Rody rycerskie Wielkiego Ksiçstwa Litewskiego

john1 — Mon, 21 Apr 2025 14:35:43 +0300

��. �� . �� 391 �� ..., �� ....!!!

q=NVH]>> �� john1 �� 8 �� 2022 0:54

�� JAN CIECHANOWICZ Tom VI \ A - Ž (��)

�� GAJEWSK1 herbu SULIma; powiat wilkomierski. (CPAHL, £391, z. 6, nr 7,18)?

�� CPAHL, £391, z. 6, nr 7,18, �� , �� -�� ?

[/q]

milira — Thu, 10 Apr 2025 22:13:06 +0300

[note=leomal]

�� LVIA - ��

leomal — Thu, 10 Apr 2025 21:35:19 +0300

�� CPAHL ?

AGAD�- ��

CPAHL�- ��

AWAK�- ��, ��

AOJZR�- ��, ��

�� .��, �.��.

�

NVH — Thu, 19 Oct 2023 23:40:25 +0300

>> �� [note=john1] �� 8 �� 2022 0:54

�� JAN CIECHANOWICZ Tom VI \ A - Ž (��)

�� GAJEWSK1 herbu SULIma; powiat wilkomierski. (CPAHL, £391, z. 6, nr 7,18)?

�� CPAHL, £391, z. 6, nr 7,18, �� , �� -�� ?

john1 — Tue, 08 Feb 2022 01:04:45 +0300

UGIAÑSKI herbu Pelikan; powiat rosieñski. (CPAHL, �. 391, �� 6, nr 7).

UHROWIECKI herbu Suchekomnaty; w województwie miñ- skim, witebskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).

UKRYN-NORWILL herbu Slepowron; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

ULCZYCKI herbu Korczak; powiat kowienski, trocki, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 960).

ULIDOWICZ herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, £391, z. 9, nr 18).
ULINSKI herbu Dolęga - powiat kowienski; herbu Szeliga - powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12, 709).

ULASIEWICZ-STOGNIEW herbu Rawicz; powiat dzisnieñ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2724,2725).
UMIASTOWSKI herbu Cholewa; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. ), nr 1468).
UNICHOWSKI herbu Przestrzal; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3183).
URBA-WO JTKXEWICZ herbu nieznanego; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1866).
355

URBANSKI herbu Nieczuja; powiat kobryñski, oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3181).
URNIARUS herbu nieznanego; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 860).
URNIAŽ herbu Jastrzębiec; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18).
USOWICZ herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3176).
USSAKOWSKI herbu Korczak i Gozdawa; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12).
USTRZYC herbu Przestrzal; powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
USTRZYCKI herbu Przestrzal; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12).
USZAK-KULIKOWSKI herbu Drogomir; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
UWAJÑ vel UWOJN herbu Labędž; powiat rosieúski (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
UŽAMIEDZKI herbu Ulanicki; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
UŽECHOWSKI herbu Pobóg; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
UŽEMECKI herbu Jeleñ; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 8,nr 1347).
U R B A N O W IC Z -P IL E C K Í herbu Labędž; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2214). 356

UZULINSKI herbu Poraj, powiat kowieñski, rosieúski. (CPAHL, f. 39Ï, z. 6, nr 707).
UŽUMIEDZKI herbu Rogala; w Ksiçstwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
U Z E M IE D Z K I herbu Rogala; powiat szawelski, telszewski. (CPAHL, f, 391, z. 8, nr 2443). 357

V
VARGONAJTIS herbu nieznatiego, w wojewödztwie wilen- skim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1848).
VASIULIS vel VOSILIUS herbu nieznanego; w wojewödztwie wilenskim, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 953).
VOCHT vel FOCHT herbu Vögelweder; powiat rosiehski, ko- wiehski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 961).
VOELKERSAM vel FELKERZAM herbu wlasnego; powiat wilejski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 708, 709).
VOGLER vel FOGLER herbu Wczele; powiat kowienski, troc- ki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 85,91).
VORKAMPF vel FORKAMPF herbu wlasnego; powiat ko- wiehski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1897a).

VYGANTAS vel WIGANT herbu wlasnego; powiat ponie- wieski. (CPAHL, f, 708, z, 1, nr 194),
359

WABISZCZEWICZ herbu Grzymata; powiat piñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612),
WADOWSKI-PIETRASZKIEWICZherbu Ostoja; powiat wjlkomierski, (CPAHL, f, 391, z, 8, nr 2574a).
WADZISZ herbu Wadwicz; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2).
WAJDYLOWSKI herbu nieznanego; powiat szaweîski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157),
WAJGOWSKI herbu Paproč; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 727).
WAJNIKIEW1CZ herbu Przyjaciel; powiat woikowyski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
WAKULSKI (WOKULSKI) herbu Prus I; powiat braslaw- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
WALCZEWSKI herbu Tarnawa; powiat oszmianski, shicki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
WALTZ von herbu wtasnego; w województwie wileñskim, (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3202).
WALTER herbu Lewalt - powiat wileñski; herbu Wierzynkowa - powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18,265).
361

WALEJKO herbu Korwin; powiat zawilejski, oszmianski, min- ski, wilenskk (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2052, 2488).
WANKOWICZ herbu Lis, Melchior Wankowicz zamiešcil w swych interesųących "Szczenięcych latach� �genealogię� tego rodu opracowaną rzekomo przez Mieczyslawa Jelowieckiego: �Ziemie sta- rožytnego kniaziowskiego rodu Wankowiczow ciągnęfy od Wilna ku po- ludniowemu wschodowipoprzezpowiat)> nowogrodzki, boiysowski, min- ski, ihumenski, ai doplaskowzgorzypoleskich ležących w widlach Dniepru i Prypeci w powiecie mozyrskim.
Wsklad licznych wiosci Wankowiczowkich wymienię glowniejsze, a więc: "pocbvilenska� Petesze Stanislawa Wankomcza; olbrzymi klucz slepiankoyvski Piotrą Wankowicza z "podminska " Slepianka i potowa miasta Minsku z uprzemyslomonym Zazierzem, zpuszczami Slobodki i Lelum-Polelum, gdzie w lesnych ostępach kryty się stada losi, ierowafy niedzmedzie, rysie, gdzie wiosenną porą graly swą piesn milosną setki gluszco\v, a krzyk ptactwa wodnego i tokowanie cietrzewi napelniaty wrzawą powietrze,
Klucz szypianski Pawla Wankowicza obejmowal polnocną częsč powiatu ihumenskiego. Skromny dwdr szypianski kryl jednak w sobie nagromadzone przez pokolenia pamiątki rodzinne, sporo plocien wlo- skich mistrzow i Flamand6w. Między innymi plotno Rubensą i oczywi- šcie portrety rodzinne pędzla Walentego Wankowicza i Lampiego oraz najbogatszą iv kraju kolekcję monet.
Klucz šmilomcki naleiai do brata Pawla, Leoną Wankowicza. Na ziemiach Wankowtczowskich byla to najpiękniejsza rezydencja o pięk- nych yvnętrzach z gaIeriąportretow, polozona wsrod obszernego parku w powiecie minskim.
Wpobližujui wpowiecie ihumenskim, ležalo Horodyszcze, odwiecz- na siedziba Wankowiczowska, naležąca do Zofii z Mierzejewskich Wan- kowiczowej, wdowy po Zygmuncie, Byl to obszerny dwor, bezpretensjo- nalny, ale szeroko rozbudoyvany, wygodny, gošcinny, odbijający svyymi kwietnikami i zielenią od ciemnej šciany boru, ktory się ciągnąl daleko ku wschodowi i graniczyl z Ubielem, naležącym do rodziny Moniusz- kow, wielokrotnie spokrewnionej z Wankowiczami. Tu się urodzil w r J819 nasz slawny muzyk Stanislaw Moniuszko.
W A L U L E W IC Z herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157), 362

Nie opodal Borodyszcza nadÉwistoczq ¡ciato leène Zaswiatoje Stefana Wankowicza, siawne ze swoich zagonów bobrowych.
Daleko w Ihumehszczyznie na trakcie wiodqcym z Borysowa na Berezynq lezaìy Kaluzyce Witolda Wankowicza, zwanego w rodzinie To- lem, tu siq urodzil brat jego, jakze zdolny, ale jakie meobliczalny Melchior Wahkowicz, autor "Szczeniqcych lat�.
Najdaìszq siedzibq Wahkowiczów byl obszerny klucz rudakowski, który w wianie wniosla w dom Wahkowiczów Helena Oskierczanka, Dzielnie ì swietnie prowadziì tam gospodarstwo Stanislaw Wahkowicz. Rudaków lezal w powiecie rzeczyckim guberni mihskiej ì byl najbar- dziej wzorowym ì uprzemystowionym warsztatem rolnym ziemi mihskiej. Ze iwym piqknym palacem, rozleglym parkiem i czerwtoniq murów bu- dowli gospodarsìdch i zakladów przemystowych � byl jakby wyciqfy z krajobrazu angieìskiego.
Rzucona daleko ku zachodowi na pograniczu Kongresówki lezala Mikielewszczyzna, grodziehska wlasnosc Waclawa, a pózniejjego syna, Karola Wankowicza, tega ostatniego w prostej Unii potomka slawnego Walentego Wankowicza,
Cdyby zebrac wlosci Wahkowiczowskìe w jednq cal ose, bylby to obszar przewyzszajqcy niejedno udzielne ksiqstwo niemieckie. Obszar ten wynosil w sumie wiele setek tysìqcy dziesiqcin, ale bylaby to zaled- wie nieznaczna czqsc wlosci i dzieriaw ich protopiasty Iwana (Wahki), ksiqcia nowogrodzkiego, wnuka Gedymina i dziedzica spuscizny Olgier- dowej, która wchtonqla wszystkie udzielne ksiqstwa biaioruskie: solo- mereckie, nieswìeskie, borysowskie, iwahskie i ìnne.
Wahkowicze wrosli glqboko w ziemiq ojczystq, Przez wieki skoja- rzyli siq z rodzinami litewskimi, maio byto w nìch domieszki krwi obeej, byl to ród par excellence tutejszy, jak tutejszymi byly rody z nimi spo- krewnione: Woynìllowicze, Tyszkiewicze, Radziwiltowìe, Oskierkowie, Rewiehscy, Wolodkowiczowie, Rdultowscy, Reytanowie, Mierzejewscy, Romerowìe, Horwattowie, KierzgayUowìe, Zawiszowie, trudno zpamìqci wyliczyc wszystkie rodziny zwiqzane krwiq z WahkowiczamV...
Z tego rodu pochodzil znakomity badacz przyrody Jan Wankowicz (1835-1885), urodzony w Slepiance (obecnie w skladzie Minska, stoli- cy Bialorusi), syn Edwarda i Michaliny z Moniuszków. Ukonczyl gim- nazjum w Minsku, a studia przyrodnicze na Uniwersytecie sw. Wlodzi- mierza w Kijowìe, Opublikowal kilka tekstów naukowych we francu- skiej periodyce fachowej; byl czlonkiem rosyjskich, niemieckich i fran- cuskich towarzystw entomologicznych. Zmart w Zazierzu, pochowany w Kareliczach.
363

WARAKSA herbu nieznanego; powíat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86, 109).
WARDZINKIEWICZ herbu Ogoñczyk; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 624).
WARECKI herbu Grzymala; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2).
WARSZEWICZ herbu Leliwa. Stanisíaw Zielinski w ksiqzce Wybitne czyny Polaków na obczyznie (Wilno 1935, s. 99) pisze: l�War- szewicz Józef, ur. 1812, zm. 31.X1I.1866; botanik i podróznik; oficer powstania listopadowego, podrózowai 1844-1850po Ameryce Poludnio- wej i Árodkowej z ramienia niemieckiego towarzystwa ogrodniczego, potem z ramienia angielskiego towarzystwa ogrodniczego, zbierajqc roslíny, przyczem odkryl wiele nieznanyck gatunków i rodzajów roslin, zwlaszcza egzotycznych storczyków; z górq 30 roslin otrzymalo nazwg odjego nazwiska (...). Przez niemieckie towarzystwo ogrodnicze wysla- ny zostal do zbieranta nasion roslin egzotycznych do Ameryki Érodko- wej\ gdziepodrózowai 1844-1950... Z ramienia angielskiego towarzystwa rolniczego zbieral roslíny w Poludniowej Ameryce w I85(f\..
WAáNIEWSKI herbu Boñcza; w województwie wileñskim i witebskim, (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 8, 709, 2760, 1816).
WAWRZECKJ herbu Rola. Z tego rodu pochodzil Tomasz Waw- rzecki (1759-1816), wybitny dzialacz i zotnierz obozu patriotycznego, j eden z dowódców powstañczych na Zmudzi czasu Insurekcji Kosciusz- kowskiej. Po uwi^zieniu T. Kosciuszki przez Rosjan wybrany Najwyz- szym Naczelnikiem narodu polskiego. W latach 1794-1796 wi^ziony w Twierdzy Petropawlowskiej. Pózniej petnií obowiqzki ministra sprawie- dliwosci Królestwa Polskiego.
O wileñskiej gat^zi tego rodu Gabriela z Güntherów Puzynina w ksi^zce W Wilnie i w dworach litewskich písala: �Rodzina Wawrzec- kich byla nam spokrewnionq, Najstarszy z rodzeústwa Tomasz, wojewo*
W A R A K O M S K Í herbu Abdank; powíat oszmiañski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 408, 2557). 364

da, znajomy w Litwie i w Koronie, a siostra jego Marcinowa Badeni, owa glosna te swej oryginalnosci w caiem Krakowskiem, mieli na Li- twie znanych tylko, brata i siostrę: panią Zawier$ką i generolą wojsk pruskich, a cale to rodzehstwo bylo ciotecznem mėgo dziada Tyzenhauzą. Pan General zamieszkal Wilno z drugą jui zona Giedrojcidwną z domu, i szesciorgiem dziecL Wszystko w ich domu tchnęlo wiejską bodą: zawsze tam možna bylo trafič albo na obiad, albo na wieczerzę. Cdrek bylo dwie na v\>ydanių: Marja i Felicja, oprocz wdowy Giedroj- ciowej z pienvszego maUenshva, przytem kilkoro podrastających dzie- ci: Jozia, Oles, Lucia; najstarsza zas z pienvszego malžehstwa bylajuž od lot kilku za Mejsztowięzem. Hiacynty kwitly tam przez calą zimę, a kwiaty sztuczne robiono wieczorami dokola okrąglego stolika. Sbdkie slowka w ustach, a marš na czole charakteryzowaly matkę, piękną, jak mowiono, za mlodu, czego šlady pozostaly w delikatnych tylko rysach, ale byla niskieį urody i miala chod wahający šią na dwie strony, i w caiym ukladzie wyglądala na osobę zestarzalą przed czasem, obok męža, o lat kilkanascie starszego. Pan General chodzil wyprostowany jak struna, do tego wysoki, chudy, blady, w zupelnej sprzecznošci z bra- tem swoim, wojewodą, ktory byl bardzo otyfy, a zapalal šią o tada slo- wo, jak siarka; ten zas flegmatyk, z nieodstępnym piorkiem do zębow, dlubiąc je wprzestankach rozmowy, nawet na balu � cedzil komplemen- ta pdlfrancuskie, a polpolskie kaidej damie, nie v/ypuszczając przez bvadrans ich rączki zeswojej dloni. Pamiętam, jak dziš, sliczną Felicję, najstarszą inąjpiąkniejsząz siostr, o drobnychdelikatnych rysach ikru- czych wlosach, w bialej atlasowej sukni, zaręczoną z marszalkiem Fe- liksem Siesickim. Mlodsza od niej o lat parą Marja vt> 1827 r. byla za księciem Aleksandrem Puzyną; obie te siostry, jedne z ozddb balow wi- lehskich, byly zawsze traktowane przez matkę, jak malė dzieci, i gdy ktora zgrzana po tancu dobieralū šią do lodow czy zimnej lemoniady, wolala na nich z drugiego kohca sali: "Nie wolno! Felicie! Mariei,,. rozgaF

* * *
WAZGINT herbu Grzymata; powiat telszevvski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

W A Ž Y N SK I herbu Abdank; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 83, 131), 365

WDZIENKOWSKI herbu Dqbrowa, powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 91,92),
WEBERS herbu Ferber; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
WEIDEL herbu wlasnego; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 524),
WEIDMAN herbu Sas; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 707),
WEINZECHER vel WEINZICHER herbu Weinzecher; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1010).
WEISS herbu Grabie; powiat wilenski, zawilejski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7, 708).
WEJTKO herbu nieznanego. Z tej rodziny wybitny dowodca oswobodziciel Wilna i pogromca bolszewiköw w 1919 roku Wladyslaw Wejtko.
WENDOLOWSKI vel W^DOLOWSKI herbu nieznanego; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622).
WENDORF herbu Nabram; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
WENDYLOWSKI herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
WENGLINSKI-RAWA herbu Godziemba; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
W ^ S O W S K I herbu D^browa; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 408, 2564), W E R E JK O herbu Lagoda; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 724). 366

WERENlCZ-STACHOWSKI herbu Ogohczyk. W1845 roku Minskie Zgromadzenie Sztacheckie rozpatrywaio kwestię rodowitošci tej dawnej familii. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 34),
Z tego rodu pochodzil wybitny bialoruski językoznawca i dialekto- log XX wieku Wiaczeslaw Werenicz (Wiarenicz).
WERESZCZYLKO herbu Korczak; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3291).
WEROCZYNICKI herbu nieznanego; powiat oszmianski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
WERTEL herbu Gozdawa - powiat telszewski; herbu Waga - powiat upicki; herbu Košciesza - powiat szawelski. Byli tež w woje- wodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 2564).
WĘCEWICZ herbu Labędž; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2892).
WĘCLAWSKI herbu Wadwicz; powiat wilehski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2443; f. 391, z. 9, nr 72).
WĘGRZYNOWICZ herbu Rawicz; na Wo3yniu i w Malopol- sce. W 1851 roku ponownie, obok innych, zostal nobilitowany przez heroldię Krolestwa Polskiego Tadeusz Jan Węgrzynowicz, syn Jakuba. (Spis stlackty Krolestrva Polskiego, dodatek II, s. 50).
WĘGRZYNOWSKI herbu Rogala; notowani w Ziemi Lwow- skiej i Przemyskiej od 1460 roku. W XIX wieku potwierdzani w rodo- witosci szlacheckiej przez Wydzial Stanow Cesarshva Austrii.
WĘSLAWSKJ herbu Wadwicz; powiat $zawelski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 709).
W E R E N IC Z -S T A K O W S K I herbu nieznanego; powiat pih-ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612). 367

WICHERT herbu Niesobia; w województwie wileñskim i ko- wieñskim. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 722).
WIDMONT herbu álepowmn; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 515). W województwie witebskim pieczę- towali się godlem Masalski.
WIDMONT-RAC herbu Slepowron; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
WIDYCKI herbu Węžyk; powiat szaweìski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nrl8).
WIDYSKI herbu Tępa Podkowa; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5).
WIDZÏSKI herbu Tępa Podkowa; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1010).

WIECZOR herbu nieznanego; powiat wilkomierski, shicki, oszmiañski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 754).

WIECZYNSKI herbu Prus II; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 517).
WIENCEWÏCZ herbu Tamawa; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
WIENICKI herbu Nalęcz; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
WIERCIÑSKI ze Snopkowiczów herbu Wieniawa; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 8, 707,1621, 1626, 2754),
WIERPSZA vėl WIRPSZA herbu Rola; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
W Ę Ž Y K -W ID A W S K I herbu W ęžy k ; p o w ia t o szm ia ñ sk i. (CPAH L, f. 39 1 , z. 6, nr 2 7 7 8 ,2 7 7 9 ). 3 6 8 }

WIERZCHNICKI herbu Jastrzębiec; powiat trocid. (CPAHL, f. 39í, z. 6, nr 7).
WIERZYÑSKI herbu Jelita; powiat nowogródzki, (CPAHL, f. 391,2, 8, nr 2443),
WIESZCZYCKI herbu Grzymata; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752). W powiecie upickim pieczçtowali síq godíem Žnin.
WIESZTÖRT herbu Waszkiewicz; powiat oszmianski, polocki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1010, 1029).
WIKSZEMSKI herbu Mita; powiat wileñskí. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 64).
WIKSZYLO herbu Radwan; powiat rosieñskí. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).

