ignacy, podkomorzy, mian. marszalkiem nadwornym
1 Stycznia 1736 �po Radziwille, ktory zostal kasztelanem Trockim*s);
umarl 16 Sierpnia 1738 9).
Plater (v. d. Broel) Ferdynand, lowczy lit., mian. marszalkiem nadwornym
31 Marca 1739 �po smierci Ignacego Zawiszyu I0); umarl
w tymze roku, nie objawszy urzedu n ).
Scipio (del Campo) Jozef, star, i marsz. Lidzki, mian. marszalkiem
nadwornym 29 Sierpnia 1739 12) i drugi raz 30 Grudnia 173913)
vpo smierci Ferdynanda Plater a*', umarl 1744u ).
Oginski kniaz Ignacy, obozny, miau. marszalkiem nadwornym
19 WrzeSnia 1744 vpo Smierci J6zefa Scipiona� 15); postapil na
marszalka wielkiego 21 Sierpnia 1750 16).
*) M. Lit. Ks. Zap. 154. f. 187.
2) Metr. Kor. Sig. 18. f. 39 (Bleszynski).
3) Zawisza 114. Zaluski. Epistolae Histor. famil. III. 845.
4) M. Lit. Ks. Zap. 155. f. 649.
5) Patrz wyzej str. 171.
6) M. l i t . Ks. Zap. 168. f. 5.
7) Tamze f. 352 i Ks. 169. f. 31.
8) Tamze f. 241. ≪
9) Wierzbicki. �Bazylika cuoty� (Wilno 1740) na jego pogrzeb.
10) M. Lit. Ks. Zap. 171. f. 888.
�' Danejkowicz. Swada polska oratorska, str. 75.
12) M. Lit, Ks. Zap. 171. f. 1036.
,3) Tamze Ks. 170. f. 339.
14) Z nominacyi nastepey.
15) M. Lit. Ks. Zap. 172. f. 926.
u ) Patrz wyzej str. 171.