WILDEMAN-KLÖPMAN herbu wlasnego; w województwíe wileñskim. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3263).
WILIAMOWICZ herbu Godziemba; w województwíe wileñskim. (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 17, 1820).
WILKANIEC herbu Wilczewski; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2,404, 592, 649, 720, 845).
WILKOWSKI herbu Poraj; powiat telszewski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, 2157).
WILLIUSZ herbu Boza Wola; w województwíe wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1010),
WINGROWICZ herbu Rawicz; powiat wileñskí, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 742). W IE R S Z Y C K I herbu W ieniaw a; w w ojew ód ztw íe w ileñ sk im . (CPAH L, f. 391, z. 1, nr 1848).
36 9

WINOBER herbu wiasnego, W lutym 1844 roku Wilenskie Zgro- madzenie Szlacheckie zajmowato się sprawą rodowitosci tej rodziny. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 11).
WIT^SKI herbu Lubicz odm.; powiat grodzienski.
WIOSNOWSK3 herbu Księžyc; w wojewodztwie wilenskim; rod pochodzenia tatarskiego, (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 279).
WISOKINSKI herbu Szeliga; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
WISZNIEWSK1. Karol Florianowicz Wiszniewski (ur. 11 li- stopada 1805, zm. 1 kwietnia 1863) ukonczyl w 1830 roku Uniwersytet Wilenski; od 1837 byl profesorėm Uniwersytetu w Charkowie, gdzie založyl m.in. szkolę praktycznej weterynarii, Opublikowal ponad 20 prac naukowych w języku po 1 skim, lacihskim i rosyjskim o hodowli, choro- bach i leczeniu rogacizny. Byl jednym z pionierow weterynarii na Ukra- inie i w Rosji.
WISNIEWSKI herbu Prus 1; powiat šwięciahski, pinski, zawi- lejski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 131).
WISNIOWIECKI herbu Korybut; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2793).
WITTGENSTEIN herbu wlasnego; powiat lidzki, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 3807,4015, 4039).
WITORZENIEC vel WITOZENIEC herbu nieznanego; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 17, 77).
WITOWSKI herbu Rola; powiat wilenski, wielizski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 83, 131,2111).
W IZ G IN T herbu Grzymata; pow iat lelszew sk i. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 1623). 370

WIjADYCZANSKI herbu Wiadyczahski czyli Wladyslawski odm,: na tarczy w pohi czerwonym, z prawej strony - korona krolewska, z lewej � skrzydlo Orta Bialego, barkiem do korony obrocone, a w klejno- cie nie ma dwoch trąb. Pienvotnie ta rodzina uzywala herbu Zaremba, ale w XIX wieku Tadeusz Wiadyczahski (1793-1862), radca stanu dwom cesarskiego, wraz ze swymi synami: Aleksandrem-Stanislawem, Teofi- lem, Ignacym-Eustachym, Antonim-Jozefem, Jozefem, Julianem i corka- mi: Franc iszką, Marią-Katarzyną, Wiktorią oraz malzonką Joanną z Oni- kiewiczow zacząt užywač herbu wlasnego.
Jeden z dokumentow przechowywanych w zbiorach domowych tej rodziny glosi, že �H'ladyczamcy ex Moschovia venerunt in Podoliam "... Za protoplastę jest brany z reguty Kazimierz Zaremba na Wladyczanach Wiadyczahski.
Jeden z dokumentow, wpisany do ksiąg ziemskich powiatu polockie- go 23 kwietnia 1821 roku giosi; "Przed aktami Ziem Powiatu Polockiego stawaiąc osobišcie JWPan Tadeusz Wladyczanski, Kollegialny Registrator. ExtraktDekretu Wywodowego na Instancyą WJPana Antoniego Wla- dyczanskiego do aktpodai, ktorego wyrazy są następne: Excerpit z Protokolu Spraw Wywodowych Bialorusko-Moh ilewskiego Sworzanskiego De- putackiego Zebrania Roku Tysięcznego Čsmsetnego jedynastegoM-ca Februarii Dwodziestego osmego Dnia. Wedle Ukazu Imperatorskiey Mošci Bialomsko-Mohilewskiej Gubernii, Gubemski od Dworzanstwa Marsza- tek, yzpowiatow do uloienia Genealogicznej Szlacheckiey Księgi wybra- rti Deputaci macą naywyzszey odwieczno dostoyney Pamięci nayiašniey- szey Imperatorowey Katarzyny drugiey Tysiąc siedemset osiemdziesiąt Piątego Roku apryla Dwudziestego pierwszego naymihsciwiey dla Dworzanstwa naprawa, wolnosci, swobody, y prerogatywy Stanowi Szlachec- iaemu darowany, a od ninieyszego dnia nam szczęšliwie.panuiącego Nay- iasnieyszego Imperatora Alexandra pierwszego Tysiąc osmset Pierwszego roku apryla Drugiego Naylaskawiey potwierdzoney y ustanowioney Hramoty. Spolem zebrani do gubemskiego miasta Mohilewa, rozpatry- wali wywodowe dzielo Familij Zarembow Wladyczahskich przy prosbie Kopyskiego Pttu Szlachcica Mamantego, Teofilą syna, Zaręby Wladyczan- skiego - Parocha cerkwi oboleckiey, przeszlego tysiąc Osmset Drugiego Roku Decembra Jedynastego Dnia do Izby Dworzansidey weszla z dolą- czonych przy niey na przeswiadczenie rodowitosci szlacheckiey Dokumentow zprzypisanego w oneyprosbie Obiasnienia, a niemniey teiz tradycyi Polskich Kronikarzow, dostrzeglismy, iz Familia Wladyczanskich pieczę- tuie się Herbem Zaręba nazwanym od dawnych wiekdw w Powiec.ie Upit-
371

skini, zaszczyca šią dostoiąstwem Szlachectway posesyą Dobr Ziemskich, niemniey teiposiadaniem Urzędow, y že ninieysi wywod czyniący Wlady- czahscy są iedney z Upitskiemi Familij, y od Jednegopochodząpoprzed- nika, w dowodzie tey praivdy przedstawil prosiciel Tysiąc Siedmset Dzie- vviąčdziesiąt Piątego Augusta Piątego Dnia datowaney tamtegož roku kičą Septembra szdstego Dnia do Akt Mohilevskiego Powiatowego Ziem- skiego Sądu podane, od JPanow Jano, Sędziego, y Jakoba, Kanonika Powiatu Upitskiego, orai Michala Jozefą, Marcina, Piotrą, Kazimierza, Tadeusza y Jerzego z Zarębow Wladyczanskich na dziedzicznych posesy- ach wPowiecie Upitskim Mieszkaiących, tuteyszym Zarębom Wladyczan- skim Wydane Zaiwiadczenieyprzy nim tamtegož Roku Mcaydnia dato- waną szdstego Septembra w onymže Mohilewskim Powiatowym Ziem- skim Sądzie aktykowaną Genealogiczną Linię rozrodu Familij Wladyczah- skich dofączyl. Zprzedstawioney zas przez prosiciela Genealogij nasiąp- ny wyražony rozrod, iako to; Kazimierz Zaręba Wladyczahski mial procz dalszych w zašwiadczeniu Upitskich ¡Vladyczahskich y Genealogię wyra- žonych Syn6wMarcina, ktory iako oni upitscy zabviadczaią, porzuciwszy szlackedd ubogi maiątekPowiatii Upitskiego w okolicyBykovviczach ūdai šią na Bialorus, gdzie za rozmaitymi prawami, dzieržąc ziemię y będąc Žennym, splodzil Synow Dwoch Arseniegoy Tomasza, z tych Tomasz bez- potomnie zakonczyl žycie, a Ar seni w przeciągu žydą swoiego wydal na smatsyndw dwdch Bazylego i Teofilą, z ktorych Bazyli mialJana, Igną- cego y Nikodemą, a Teofil - prosiciela Mamantego, Autonoma Pacho- miusza, Nikiforą y Heronima, a z tych Jan Bazylewicz ma trzech syndw: Minę, Jozefata v Grzegorza. Ignacy, bratjego rodzony, ma czterech sy- ndw: Marka, Lukasza, Markiana y Bazylego. Mamanty prosiciel (...) y ma Tadeusza y Andrzeia, Autonomzas ma iednego Symona na procedencyą ktorych, następnych datprzedstawil Metryki Krzt6w, Kontrakta na aren- downe Ziemie, a mianowicie co do metrykKrztd\v - Tysiąc Siedmset Dzie- więcdziesiąlego roku, Augusta Osmego na Heronima, Tysiąc Siedmset Dziewięčdziesiąt trzeciego, Junij trzynastego na Antoniego, synow Teofilą - Tysiąc Siedmset Dziewięcdziesiąt Osmego, Noivemhra Dwodziestego na Andrzeia - Syna Mamantego, Tysiąc Siedmset Dzievvięčdziesiąt Dzie- wiątego, Decembra Osmego, na Symona � syna Autonoma, Tysiąc Čsm- set Siodmego, Decembra Dw6dziestego Siodmego - na Stefana - Syndw Pachomiusza, Tysiąc Siedmset Dziewięcdziesiąt Piątego, Maia Piątego Dnia Testymonium odJPana Antoniego Arciszeveskiego, Dworzanina Skar- bu Wielkiego Xięstwa Littego Mamantemu Wladyczahskiemu, Že Oyciec Jego Teofilposydowal za prawem arędownym u nich Arciszevvskich trzy
372

wioki Gnmiu - Tysiąc Siedmset Dziewięcdziesiąt Siodmego, Februarii Siedemnastego,, Inkwizycyi o žydu y obyczaiach Mamantego Wladyczah- skiego, gdy wstępowai do startu duchownego Tysiąc Ošmset Czwartego, Decembra Dwunastego Dnia kwistacya od Szambelana b. Dwom Pol- skiego - Walentynowicza Autonomowi Wladyczanskiemu zaplaceniapie- niędzyza arędowną Ziemię. Tysiąc Čsmset Piątego, Apryla Jedynastego, Kontrakt Urzędowny na Dwie Wioki Ziemi od tegož Szambelana Michala Walentynowicza, Autonomowi Wladyczanskiemu Wydany Tysiąc Osmset Szostego, Apryla Dwudziestego Trzeciego od JPana Janczewskiego - Ty- sięcznego Ošmsetnego Siodmego roku wrzesnia Dwudziestego Trzeciego Dnia od JPani Cecylij Holowczycowey Kontrakta Arędowne na Ziemie � Pachomiuszowi Wladyczanskiemu Wydane. W ostatku w pomoc wyzey przepisanym Dokumentom skladaiąc tuteyszey Gubemij z roinych Po- wiatow odznakomitych urządnikowy obywateli w liczbie Dwudziestu Pię- ciu w przeszlytn Tysięcznym Siedmsetnym Dziewięcdziesiąt Dziewiqtym, Augusta Piętnastego Datowane Tysięcznego čšmsetnego, Januaryi Dwudziestego siddmego roku w Sienninskim Powiatowym Ziemskim Sądzie aktykowane swiadectwo z przepisaniem wywodzących się procedencyi w wyrazach, ieJako Oycowie, Dziadowie taky oni Sami tfywod Czyniący Wladyczanscy zawszeprzyzwoitey stanowi szlacheckiemu odpowiadaiq- ce Wiedli žyde y že są aktualnie Szlachtą. Pmsil, aby iego z familią wZwaniu Szlacheckim utwierdzic, do Genealogiczney Szlacheckiey Księ- gi wniesc y na Imie Jego dyplomę wydac. Wslad czego My, Biahrusko Mohilewskiey Gubernij Gubemski od Dworzanstwa Marszalek y z Po- wiatowdo uloženia Genealogiczney Szlacheckiey Xięgi Wybrani Deputati, z naydokladnieyszą uwagą przeyrzawszy z wyzey datami pomienione dokumentą a naypryncypalniey Swiadectwo wiemosciFamilij igdyzonego widziemy, zeiednoFamiley Wywodczyniących Wladyczanskichsązaszcty- ceni Posesyą Dobr Ziemskich y Urzędami, rdwnie teiy Dzis wywodzqce się Jchmosč Panowie Wladyczanscy są zaszczyceni arędowną ziemską posesyą, niemniey tež prowadzq žyde stanowi szlacheckiemu odpowied- nie, iak swiadectwo obywateli zapewnia � a zatym Wyzey Imionami po- mienionych, na Genealogi] y Spisku oznaczanych JPanow Wladyczanskich z Ich oboiey picipotomstwem dopiero nayduiących się y wpozniey- szy czas bydz mogącym na wieczne y nieodzowne czasy w zwaniu Szlacheckim utwierdzamyy przy wszelkich do tego stonu naležnych prawach y swobodach zachowuiqc, w myšl Punktu Siedmdziesiąt Siddmego nay- wyzszey o dworzaiistwie Hramoty wpienvszą częsč Genealogiczney Szlacheckiey Xięgi Wniesc y o tym wedle ošmdziesiątpiątego Punktu tey Hra-
373

moty na imię prosiciela wydac dyplomęy Genealogicznie linij zakonoto- wač postanawiamy - Autentyczny Pro fokui podpisany temi siowy: Win- centy Hofynsid - Marszalek Gubernski, Pulkowniky kawaler Piotr Jaro- szewski Deputat z Powiatu Mohilewskiego, Jözef Buczyhski Deputat z Powiatu Czausowskiego, Tadeusz Chudowski Deputat Powiatu Czecz- kowskiego, Jan Chodkiewicz Deputat z Powiatu Mscislawskiego, Dominik Borysowicz Deputat Bielicki, Ignacy Kurcz z Powiatu Kopyskiego, Apoiinary Wankowiczz Powiatu Babinowieckiego, Wincenty Kozakiewicz Deputat z Powiatu Bychowsfdego, Cypryan Pruszanowski Deputat Powiatu Koiaczewskiego, Piotr Zapolski Deputat z Powiatu Klimowiddego - zmocnil Sekretarz Marceli Barzymowski - a ktörego to protokolu y ten extrakt od slowa do slowa wypisany za naleinym wedle praw zmocnie- niem, z przylączeniem Bialorusko-Mohilewskiego Dworzanskiego Depu- tackiego Zebrania pieczęci na rekwizyciq samegoprosiciela wyz wyrazo- nego w roku ninieyszym Tysiąc Osmset Jedynastym Decembra Dwödzie- stego Dnia Wydaie šią, U tego Extraktu podpisy urzędnika y Sekretarza przy wycisnieniu na czerwoney masie Mohilewskiego Dworzanskiego Zgro- madzenia Pieczęci oraz poniiey Šwiadectwo o zgodnošci z autentykiem, numery adnotata u dolu następnie nyražaią się Piotr Jaroszewski Deputat z Powiatu mohilewskiego, Dworzanstwa Sekretarz Marceli Borzymow- ski (L.S.). Zgodzilem z orygtnalnym Protokulem w Xięgach. - Antoni Ostaszkiewicz Archiw: Sworz. Guber. Sehr. Numer Dziewięčsetny Ösm- dziesiąty Wtöry Excerpit Dekretu Wywodowego Urodzonych JWPanow Zarębow Wladyczahskich z Powiatu Kopyskiego - Jakowy Dekret za po- daniem do Akt przez Wyi. Wyraioną osobę iest do Ksiąg Ziemskick Powiatu Polockiego przyiętyy wpisany
Panowie Wtadyczanscy byli w ciągu XIX wiekukilkakrolnie potwier- dzani w rodowitosci szlacheckiej przez heroldię w Minsku i Departament Heroldii Senatu Rządzącego w Petersburgu.
* * *
WLOCHOWICZ herbu Lubicz; znani w Ziemi Wilenskiej, Nowogrödzkiej, Grodzienskiej i innych.
WLODEK herbu Prawdzic; w wojewödztwie brzeskim, grodzien- skim, wilenskim. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
WEODKOWSKI herbu Czerwnia; powiat slonimski, (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 18).
374

WNIEMIENIACKI. Siedzieli w gubemi grodziehskiej i byli potwierdzani w rodowitosci zaröwno przez heroldip tamtejsz^, jak tez przez urz^d heroldii w Wilnie. (CPAHL w Wilme, f. 789, z, 1, nr 131),
WOCIANIEC herbu Slepowron; powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z, 7, nr 4126).
WODEJSZA herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 6, 18),
WOJDAK herbu Abdank; powiat dzisnienski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11,12).
WOJNIESZ herbu Tr^by; powiat oszmianski. (CPAHL, fi 391, z. 6, nr 7, 18).
WOJSIAT lub WOJSIATO herbu wlasnego; powiat oszmian- ski, lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 30, 1010).

WOLANSKI herbu Lubicz; w wojewödztwie wilehskim. (CPAHL, £ 391, z. 1, nr 356, 1010).
WOLBEK herbu Lis; powiat wilenski, wolkowyski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2443, 2541).
WOLCZANSKI herbu Murdeiio; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 756).
WOLF von LEDENGAU herbu Wolf; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
WOLFGANG herbu wlasnego; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
WOLMER herbu Korwin. Od dawna petnili urzedy na Smolehsz- czyznie. (Por. Urzqdnicy Wielkiego Ksigstwa Litewskiego. Spisy, Warszawa 2003, s. 822 i in.)
375

WOLMINSKI vel WOLMINSKI herbu Nieczuja czyli Ostrzew, w wojewpdztwie wilenskim i grodziehskim. (CPAHL, f 391, z. 9, nr 2780).
WOLNISTY vel WOLNISTY herbu nieznanego; powiat sluc- ki. (CPAHL, f. 391f z. 6, nr 546).
WOLK-LEONOWICZ herbu Gozdawa; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1621).
WOLK-TYSZKIEWICZ herbu Leliwa; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12).
WOLKOWSKI herbu Wolf czyli Wilk; powiat braslawski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).

WOLOCZYNSKJ herbu Lubicz; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 1670, 1672).
WOLOWICZ herbu Pogonia; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
WOLOWSKI herbu Prus; powiat teiszewski, kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3379; f. 391, z. 6, nr 18, 707). Z tej rodziny Kazimiera Wolowska (1879-1942), blogoslawiona Kosciola Katolickie- go, zamordowana pizez Niemcow w Slonimiu.
WONDOLOWSKI herbu Jastrzębiec - powiat lidzki; herbu Odrowąž - powiat zawilejski, kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 627).
WORLOWSKJ herbu Lubicz; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 757).
WORONIEWSKI herbu Waga; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 85),
WORONKOWICZ herbu nieznanego; powiat wilejski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1621, 1626).
376

WORONOWICZ herbu Sreniawa; powiat kowiehski, oszmiari- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 374, 404, 649, 720).

WORONSKI herbu Lubicz; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1690).
WOROZYNSKI herbu Labędz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2597).
WOSZKA herbu (zdaje się Krucyni. W księgach sądowych mia- steczka Žagary na Žmudzi z XVIII w. znąjdujemy m.in. następujący za- pis: �[Z] Stungdo Stung. Anno 1751 die 23 ianuarii. ~ Wsprawie Piotrą Szymka z obiahwanym Matyaszem Woszką ze wji Stungiöw o nieod- danie krowy, ktora byla naznaczona od ojca Szymkowej. A ze Woszka, będąc vr tym domie, nie wydal krowy Szymkowej i šamą zbil, w tymie roku ta krowa zdechla i na tym Woszka zabieral się do juramentu, jako krowę oddawal, a Szymkowa nie chciala brač; na tym, jako o talara wziętego od Danty sluiby Szymkowej nie wie; na tym, jako w Kurlandyi Szymkowej sluiąc iony Wosfzjki jurgiellu 3 lat nie odbieral i nie pozyt- kowal; na tym, jako tesč nie kazal Wosfzjce wrocic wziętego od Danty talara. Terminprzysięgi dnia 24 ianuarii naznacza się, apo wykonanym jnramencie wolen Wosfzjka od tej akcyi. Na dalszy czas wieczne milcze- nie ab utrinque parte nakazuje
WOSZOWICZ herbu nieznanega; powiat oszmiahski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86),
WÖJCIKOWSKI herbu Nalęcz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
WÖLK herbu wlasnego; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1010).
WRANGEL herbu wlasnego; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr2215).
WROBLEWSKI herbu Šlepowron; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 5,nr759).
377

WSZEBOROWSKI herbu Strzemię; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
WSZEMBORSKI herbu Strzemię; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
WYCHODZKI herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
WYGANOWSKI herbu Paprzyca; powiat brzeski, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1167, 1169, 1170).
WYKRZYKOWSK1-DLUGOSZ herbu Èlepowron; woje- wództwo wileñskie, (CPAHL, f. 391, z.1, nr 1680)
WYSOCKI-BORE JSZA herbu Odrowąž; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2778,2928; f. 391, z. 1, nr 1141).
WYSLOUCH herbu Odyniec; powiat kobiyñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
WYSOKIÑSKI herbu Szeliga; powiat braslawski, brzeski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12,18).
WYSZOTRAW'KA herbu Chomiak odm.; w województwie wileñskim, powiecie oszmiañskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 408).
WYZGA herbu Kownia; powiat lidzki, grodzieñski, wileñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 1622, 1538).
WYZEWSKI herbu Korwin; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
W R O T N O W S K I herbu Prus; w w o je w ó d z tw ie w ileñ sk im . (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1010). 378

ZABIEG herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 721),
ZABIELSKI herbu Trzaska; powiat nowogródzki, wiìkomier- ski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 665, 707).
ZABOCHOÑSKI herbu Karp; powiat wileiiski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7),
ZABORO WSKÏ herbu Grzymala; województwo mohylewskie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1809). W powiecie braslawskim, wilejskim, wileñskim pieczçtowali šią godlem Rawicz. (CPAHL, f. 391, z. 4, ni 3421).
ZABORSKI herbu Lubicz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, �95, 649, 721). W powiecie nowogrodzkim pieczçtowali šią godlem Nowina. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 12),
ZABROCKI herbu Ogoñczyk; powiat stucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
ZABRZEWSKI herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4096).
ZABRZYCKI herbu Szeliga; powiat oszmiahski. (CPAHL, f.391,z. 6, nr 707).
ZACH herbu nieznanego; w województwie grodzieñskim. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 129).
3 7 9

Z ADE J KO herbu Mogila; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ZADWID herbu nieznanego; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 12).
ZAFARTEWSKI herbu nieznanego; powiaf wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 7, nr 289).
ZAGNIEWSKI herbu nieznanego; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 4).
ZAGOREW SKI herbu Korczak; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, L 391, z. 6, nr 7).
ZAGOROWSKIherbu Strzemię; powiat shicki (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546),
ZAJARSKl herbu Ostoja; znani byli w Ziemi Witebskiej i na Žmudzi.
ZAKRONIEWSKI herbu nieznanego; powiat dzišniebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1578).
ZAK-STANKIEWICZ herbu Mogila. Potwierdzeni w staro* žytnej rodowitošci szlacheckiej przez heroldię minską 15 czerwca 1816 roku oraz w 1846 roku przez heroldię wilenską. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 490, s. 355).
ZALFNSKI herbu Prus I; powiat dzišnienski, potocki, kobryn- ski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3400, 3402).
ŽALE ŠILO herbu Jastrzębiec; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707),
Z A C H E R S K I herbu L u b icz; w w o je w o d z tw ie w ile h sk im . (CPAH L, f, 3 9 1 , z. 6, nr 7). 380

ZALESKI-CHOMĘTOWSKI herbu Prus I; w wojewodz- twie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7),
ZALEWSKI herbu Jastrzębiec, Jolita, powiat upicki, trocki, oszmianski, pinski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3399).
ZALIWAKA herbu Topor; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 147).
ZALWOWICZ herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1131).
ZALAMAJ herbu Radwan; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3444),
ZALOŽYNSKJ herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3445; f. 391, z. 8, � 85, 91).
ZAMSK1 herbu nieznanego; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3401).
ZANIETOWSKI herbu Giyf; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8).
ZAPOROWSKI herbu Gryf; w ziemi brzeskiej i rzeszovvskiej.
ZARAKOWSKJ herbu Dębicz; powiat dryži enski, polocki, wi- lenski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2780).
ZARZECKI herbu Rak czyli Wamia; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 5,nr776).
ZASZTOWT herbu Ostoj a; powiatbraslawski, trocki, dzišnien- ski, šwiącianski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4105, 4117, 447; f. 391, z. 6, nr 110, 1123, 1131).
Z A L E S K I z E jg ird m v herbu Abdank; w w o jew o d ztw ie w i-lenskim . (CPAHL, f. 3 9 i, z. 6, nr 7). 381

ZATORSKI herbu Jastrz^biec; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
ZATOWICZ herbu Slepowron; w wojewödztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr7).
ZATURSKI herbu Slepowron; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157),
ZAUSCINSKI herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391,z. 6, nr 18).
ZAWISTOWSKI herbu Lada; powiat dzisniehski, polocki, troc- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12,265, 1131). .
ZAWISZOWSKI herbu Lada; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
ZAWSZEWICZ herbu nieznanego; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
ZßJ ROGOWSKT-RIJSZCZV C herbu Lis; powiat oszmian- ski, kobrynski, wilenski. (CPAHL, f. 391, z, 10, nr 151).
ZBOROWSKI herbu Prus I; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). W powiecie wilkomierskim pieczQtowali si$ godlem Jastrz$- biec. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2, 649).
ZBYSZEWSKI herbu Topör; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11).
ZDANOWICZ herbu Pobög - powiat upicki; herbu Pomian - powiat szawelski, poniewieski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 2, 1752).
ZDANOWICZ-JANUSZKOWSKI herbu Abdank, Pobög, Jastrz^biee. Siedzieli w gubemi minskiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr483).
382

ZDANOWSKI herbu Laryssa i Pomian; powiat wilejski, oszmianski, witebski. (CPAHL, f. 39], z. 8, nr 2556,2557; f. 391, z. 5, nr 778).
ZDRACZEWSKI herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
ZDROJEWSKI herbu Junosza; powiat dzisnienski, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 2792).
ZDZICHOWSKI herbu Poraj; powiat trocki, telszewski. (CPAHL, f. 393, z. 7, nr 1809).
ZEJNOW1CZ herbu Zienowicz. Siedzieli w gubemi kowieh- skiej. W XIX wieku potwierdzani w rodowitoici szlacheckiej przez he- roldi^ wilehsk^. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 197).
ZEMLA vel ZEMLA vel ZIEML A herbu Topör; wplywowa szlachta powiatu oszmiafiskiego.
ZGIERSKI z Ciechanowca herbu D^browa; w wojewodz- twie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3482).
ZIELANOWICZ herbu Jastrz^biec l Rudnia; powiat trocki, upicki, szawelski, rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 3808,4117).
ZIEL ANOWSKI herbu Pomian; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ZIELNIA herbu D^browa; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 985).
Z1ELONKO herbu Jastrzqbiec; powiat trocki, wilenski. (CPAHL f. 391, z. 8, nr 2541).
ZIEMINSKI herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 110).
383

ZIMNICKI herbu Nieczuja; powiat wilenski, oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3467), Z gubemi mohylewskiej (Chislawieze) pochodzil doktor S. Zimnicki (1873-1927), od 1906 roku profesor, kie- rownik katedry patologii i terapii Uniwersytetu Kazanskiego,
ZIMNOCH herbu Šlepowron i Boncza. Siedzieli na dobrach w powiecie dzišnienskim i kowienskim. W grudniu 1844 roku Wileh- skie Zgromadzenie Szlacheckie razpatrywalo kwestię rodowitošci tej familii, (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 496, s, 30; f. 789, z, 1, nr 131, 198, 452),
ZINKIEVVICZ herbu Pob6g; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752),
ZIOLKOWSKI herbu Korczak; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 18).
ZLOTKOWSKI herbu Topor; powiat pinski, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
ZLOTO GORSKI herbu Šlepowron; byli znani w Ziemi Nowo- grodzkiej, Wilenskiej i innych.
ZLOTOROWTCZ herbu Zlotarz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 18),
ZLOTORURSK1 herbu nieznanego; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2541).
ZMAJLO herbu wlasnego; powiat telszewski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157; f. 391, z, 5, nr 781).
ZNISZCZYNSK1 herbu Žnin; powiat wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
ZNOSKO herbu Kosciesza; povviat oszmianski, wilenski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 72,703; f. 391, z. 8, nr 83,92,112; f. 391, z. 4, nr 3456).
384

Józef Znosko w 1764 rokuposiowai na sejm konwokacyjny w War- szawìe od powiatu oszmianskiego, w którym petnil obowiązki czlonka sądu kapturowego.
Jednym z najwybitniejszych przedstawicieli tej rodziny by! Jerzy Znosko, znakomity geolog, czlonek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, wiceprezydent Polskiej Akademii Umiejętnosci, autor szeregu odkryc i dziei naukowych, Ponizej zamieszczamy - za zgodą profesora Jerzego Znoski - jego žyciorys, opracowany przez jego uczniów (Ryszard Da- dlez, Krzysztof Jaworowski, Sylwester Marek) oraz fragment wspomnieri z okresu mlodošci przekazany nam osobišcie przez tego zasluzonego męža nauki,
�Rodzina Jerzego Znoski wywodzi się z Wilenszczyzny (z zapisem sięgającym poczutków XVII w.), gdzie - w okohcach Oszmiany i Šwię- cian � jego przodkowie mieli majątki ziemskie. Ojciec Jerzego, Kon- stanty, w czasie l wojny swiatowej zostal wcielony do armii rosyjskiej. Pod koniec wojny znalazl się w formowanej w Rosji przez generala Že- ligowskiego 4 dywizji polskiej, z ktorą ai z Kubania przedostal się do Polski. Bral udsial w bitwie warszawskiej 1920 r. Powain'te rannypod Radzyminem, w koncu dlugotrwalej kuracji znalazl się w szpitalu woj- skowym w todzi, gdzie pielęgn iarką-wo Ion ta riuszką byla Bronislawa Cieplucha. Takzrodzila się wojenna milosc i malzenstwo. Wtymie szpitalu wojskowym, w 1922 r., przyszedl na swiat Jerzy.
Szkolę powszechnq Jerzy Znosko ukonczyl w todzi. W1939 r. jako siedemnastoletni licealista zostal zmobilizowany do batalionu wartow- niczego WP,�
W liscie do antera niniejszego herbarza z 10 wrzeénia 2002 roku profesor Jerzy Znosko z Warszawy pisal o sobie: �Braiem udzial w kam- panii wrzesnìowej 1939 roku jako zmobilizowany do batalionu wartow- niczego Przysposobìenia Wojskowego (P. W.). Ostatecznie po 6 wrzesnia wszystko runęlo i zaczęly się okropne, dręczące marsze odwrotowe. Doszedlem prawie do Kowla, ale na wiesc o wkroczeniu bolszewikow zawrócilem i w nacy z 30JX. na LX. w Wólce Domaniewskiej zostalem wraz z moją kompanią, która zachowala spoistosč i nikt nie rzucil karabinu do rowu przydroinego, wcielony do Podlaskiej Brygady Kawalerii generala Kmicic-Skrzynskiego. Uczestniczylem w czterodniowej bitwie pod Kockiem pod dowództwem generala F. Kleeberga. Stąd powód do dumy, bo 5.X. w czaspięknego babiego lata w wyniku naszego znakomì- tego manewru oskrzydlającego Niemcy wpoplochu opuécilipole walfd, a u nas skonczyla się calkowicie amunieja. Iparadoks tamtych zmagan
385

-zwycięski generalpoiskiprosi o wa runki kapitulacyjnepohitego generolą niemieddego. I znamienne! Tego samego dnia Hitler przyjmowal w Warszawie, w alejach Ujazdowskich defiladę zwycięstwa, - w czasie, kiedypod Kockiem Niemcypokazali nam plecy. A poniesli straty ogrom- nel General Paul Otto utracil 20 procent stanu osobowego! I dlatego przedpodpisaniem kapitulacji w Koc.ku przed frontonem palacu ks. Ja- blonowskiej naszego generala Kleeberga witala kompania honorowa Wehrmachtu z bagnetem na bronl Wypadek jedyny w calej kampanii wrzesniowej. General Otto: �Gratuluję! Walczyliscie doskonale - jak Niemcy!� General Kleeberg: "Walczylismy lepieji�... Ale kto dzis w Polsce o tym wie?t Kto wie o bitwie pod Kockiem
Ten fragment prywatnego listu, ktory tu zamieszczamy bez wiedzy autora, daje tež jakie wymowne i piękne swiadectwn jego patriotyzmu i szlachetnej postawy etycznej,
W dalszym zaš ciągu biografu opracowanej przez jego kolegow i uczniow czytamy:
�Po krotkim pobycie w niewoli w twierdzy Dęblin Jerzy Znosko powrocil do Lodzi. Kontynuowanie nauki stalo się niemoiliwe. Jerzy podjąl pracę fizyczną w fabryce trykotažy\ skąd zostal wywieziony na roboty do Niemiec w zakladach Siemens-Schuchert w Berlinie. Przeby- wal tam dwa lata - stąd pochodzi jego perfekcyjna znajomosc języka niemieckiego. W rezultacie jednego z bombardowan alianckich fabryka zostala zniszczona i Jerzego przeniesiono do pracy w browarze w Kę- trzynie, gdzie doczekal wejscia armii sowieckiej. Wtedy, w dwczesnym Rastenburgu, przed jego oczami rozegraly się sceny godne pędzla Goyi - zamienione w rzeczywistosc straszliwe wizje z cyklu ,fOkropnosci wojny *.
Przežycia wojenne nie zalamaly Jerzego. W 1946 r. zdal maturę w krakowskim Liceum im. Nowodworskiego, Nasiypnie - jako wolny sluchacz - studiowal chemię i lesnictwo. W tym samym roku oienil się z Krystyną Matusiak z ktorą znali sięjeszcze przed wojną i dochowali sobie wiary przez calą okupację mimo rozdzielenia przez los. Wreszcie podjąl studia geologiczne na Uniwersytecie Jagielionskim. Rownocze- snie spiewal w chorze Filharmonii Krakowskiej (wyczerpujqce, lecz in- tratne zajęcie, poniewaz bylo to honorowanepaczkami UNRRA).
Lata 1948-1950 byly dia Jerzego bogate w wydarzenia. Jeszczeprzed ukonczeniem studidw jego uwielbiany Mistrz i Nauczyciel, prof Marian Ksiqzkiewicz, zaproponowal mu przyjęcie obowiqzkdw asystenta. Byl to rok 1948 i stąd owe 50 lat dzitiejszego jubileuszu. W tym samym roku
386

zmarla - nieuleczalnie choya - zona Jerzego. W roku następnym oženil się powtórnie z Ktystyną Piotrowskq. Mają troje dzieci - Elžbietą, Tade- usza i Jana, i dochowali się siedmiorga wnuków. W roku 1950 konczy studia geologiczne, broniącpracy magisterskiejprzedprofesorami Ksiąž- kiewiczem i Biedą. W tym czasie mial się wyrazic na cwiczeniach, že oczekujeprzyjšcia wojsk amerykanskich. Ówczesne wíadze natychmiast docenily wypowiedí Jerzego. A bylo to apogeum stalinizmu na ziemiach polskich! Odbylsię "sąd" z udzialem rektora, dziekana i dzialaczy par- tyjnych. Jerzy Znosko zostal usunięty z asystentury �z powodów poli- tycznych �. Ten incydent -jak wyznaje feraz w swoich wspomnieniach - uwaza za wielki dar partii, poniewaz uchronilo go to od "zostania bel- frem". Argusowe �� partii komunistycznej zatrzymalo się na Jerzym. To cięžkie spojrzenie będzie mu odtąd towarzyszyc przez dhtgie lata.
Droga zawodowa Jerzego Znoski rozpoczęla się w momencie, gdy - z rekomendacji prof. Ksiqzkiewicza - podjąl vv r, 1950 pracę w Od- dziale Karpackim Pañstwowego Instytutu Geologicznego, obejmując kierownictwo Pracowni Stratygrafii w Zakladzie Rud Želaza. Zaklad ten trzy lata pózniej zostal w caiosci przeniesiony do Warszawy.
W dzialalnosci naukowej Jerzego Znoski przeplatają się wyraznie trzy wqtki. Wpienvszym okresie jest to stratygrafia i paleogeografía, powiqzane z poszukiwaniami surowców, przede wszystkim rud želaza. Na przelomie lat pięčdziesiątych i szescdziesiątych pojawia się wątek trzeei: tektonika, kloty z czasem zdecydowanie przewazy.
Trzy premierowe publikacje uczonego, ktore ukazaly się w latach 1952 i 1953, to: wyniki badan nad geologių obszaru między Blędowem i Niegowonicami kolo Olkusza, stanowiqce pózniej podstawę pracy magisterskiej, rozwazania � �� brekcji lisowskiej oraz uwagi o bore- alnych wplywach wfaunie jury krakowsko-częstochowskiej, które do dziš zachowafy swojq aktualnosé. Glównym jednak motywem jego ówcze- snych hadan byla stratygrafia jury dolnej i srodkowej między Krako- wem a Częstochową. Zaowocowafy one pracą o stratygrafii ilów rudo- nosnych w tym obszarze, ale przede wszystkim wainq rozprawq o retyku i liasie krakowsko-wieíuúskim z drobiazgowq stratygrafią tej serii i istot- nym wykorzystaniem badaú megaspor. Praca ta stala się jego rozprawq doktorską.
Drugim obszarem, któremu uczony pošwięcil dužo uwagi w zwiqz- ku z odhyciem przez niego zlóz rud želaza, byl región Lęczycy. Produk- tem tego zainteresowania štai się szczególowy podzial jury srodkowej, dokonany napodstawie bogatejfauny, w tym wieluprzewodnich amoni

ai

tów. Baáania stratygraficzne prowadzil w trakcie poszukiwañ zlóz rud ielaza. Wymagaly one zmudnego profibwania rdzeni z otworów wiert- niczych. Jak sam autor ocenia, bylo tego okolo 30 000 m.
Obok tego glównego nurtu pojawify sięprace o innych regionach i innych formacjach: o wyzszej jurze gómej Kujaw i - wspólnie z K. Bir- kenmajerem - o faunie doggeru i malmu w Pieninach.
Wiedza uzyskana w trakcie badán wspomnianych poprzednio dwoch obszarów oraz rewidowanie stratygrajii wczesniej wykonanych otworów wiertniczych doprowadziiy do uogólnieñ dotyczących calej jury polskiej, w tym glównie jury srodkowej, Tu trzeba wymienic rozpozna- nie ukrytego pasma jurajskiego między Kaíiszem a Poznaniem. studia nadprzebiegiem transgresji aalenskiej na Niiu Polskim i nad oscylacyj- nym charakterem transgresji srodkowojurajskiej, rozwaiania nad zna- czeniem paleogeograficznym tzw\ progų Pompeckiego, a przede wszyst- kim - obszemą pracę o glównych problemach stratygrajii i paleoge- ografii jury wzdluz poludniowo-zachodniej krawędzi platformy wschod- nioeuropejskiej. Szczególne znaczenie w tej dziedzinie �� propozycja, wysunięta przez Znoskę wspólnie z J. Kopikiem, wyróznienia w jurze srodkowej odrębnego piętra stratygraficznegopod nazwą kujawu, obej- mującego częsč bąjosu i najniiszy baton w schemacie międzynarodo- wym. Propozycja, zgloszona na forum między narodowym, nie uzyskala wprawdzie poparcia, ale w codziennej praktyce polskiej piętro kujaw- skiejest nadal wyrózniane ze względu na klarownosc jego pozycji.
Zainteresowania Jerzego Znoski problemami stratygraficznymi nie ograniczafy šią tylko do jury. W latach szešcdziesiątych jego mvagę za- przątnęlo pogranicze prekambru i kambru, a szczególnie � osadowy najwyzszy prekambr w otworach wiertniczych wschodniej Polski. Re- zultatem štai šią szczególowy podzial napotkanych tam osadów, a takže propozycja wyróznienia ery kryptozoicznej, która znalazlapózniej swój odpowiednik w terminie �wend�, wprowadzonym w b. ZSRR. I znowu propozycja nie uzyskala uznania miądzynarodowego, tym razem z po- wodu monopolu, jaki z nadania niektórych zachodnich ktygów nauko- wych (naukowa Jaita) míala w tej dziedzinie �� sowiecka. Do pro- blemów granicy między proterozoikiem a kambrem wrócil autor zresztą znacznie pózniej.
Innym polem dzialania profesora byfyproblemy stratygraficzne or- dowilat. W czasie prae poszukiwawczych w pólnocno-wschodniej Pol- sce odkryl on górnotremadockie lupki dictyonemowe i bryograptusowe. Doprowadzilo to do rekonstrukcji paleogeografü ordowiku na calym
388

obszarze nadbaltyckim i do opublikowania - po częšci \vraz z B. Szy- manskim - prac na ten temat. Druga z tych p ra c byla referowana na Sesji Międzynarodowego Kongresu Geologicznego w Pradze w 1968 r. Podobny temat zostal podjęty � tym razem wspolnie z R. Chlebowskim � w postaci rewizji wieku glaukonitowych skal transgresywnych srod- kowego ordowiku w Gorach Swiętokrzyskich.
fVdziedzinieposzufdwah surowcdw wielkim sukcesem uczonegojest odkrycie dwoch zloi rud ielaza: jednego w skalach osadowych � zasa- dowych, šamo toplivvych želaziakow ilastych w okolicach Lęczycy w šrod- kowej Polsce, drugiego w skalach bystalicznych - magnetytėw tytano- i wanadonosnych w Krzemiance i Udryniu na Suyvalszczyžnie. Oba te problemy wymagafy zupelnie odmiennego podejscia metodycznego. Wpieryvszym przypadku pokiady ielaziakowt wykryte nieco wczesniej w wierceniach kartujących bratniego Wydziaht Podloža Nižu, wymaga- fy � j ak vvspomniano - dokladnej korelacji ze stratygrafią. W dnigim przypadku pionierskie wiercenia byfy nastamone naposzukiwanie kori- centracji związkow ielaza na wtdrnym zložu przy spągu pokrywy osa- dowej. Stwierdzono jednak, ¿e w podloiu krystalicznym možna się spo- dziewač pierwotnycht znacznie bogatszych rud. Konieczne zatem oka- zalo się wypracowanie metody umozliwiającej identyfikację pelrologii skal podloža. Wlašciwym sposobem podejscia okazala się - przeprowa- dzona wraz z geofizykiem, prof. J. Skorupą - analiza zrdžnicowania obrazdw: magnetometrycznego i rozkladu sity cięžkošci na obszarze pfyt- kiego występowania stropu krystalicznego cokolu platformy prekambryj- skiej. Obajprofesorowie udowodnili, zejest on skutkiem zr6inicowania petrologicznego. Metodą ta jest z powodzeniem stosowana do dzisiaj.
Te obydwa zagadnienia surowcowe zaowocowaly przede wszyst- kim archiwalnymi projektami badah oraz obszemymi dokumentacjami wynikowymi i zhžowymi wraz z obliczeniem zasobow. Ale ich wynikiem byly težpublikacje - o niektdrych, stratygraficznyck, związanych z Lę- czycą byla juž mowa. Trzeba tu ponadto wymienic pracę o rudach lę- czyckich i raport opionierskim wierceniu na Suwalszczyžnie: Szlinokie- mie. O tym dnigim zložu przez dlugi czas nie wolno bylo pisač, dopiero po latach autor wrocil retrospektywnie do tego tematu. Na uwagę zaslu- gują tež prace uogolniające problematykę poszukiwan zloi rud ielaza w Polsce; w jednej z nich zwrocono po raz pienvszy uwagę na možli- wosc występowania zloi wpodloiu krystalicznym. ,
Niejako na uboczu tego glownego nurtu pojawila się interesująca praca o genezie muszlowcow syderytowych šrodkowej jury kolo Lęczy-
38 9

cy Ich pochodzenie zostaío przypisane pulsacyjnemu wznoszeniu się kíodawskiego wysadu solnego. Doniosle znaczenie moją dwie prace o aureolach batolitowych. Priede wszystkim ta, w której autor wskazywal na celowosc wykonania wiercen poszukiwawczych w os tome batolitu mrzyglodzkiego ze względu na obecnosč interesu]ących skupieñ rud metah kolorowych, míala duie znaczenie, lecz nie spotkala šią z zainte- resowaniem, choóby polemicznym, ze strony ówczesnych specj alistó w zloiowych. Temai jes t podjąty dopiero teraz.
Odkrycie zloia rud ¿elaza na Suwalszczyznie ma swojq szczegóínq, jakze znamienną día ówczesnych polskich losów, historię. Wiadomosc
0 tym wielkim sukcesie polskiej mysli geoíogicznej w sierpniu 1962 r. spowodowala podniecenie w instytucie i euforią u najwyiszych czynni- kówpartyjno-paústwowych. Trzeba pamiątač, ze byl to czas zimnej woj- ny i rozwoju par forcé przemyslu cięžkiego, w tym hutnictwa. A tu nagle pojawiajq się widoki na bógate zloie rud ¿elaza. Jakai zasluga wobec Wielkiego Brata! Jedno tylko bylo nie wporządku: ze odkrywcq nie jest "nasz czlowiek�\ lecz osobnik o mocno podejrzanej politycznie kondu- icie. Jui więc vv trzy miesiącepo odkryciu zacząla šią dywersja, zorga- nizowana iprowadzona w ciągu nasiąpnych parų latprzez I i 11 sekreta- rzapodstawowej komórkipartyjnej w instytucie, wspomaganaprzez nie- których urzędnikow Centralnego Urzędu Geologii, przez delegatą Slui- by Bezpieczeñstwa w instytucie (to byl dopiero fachowiec!) i przez se- kretarza dzielnicowego partii, Najpierw na posiedzeniach naukowych
1 w CUG usibwano podwaiyc naukoweprzeslanki odkrycia. Gíównym krytykantem byl wysoki urządnik CUG, specjalista w dziedzinie hydro- geologii i geologii inžynierskiej! Rzecz znamienna, ie opracowany wów- czas pod kieninkiem Jerzego Znoski projekt rozwiercenia zloia zyskal przychylną oceną w Moskwie (taka byla ówczesnapraktyka). Nie brako- walo tam geotogów znąjących się na rzeczy. Ale rodzima kanalia nie zrezygnowala z kolejnego atakų, Krytykowano fakt, ¿eposzukiwania nie nawiqzujq bezposrednio do ukraiñskich zlóz Krzywego Rogu (koncep- cja odpoczątku odrzucanaprzezprofesorów Znoskę i Skorupą. Wresz- cie uderzono bezposrednio. W czasie prac wiertniczych zmierzających do dokumentacji zloia nastąpify zaacaniowane opóznienia, wstrzymy- wanie wierceú, hamowanie geofizycznych interpretacji. Zaplanowana na koniec 1963 n dokumeníacja zloiowa nie zostala wykonana, a wstęp- ne obliczenie zasobów día bardzo malej częsci zloia dalo liczby niisze nii ustalone wczesniej - jako bilansowe - przez Ministerstwo Przemyslu Cięžkiego, Teraz moina jui bylopowiedziec: "...obiecal i nie dotrzy-
390

mai... � Dyrektor instytutu, prof. E. Rühle konsekwentnie starai się brome Jerzego. Jednak koniec byl oczywisty. Wzrastajucy nacisk na dyrek- cję instytutu iprezesa CUG (m.ìn. žądanie delegata Sluiby Bezpieczen- by odsunąč Znoskę od materialów tajnych - a dokumentacje byly oczywiscie supertajne) doprowadzify, zpoczątkiem I960 r. do wyrzuce- nia go z Zakladu Zlói Rud Želaza. Jak sam teraz twierdzi, byl to juž drugì cenny dar partii, poniewaì od tega czasu mogi się bez reszty po- swięcič tektonice. A w kiìka miesięcy po odejsciu ludzie, którzy go nìsz- czyli, meldowali triumfalnìe do wladz � ogromnej warlosci zloža Krze- mianka � wyliezone dužo póznìej zasoby znacznie, bo piętnastokrotme, przekroezyly ową "obiecaną, lecz nie dotrzymaną " liczbę.
Jerzy Znosko interesowal się nie tylko radami želaza. Pisal takže
0 poszukiwaniach fosforytàw, ale przede wszystkim - z uwagi na siiny zwiqzek z badaniami podloža - zajmowal się perspektywami poszuki- wah �� naftowej i gazu ziemnego. Pod razpierwszy zabralglos na ten temat juz w 1957r.,formulując swe mysli na temat zaleinosci koncepcji poszukiwawczych od znajomoscìpaleogeografìi i tektoniki. Póznìej bral udzial w syntetycznej ocenìe ropo- i gazonosnoscì obszaru kujawskiego, a takže - wspólnie z S. Markiem i J. Calìkowskim - wskazal na scislą zaležnošč formaeji generujących bituminy od ewolucji geologìcznej obszaru i na podwójnq rolę wieltdch stref dyslokacyjnych, ktòre mogą byé zarówno drogą migracji dia �� ì gazujak i zamykającym zloža ekra- nem, Wylal takže kubel zimnej wody na glowy nìekompetentnych opty- mistów w zwiqzku z "polskim Kuwejtem � w Karlìnie na Pomorzu -
1 rzekomymì moiliwosc.iami odkrycia �wielkiej �� w Polsce, Na po- lemiczne odpowiedzi czeka juž blisko 20 lai. Wreszcie - wspólnie z S. Markiem i J. Majorowiczem - napisalpracę � paìeogeotermice srodko- wego ì poludniowo-wschodniego Nizu i jej wptywie na generowanie i zachowanie węglowodorow, zwracajqc uwagę na rolępowaryscyjskie- go, reiiktowego przegrzania.
Przejdziemy teraz do zasadniczego trzonu dzialalnosci naukowej Je- rzegoZnoskitzn. do badan tektonìcznych. Formalniezaczętysięone wraz z delegowaniem go iprof. S. Sokolowskiego w 1957 � do Międzynarodo- wej Podkomisji Mapy Tektonicznej Swiata diaprac nad mapą tektoniezną Europy. Przygotowali onipodówczas pierwszq wersję �� tektonicznej Polski, która weszla w skladpierwszego wydania �� tektonicznej Europy w skali 1:2 500 000, która weszla >v sklad pierwszego wydania �� tektonicznej Europy w skali 1:2 500 000, prezentowanej na Sesji Kongresu Geologicznego w 1960 r. i opublìkowanej po czterech latach.
391

Poczqtkowoproblematyka tektoniczna przeplatala się vvjego iyciu zzagadnieniami stratygraficzno-paleogeogrąficznymi. Wyrazem swoiste- go �rozdwojenia j aini" jest udzial w sesji z okazji 40-lecia PIG, gdy - obok syntetycznego wystqpienia na temat paleogeogrąfii jury wzdlui krawędzi platformy wchodnioeuropejskiej - wyglosìl ràwniefundamen- talny referat o gìównych problemach tektonicznych Polski (z wylqcze- niem Karpai), Pózniej tematyka tektoniczna niemal calkowicie zdomi- nowala jego twórczosc naukowq. Początek dzialalnosci w tej sferze to przede wszystkim prace porządkujące stan wìedzy o tektonice Polski. Wkrótce na czolo rozpatrywanych zagadnien wysunql się problem polu- dnìowo-zachodniej granicy platformy prekambryjskiej i istnienia bądž nieistnienia wzdlui niejpasma górskiego i deformacji kaledonskich. sla- dem wielkiego tektonika niemieckiego, Hansa Stillego, Jerzy Znosko od początku, bardzo konsekwentnìe, wypowiadal się za wystgpowaniem w tej strejie, między morzami: Pólnocnym i Czarnym tzw. cirkumfenno- sarmackiejgalęzi orogenu kaledonskiego. Bronil tej koncepcjiprzez wiele lat, takie wtedy, gdy byla ana niemodna i atakowana z róinych stron. Teraz, kiedy w dobie tektonika plyt i tektonostratygraficznych terranòva deformacje wczesnopaleozoiczne w tym paste uwaza się za oczywìstosé, gdy rozszyfrowanie ich istoty jest jednym z gìównych problemów mię- dzynarodowego programų EUROPROBE, Jerzy Znosko na pewno do- znaje uczucia satysfakcji, najwyiej pomniejszonej przez faki, ie wielu autorów o tej jego pionierskiej roli zdaje się zapominac.
Idea kaledonskiego rozwoju byla uzupelniana iposzerzana w wielu kolejnych publikacjach. Wymienmy sposród nich: artykul o relacjach międzypasmem kaledonskim (Vistulicum) a hercyhskim (Variscicum) na tie tektoniki Polski; pracę o pozycji tektonicznej obszaru Polski na tie Europy, w którejpo razpierwszy wysunql tezę o moiiiwosci występowa- nia dalekich nasunięc kaledonidów na przedpole (znalazla ona znako- mite potwierdzenie w wynikach najnowszych badah sejsmicznych na Baìtyku); sugestywne omówienie przekroju przez poludniowq Polskę między Gómoslqskim Zaglębiem Węglowym a Lubelszczyzną i na ko- niec, rozwaia nią nadpozycją kaledonidów brabancko-niemiecko-pol- skich w powiqzaniu z glównym orogenem norwesko-brytyjskim. Integrarle zwiqzane z tym glównym zagadnieniem byly inne problemy, a przede wszystkim pozycja Gomosląskiego Zaglębia Węglowego i Gór Šwiętokrzyskich, a takže ¿stota i znaczenie tektoniczne strefy Teissey- re�a-Tornquista, Pierwsza sprawa byla przedmiotem pracy opubliko- wanej razem ze wzmiankowanq fundamentalnq rozprawq o kaledoni-
39 2

dach. Jubilat myroinil iv nięj dwiefazy rozwojowe zaglębia, ktore z za- padliska przedgorskiego przeksztalcilo się iv mestfalu mzapadlisko srėd- gdrskie. Zagadnienie to odžylo jeszcze raz pozniej m postaci tezy o ist- nieniu poludniomej gafęzi maryscyddm, z czasem pochloniętej calkomi- cie przezprocesy subdukcji karpackiej/ tezy wspartej obfitym mystępo- \mniem egzotykom męgla kamiennego we fliszu Karpai Zewnętrznych. Z takiego obrazu mynikal nieodparcie wniosek zaprzeczający maryscyj- skiej orogenezie m Gorach iwiętokrzyskich, poniewaž są one položone na zemnątrz lancucha maryscyjskiego i jego zapadlįska przedgorskiego. Zatem faldomanie Gor Šmiętokrzyskich nastąpilo m dmoch etapach orogenezy kaledonskiej. Ten pogląd Jerzy Znosko mypomiadal juž od damna, a ostatnio popuri go bardzo szczegolomą analizą deformacji m tym obszarze. Na tym tie mymiązala się polemika ze zmolennikami odmiennegopoglądu, a takte - wspolna z R. Dadlezem i Z. Kowalczew- skim - ogdlniejsza dyskusja męzlomych problemom tektoniki Polski.
Mfymienione tu problemy byly przedmiotem gorących sporom. Pora więc mspomnieč, iepolemiki tojednazespecjalnošci uczonego. Byė može miąie się to z f akiem, ii m mlodych latach upramial czynnie szermierkę (przed wojną zakwalifikowaI się do kadty narodowej szykomanej na nie- doszlą olimpiadę m Helsinkach w 1940 r.). Polemiczne sformulowania Jerzego Znoski mają w sobie mielez blyšku (ipchnięči) bialej broni.
Wracając do tektonikiprzypomnijmy, ze pojęcie "linia Tomquista�' lub "strefa Tomguista ", o blisko stuletniej historii, oznaczalo pienvotnie linię bądi wąską strefę tektoniczną, oddzielającą sztywny kraton Europy odjego przedpola. Juž w 1969 r. Jerzy Znosko zaproponomal zmianę na- zwy na �strefa Teisseyre 'a �ze względu napriorytet Wawrzynca Tteissey- re �a w jej definiomaniu. Tapropozycja zostala przez spolecznosč między- narodomąprzyjęta "krakomskim targiem " j ostatnio wpowszechnym užy- ciu jest termin "strefa Teisseyre�a-Tomquista". Jubilat zająl się genezą strejyi jej znaczeniem m rozmoju geologiczno-tektonicznym obszaru, my- suwając m.in, tezę o oscylacyjnym charakterze transfortnacji fazowych napoziomie Moho, ktore byly praprzyczyną subsydencji i inmersji nadle- glych basenow. Na tych zaloieniach aparte są takzeprace o ramach geo- dynamicznych basenu permskiego i zaleinosciach rozmoju tego basenu od tektonikipodloža, przygotomane napiermsze międzynarodome sympo- zjum permskie, ktore odbylo się w Polsce m 1978 r,
Procz tego Znosko bral zywy udzial w klasycznych opracomaniach dotyczących poszczegolnych regionam Nitu Polskiego, będąc odpomie- dzialny m piermszym rzędzie za ujęcia tektoniczne. Wspoltworzyl takze
393

koncepcje tekio niki podloža bystalicznego. Napisal wreszcie bardzo istotną pracę o zasadowych i ultrazasadowych skalach w aureoli masy- wu G6r Sowich w Sudetach, gdzie po raz pienvszy wyrazil pogląd o ofiolitowym charakterze tych skal i - posiugując się analizą anomalu pala gramtacyjnego i magnetycznego - udowodnil, že kra Gor Sowich po częsci �piywa " na sekwencji ofiolitowej. Z tego obszemego zbiom prac wylania się spojny obraz tektoniki Polski z kolejnymi etapami przy- rastaniado kratonupasm orogenicznych: kaledonskiego, watyscyjskie- go i alpejskiego i logicznym rozwojem pokrywy platformowej. Jest to trwafy wklad Jerzego Znoski do rozwoju europejskiej mysli tektonicznej - regula obrastania starych biokow kontynentalnych przez coraz miod- sze orogeny pozostaje wszak podstawowym kanonem tektoniki, nieza- leinie od tego, czy holdujesię �przebrzmialej" teoriigeosynklin, czy tei jest się wyznawcq tektoniki plyt litosferycznych. Najpelniejszy wyraz tego uporzqdkowaniadajellwydanie �� tektonicznej Europy, a takžemapa tektoniczna IGCP Obydwa wydania pierwszej z tych map byly prowa- dzone przez znakomitego tektonika rosyjskiego, A. A. Bogdanowa, a udzial w nich geologii polskiej zostal bardzo przychylnie odnotowany w licznych recenzjach zagranicznych. Drugą mapę (ktöra obrosla row- niei laikoma publikacjami uczonego) opracowal on we wspolpracy z innymi geologami zachodniej i wschodniej Europy, w czasie dziesię- cioletnich badan Projektu nr 86 IGCP, ktorego byl wiceprzewodniczą- cym. Jeden z nas (RD), rowniez wspoluczestniczqcy w tych pracach, wspomina gorące dyskusje, w ktörych bryhwalprofesor w trakcie wie- lu spotkah roboczych w röinych krajach. Ta wspolpraca między Wscho- dem a Zachodem byla zresztą na owe czasy swego rodzaju ewenemen- tem. Nalezy wreszcie wymienic dwie bardziej teoretyczne prace � plat- formach i zwiqzku ewolucji ich pokrywy osadowej z cokolem krystalicz- nym.
Dzielem žydą Znoski jest - przygotowana w ostatnich latach i teraz opublikowana �� tektoniczna Polski w podzialce 1:500 000. Jest to dzielo � bardzo skomplikowanej legendzie i ogromnym bogactwie fak- tow tektonicznych, zgromadzonych po raz pienvszy na jednej mapie.
Odrębnie godzi się wspomniec � dzialalnosci uczonego na polu kartograßi geologicznej, Oprocz wzmiankowanych jui tutaj map tektonicznych trzeba uznac za jego koronne osiągnięcie powszechnie znany atlas geologiczny Polski w podzialce 1:2 000 000, popularnie znany jako "atlaspraski", poniewai zostalprzygotowany na Sesję Kongresu Geologicznego w Pradze w 1968 r. Dzielo to bylo redagowane przez
39 4

Jerzego Znoskęprzy wspoludziale M. Pajchlowej, ktora - jak sam pisze
- byla dobrym duchem tej pracy. Jubilat byl takže wspolautorem kilku z tych map, a przede wszystkim autorėm niezwykle obrazowych przekro- jow przez Polskę, znakomicie ilustrujących j ego poglądy na tektoniką kraju. Atlas spotkal się z dužym zainteresowartiem miqdzynarodowej spo- lecznošci geologicznej, a w Polsce jest do dzis często uiywany w biežą- cej pracy geologicznej. Procz tego Jubilat byl wspolredaktorem i czę- sciowo wspolautorem seni map kraju w skali 1:500 000, ktora ukazy- wala się sukcesywnieprzez bez mala 15 lat. Bral takže udzial wprzygo- towaniu �� iuku karpacko-balkanskiego, obrazując tektoniką przed- pola orogenu i �� metamorfizmu w Europie. Zestawil wreszcie kilka ogolniejszych map tektonicznych od maloskalowych map terenow Pol- ski po mapę tektoniczną swiata, wlqczanych do rdžnego rodzaju atla- s6\v. Tu naležy takže šeria mapek tektonicznych i towarzyszqce im teksty kasei geologicznych w dwoch wydaniach Wielkiej Encyklopedii Po- wszechnej PWN.
Na koniec nie sposob nie poswięcic kilku zdan wykiadom Jerzego Znoski. Zaczęlo się od tego, že po šmierci prof, B. Halickiego zapropo- nowano mu wyklady z geologii regionalnej i tektoniki na Uniwersytecie Warszawskim. Prowadzil je przez trzy semestry w latach 1967-1968 za- nim go stamtąd usunięto. Jak to się stalo, do tego jeszcze wrocimy. W každym razie wyklady te � pod ogolnym tytulem "teoriu platform i tearia geosynklin " - byly następnie wyglaszane w latach 1970-1972, m.in. w centrali warszawskiej Panstwowego Insty�tutu Geologicznego i w jego oddzialach regionalnych. Autorzy tych slow doskonale pamięta- ją nabitą salę konferencyjną w instytu.de oraz salę wykladową na Wy- dziale Geologii UW, ludzizasluchanych wpotoczysty; hogato ilustrowa- ny wykladprofesūra, skrupulatnie robiących notatki. Niektorzy tezeszy- ty zachowali do dzisiaj.
Kolejne szczeble kariery naukowej i zawodowej Jerzego Znoski są
� w kolejnošci chronologicznej - następujące: 1950 � ukonczenie stu- diow na Uniwersytecie Jagiellonskim; 1950-1952 - zorganizowanie i kierownictwo Pracowni Siratygrafii w Ufydziale Zlož Rud Zelaza PIG; 1952-1965 - kierownictwo Pracowni Poszukiwan Zlož w Zakladzie Rud Želaza PIG; 1955 - indywidualna Nagroda Panstwowa UI siopnia za odkrycie zlož syderytow w rejonie Lęczycy; 1957~ doktorat (podowczas zwany kandydaturą w Panstwowym Instytucie Geologicznym; 1958 - docent w PIG; 1960-1967 � sekretarz naukowy Komitetu Nauk Geologicznych PAN; 1966-1972 - zorganizowanie i kierownictwo Samodziel-
395

nego Zespohi Badan Tektonicznych w PIG; 1972 - tytulprofesorei nad- zwyczajnego; 1972-1980 - dyrektor Zakiadu (pozniej Instytutu) Nauk Geologicznych PAN; 1974-1986 - wiceprzewodniczqcy Projektu nr 86 1GCP; 1975-1978 i 1981-1991 - wiceprzewodniezący Rady Naukowej PIG; 1976- czlonekkorespondeni Polskiej AkademiiNauk; 1977- czlo- nekZarządu Glöwnego P o Išklego Towarzystwa Geologicznego; 1981 - wiceprezes Po Išklego Towarzystwa Geologicznego; 1981-1991 � kie- rownietwo Pracowni Tektoniki iv Zakladzie Stratygrąfii, Paleogeografii i Tektoniki PIG; 1986 - czlonek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk; 1986- czlonek honorowy Polskiego Towarzystwa Geologicznego; 1988 - indywidualna Nagroda Panstwowa II stopnia za osiągnięcia w dzie- dzinie geologii regionalnej i tektoniki kaledonidow Europy Srodkowej; 1989 - tytulprofesora zwyczajnego; 1991 -1995 -przewodniczqcy Rady Naukowej PIG; 1992 - czlonek czynny Polskiej Akademii Umiejętnošci; 1995 - przewodniczqcy rady programowej Stowarzyszenia dla Glębo- kich Badan Geologicznych w Polsce; 1997 � wiceprezes Polskiej Akademii Umiejętnošci; 1998 - czlonek honorowy Deutsche Geologische Gesellschaft.
Ješli jednak ktoš myšlalby, ie ta droga byla uslana roiami, to irze- ba go z lėgo blędu wyprowadzic. N lektore ze zdarzeh towarzyszqcych tej wędrowce są nawet zabawne, większosc jednakjest doseponurym swia- deetwem swoich czasow, kiedy to polityka (przez male "p �j wdzierala šią bezpardonowo w swiat nauki.
Z epizodöw weselszych wspomnijmy o historii doktoratu J. Znoski. Chcial on otworzyc przewöd doktorski u prof SZ. Rožyckiego, podöw- czas najlepszego juraisty w Polsce. Poniewaz prof. Rožycki (wtedy dyrektor Pahstwowego Instytutu Geologicznego, z ogromnymi konflikto- wymi klopotami zwiqzanymi z tym stanowiskiem) poczqtkowo go zbyl niezym, Jerzy poszedl z tą sprawq do prof J. Samsonowicza. Ten zas sam zaproponowal otwarcie doktoratu i objęcie funkeji promotora, po czym - w kilka dnipozniej - swojq zgodę wyrazil röwniezprof. Rožycki. Byto juž więc dwoch chętnych. Jakis czas pozniej öwezesny prezes Cen- tralnego Urzędu Geologii, prof. A. Bolewski, przy okazji wizytaeji wier- ceh lęczyckich - mimo ze zostal poinformowany o juž skonipiikowanej sytuacji � stwierdzil autorytarnie, že chee byc promotorem pracy (choc, dodajmy, temai nie ležal vv kręgu jego specjalnosci) i že będzie ana bro- niona na Akademii Görniczo-Hutniczej. Wprawdzie tres faciunt Collegium, ale w tym przypadku nie bylo to wygodne. Na dobitkę, w kolejnej rozmowie zglosii się jako potencjalny promotor prof. J. Passendorfer.
396

Tu juž nasz bahater nie wytrzymal i przedstawil owemu czwartemu kan- dydatowi calą zloionošč sytuacji. Prof. Passendorferpodjąl się zatago- dzenia spra.wy i \\ykonal to žadame na tyle taktoinie, ie žaden z trzech zainteresowanych profesorei nie obrazil się na delikwenta.
Druga došč zabawna historia jest związana z wykladami Jubilata na Unmersytecie Warszawskim izniespodzianym wymowieniem tejpracy po trzech semestrach, mimo ie kontrakt opiewai początkowo na szešė semestrai. Naszprofesor zamowil się wtedy na rozmowę do owczesne- go rektora, prof. Rybickiego (bylo to po marcu 1968 r.). Rektor obiecal spotkanie za trzy dni. Do spotkania jednak nie doszlo, poniewaž rektor przezomie zapoznalsię z "teczkąpersonalną " delibventa i argumenta- cją \vmoskodawcdw wypowiedzenia. Wnioskodawcą byla organizacja partyjna przy Wydziale Geologii, a jednym z argumentow - najwyžsza pozycja, jaką Jubilat zająl w anonimowym sondaiu przeprowadzanym wowczas isrddstudentow. Niektorzypaname wykladowcy, zawdzięcza- jący s\ve tytuly i stanowiska partii, poezuli się zagroieni. A humory- styczna puenta jest taka, ie osiem laipozniej - gdy Jerzy Znosko byi jui szefem Zakladu Nauk Geologicznych PAN - obaj panowie spotkali się na uroczyslosciach jubileuszu 25-lecia Wydzialu Geologii UW, gdzie profesor wyglosilpelne humoruprzemdwienie gratulacyjne. Na lampce wina rektor Rybicki podszedl do mėgo, wyraiając uznanie i chęc bliz- szego poznania. Na to otrzymal odpomedi, ie "...od stycznia 1969 r: jestešmy umomenina rozmowę... Rektor rzekl: "...to muszę sobieprzy- pomnieč... � / takjuz zostalo.
Najlepszym \vykiadnikiem ustawicznych klopotovv uezonego jesl fakt, že j ego postępowanie w sprawie o nadanie tytuhi profesora nad- zwyczajnego ciągnęio się dziesięč lat, a profesora zwyczajnego - až czter- našeie lat. Jakie byty tego przyczyny? U podloža ležy - jak to często bywa � zwykla zawisč ludzka, a že owczesna selekcja negatywna powo- dovvaia, že zawistni mogli się często podpierač partlą, mieli przeto ula- twione zadanie. Partia przez dhigi czas nie zdolaia przygotowač swej opinii (a byi to wtedy niezbędny warunek dalszego biegu sprawy), a gdy to w koncu zrobila i papiery znalazly się w Centralnej Komisji Kwalifi- kacyjnej, zbiegio się to z odsunięciem Jerzego Znoski od poszukiwan. Zaraz potem opinia zostala wycofana. Dopiero po politycznym przeto - mie 1970 r, postępowanie wszczęto na nowo i szybko zostalo uwienczo- ne nzyskaniem tytuiu.
Podobnie miala się spravva z wnioskiem o nadanie tytuiu profesora zwyczajnego. Tym razem - poniewai Znoska kierowal wtedy Zakladem
397

N auk Geologicznych PAN - postępowanie zainicjowala w 1976 r. rada naukowa tej instytucji, i znowu komórka partyjna ociągala się z opinių przez kilka lai. Wkoncupo odwolaniu się do sekretarza naukowego PAN, prof. J. Kaczmarka, zdecydowal on o wyslaniu dokumentów do CKK bez opinil Jednak znowu stalo się to wówczas, gdy uczony odszedl z PAN i wrócit do PIG. Mimo jednoglosnego poparcia CKK sprawa - w celu wys tupien ia do Rady Panstwa ~ musíala znaležč się w nowej jednostce zwierzchniej Jubílala, czyli w Centralnym Urzędzie Geologii. Tam - jakpisze sam zainteresowany - mial miejsce następujący dialoge �Což ja mam zrobič z tą kapą papieru? - Wrzuč do szajy pancemej, niech sobie ležy �, l sobie leíalo, Przy czym z latami ginęty z owej kupy poszczególne dokumenty. Nastąpil stan wojenny, potem likwidacja CUG i w rezultacie dopiero w 1989 r. moina bylo wrócic do sprawy, zactyna- jącją calkiem od nowa. Zakohczyla się pozytywnie i jui bardzo szybko, iv ciągu dwóch miesięcy.
Podobne perturbacje towarzyszyiy staraniom srodowiska o przyję- cie Jerzego Znoski w poczet czlonków Polskiej Akademii Nauk. Miafy one szerszy wymiar niz �lokalne wojenki" i znakomicie ilustrują ówcze- snązaležnošč od "ukladów�. Zapienvszympodejsciem w 1973 r - mimo wygrania wyborów w ówczesnym III Wydziale - uczony mūšiai ustąpic miejsca synowi ówczesnego l sekretarzapartii. Za drugim razem, w J976 K, zająl pierwsze miejsce we wstępnym rankingu w Komiiecie Nauk Geologicznych, lecz nieopatrznie pobil przy tym dwóch innych kandy- datów, forowanych przez wladzę, Poniewai Wydzialowiprzyznano tylko dwa miejsca, zaczęto wywierac nacisk na sekretarza Komitetu, prof, Ksiuékiewicza, by powtórzyl glosowanie. Ten kategorycznie odmówii, grožąc nawet rezygnacją ze wszystkich godnoáci w Akademii i zloie- niem legitymacji jej czlonka, gdyby Jerzy Znosko nie znalazl się na IP scié ivydzialowej wyborów. Znaleziono wyjscie salornonowe, dodając jedno miejsce, l tak Znosko zostal wreszcie czlonkiem Akademii.
Moze się ktos zapytač, po co wracamy do tego smutnego okresu? Otóz jes tesmy zdania, íe przypominač go trzeba nawet ku przestrodze. Wkazdym bowiem ustroju mogą wytworzyc się warunki do bezprawne- go lub z pozom prawnego ingerowania w naukę i badania naukowe oraz oceniania ludzi liauki nie przez pryzmat ich rzeczywistej wartosci, lecz ze wzgiydu na tokie czy inne �nklady ",
Wracajqcda drogi naukowej Jerzego Znoski, naleíypodkreslicjego niezwykle bogaty dorobek pišmienniczy, OpubUkowal on 2J6 pozycji tekstowych, w tym 83 monografii, rozpraw i artykulów, a ponadio opra-
398

cowai lub wspdlopracowal i zredagowal 12 atlasdw i map geologicz- nych oraz 21 atlasow i map tektonicznych. Publikacje Jerzego Znoski cytowano wieleset razy w ponad 40 czasopismach i wydawnictwach calego swiata. Znamiennymprobierzem jego autorytetu jestfaki, ie liczne rady naukowe i rady wydzialbwpowierzyly mu opracowanie bardzo wielu recenzji i oeen pracownikbw naukowych. Jerzy Znosko napisai 23 re- cenzje rozpraw doktorskich, 19 ocen w przewodach habilitacyjnych, 21 opinii w sprawach tytulow profesorskich, 19 opinii o kandydatach na czlonkdw PAN i PA U oraz 8 opinii � kandydatach na czlonkow honoro- wych Polskiego Towarzystwa Geologicznego. Doprawdy trudno pojąč, kiedy znalazl on na to wszystko czas. Boprzeciež w jego žydu miesci się jeszczejakže rozlegty nurt rabelaisowskit zacne t runki, spotkania w row- nie szlachetnej, �� wesolej kompanii kolegow i - oczywisde - koleža- nek, a takže dykteryjki, ktorymi sypie jak z rękawa. Nie wszystkie z nich nadąją się do powtorzenia in extenso przy paniach-,.
Charakteryzując najkrocej osobę Jerzego Znoski, najlepiej chyba przywolac jego wlasne wyznanie, ktore wymknęb mu się kiedys spod piora: "Pewnie Bog tak chce, že czort mnie opętai�. Niezaležnie od tegojak bardzo heretycki mote byč naszpogląd, podejrzewamy, ie zja- wisko, jokim jest pan profesor stanowi wspolne dzielo obu tych mocyP
* * *
Pomzej zamieszczamy takže mtodziencze wspomnienia Jerzego Znoski, (stanowiące jaskrawy przyklad mentalnosd znakomitego Kre- sowiaka), oddane do naszej dyspozycji we wrzeSniu 2002 roku.
iiUrodzilem się w Lodzi, tam uczęszczalem do szkofy šredniej i w 1939 r. uzyskalem tzw. malą maturę. Ale miastem mojej mlodosci bylo Wilno, z ktorym wiqzafy mnie wszelkie moiliwe zwiqzki pokrewieh- stwa. Stamtądpochodzil moj ojciec i moi stryjowie, tarn doiywal swoich dni moj dziad - Ludwik. Tam częsio spędzalem wakacje.
Postanowilem napisač to wspomnienie, aby dac wyraz temu, ie Krakow štai się dla mnie � poprzez studio uniwersyteckie, pracę spo- leczną w Bratniaku, poprzez žyde rodzinne i towarzyskie, pracę �zawo- dowq" w chorze Filharmonii Krakowskiej oraz na uniwersytecie, poprzez doznania uczuciowe i przeiycia, poprzez legendarny hejnal ma- riacki i piękno swojej his torii wyrazonej w architekturze i niewyslowio- nympięknie swoich okolic i ich krajobrazu, wreszcieprzez wszystkie me zyciowe sukcesy i osiągnięcia, ktore mnie wiąžą z tym miastem, i ktore
399

zawdzięczam temų miastu - Krakow štai się moim miastem m ¿lošei z wyboru, z ktdrym lączą mnie takie same uczucia jak z Wilnem.
28 sierpnia 1939 r, zostaletn zmobilizowany do batalionu wartow- niezego PW, a potem - wedlug ogolnie znanego scenariusza � w rytmie dramatycznych marszow odwrotowych znalazlem się na Wofyniu, nie dochodząc jednak do Kowla. Potem marsz powrotny do Chelma Lubel- skiego i dalėj ku polnocnemu zachodowi, zgodnie z rozkazami dowod- cow. W Wolce Domaszewskiej, w nocy z 30 wrzesnia na 1 paždziernika, radosne spotkanie duiej masy wojska Podlaskiej Brygady Kawalerii, ktora wchodzila w sklad Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie " gen. Franciszka Kleeberga i wcielenie naszej kompanii junakow naj- pierw do tejže brygady; a potem do "kombinowanego �pulku �Bohdan ". No i udzial w 4-dniowej bitwie pod Kockiem. W bitwie tej SGO �Polesie �pobilo i zmusilo do ogolnego, panieznego odwrotu Killzmotoryzo- waną dywizjq Wehrmachtu, Scigalismy tę zmotoryzowanq dywizjq na wozaeh (linijki kome = nasza motoryzaeja), a kawaleria na koniach, w popoludniowym czasie pięknego polskiego babiego lata, 5 pazdzier- nika 1939 � W samym apogeum tego entuzjastycznego poscigu dotarl do nos rozkaz � kapitulacji. Nie chcielismy wierzve. Co mūšiai czuč nasz zwycięski general? Jaką gorycz mūšiai przetrawiac, kiedy wydawaf ten rozkaz kapitulacji, wynikajqcy nie s tego, �� się dzialo na polu walki, aleze swiadomosci, ze wyczerpala sięjui calkowicie amunieja. "Ai ręka w ladownicy dlugo iglęboko szukala � nie znalazla ". Ale to uswiadomi- lismy sobie dopiero w niewoli.
Po krotkim pobycie w zbombardowanej i zniszczonej twierdzy Dublin zostalem wraz z �� kolegami mojej kompanii zwolniony do domu. Do dzišprzechowųįęprzepustkęzwolnienia, upowažniającą mnie do drogi powrotnej do mojego rodzinnego miasta.
Natychmiast zglosilem się do mojego liceum. Ale radošč nie trwala dlugo, bo jui pod koniec listopada wszystkie szkofy zostaly zamknięte. Coraz trudniejsza stala się rzeczywistosc bytowania z dnia na dzien, a po zuzyciu zapasbw, zwykla troska o przežycie. Przymusowa praca w fabryce, a następnie wywiezienie "bez mojej zgody i przyzwolenia " do Niemiec. Przezylem wszystkie dramatyezne naloty na Berlin w latach 1942-44, a następnie - po zbombardowaniu Zakladow Siemensa i Schuc- kerta - przymusowe przeniesienie do Prus Wschodnich, gdzie bylem swiadkiem "wyzwalania przez bratnią annię � nas - robotnikow przy- musowych i miejscowej ludnosci. Obrazygodnepędzla Goi zamienione w rzeczywistosc. Najtragiczniejszą cenę za wyzwolenie placily jak zwy-
400

kle kohiety - bei względu na wiek i narodowosc. Wszystkich pracowni- kow przymusowych - Polakow, Francui ow, Holendrow, Bialorusinow, Ukraincow, Rosjan, Lotyszow, Litwinow - gromadzono w specjalnych obozach i uzywano do roznych dorywczych prac jak: spędzanie bydla, demontaz urządzen, zbieranie materialu wojennego, porzuconego w zli- kwidowanych kotlach niemieckich, karmiono i... przeshuchiwano, zawsze nocą. Trosklime oddzielano wszystkich obywateli radzieckich, w tym i Polakow z tzw. zachodniej Bialorusi i zachodniej Ukrainy.
Sprawa powrotu do domu zaczęla się przedhižač, bo ciąglejeszcze byty potrzebne ręce do pracy. W tym stanie rzeczy postanowilem się sam uwolnič, nie czekając až zjedzie do nas �1� i wyda przepustki. Podjąlem �niepatriotyczną� decyzję samodzielnego powrotu do domu. Nie bylo to tmdne i juž 5 maja zjawilem się niespodziewanie w domu.
Ptoblemem najwazniejszym i gorąco dyskutowanym by to: �� i jak robič dalėj, Mialem juž 23 lata i ogromne braki w nauce, bo na wojnę poszedlem z tzw. malą matūrą, W Lodzi jeszcze nie byto jednak žadnej wyzszej uczelni, w ktorej možna by podjąč naukę. Sprawa matury byla wtedy dmgorzędna - įstotą rzeczy bylo uzupdnič naukę w zakresie szkoly sredniej, a jednoczeinie studiowai jako wolny sluchacz, aby moc naj- szybciej odrobič stracone 6 lat szkolnych. Juž w samym zamierzeniu zdawatem sobie sprawę, že będzie to ogromny wysilek, ale poczucie koniecznosci i wewnętrzny przymus przewažyly. Wybor pad! na Krakow, bo wiadomo bylo, že nauczanie jest tam juž na pelnych obrotach, fimkcjonują licealne klasy dla doroslych i istnieją nieograniczone mož- liwosci uczęszczania na uniwersytet w charakterze wolnego shichacza. To by! wlasnie uklad stwarzający największe mozliwosci.
Mialem w Krakowie serdecznego przyjaciela z lawy szkolnej Hie- ronima Gajewskiego, ktory do Krakowa podąžyl przez zieloną granicę w lutym 1940 r. vv slad za ojcem, aresztowanym przed 11 listopada 1939 r. jako zakladnik i wywiezionym w grudniu lub styczniu do Generalnej Guberni. A więc po Hstownym kontakcie i ustaleniu, že mam zapewnio- ne mieszkanie, niezwlocznie wyruszylem do Krakowa, w ktorym znala- zlem się w cieple, pogodnepopoludnie 18 maja 1945 � Przesiadając się w Tunelu zpociqgu osobowego relacji Lodz Fabryczna - Tunel na lory i wagony towarowe. pociqgu Tunel - Krakow, nie przypuszczalem, ze oio otwiera sięprzede mną niewyobraialny nowy rozdzial žycia. Brzemien- ny we wszystko, �� mlodemu czlowiekowi maze zgotowac los,
Droga z Dworca Glownego na plac Dominikanski nic jest dluga i wnet, po 6 latach niewidzenia się, padlismy sobie z moim przyjacielem
401

i jego ojcem w ramiona. Hieronim byl jui studentėm II roku polonis tyki V J, ktorą zacząl studiowac na iajnym uniwersytecie.
Natychmiast podjąlem riaukę na kursaeh dla doroslych w I klastė Liceum im. B. Nowodworskiego, ktore wtedv przejsciowo mieicilo się wgmachu IIILiceum im. J. Sobieskiego. Wsierpniu otrzymalempromo- cję do II klasy licealnej, nadrabiając w piekielnym temple i niemafym trudzie jui zrealizowany material w zakresie tzw. pierwszego polrocza, m' czasie ktorego przebywalem jeszcze w Pntsach Wschodnich,
Tepierwsze miesiące wspominam jako bardzo trudne. Brakpienię- dzy powodowal ogromne ograniczenia w odzywtaniu. Wsezonie waka- cyjnym niewie.lu chętnych zglaszalo się do posrednictwa pracy w Brat- niaku. Zdobyciepiatnych korepetycji byla trudne. Idlatego bywaty dnie, w ktorych moim šniadaniem byly dwie lyžki tranu i cieniutka bezplatna zupka obiadowa u siostr sercanek, przy ui. Smolensk. Pomocy ze strony mėgo przyjaciela przyjąc nie chcialem ze względu na moję wrodzone wady charakteru. A i jemu samemu nie bylo latwo. Lipiec, sierpien i wrzesieh wspominam jako bytowo najtrudniejsze miesiące, pelne wy- šilku i zacięcia,
We wrzesniu liceum im. Nowodworskiegoprzenioslo się do wlasne- go, jui odremontowanego gmachu przy pi Na Groblach. Mieszkalem wtedy jui przy ai. Mickiewicza 53, gdzie z mym przyjacielem uzyskali- šmy przydzial �na pokoj przy rodzinie Przerabiając kurs II klasy licealnej, zapisalem się jako wolny sluchacz na chemię, poniewaz bezwzględ- nie chcialem studiowac medycynę. Progiem zasadniczym wdostaniu się na medycynę bylo: posiadanie matury oraz numerus clausus (ograni- czona liczba miejsc na 1 roku ze względu na cwiczenia wprosektorium, w ktdrym bylo, j ak pamiętam, tylko 60 miejsc). Bez cwiczeh w prosektorium nie možna bylo zdač na H rok studiow. Przy ogromnym, a wlasci- wie masowyrn, naplywie kandydatow z 6-letnim opoinieniem znalezio- no proste wyjscie, a mianowicie � ostry egzamin wstępny z chemii. Wten sposob odsiewprzy egzaminie wstępnym byl ogromnie ulatwiony. Dlatego zdecydowalem zapisač się na I rok chemii, aby ulatwic sobie przyszfy egzamin. Bylo nas na I roku 1200 sluchaczy. Nie wszyscy mie- šcili się w sali wykladowej.
W listopadzie 1945 r przenieslismy się z moim przyjacielem do wy- remontowanego II Domu Akademickiego przy ai 3 Maja 5. Otrzymali- šmy przydzial na pokoj 401 wspolnie z kolegą Marianem Wintochem, studentėm prawa ipozniejszym wieloletnim prezesem Spoldzielni �Skala ", ktorą doprowadzil do rozkwitu. Sytuacja się powoli unormowala.
402

W Bratniaku uzyskalem korepetycje z matematyki dla uczących się w Uceach, a takie przygotowujących się do matury. Podjęcie pewnych staiych obowiązkdw w Komis]i Kultūra Ino-Ošwiatowej Bratniaka, mię- dzy innymi dyiury informacyjne w czasie ferii Boiego Narodzenia w Collegium Novum dla stale zglaszających się kandydatdw na siudia, zapewnilo kartę bezplatnych obiadow w stoiovece II D. Dyiury te peini- lem wspolniez Lucyną ¡Vinnicką, studentkąl rokupolonistyki, apbzniej znakomitą aktorką teatralną i kinoyvą.
Obiady roinily się od zupek u Sercanek, bo skladaty się z dwoch dari. I chociai mięsa czasami nie sposdb bylo ugryzč, zwlaszcza yvprzy- padku tzw. malpiej pieczeni, ktorą przygotowywano z UNNR-owskich przydzialow suszonęj, argentynskiej wolowiny, to jednak stalosč tych posilkowt ich masa, jak rowniež odczuwalny udzial tluszczu wyraznie odrožniafy je od smolenskich, cienkich zupek.
W lutym 1946 r. zdatem muturę i przenioslem się na studium Iešme- twa U J, ktore zorganizovval przybyly ze Lwowa profesor Dezydery Szym- kieniez. Nie czulem się dobrze na wykladach z chemii w tej ogromnej masie studentow, wšrod ktorej często nie možna bylo aswiadczyc miej- sca do siedzenia i notoyvania tresci wykladu. I wlasnie na le$nictw>ie zetknąlem się z pięknymi wykladami zlotoustego prof. Juliana Tokar- skiego - z zakresu petrografii, vmlkanologii i geologu dynamieznej. Wyklady mienilysię banvami jakpreparat skalny pod mikroskopem po- laryzacyjnym przy skrzyio\vanych nikolach. Barny, jakie byiy widoczne w preparacie, znakomicie mogly služyc, jak maniai prof. Tokarski, za wzor dla letnich, kobiecych i dziewczęcych sukienek.
Wyklady w swej tresci byfy fascynujące. Ziemia, podlegając stalej ewolucji, nieprzenvanie zmienia šyvoje oblicze. To plastyczneprzedsta- nienie zmian oblieza Ziemi w ubiegfych epokach geologicznych moglo zafascynowač kaidego. Zdecydowalem się studiowač geologię.
Ale nim do tego doszlo, przežylem glosnų demonstraeję studencką 3 maja 1946 r., polączoną z aresztowaniem wielu studentow, sądzonych potem w pokazowych procesach. Isfynny wiec studencki w Filharmonii Krakoyvskiej z udziaiem premiera Qs6bki-Morawskiego, ktory na salę yvszedl w towarzystwie prezesa Bratniej Pomocy Studentow UJ Jasia Deszcza, przybylego w nymiętym ubraniu wprost z gmachu UB przy pi. Inwalid6wr gdzie go po demonstraeji przetrzymywano. Dostal brawa, choč Osėbka-Morawski sądzil, že to j ego osobę oklaskują. Myšlę, že ostateeznie zrozumial to, gdy frenetyczne bravva na stojąco pomtaly arcybiskupa księcia Sapiehę, kiedy tylko pojawil się na balkonie. Prze-
403

mowienie Os6bki-Morawskiego, ktory brač studencką przekonywai do miroj u i swietlanej przyszlosci, nie znalazlo odzewu. Braw nie bylo.
Zapisując się ostatniego dnia wrzešnia na geologię, uslyszalem w dziekanacie maiematyczno-przyrodniczym z ust starszęj ipani o sta- roswieckiej powierzchownosci (o ktorej mowiono, iebyla sekretarką pre- zydenta Mošcickiego) okrzyk zdziwienia: "Co się dzieje z tą geologią! Jui siodmy! To shvierdzenie bardzo podnioslo mnie na duchu. Pomy- slalem sobie po "chemicznych doswiadczeniach "�no, pvreszcie htdzkie pvarunki studiowania.
Warunki bytowania wyraznie się poprawiiy. Mialem jui stale kore- petycje maturalne i matematyczne, ktore stanowify podstawę mojej eg- zystencji. Mieszkanie w Domu Akademickim tež ulatwialo organizowa- nie sobie žycia. Udzielając się w Komisji Kulturalno-Ošwiatowej Brat- niaka, korzystalo się z pewnych ulg w oplatach, a tokie w rozdawnic- twie darow z UNNR-y. Do dzis wspominam swietny kožuszek, ktory dingo mi služyl za zimowe okrycie. Na I roku wysluchalem wykladow i od- robilem čwiczenia z programų dwoch lat. Choc ješli idzie o vtyklady, to pilnie uczęszczalem tylko na te o profilu geologicznym. Raz � ie chcia- lem, a dwa - ie wlasnie do nich nie bylopodręcznikow. Piękny podręcz- nik z geologu dynamicznej prof. Ksiąikiewicza dopiero się rodzil. Do dziš przeęhowuję notatki z geologii dynamicznej, stratygrajicznej (tzn. historycznej), regionalnej Polski, zpaleonlologii ipetrografii z minera- logią. Dla vvszystkich innych przedmiotow, jak matematyka,fizyka, che- mia, botanika, zoologia i historia filozofii, podręczniki istnialy, choc byly trudno dostępne. No i čwiczenia, ktore byly obowiązkowe. Muszę przyznac, že takich zapožnionych zapalencdw jak ja, bylo melu, Byli- smy dorosli i každy z nas powaznie myšlal o zorganizowaniu sobie žycia, a przede wszystkim o mocnym stanięciu �na iviasnych nogach". Niektorzy z nas byli jui ionaci.
Ze zdarzen politycznych i spolecznych, ktore przewalaly się przez caly kraj i ktore towarzyszyly nam w czasie studiow, pamiętam oglosze- nie amnestii dla tzw. �podziemia � w sierpniu 1945 r. Bardzo intensyw- napropaganda afiszowa, radiowa, prašoka i wftimowych przeglądach kinowych nie dawala jednak takich rezultatow, na jokie liczyly apvažesne wladze. A indywidualne polowania UB na pojedynczych dzialaczy tnvaly wbrew oficjalnym zapo\viedziom. I taka byla codzienna atmosfera owczesnych dni i miesięcy. fVrzalo, bo oporspoleczehsUva byl wyrož- ny. Doskonalepamiętam taką oblawę na naszego kolegę Jerzego Zlota- Pudelko w gmachu Gimnazjum i Liceum im. B. Nowodworskiego przy
404

piacu Na Groblach. Wymknąl się 2 oblawy, bo lepiej znalbudynek i medžiai o wyjsciuprzez zapasową bramę. Ale więcej się u nas niepokazal. Przetnval bo po wielu latack uslyszatem go jako socjoioga wyglaszajq- cego odczyt w Polskim Radiu.
Drugim zdarzeniem, które zapadlo w pamięč, bylo spotkanie z dr. B. Drobnerem, znanym dzialaczem socjalistycznym, Spotkanie bylo zor- ganizowane dia braci studenckiej i odbylo się iv wypelnionej po brzegi �Rotundzie �, iv II Domu Akademickim> Drobner przekonywal nas do obecnego ustroju i doglosowania �3 razy tak". Wspaniale wystqpiente lego znakomìtego mówcy zrobilo na nas duie wrazenie i napewno wielu sluchających przekonalo do istniejącej rzeczywistosci, która pózniej - po ugruntowaniu się režymu - okazala się tak niewdzięczną dia lego wybitnego socjaksty.
Trzecim wydarzeniem byly wybory do pierwszego sejmu, które od~ byly się w styczniu 1947 r. Agitacja polityczna i dzialalnošc služb bez- pieczenstwa, jawna i nachalna, wytwarzafy atmosferą niepewnosci ì podnìecenìa. Mieszkancy II Domu Akademickiego byli pod stalą ¿lys- kretną obsenvacją i kontrolą. Zdarzaiy się aresztowania naszych kole- gów, iv tym równiez i koìegów z Bratniaka. Byly to na ogólprzetrzymy- wania, ale zdarzala się i dlužsza ich nieobecnosč. W opinii publicznej obiegowe byly wiadomosci o aresztowaniach i o zaginięciach znanych dzialaczy PSL.
Te atmosfera tenoru psychicznego doprowadzìla do apogeum glo- šna ucieczka przywódcy ludowego, ówczesnego wicepremiera Stanisla- wa Mìkolajczyka ijego najblizszego wspólpracownika Stefana Korbon- skiego. To zdarzenie najlepiej oddaje atmosferą, wjakiej uczylismy się, wjakiej pracowalismy i zylismy, chlonąc jednoczešnie wiedzę i politycz- ny war. Nie m ogi is my się pogodzic ze sloganem � �studenci do nauki Znakomita większosc z nas to byli dorosli, dojrzali (ponad wiek!) ludzie. Sprawy spoleczne ipolityczne nie mogty byc nam obojętne.
Mój wspólmieszkanìec w H DÀ, Janusz Goldyn, zktóiym mnie "oze- mono �, nie pytając o zgodę, aktywny i bezkrytyczny dziaiacz AZWM "Žyde " i wtedy sekretarz Bratniej Pomocy, nadzomjący lokal wybor- czy vv gmachu Šoko la przy ui Pilsudskiego, ostentacyjnie obnosil się przy mnie ze sluibowym pistoletem typu browning,
Obloienie wykladami, obowiqzkowymi cwiczeniami i korepetycja- mi mialem na I roku studiów takduže, ìe np. wpiątek zaczynalem zaję- cia o S i konczylem o 19, bez przerwy obiadowej. Byl to trudny rok i wyczerpujący. Ale tak chcialem. Zaowocowalo to znacznym luzem cza-
405

sowym na II i III roku siudiöw, co dalo mozliwosc udzialu w spolecznej pracy w Bratniej Pomocy Studentöw UJ, a mimo to nie przeszkodzilo ukohczyč studiöw wprzepisowym terminie 4 lat. Drugini takim "asem " byl Krzysztof Birkenmajer, pözniejszy profesor z PAN i slynny badacz krain polamych.
W lipau 1947 k wyjechalem na akademicki tumus wypoczynkowy w Koscielisku-Kirachjako jego kierownik, zabierając ze sobą moją zoną Krystynę, na co myskalem zgodę wladz BP. Wspominam ten tumus do dzis dnia z wielkim sentymentem. Chodzilem po szczytach tatrzanskich pod przewodnictwem Krysi Okolskiej i Staszka Niwickiego, wspoipra- cowniköw BP-juž wtedy wytrawnych taterniköw, a w bliskiejprzyszlo- sci malzonköw. Z zoną odbywalismy nieuciąžliwe wycieezki Doliną Ko- scieliska ai do �spiących rycerzy �, bo tylko takte trudy jako powaznie chorą mogla pokonywac. Ale nieprzeszkadzalo to nam zachwycac się pięknem i roinorodnoscią przyrodniczą daliny i wiehczących ją hal i wyniosfych szczytow.
Zpoczątkiem roku akademickiego 1947/48, w pazdzierniku lub U- stopadzie, zaproponowal mi öwczesny prezes BP kolega Jan Deszcz objęciefunkcji kierownika Komisji Kulturalno-Ošwiatowęj, po koledže Mariame Wintochu, ktöryprzygotowywal się do koncowych egzaminow na flydziale Prawa U J. Ostatni rok akademicki 1947/48 pragnąl miec wolny od wszelkich innych obowiązkow, aby zając się tylko nauką i nie przedlužač niepotrzebnie studiow. Sprawa uzyskania dyplomu j ak naj- wczesniej i jok najprędzej dominowala w žydu '''przerošniętych � wie- kowo studentöw, Podjąlem šią tego obowiqzku, bo bylem juz dosč do- brze wprowadzony w zakres i sposöb dzialalnošci tej komisji, bardzo rozbudowanej ijednej z najaktywniejszych. Przewinęlo się w dzialalno- sci tej komisji bardzo wiele koleianek i kolegöw. Jedni udzielali się epi- zodycznie, w zaležnosci od zając na studiach, ale byla tei grupa ivier- nych, ktorzypracowali dlužej. Z tych ostatnichpamięiam koležankę Marią Lamzaki (studentkę prawa, poiniejszą sekretarkę Giedroycia w Pary- iu), Krysię i Jankę Okölskie (studentki geologii i polonistyki), Jadzię Jablonkownę (studentkę lesnictwa), S. Gibesa (studentą spoldzielczo- sci, požniejszego prezesa Bratniaka), J. i L. Ratojskich (studentą arcki- tektury i geografii), Hugo Bolka (studentą polonistyki), Oktawiusza Dawidowicza (studentą prawa), A. Michalika (studentą polonistyki). Melu z nich niestet}� požegnališmy juž na zawsze.
Komisja Kulturalno-Oswiatowaprowadzila dzialy: teatralny, kino- wy, koncertowy, odczytowy, wycieczkowy i przygotowywala w �Rotun-
406

dzie " zabawy sylwestrowe i z oìcazji rozpoczęcia roku akademìckiego. Dia studentów organizowala ròwnieì kurs taneczny, w tym tanców na- rodowych, mający duie powodzeme. Oziai kìnowy i teatmlny cieszyly się dužym uznaniem. Organizowalismy znizkowe, a bywalo i darmowe bilety, które byiy rozchwytywane, Mlodziei studencka z miasi byla spra- gnìona rozrywek kulturalnych, ktòrych nie miala w czasie okupacji. A dia mìodziezy studenckiejpochodzącejze wsì byiy topìerwsze kontak- ty ze sztuką, Pamiętam, jak wielkie wrazenie wywarla na naszych kole- gach sziuka Lope de Vegi Owcze ¿ròdio, rezyserowana przez Dqbrow- skiego i wystawiona w teatrze Siowackiego z iàcie rembrandtowskim rozmachem. Ta malarska wizja dlugo byla tematem naszych dyskusji,
Znakomite jtlrny angielskie i z tzw. srebmej scrii czy tei romantyczna �Serenada w dolinieslohca �, wreszcìe batalistycznefilmy ìvytwómi "Mos- film � powodowaly, ie bilety nie zalegafy, a wrqcz bylo ich zawszeza malo. Koncerty symfonìczne w Filharmonii a szczegòlnie ulgowe lub
wrqcz darmowe poranki muzyczne gromadzity zawsze bardzo duią Uose studentów i sala, jak pamiętam, nigdy nie swiecila pustkami. Dužym po- wodzeniem cieszyly się specjalnie organìzowane odczyty literackie, które odbywaly się w klubie literatėm, a czasami w salach YMCA.
Wydarzeniem, o którym się mówilo, bylo uzyskanie przez malieh- stwo (?) czy tei rodzenstwo (?) Rylków dotacji od premierà w' wysokosci 1 milìona ówczesnych zlotych na teatr akademìcki, który swojepìerwsze (ì chyba ostatale) przedstawienie pt. Kopernìk wystawil w sali pózniej- szego ìdna � WolnoscSztuka nie miala frekwencji i bardzo szybko upa- dla, a teatr, z takim rozmachem zapoczqtkowany, splajtowal. Byl to to~ talny niewypal. Zapamiętalem klopotjaki spadl nieoezekiwanie na Ko- misję Kai tura lno-Oswiatową. Musielišmy przejąc cale wyposaìenie, a przede wszystkim niezliezoną iloàc kostiumów, z którymi nie wiadomo bylo, co poeząč. Jaki byl ich ostateezny los - nie pamiętam.
PoczątekII roku studiów miai nieoezekiwanie artystyczną studenc- ką oprawę. Komìsja Kulturalno-Oswiatowa Bratniaka otrzymala od Filmu Polskiegopropozycję wspólnego zorganizowania i zrealizowania tradycyjnych, éredniowìecznych otrzęsin. Komisja wytypowala �arty- stów", którzy na apelzglosili się ochotnìczo, w tym laika osób z Komisji Kulturaln o- Os wiatowej (no bo jakby bez ni eh?), a Film Polski zadbal o calą techniczną częšč przedsięwzięcia. I wiedy przydal się zasób rekwi- zytów i kostiumów po zlikwidowanym teatrze akademickim. "Otrzęsi- ny � odbyfy się zpoczątkiem pazdziemika 1947 r. na dziedzìhcu Colle- gium Nowodworskiego i tniafy iscie renesansowq oprawę, co wynikalo
407

glownie z kostiumiw charaktetystycznych dla epoki Mikolaja Koperniką. Spektakl przeznaczony byl dla Polskiej Kroniki Filmowejt ale nie mialem okazji go oglądač.
Wlistopadzie 1947 r. odwiedzil mnie zupelnie niespodziewanie moj ojciec, ktory zostal aresztowany iv Wielki Piątek 30 marca 1945 r. i o ktorym nic nie wiedzielišmy. Jedyne, co možna bylopowiedzieč, to to, ie zaginąl. I takpodawalo się we wszystkich ankietach, ktdrych iv latach 1945-47 wypelnialo się moc, Dopiero pojegopowrocie dowiedzielismy się, že zostal wywieziony do Komi - kraju, gdzie niewolniczo pracowal przy tzw. �liesorubce�, chorującprzy tym dwukrotnie napuchlinę glo- dową. Ate przedtem przeszedlprzez sfynne rozdzielcze lagry � Koltas i Kniai Pagosi. Radosi byla niewyslowiona, boprzeciežjegopowrolgra- niczyl z cudem, choč zwolnienie z lagru brzmialo: �amnestia z okazji wyborow do I Sejnut z PRL". Na wybory spoznil się o 10 miesięcy ho inaczej sprawy zwolnienia \\yselekcjonowanych lagiernikow iv temple socjalistycznego wyšcigu pracy zalatwione byč nie mogly. Przy tak ogromnym zaangažowaniu vv naukę i pracę w Bratniaku nieobce nam jednak byfy calonocne zabawy, potahc6wkt i wielce kulturalny udzial w nabožehstwach naszego pry>watnego Arcybractwa Samogonow Bo- sych, podczas ktorych eleganckie serwowanie atkohotu i zakąsekpolą- czone bylozawsze zprzygotowanym programom artystycznym i z awan- sami. W Bractwie byly matki i siostry oraz ojcowie i brada, a hierar- chia i nazewnictwo - wlasciwe dla arcybractwa, np. ojciec Oiiwa, Pę~ cherz lub Gąsior, bratKorek, Kieliszek, matka Przepalanka, siostra Cy- trynowka itd. Pomystow bylo co niemiara. Byly wydawane dyplomy w języku lacinskim, ktore artystycznie przygotowywali brada Rafajscy (ojdec Profos i brat Korkociąg).
Nie stronilismy od JIirtow z uroczymi koieiankami. W talku przy- padkach zakonczyly się one malžehsPvami, choč trzeba przyznac, že zdarzaly się rowniež dramaty nie zawsze zakohczone happy endem.
Na jednym z takich posiedzeh Arcybractwa, po amatorskim nyko- namu arii Skoluby, zostalem namdwiony do zgloszenia się na przeslu- chanie do Filharmonii, ktora wtedy ogtosila nabor. Najintensywniej namawial mnie Kazio Olszahski, ktory juž caly sezon spiewai w chorze Filharmonii. Muszę przyznač, že nie przewažyty argumenty rzeczotve ani nadzieja na karierę spiewaczą. Zasadnym argumentem bylo to, ze Fiiharmonia placila paczkami UNRA o madze 5-10 kg. Ich zan�artosč byla rewelacyjna. Možna je bylo bez žadnych trudnošci spienięžyė i w ten sposdb wzbogacic siudencką kieszeh, zawsze pusiawą. Nie ro-
408

biąc sobie iadnych nadziei, poszedlem ostatecznie na to przesiuchanie, które przeprowadzal niezapomniany, wspanialy, dobry prof. Zbigniew Soja, dyrektor i opiekun chóru. Po zorientowaniu się w moich mozliwo- sciach glosowych i sluchowych zaordynowal mniejako basa-barytona z obowiqzHem stawienia się w sali prob m 1 piętrze budynku Po premierze Requiem prof. Zbigniew Soja zapwponowal mi spie- wanie w oktecie wokalno-muzycznym, namawiajqc jednoczesnie, abym zmìenil studia geoìogiczne na konserwatorium. Zostalem jednak przy geologii. Nie chcìalem znowu zaczynac od początku. W1948 i 1949 r. wìelokrotnie pod batutą W. Bierdjajewa spiewalem Requiem � i iv Fil- harmonìi, i w sali "Florianki" przy ul. Basztowej, gdzie odbywafy się poranki symfonìczne, glównie dia mlodziežy szkól srednich i studentów UJ. Jednoczesnie zaczęlišmy pracę nad IXsymfonią L. van Beethovena. Praca ta sprawiala mi osobistą przyjemnoéc, ale niosla zesobą niekie- dy ogromne wyczerpaniefìzyczne, bo W Bierdjajew byl bardzo wyma- gającym dyrygentem. Pamiętam, zepo niektórych dlugo trwajqcychprò- bach (3-4 godz.) wracalem do 11 DÀ i walilem się wpalciejak klodą, na lóiko, zasypiając od ražu. Ale bo lei udzialem naszym byly i ogromne radosci, Hedy sala bila brawa na stojąco. Pamiętam nasz goscinny wy- jazdowy koncert w Warszawie, 26 moja 1949 r., w sali "KomyJ'. Kiedy doszlišmy na koniec do piesni radosci (Oda do radosci), Bierdjajew odwrócil się twarzą do widowni, opuscil rękę z batutą i chmurno wpa- trywaf się w publieznosč, która szczelnie wypelniala salę i przejscia. A chór grzmial fortissime, ciągnąc za sobą orkiestrę. Sala oszalala. Tę pies h bisowalismy trzy razy. Niezapomniane przežycia dia sluchających i dia n as, wykonawców. Wracalismy z Warszawy przepelnienì uczuciem melkìego sukeesu.
Intensywna praca ì nauka spowodowaly, že z koncem II roku stu- diów mialem juž zdanych 5 egzamìnów, w tym geologię dynamiezną, paleontologię i geologię stratygrafiezną -przedmioty obszerne i wyma- gające opanowania pamięciowego. Dalo to natychmiastowy i niespo- dziewany efekt, poniewai po zasięgnięciu opinii o mnie u mojego na- uczyciela ówczesny Wydzial Hydrogeologii w Pahstwowym Instytuęie Geologìcznym zaproponowal ml, na dobrych warunkach materialnych, odbycie praktyki w miesiącach wakacyjnych w kopa Ini Emma w Radii-
409

nie i kartowanìe obìektów geologicznych podprzyszle ìnwestycje. Taka �samodzìelna praktyka� w sposób wyraznie odczuwairty poprawiala moję ekonomiczne samopoczucie.
Mój nauczyciel i mistrz, ale takže wzór cziowieka i naukowca, za- proponowal mi z początkiem III roku studiów w listopadzìe ¡948 r, - asystenturę. Wydawalo mi się wtedy, ée znalazìem się wsiódmym niebie. Przeciei to bylo nìespodziewane i niewyobraialne wyróénienie. 0 iym marzylkaédy student wyiszych lai studiów, Oczywisciepropozycjęprzy- jąlem i rozpocząlem zajęcia ze studentami 1 roku. Praca ta bardzo mi odpowiadala; przygotowując się do zajęcposzerzalem zakres mojej wie- dzy i ulatwialem sobie przyszle egzaminy z przedmìotów obowìqzko- wych "w maini cechu Radošci i sukcesy zyciowe, aby byiy odczuwulne, rmiszą byč czasami zaprawione ludzką goryczą, Nie ominęlo mnie to, W listopadzìe 1948 r. zmarla moja zona Krystyna, cierpiąca od 7 lat na nieuleczalną chorobę tamtych czasów. Byla to moja pierwsza milosč z lawy gimnazjalnej, którnprzetrwalaponury ozas okupacji i dlugą roz- ląkę, spowodowanq moim przymusowym pobytem w Berlìnie i Prusach Wschodnich. Dochowalismy sobie milošci i wiernosd. Nieublagana cho- roba zabrala ją z tego swiata u progų žydą, w 27. wioènie. Spìewajqc w listopadzìe 1948 r. Requiem Mozarta w Fiiharmonii �Šwit " i we �Flo- narice��, spiewalem je w myslach dìa Niej, bo wiedzialem, ie žyde w Niej juž gasnie.
Na przelomie 1947/1948 roku nastąpify znaczne zmiany w Zarzq- dzie Bratnìej Pomocy Studentów UJ. Odeszlo wielu kolegów, zrezygno- wal zfitnkcjì kuratora BPprof. Pigom Odczuwaìo się wyraznìe ingeren- cję studencfdch organizacjì, glównie komunistycznej ÀZWM �Žyde�, a takže wladzpahstwowych (minis terstwo) ipolitycznych (KWPPR) mia- sta Krakowa. Do Bratnìaka zostal "wprowadzony" w lutym 1948 r. jako jego prezes Bogdan Glinskį - student I roku Wydzìalu Medycznego. Byl to osobnik zupelnie nìeznany w spolecznosci bratniackiej, a przy tym o niesympatycznym sposobie bycia. "Reorganizowal " Bratnią Pomoc, usuwajqc ze spolecznych stanowisk kolegów niewygodnych lub wskaza- nych przez organizacje polityczne. Nastgpowal nowy czas - upolitycz- nienia dzialalnošd i kreowanìa nowego garnituru Zarządu BP o wyraznìe róiowym zabarwieniu. Chwytano się róinych sposobów, nie stro- niąc od nadskówpolitycznych orazpresji materialnych, 5 i li paždzier- nìka uczestniczylem w moich ostatnìch zebraniach Zarządu BP i wkrót- ce przekazalem moje funkcje mianowanemu następcy, ale nie pamigtam, kto nim zostal.
4 1 0

Na III roku studid\M uzyskalem z Panstwowego Instytutu Geologicz- nego stypendium wzawrotnej,jakna owcze$ne czasy, wysokošci, podpi- sując zobowiązanie, že po ukonczeniu studiow odpracuję je vv PIG w ciągu 5 lat. Mialem wzwiązku z tym pewne opory, ale przetlumaczyi mi to zwięile i proroczo moj mistrz i nauczyciel - "a gdziež to pan bę- dzie pracowaI, jesli nic w PIG-u?�. W sumie pensja ašy s tentą i stypendium czyniiy ze mnie krezusa.
WyprowadziIem šią z II Domu Akademickiego po blisko 4 latach zamieszkiwania i wynająlem pokaj przy sympatycznej rodzinie krako- wiakow z dziada-pradziada. Wspominam ich z ogromną sympatią i esty- mą. Byli kulturalni, uczynni, žyczlmi i robili wszystko, aby stworzyč ro- dzinną atmosferą,
W1949 r. vjstąpilemponowniewzwiązek malienski z drugą w moim žydu Krystyną, studentką chemii na Uniwersytecie Warszawskim. ¡Virina temų malienstwu byla rdwniež geologia. Po wykonaniu badah tere- nowych w ramach platnej praktyki (jui jako asystent na UJ), pojecha- lem do Warszawy, aby w Pahstwowym Instytucie Geologicznym zdač sprawozdanie, �� oraz sprzęt terenowy. Po zalatwieniu tych spraw i pobraniu pieniędzy postanowilem odvviedzič moją koležankę ze stu- diow na UJ, ktora po roku polonistyki przeniosla šią do Warszawy. Wdomu studenckim przy ui. Gornosląskiej nie zastalem jej. Natomiast byla w pokoju jej wspolmieszkanka, ktora akurat uczyla $ię do egzaminu z fizyki. N auka zostala przerwana, a zaczęlo się niezadlugo potem maliehstwo. Zona moja przeniosla się do �� na III roku studidw i ukonczylaje, broniącpracy magisterskiej u prof. Jakuba. W lutym 1950 r. urodzila się nam corka Elžbieta, a moj krakowski gospodarz, zupelnie podbity przez moją zoną, cieszyl się, že zostal dziadkiem z wyboru.
W latach 1949 i 1950 na podstawie opimi wydanej przez prof M. Ksiąžkiewicza zawarlem umouy krotkoterminovte (na lipiec, sierpien i wrzesieh) z Panstwowym Instytutem Geologicznym w Warszawie. W umowie zostalem zaszeregowany jako mlodszy samodzielny pracow- nik naukowy. To bylo wyrožnienie, bo bylem dopiero po III roku studiow, a dodatkowoprzekladalo się to iv 6wczesnych warunkach na znakomite vmrunki jinansowe, �� mialo dla mnie ogromne znaczenie. Ale bo tei ta samodzielna praca byla bardzo odpowiedzialna!
Wowym czasie mialem juž przeczytane i vv niektorychprzypadkach przestudiowane wszystkie prace triasowe i jurojskie, j akimi dyspono- wala niezniszczona biblioteka Zakladu Geologii UJ. Každą z nich prze- czytalem od desfd do deski, a tempo czytania niezmiernie ulatwial fakt
411

istnienia w Zakladzie biblioteki separatew. Praceprzyczynkowe, komu- nikaty, krötkie stosunkowo (10-20 stron druku) artylmfy - publikowane w opasfych tomach, jako odbitki autorskie (separaty) zgromadzone byfy w bibliotece podręcznej. Przyježdžając na s oho tą i niedzielą do Krako- wa (do domu), wymienialem przeczytane separaty na nowe. W ten spo- sob zabierąjąc w teren 1Ö do 15 separatöw, zabieralem odpowiedniki JO-15 opasfych tomöw, ktorych bym nie uniosl wplecaku. Czas na czy- tanie zawsze się znalazl. Nie muszę dodawacjak ten procederposzerzyl moją wiedzę o ewolucji prohlemow i zagadnieh triasowych i jurajskich. Niezmiemie mi to pomagalo w pracy terenowej. Mając ten zapas wie- dzy, natrafialem w terenie na *'dobrych znajomych " i nie musialem się biedzic nad �odkrywaniem � rzeczy juž dawno odbytych. Dotyczylo to giöwnie identyfikacji röinych skal, ktore pohywafy teren kartowanego przeze mnie arkusza ��.
Tapraca terenowa, wykonanaz takąznąjomoscią rzeczy, spowodo- wala, ie po zakohczeniu i przyjęciu opracowania przez prof. Feliksą Rutkowskiego w P1G, dostalem niespodziewanie i ku �� calkowite- mu zaskoczeniu nagrodę pienięžną Wojewödzkiego Urzędu w Katowi- cach. Nagroda byla oszalamiająca, moja zona absolutnie nie chciala h1 nią uwierzyc i kategorycznie stwierdzila, ie opowiadam jej banialuki, Ale musiala imierzyč, kiedy przekazpoložylem na stole. Jednakže vv jej oczach možna byio zauwazyc skrywany niepokoj, ie jest �-1 tym fakcie coš nieczystego lub diabelskiego. Pozwolilo to nam bardzo się "obspra- wič�\jak na mlode malzehstwo przystalo.
Przyszedl rok 1950, a z nim duze zmiany w moim iyciu, Bylem w dalszym ciągu asystentetn i stypendystą P1G. W lipcu 1950 r. wyje- chališmy z 5-miesięczną corką Elibietką na wies (na Kurpie) do babci, matki mojej iony Krystyny. Pod koniec lipca nadszedl telegram podpi- sany przez rektora Marchlewskiego (!), ktory wzywal mnie w trybie pil- nym do stawienia się w rektoracie "na komisję ašy s tentą �, Stawilem się, ale zupelnie nie wiedzialem, � �� chodzi. Slderowa.no mnie do vt>ą- skiej i dhtgiej saiki obokgabinetu rektora, Zastalem w niej jui kwestora Bulgiewicza, dyrektora administracyjnego Kamihsktego, prof, A. Gaw- la, dr Dy ako ws ką, doc. Czaję (prawa ręka rektora Marchlewskiego) i kilka innych osöb, ktorych nie znalem. Alepamiętam, ie byli to przed- stawiciele demokratycznej i "niedemokratycznej " profeswy, politycz- nych organizacjistudenckich (�Wici", ÄZWM �'Žyde �, Niezaleiny Zwiq- zek Mlodzieiy Socjalistycznej) i diabli wiedzq, kto jeszcze. Ogromnej większošci tych ludzi nie znalem nawetz widzenia. Stöl byl dlugi i gęsto
412

obsadzony. Nie podobalo mi šią to, bo wyglqdalo na sabat czarownic.
Sąd, bo lo byl sąd, otworzyl rektor Marchlewski, który swoim bar- dzo jus skrzekliwym i niewyraznym glosem oswiadczyl, éejest to "komi- sja kwalifikacyjna asystenta To byl etas, vv którym corocznie zawiera- no umowy o pracę, od profesora do asystenta, i vv ten niewymyslny iprosty sposóh kontrolowano dobór kadr, glównie zpolitycznego punktu widzenia. "Zadaniem komisji kwaliftkacyjnej asystenta - kontynu- owal rektor Marchlewski -Jest przekonanie się, czy kandydaí z ideolo- gieznego [nie dydaktycznego czy naukowego - dop. J.Z.]punktu widzenia zasluguje na zaufanie partii i czy moze mu byc powierzona mío- dzieb, która musí byc wychowana w duchu socjalistycznym. Pytania komisji mogq byc rozne, czasem día kandydata niewygodne i dlatego, jeéli kandydat uzna to za stosowne, to moze na pytania nie odpowiadac, bo my iutaj nie jestesmy UB".
No i zaczęto šią. Przeshjchanie prowadzil z wielkąznąjomosciąrze- czy doc. Czaja. Žyciorys, rodzice, pochodzenie, stan majątkowy, co ro- bili przed wojną i co robią obecnie, krewni w kraju i zagranicą, przyna- ležnosč do wszeikich mozlíwych organizaeji swíeckich i košei elny ch, przy czym przedwojenne harcerstwo bylo ¿le widziane. Wreszcie zostal sformulowany zasadniezy zarzut: �oezekują przyjscia wojsk anaerykañ- skieb�, co mialem rzekomo oswiadczyc podezas cwiczeó, które prowa- dzilem ze studentam i. �Alež o absurdalny zarzut! Tego nie mógl i nie može powiedzieé publicznie czlowiek przy zdrowych zmysíach� - oswiadczytem, �Mamy áwiadków!�. Do sali wpuszczono 11 studentów. Zaczerwienilo šią od shizbowyeh krawatów. Wszyscy moi! To byli ci, którzy praktycznie nie uczestniczyli w obowiązkowych cwiczeniacb. A trzy opuszczone cwiczenia powodowaly skreslenie z íisty i w konse- kweneji niemozliwosc zdania podstawowego egzaminu z geologii dy- namieznej, czyli � stratę roku.
Z regufy ick nie bylo, bo uczestniczyli w dzialaniach spolecznych i politycznych, na co przynosíli zaéwiadczenia. Najczęsciej powtarzaly šią "akeje lącznosci miasta ze wsią"uniwersytety OMTUR-u�, �od- prowadzanie sztafet spolecznych " itd. itd. Profesor Ksiqikiewicz w dro- dze wyjqtku wyrazilzgodę na takie "odrabianie" cwiczeñ, ale zapowie- dzial, ¿e �będzieciepañstwo gruntownie egzaminowani na kolokwium No i byli, dwukrotnie przeze mnie, a trzeci przez profesora. Trwalo to bardzo krótko i indeksy �wyleciafy" na gablotę z ogromnym krysztalem soli kamiennej z Wieliczki. Okaz stal tak w westybulu gabinetu profesora od niepamiętnych czasów. Bezcelowe jest wspominanie, ze przed
413

pienvszym i przed drugim kolokwium bylo dodatkowe douczanie, wy- kladanie gabbi z okazami skal. Ci ludzie niczego nie umieii i uwazali, ze mogą nie umiec. Wiedzę mialy zastqpic czerwone krawaty. Z calej tej grupy studia skonczyla tylko jedna osoba, ktôrqpo wieïu latach przyjq- iem w Warszawie na konsultacje, o jokie prosila.
Rozmowie towarzyszyly nieprzeciętne rumieñce na twarzy, a zakoû- czyia się slow ami: "Panie profesorze, przepraszam, ale bylišmy wtedy bardzo mlodzi ijeszcze bardziej glupi�. Wejscie tych "swiadkôw" uprzy- tonmilo mi, ze cala ta rozmowa nie ma najmniejszego sensu. Zwrôcilem sio do reidora ipowiedzialem: "Panie rektorze! Powiedzial Pan, ie mogą nie odpowîadaù na pytania i ze mogą opuscié sale. Pozwoli pan rektor, ie skorzystam z tej moiliwosci". Przy grobowej ciszy zebranych i zdzi- wieniu doc. Czaji opus eilėm saiką. Po poludniu zdalem relację profeso- rom Ksìqzkiewiczowi i usiyszalem, ìezrobilem dobrze. Następnego dnia dowiedzialem šią, ie mój wniosek z pozytywnq opinių mąkszosci czlon- ków komisji ¿ z negatywnq opinių partii ma byé wysìany do minister- stwa. Jednoczesnie prof. Ksiqikiewìcz uzmyslowil mi, iebym šią nie lu- dzil, ale iebym ūdai się do krakowskiego oddzialu Pañstwowego Insty- tutu Geologicznego, gdzie czeka na mnie mìejscepracy, które z dyrekto- rem oddzialu prof Ksiqilàewicz jui omówil. No i tak znalazlem się po wakacjach i pracy terenowej od 15 lìstopada 1950 r w Panstwowym Instytucie Geotogicznym, w którym przeszedlem wszystkie szczeble kartery zawodowej i naukowej - ai do emerytury w 78 roku iycia.
To dramatyczne dia mnie zdarzenie uznalem po latach za pierwsze z trzech dobrodziejstw jaìdch doznalem od partii � "malki naszej " We wszystkich trzech przypadkach byly pomyslane jako ¡cara lub dysktymi- nacja. W istocie otwierafy mi nowq drogę ¿yciowq i nigdy nieprzewidy- wane przeze mnie sukcesy naukowe � krajowe i zagraniczne.
W1952 r. urodzil šią nam syn Tadeusz. Towarzyszyh temu opubli- kowanie mojejpierwszejpracy naukowej. Wkrôtceposypaly się następ- ne. Každą z nich konsultowalem z prof Ksiqzkiewiczem, ktory byl bardzo wymagajqcym recenzentem i edytorem. To u niego przeszedlem szkolę wytrawîania mysli i wypalania zwiqziosci tekstu. Bylo to czasem trudne, ale ostatecznie jakzei owoene.
W krakowskim oddziale P1G otrzymalem îepsze warunki maierial- ne, ale za to nie bylo dia mnie miejsca do pracy z powodu "przeludnie- nia � malego budyneczku przy ul J. Lea 15.1 znowu z opresji wyratowal mnie prof. M. Ksiqikiewicz, zezwalajqc na urzqdzenie sobie miejsca do pracy w Zakladzie Geologii UJprzy ul. Av. Anny 6. Bylo to w ôweze-
414

snych warunkach došč często stosowane rozwiqzanie. Wsrodkowej sali muzealnej o pięknym starym wystroju z roku 1852, pomiędzy dwoma jeleniami dyluwialnymi o ogromnym porožu, urządzilem sobie warsztat pmcy w niszy okiennej. Po obu síronach leial na ogromnych tacach material skalny i fauna, które zebralem przy kartowaniu arkuszy blę- dów 1:25 000. Štai się on podstawq mojeį pracy dyplomowej, którq obronilem 22 grudnia 1950 � Prof. M, Ksiqikiewicz "tolerowal� mnie ai do mojego sluzbowego przeniesienia do Warszawy, �� nastąpilo 30 kwietnia 1953 �
Do tego czasu zorganizowalem na Wydziale Rud Želaza PIG tere- nowąpracownię w Krzepicach, uczestniczylem w projektowaniu wier- cen poszukiwawczych w ílach rudonosnych srodkowej jwy między Klo- buckiem a Krzepicami, oznaczalem wybitq z rdzeni wiertniczych jaunę i korelowalem ze sobą profile wiercen ipodklady rudy, czyli uczestniczylem w dokumentowaniu zló¿ ¿elaziaków ilastych. Gromadzilem bardzo intensywnie kolekcje skamienialoscl Zakladowi Geologu UJ, jego at- mosferze naukowej i prof Ksiąžkiewiczowi zawdzięczam bardzo wiele. Z niežyjącym profesorėm i gmachem Collegium Physicum przy ul. Av. Anny 6, gdzie miešcil się Zaklad Geologii, lączy mnie serdeczne uczu- cíe. Ilekroé jestem z Krakowie - odwiedzam ten gmach, spoglądam na srodkowe okno na Ipiętrze, gdzie w jego niszy mialem stól do pisania, a gdy gmach jest otwarty, wchodzę na piętro i oglądam sale o starym wystroju, choc nie �� tam juz geologii.
Wiem, ¿e nauka, praktyka ipraca w tym gmachu uformowala mnie w sposób zauwaialny día mego nowego oioczenia w gmachu PÍG przy uL Lea 15. Odczuwam do dnia dzisiejszego, ¿e zasadzony (a n i wtedy krzew wiedzy rozwijalsię nieprzerwanie i intensywnie. To temų mias tu i temų zakladowi naukowemu z jego sorbonską atmosferą, jak i moim nauczycielom, zawdzięczam, ée w przyszlosci nie stracilem ani ducha, anipędu naukowego rozwoju.
W1957 r. obronilem w Warszawiepracę doktorską (wtedy kandy- dacką, w 1958 uzyskalem tytul naukowy docentą, odkrylem zloia rud želaza (Lęczyca, Suwalszczyzna) i mimo trudnosci praktycznych, które mnie i w Warszawie trapify, poczynilem wiele odkryč geologicznych, szczególnie tektonicznych, za które otrzymalem Panstwowe Nagrody Naukowe 111 st. (1955) i 11 st. (1988) - obie indywidualne. Następnie tytuly naukoweprof nadzwyczajnego (1972) i zwyczajnego (1989), oba wbrew usilnym zabiegom dzialaczy partyjnych, czlonkosmo Polskiej Akademii Nauk (1976 czl. koresp. i w 1986 czl. rzecz.), stanowisko dy-
415

rektora Instytutu Nauk Geologicznych PAN (J972-j980), czlonkostwo czynne Polskiej Akademii Umiejątnošci (1992), czlonkostwo honorowe Polskiego (1986) i Niemieckiego (1998) Towarzystwa Geologicznego, wreszcie 25 czerwca 1994 roku zostalem z wyboru wiceprezesem PAU.
Korzenie wszystkich moich osiągnięc naukowych izyciowych ikwią mocno w Krakowie, z ktorym jestem tak zzyty, že wyckodzqc z dworca krakowskiego, myšlę: e�oto idę do domu �,
Ježdžę do Krakowa zawsze z chęcią i uczuciem radošci; korzystam z každej okazji, aby odwiedzic to miasto przynąjmniej raz w miesiącu, a zdarza šią, ie dwa i trzy razy. Ifykorzystuję po temų každą naukowq i organizacyjną nadarzającą šią mozliwosc. Odwiedzam znane mi, a tokie ��moję � miejsca. Przy dobrej pogodzie spaceruję albo raczej pielgrzy- muję do moich osobistych miejsc iprzeiyc, bo Krakow to moja miiosčP
* * *
ZORYCZ herbu nieznanego; wojewodztwo potockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13).
ZUBKOWSKI-RABCEWICZ herbu Kos; miasto Wilno, (CPAHL, f. 391, z, 10, nr 157).
ZUBREWICZ herbu Paprzyca; powiat rosieriski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3450).
ZUBROWSKI herbu nieznanego; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622).
ZUCHOWSK1 herbu Labędz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 18).
ZUJEWICZ herbu nieznanego; powiat trocki, nowDgrodzki, wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 196, 229, 231).
ZUJEWSKI heibu nieznanego; powiat slucki, nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 196; f. 391, z. 6, nr 546).
ZWANOWSKI herbu Poraj; powiat dzišnienski, (CPAHL, f. 391, 416 z. 7, nr 4117).

ZWANSKI herbu nieznanego; powiat dzišnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1131).
ZWIERZCHOWSKI herbu Grzymata U; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2759).
ZWIRZDOWSKI herbu Przyjaciel; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 85, 91).
ZYBORT herbu Nieczuja; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1809).
ZYMODR vėl ZIMODR herbu wlasnego; powiat wileúski, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3466).
417

ŽABCZYC herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 709).
ZABCZYNSKI herbu nieznanego; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. S,nr 1076).
ŽABINSKI herbu Lubicz; powiat lidzki, kobryñskí. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 18, 2759).
ZABROWSK3 herbu nieznanego; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 70).
ZACHNOWICZ herbu nieznanego; w województwie wileií- skim. (CPAHL, f.391, z. 4, nr 3532).
ZADEJKO herbu Pobóg; powiat szawelskì, poniewieski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 704, 721, 2157, 3287). Niekiedy pieczgtowaii siç tez herbami: Mogila oraz Odrowąž. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11, 707).
ZAGIELEWICZ herbu Trąby; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 225).
ZAGIEWICZ herbu nieznanego; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
ŽAK herbu élepowron; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
419

ZAKOWICZ herbu Abdank; powiat trocki, wileñski. (CPAHL, f.391,2. 4, nr 3529).
ZAKOWICZ-MONTRYM herbu Abdank; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2760).
ZÀKOWICZ-MONTRYMOWICZ herbu Abdank; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
ZAKOWSKI herbu Gryf i Prus; w województwie wíleñskim. (CPAHL, f. 391,2.6, nr 7).
Z ALGIE WICZ herbu Pobóg; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 785).

ZALINSKI herbu wlasnego; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 91).
ZARDECKI herbu Ciolek; w województwie witebskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1816).
ZARNOWSKI herbu Regala i Biberstein; powiat trocki, wileñski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1055, 1690).
ZAROW vel ZERÓW herbu êlepowron. Potwierdzeni w rodo- witosci szlacheckiej przez heroldiç bialostock^ 17 maja 1817, 25 maja 1817, 25 stycznia 1819 oraz w 1844 roku przez heroldiç wilensk^. (CPAHL w Wilnie, f, 789, z. 1, nr 496, s. 34).
ZATKJEWICZ herbu Jastrzçbiec; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3527).
ZATOWICZherbu nieznanego; powiat wileñski, (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3526).
ZAWRYD herbu nieznanego; powiat shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
420

ZDANKIEWICZ herbu nieznanego; w województwie smoleñ- skim. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2505).
ZDANOWSKI herbu nieznanego; powiat kowieñski, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2398).
ŽEGLINSKI herbu Kopacz; w województwie polockim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13).
ZEGNIEWSKI herbu Jaslrzębiec; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
ŽEGOTT herbu Topór; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3523).
ŽEGŽUR herbu nieznanego; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3522).
ŽEJMO herbu Nowina; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 1622).
ZEJMOWICZ herbu nieznanego; powiat rosieñski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
ZEL1GOWSK1 herbu Beiina; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 709).
ZELWETR herbu Grzymala; powiat oszmíanski. (CPAHL, f. 391, z, 1, nr 984).
ŽEMBITEL herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
ŽEMOJTEL herbu Junosza; powiat lidzki, trocki, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 73).
Z E R Z herbu wiasnego. W księgach sądowychžagarskich znajdu-jem y interesu] ące dokumenty, dotyczące dziejów tego rodu. 421

�Anno 1670 dnia i4 februarii
Na urzędzie we dworze KJM žagorskim pokladal list i dobrowolny zapis wieczysty pan Johan Žerz, ktory wpisujqcy slowo w slowo tak się w sobie ��.
Ja Johan Žerz, obywatel na ten czas miasta KJM žagorskiego, czy- nię jawno i wyznawam tym moim listem i dobrowolnym wieczystym za- pisem, komu by o tym wiedziec naležalo, teminįi]ejszego i na potym będącego wieku ludziom o tym, ii ja w podeszfych leciech bądący, za ¿ywota mėgoprzy dobrym zdrowiu z laski Boiej zostawajuc, dziatki moję podlugprzemoženia mėgo rozpor[z]ądziwszy, na ostatekiurodzonącorkę moją nūjmlodszą, na imięAnnęŽęrzdwnę, w stan swięty malžehski przy- obiecawszy panų Matiaszowi Nagahskiemu i syna mėgo na imię Jano ¿erza wedhig možnosci domu i dostatku mėgo ukontentowawszy, sam w stanie moim [wjdowczym zostający, przyjmuję syna mėgo, ktoregom byl oddzielil, pana Stefana Žerza, ktory jui w stanie malžehskim zostaje, Przychęcający tedy onego przeciwko sobie, aby mnie jako w leciech podeszlego dochowal i staranie kolo domostwa jako o ivwj wlasnosc czynil - daję, daruję i na potomne czasy zapisuję jako synowi �� zwyi mianowanemu, tak i paniej malionce jego dom moj na poltora placa budowany, ze wszelkim budynkiem domowym i gumiennym, i do tego gruntu oromego w mieskim polu wloki czwierc, a dragą czwierc, �� oddzieląjąc dal byl, takže oromego gruntu w Žurach morg cafy, položeniem idący o miedzę Adama Tiszkuna, lesnego gruntu w Ropa- niszkach wloki czwierc. � �� się tknie bydla rogatego i nierogatego ja- kimkolwiek nazwiskiem będącego, takže w sprįzjęcie domowym, to jest ruchomoščt miedž, cynę, naczynie drzewiane, kably, heczki od mala do wiela synowi �� rzeczonemu i paniej malionce jego zapisuję z tym dokladem, aby i po smierci mojej syn mlodszy Jan Žerz, tak i corki moję
0 namniejszą rzecz pod zaplaceniem zlotych stu nie moją turbowac
1 namniejszej rzeczy na nim wymagac. A i po zaplaceniu tej winyjednak ten moj list i dobrowolny wieczysty zapis u koždego prawa i sądu przy zupelnej mocy �� zostawac. A že zostawam winien panų wojtowi miestą emu, jako za cynsz skarbowy KJM naležący i rękowziętej sumy zlotych 55, tudziež panų Urbanowi Gabrialowiczowi zlotych 7, tedy syn moj pan Stefan �� zaplacič. A iž czlowiek na tym swiecie žyjący podle- gfyjest smierci, zaczymja, widzący byč bližszym smierci niž na tym swiecie požycia, gdy mię Pan Najwyzszy z tego swiata powolac raczy, tedy z dokladempanow zięciow moich a szwagrdw swoich zprzystojnym na- boienstwem katolickim mają moję dalopochowac. Ina tom dal ten moj list i dobrowolny wieczysty zapis z podpisem ręki mej wlasnej, takže
422

z podpisem rąk ludzi poczciwych ode mnie usinie uproszonych. Dziaio się w Žagorach, roku 1670februarii dnia 14. Podpis rąk u tego listu temi slowy samego Žeria niemieckim pisamem. Johan Alte Olibe von Schusen.
Za ustną, a oczewistq prosbą od pana Johano س�� Holsztina Fronceldeita, jakopismapolskiego nie umiejącego, imieniem onego ręką swą podpisaiem, Andrzej Rimkiewi.cz.
Za ustną, a oczewistq prosbą od osoby wyž mianowanej do tego listu wieczystego podpisaiem Kazimierz Matiszewicz wojt žagorski.
Johan Oliwa Schuzen, ręką swą podpisaiem.
Za ustną, a oczewistq prosbą odpana Johano Žerza do tego listu i wieczystego zapisuprzypieczęci mej ręką swąpodpisaiem, Andrzej Rim- kiewicz.
Za ustną, a oczewistq prosbą od osoby wyi mianowanej do tego listu, wieczystego zapisu, podpisaiem: Mikoloj Kiauszewicz, ręką swą �
�Anno 1670 dnia 14 februarii
Na urzędzie we dworze Krola JM iagorskim pokladali i przyznali list, dobrowolny zapis wieczysty; panowie Zerzowie, ktory wpisujqc slo- wo w sbwo, tak się w sobie ma.
Ja Johan Žerz, ja Stefan Žerz a ja Jan Žerz, synowie zostawajqcy przy panu rodzicu naszym, czynim jawno i wyznawamy tym listem na- szym, wsz)4kie trzy osoby za jedną poczytając, komu by � tym wiedziec nalezaio teraimejszego i napotym będącego wieku ludziom, ii my, idąc za wolą Boią i radą przyjacidi, wydajqc vv stan swiqty malienski, my synowie, urodzoną siostrę nasząpannę Annę Žerzownę za pana Matia- sza Nagahskiego, dajemy, darujemy, wiecznemi czasy zapisujemy jako siestrze naszej, tak i panu szwagrowi naszemu zwyž mianowanemu, to jest plac cafy, nikomu ni vv czym nie penny, nad rzeką Swietą, a z drugiej strony nas samych ten plac przez mię, Johana Žerza kiipnym prawem nabyty od pana Meniusa, na tym placu budynek stojący, to jest izdebka biala z kamorą i sienią naprzeciwko, nad rzeką Šwietą laznia, gruntu oromego w mieskim iagorskim polu wloki czwierc we wszytkich trzech polach, to jest vv šrzednim polu o miedzę Jana Jaroszyhskiego, a z drugiej strony Franciszka Kiauszewicza, w drugini polu od Pobol takie o miedzę Franciszka Kiauszewicza, a w trzecimpolu w Žurach o miedzę pana wojta mieskiego pana Matisewicza, a z drugiej strony Franciszka Kiauszewicza - ta 1/4 w Žurach žytem zasiana przez mię, Stefana Žerza: w tychie Žurach oromego gruntu morgjeden o miedzę Adama Tysz- kuna, w gruncie lesnym i sianožętnym, w Ropaniszkach wloki 1/4 o mie-
4 2 3

dzę Gastujcia, a z drugiej strony siebie samego. A co šią tknie bydla - krow dwie starych, trzecia cieloszka dwuletna, swini melkich troje; wyprawa podlug przemoženia � co jesi dla niej sprawiona, do tego po- scialka: pie[rzy]na jedna, poduszek szešc i insze biale chusty, ktorepo- zostają po nieboszczyce rodzicielce - to wszytko od mala do wiela ma sobiepobrač krom žadnego zatrudnienia od nas i od siosiry swojej, pa- niej Wilimowej PVasilewskiej, ktora jestze wszytkim od nas wyposažona. A ja, Matiasz Nagouski, widzący takowy datek po pandw Zerzdw, co dają, darują i wiecznemi czasy zapisująjako corce swej, a oblubienice mojej, oddąjący za mię w stan malžehski, wnaszam gotowego grosza talarow bitych 60, konia kosztującego zlotych J00, do (ego lynsztunek jako na rajtara przynaležy. A že koidy czlowiek na tym swiecie žyjący podlegly jest smierci\ warųjemy to, iž jesliby ktory z nas w stanie mal- žehskim wiek požywszy, z tego smala wprzody zszedl, tedy ten nas [zj zapis przy zostalej osobie ma wiecznemi czasy zostawač, tak ii žaden zpokrewnych, jakąkolwiek bliskošcią odezwawszy šią, pozostalą osobę nie mają turbowac ani do žadnego prawa pociągaė pod zarukami šiem zlotych" (...) (Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 115-117).
ŽMIEJEWSK3 vėl ŽMIEJOWSKI vėl ŽMIJOWSKI
herbu Šlepowron; powiat wilenski, piriski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 39).
ŽMUJDECKI herbu Pomian; powįat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7).
ŽOGLO herbu Bawola Glowa; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr 1228).
ŽOLĄDKJEWlCZ vėl ŽOLUDKIEWICZ herbu Nalęcz; powiat dzisnienski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 605, 1131; f. 391, z. 7, nr 4117),
ŽOLĘDZIEWSKI herbu Poraj; powiatpinski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
Ž0LNIERK1EWICZ herbu Jastrzębiec; powiat nowogr6dzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665). Byli potwierdzani w rycerskiej rudowitošci w XIX vviekuprzez Wilenski i Minskie ZgromadzeniaDeputatow Szlachecldch.
424

ZOLNIEROWICZ herbu Przestrzal; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4117; f. 391, z, 6, nr 605, 1131, 1578, 2057, 2724). Byli potwierdzani w starozytnej rodowitosci w XIX wieku przez Miñskie i Wilenskie Zgromadzenia Deputalów Szlacheckich.
ŽOLPA herbu Jasirzebiec; powiat rosiehski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
ZONGOEOWICZ herbu Pobóg; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
ŽORGA herbu Jordan; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2567).
ZOTKIEWICZ herbu Wíeniawa; w województwie wíleñskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2567).
ZUCHOWIECKI herbu nieznanego; w województwie wíleñskim i nowogródzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665, 1622).
ZUCHOWSKI herbu Labędž; w województwie wHeñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ŽUDRO herbu nieznanego; powiat wilejski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 93),
ZUKOWSKI herbu Jastrzębiec; powiat wileñski, szawelski, woíkowyski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,18; f. 391, z, 8, nr 2567; f. 708, z. 2, nr 1192).
■ r
ZUPRANSKI herbu Abdank; powiat dyneburski, oszmiañski, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 83, 98, 131).
ZURAWLEWICZ herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 98).
ZURAWSKI herbu Níeczuja - powiat wileñski; herbu Leliwa - powiat oszmiañski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1481). W powiecie
425

lidzkim pieczqtowali się tež godlern Trzaska. (CPAHL, f. 391, z. 8= nr 2443).
ZUTOWICZ herbu wlasnego, W roku 1693 do ksiąg sądowych žagarskich wniesiono następujący wpis: �'Die 11 februarii, z Šwirplow.
Stanąwszy: oczewisto przed urzędem we dworze JKM žagorskim slawetny pan Wenclaw Zutowicz, mieszkający w trakcie janiskim, we wii Swirplach, zeznal swoją dobrowolną ugodę z Lawrynem Andrulajciem ze Gaudikow w takowej okazyjej: ie gdy dwoje koni byio ukradziono Zutowiczowi z pala w sianokos i dwoje pęt želaznych, jednego konia odebral Ucem od Andrulajcia w Žagorach, ktory dal wywod, ie nabyl odpoddanego jm. pana Tyminskiego - Piotrą Jukna, do majętnošci Kirgajlow naležącego, ktorego ze nie mogl zawčdcę we dworze JKM žagorskim stawic, pogodzil Žutomcza - za konia drugiego dal konia i za pąta dal 4 talery bite i zlotych 2 szelągami; ktorepieniądze odebrawszy Zutowicz kontentowal šią i cale Andrulajcia w tej sprawie kwituje, nie ma go więcej turbowac o te konie sam przez się i przez žadną osobę pod winą kop 10 groszy Utewskich. Andrulajciowi zas do zawodce Piotrą Jukna, i gdziekohviek prawo drogę pokaze, wolne forum dochodzič wszelkiej szkody, konia i nakladow u naležytego sądu pozwolono. Przy ktorej ugodzie byl Dantei Ukiewicz, Antoni Swirplis.� (Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 169).
ZUTOWT herbu Grzymaia; w Księstwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ZWANSKI herbu Rawicz; w wojewodztwie witebskim, powiecie lepelskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
ZWANSKI-LUSKONOS herbu Rawicz; w wojewodztwie witebskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1816).
ŽYBORT-SZMUNT herbu Szmurt; w wojewodztwie wiiehskim. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7),
ŽYBULIS herbu nieznanego; powiat lidzki, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 913).
426
ŽYBURT herbu nieznanego; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
ŽYBURTOWICZ herbu nieznanego; powiat shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 540).
ZYC herbu nieznanego; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2541).

ZYCKI herbu Drzewica; powiat wilenski, zawilejski, rosiehski, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1875).

ZYGOROWICZ herbu Polkozic; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 9,nr 17).

ŽYLEVVICZ herbu Pobog - powiat rosiehski; herbu Ossorya - powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11,707, 18).

ŽYLINSKI-MORDAS herbu Janina; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f, 391, z. 1, nr 1551). W powiecie kowienskim i rosienskim pieczętowali šią godlem Morą. (CPAHL, f, 391, z. 4, nr 3493; f. 391, z. 8,nr2571).

ŽYLlNSKI-WOJSIM herbu Janina; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3491).

ŽYWALKOWSK1 herbu nieznanego; powiat shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).

ŽYWIC herbu Jastrzębiec; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

ŽYWILLO herbu Abdank; w wojew6dztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).

ŽYŽEMSKI herbu wtasnego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 115).
427

john1 — Tue, 08 Feb 2022 01:02:26 +0300

RABCEWICZ herbu Rawicz; powiat nowogródzki, rosicnski, swiçcianski, (CPAHL, f. 70S, z. 1, rtr 48).

RAC-WIDMONT herbu Slepowron; powiat telszewski. (CPAHL, f. 39l,z.6,nr7).

RACHDEN herbu Rachden; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

RACYBORSKI herbu àlepowron; powiat trocki, dziánieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,2057, 2724).

RACZKOWSKI herbu Prus I - powiat rosienski; herbu Lodzia - powiat szawelski; herbu Poraj - powiat oszmianski, shicki, miasto Wîlno; herbu Gozdawa-powiat upicki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, 928, 3036,3091 i in.).
RADECKI-MIKULICZ herbu Gozdawa; powiat kowieñski. (CPAHL, f, 391, z. 7, nr 1897a).

RADKIEWICZ herbu Pobóg; powiat oszmianski, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).

RADUNSKI herbu Drzewica; powiat oszmianski,

RADOWICZ herbu Jastrzębiec - powiat rosienski; herbu Lubį cz - powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
radwaSiski herbu Radwan; powiat trocki, oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1317, 2830).
289

RADWILOWICZ herbu Sulima - powiat upicki, wilkomier- ski; herbu Radwan - powiat rosienski; herbu Pomian i Biberstein - powiat telszewski; herbu élepowron - powiat polocki. {CPAHL, f. 391, z. 7, nr 856, 1897a i in.).

RADWILOWICZ z BUJWIDÓW herbu Trzaska; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

RADYKOWICZ herbu Drogomir ; województwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12).

RADZÏCKI herbu Nalęcz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f, 708, z, 2, nr 3, 4).

RADZIKOWSKI herbu Ogoñczyk; powiat wileuski, kowieñ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1897a).

RADZISZEWSK1 herbu Ogoñczyk; powiat wilejski, dzisnien- ski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr Í 897a, 4117,4096).

RAFALOWSK1 herbu Labędž; powiat wilkomierski, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1027).
RAGDEN herbu nieznanego; powiat upicki, poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 1, nr 194).

RAJ herbu wlasnego. Nobilitowani 1697. Siedzieli w powiecie mozyrskim gubemi minskiej. W XIX wieku byli potwierdzani w rodo- witosci szlacheckiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 454, 468).
RA JCEWICZ herbu Leliwa; powiat szawelski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).

RAJCZYNSKI herbu Élepowron; powiat wilenski, rosienski.
(CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1897a).

RAJSKI herbu Jelita - powiat kowieñski; herbu Sariusz-Jelita - powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,18),
290

RAKOWSKI-KITKIEWICZ herbu Trzywdar; powiat troc- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

RÀKSIMOWICZ herbu Pobôg; powiat swiçcianski i inné. (CPAHL, f. 708, z. 1, nr48).

RALF herbu nieznanego; wojewôdztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 901).

RAMSZA-KARWECKI herbu Gozdawa; powiat wilejski, (CPAHL, £ 391, z. 10, nr 312).

RAMULT herbu wîasnego; powiat nowogrôdzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).

RAPCZYNSKI herbu Pòi Orla; wojewôdztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

RASER (RAZER) von herbu Abdank; wojewôdztwo witeb- skie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).

RATOWT (RATTOWT) herbu Bohcza; powiat trocki, wil- komierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4, 404, 649, 724, 928,2785).
RAT YNSKI herbu tabçdz i Ratuld; powiat swiçcianski, brastaw- ski, wilejski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 611, 709). W wojewôdztwie min- skim pieczçtowali siç godlem Lubicz. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2395),

RAUBO herbu Drogomir; powiat rosienski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).

RAUTENSTRAUCH herbu wtasnego; powiat kowienski, ro- sienskl. (CPAHL, f. 391, z, 7, nr 1897a).
RAWA herbu Rawicz; powiat àwiçcianski. (CPAHL, f. 708, z. 1, nr 48). R A K IN T herbu Labçdz; w województwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
291

REDLIÑSKJ herbu nieznanego; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2758).
REGIS herbu Podkowa; w Księstvvie Žmudzkim i wqjewództwie wileáskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
REHBINDER herbu wlasnego; powiaí braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
REICHEEBACH herbu wlasnego; powíat upickí, poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 1, nr 194).
REINHARD herbu Lis; powíat upicki. (CPAHL, f. 391,z. 7,nr428).
REINGARTEN herbu wlasnego; powiat poniewieski, upicki. (CPAHL, f. 708, z. 1, nr 194).
REJKOWSKI herbu Rawicz; miasto Wilno. (CPAHL, f, 391, z. 10, nr 317),
REKOSZ herbu Ostoja; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
REKŠČ herbu Leliwa; powíat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 449),
REMBELIÑSKI herbu Lubícz; powíat upicki. (CPAHL, f, 391, z. 7, nr 4096).
REMBEROWICZ herbu Lada; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391,z. 6, nr 7).
RENHART herbu Kleinfeld; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
R E C Z Y N S K I herbu Laryssa; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 318). 292

REWINSKI herbu Lubicz; powiat lidzki, nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4,665, 1576,1621,1626).
REWKOWSKI herbu Strzegomia; powiat brastawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
REWKOWSKEHRYNCEWICZ herbu Šwierczek; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1).
ROBAK herbu Ogonczyk. W 1845 roku Minskie Zgromadzenie Szlacheckie rozpatrywato kvvestię rodo wi tose i tej dawnej familii (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 34, 95),
ROBASZEWSKI herbu Lubicz; powiat witkomierski, braslav/- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3,4, 329,404,649, 724, 928),
ROCHONKOWSKI herbu Rochnicki; na Žmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ROD C K VVICZ- PEOTISI C KT herbu Sas. Siedzieli w Ziemi Minskiej i byli przez tamtejszy urząd jeroldii potwierdzani w rodowitošci szlacheckiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, 198,414,485,490).

RODLINOWICZ-ABRAMOWICZ herbu Dotęga; rodzi- na tatarska w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr274),

RODOWICZ-SZYMKIEWICZ herbu Košciesza; na Žmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),

RODZIEWICZ herbu Jastrzębiec; powiat trocki. (CPAHL, L 391, z. 6, nr 11).

R E N K E herbu wlasnego; powiat rosienski. (CPAHL, f. 708, z. 2. nr 3680),
R O G A L E W IC Z herbu Rogala; w ojew odztw o w ilenskie, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 649,727). 293

ROJS (REUS) herbu wlasnego; powiat trocki, kowienski. (CPAHL, f- 391, z. 7, nr 4096, 3803).
ROKSIEWICZ herbu Lubicz; w wojewödztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ROLINSKI herbu Šlepowron; powiat kobryriski. (CPAHL, f. 3 91, z. 6, nr 18),

ROMANSKI herbu Slepowron; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 558).
ROMASZKA herbu Slepowron; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr559).

RÖMER herbu Jelita i Scypion; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11; f. 391, z. 11, nr 139).

RÖMER herbu Römer. Wspominala o nich w swych paraiętni- kach pt. W Minie i w dworach litewskich (Chotomöw 1988, s. 51-53): �Dom marszalka Michala Römern lączyl w sotie dwa iywiofy: salono- wy i uniwersytecki, alepoloženiem swoimprzypominal mieszkanie wiej- skie; daleko od ulicglöwnych štai wglębi obszemego dziedzinca, z ogro- dem, spuszczającym się na Wilenkę, z widokiem na częsc najbardziej malowniczą miasta, Sajjaniki. Za wejsciem w dziedziniec wszystko tam zapowiadalo mieszkanie familijnego czlowieka. Zimą okopy ze sniegu, zdobywane przez studentow, latem pilka, gonitwa, a zawsze wrzawa witaly na wstępie przychodnia. Seweryn i Michas, najmlodsi synowie pahstwa Römeröw, ich koledzy i krewni, Ejtmin, Sinkiewicz, Tadzio Pu- zyna, nieraz i ktöra z kuzynek, przebrana w kurtkę, obskakiwali goscia, a stary sluga meldowal go panom, Wpokojach ze staroswiecka zasob- nych zawsze znaleič moina bylo gospodynię domu, grającą w marjasza zprzyjaciolką domu, panną Ratoft, lub samąjedną z ksiąiką. Pani Ra- chela z de Raesöw Römerowa byla powaznego oblicza, wlosy, zebrane na grzebien o wysokiej lawce, czynily ją podobną do matrony hiszpan-
R O G A J S K I herbu Nalęcz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 924). 294
skiej. Obyczajem staroswìeckim wyprostowana na krzešle odstępowala kanapy i poduszek mlodszym. Stanowczosé, wypiętnowana na rysach niepięknych, ale szlachetnego wyrazu, mowa napozòr chlodnat jakby odpychająca próine slowa grzecznoici, spojrzeniepewne, ale nieweso- le - wszystko iv tej niewiescie zdawalo się mówic za nią: "Dužom cier- piala, dužom przebaczyla � wszystko pamiętam, a pociechy czekam nie od ludzi, tylko od Boga Odpierwszego wejnenia poznalei w niej Aniola Stróia rodzìny, kaplankę domowego ogniska, matroną, o jakìch piszą, ale jakich mah nam pozostawil wiekubiegfy, malžonkę i matkę, jakìch nigdy dosyc, jednem slowem - chrzešcijankę, jakìch trzeba.
Pan marszalek byljakby z innego swiata, szarmant, nawetbalamut swego czasu, miai klucz do sere wszystkich; natenezas stary i z trąbką (sluch stradi zupelnie), z rysów przypominal Aleksandra l, na twarzy lagodnej biegalfìglarny i doweipny usmiech; byl on z dawien dawna przyjacìelem mego ojea. Wspólne ìch wspomnienia z wesotych czasów przypìerwszem spotkaniu za kazdem spojrzeniem buchaly pustym smie- chem, a czasem nawet (gdy nie bylo nikogo z obcych) objawialy się one taheem, co bylo między nìmì rodzajem zakladu... na co patrząc nowe pokoleniejuž natenezas mówilo, �ie dawniejsì ludzie weselsi od mlod- szych ", ajednak bardzo wesolq byla mlodziei za naszych czasów, iprim w tym chórze trzymaljeden z synòw marszalka Romera, z twarzypodob- ny do matki, z wesolosci do ojea, wzrostem zas i rodziców, i rodzenstwo, j wszystkich kolegowpneécìgnql. I gdy brat starszy Henryk, pięknyjak ojciec, powolny jakmatka, godzinypozostale od naukpošwięcal swojej ukochanej wiolonczeli, mlodszy Edward ì dobrze się uczyl, i ladnie ry- sowal, ale tež i niepospolicie swawolil, do czego mu wybornie služyl wzrost jego masztowy. Czy raz, skuliwszy się w plaszczu, wychodzìl o zmroku na miasto karlem i stopniowo rósi, rósi. rósi... a gdy juž stanąl na palcach, sztukowal się jeszeze ramionami, rękoma, kijem ì kapelu- szem, tak že ì iolnìerze na odwachu, i Žydzi po bramach, i uliezniki, i przechodnie od bojazni truchleli; co dzien bylo coi nowego, bo co glowa mloda wymysli, to nogi rącze wykonajq. I dotąd jeszeze mówiq iv Wilnie o slawnejprzygodzie generata Buszowjewa, przez którego glo- wę (gdy chodzil zgarbiony po bulwarach) ktos, zaledwie dotknuwszy jego epoletów, przelecial izginąl w tlumìe.jak meteor, takžego niki nie tylko schwytaé, ale i dojrzeé nie màgi.
Przy czterech braciach byla jedyna siostra, Anetka, w której skupify się wesoloic ì doweip ojea, muzykalnosé Henryka, jtglarnoic Edwarda, cnoty domowe matki; obok tej glówki myslącej jasnialo kìlka glówek
295

ladniejszych kuzynek Bialozorowien, ktorych czame i niebieskie oczy o brwiach aksamitnych ifręzlistych rzęsach niemale sprawiafy požary w sercach owczesnej mlodzieiy. Z tego to gniazda cd dwie w przeciągu lat kilku pojąl w malženstwo öwfiglarny Edward.
Figle pana Edwarda bywafy i artystyczne: on to glöwnie malowal ową slawną Szejne-katrynkę, w ktörej figurowafy portrety profesoröw Uniwersytetu z podpisami:
Oto pan Malewski, co z žalėm dobywa kieski;
Oto pan Frank, co lubi krank, krank;
Oto pan Grodek, natury wyrodek;
Oto pan Reszka, co na dole mieszka;
Oto pan Sniadecki, nieprzyjaciel niemiecki;
Oto pan Rustem, co maluje z gustem�
* * *
ROMM von herbu wlasnego; powiat kowiehski. (CPAHL, f. 391, z, 7, nr 4161).
ROSALSK1 herbu Šlepowron; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ROSSAKIEWICZ vel RUSAKIEWICZ herbu Korczak. Rossakiewiczowie z gubemi mihskiej i wilenskiej byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckie] przez odnošne urzędy heroldii. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 198, 456). Z tego rodu wywodzil si^ Antoni Že- brak (Rusakiewicz), wybitny biatoruski genetyk XX wieku.
ROSSEN herbu Poraj; powiat rosienski, witkomierski, szawel- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr707).
ROSICKI herbu Samson; powiat braslawski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707),
ROSOLOWSKI herbu Prus, powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
R O S S U D O W S K I herbu R och; w ojew ödztw o w ilenskie, (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 148). 296

ROSTOWSKI herbu Dąbrowa; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4).
ROSZCZEWSKÏ herbu Ciolek - województwo witebskie; herbu Junosza - powiat braslawski i inné. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 95, 404, 649, 724).
ROSZKOWSKI herbu Dolęga - powiat kobrynski; herbu Lo*- dzia - powiat wilkomierski; herbu Ogoñczyk - powiat rosienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4; f. 391, z. 6, nr 7, 707).
ROT herbu wìasnego; powiat poníewieski, grodzieñski. (CPAHL, f. 708, z. 1, nr 194).
ROWBECKI herbu Abdank; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7, 707).
ROWBO herbu Košciesza - powiat rosienski; herbu Drogomir - powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,11,12).
ROWIEÑSKI herbu Bozawola; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
ROZANOWSKI herbu Karp; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ROZTKOWSKI herbu Dąbrowa; powiat kowieúski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ROZWODOWSKI herbu Trąby; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 718, 2779).
ROŽBICKI herbu éreníawa; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
R O S T K O W S K I herbu Dąbrowa; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1046). 297

RUCZYNSKI herbu Ogoñczyk; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
RUDZIAÑSKI herbu Zar ��; powiat oszmiañski. (CPAHL, f 391, z. 7, nr 990).
RUDZIEJEWSKI herbu Kosciesza; powiat wolkowyski. (CPAHL, f. 39 l,z. 6, mil).
RUDZIEJEWSKI-KOLUPAJLO herbu Kosciesza; powiat lidzki, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2759).
RUKOWSKI herbu Rawicz; powiat wileúski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
RUSINOWSKI herbu Labędž; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
RUSTEJKO herbu wlasnego; powiat rosieñski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
RUSZKOWSKI herbu Poraj; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2443).
RUSZTEMBERG herbu wlasnego; województwo wileñskie.
(CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
RYBALTOWSKI herbu Slepowron; powiat wilejski. (CPAHL, f.391,z. 6, nr 709, 1621, 1626).
RYCHLOWSKI herbu Nalęcz; powiat trocki, (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 184).
R O Ž Y C K I-C H A M S K I herbu Gryf; województwo wileñskie. (CPAHL, f, 391, z. 6,�� 12). R Y C Z Y N SK I herbu Pomian; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 298

RYLLO vėl RYLO herbu Wieniawa; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 568). Nazwisko to wjęzyku bialoruskim znaczy �Ryj" i šv/iadczy o starožytno-bojarskim pochodzeniu jego wlašcicieli. O jed- nym z nich profesor Feliks Koneczny w dziele Šwięci w dziejach narodu poiskiego pisak �W r. 1838 zapoznal šią w Rzymie z tym grotiem sfynny opostol Azji i Afryki, jėzuitą Maksymilian Ryllo, przebywający wowczas czasowo w Rzymie. Importująca topostač, ajedna z najciekawszyck calej historii XIX w. Lączyfysię w nim wielfd rozum z wielką przedsiębiorczo- scią, a žarliwa milošč chrzescijanska z roztropnoscią. On stpl šią tworcą melkiego seminarium generalnego dla misji afiykanskich, tudziež tworcą slynnego następnie uniwersytetu w Beyrut w Azji Mniejszej. Pochodzit z uboiszej szlachty polskiej w wojewodztwie grodziensfam pamatu wolko- wyskiego, urodzony we wsi Podorosk r. 1802. Jesienią 1837 r. bawil na Libanie i w Palestynie. W wigilię Boiego Narodzenia odprawial mszą iw. przy grobte Zbawiciela w Jerozolimie, a do mszy tej služyl mu Juliusz Slowacki On tez naklonilpotem wkrotce tego melkiego poetę, že się wy- spomadal. Bylo to na Wielkanoc 1838 r. w Syrii w klasztorze na gorze Libanu. Jesienią tegoirokuprzybywszydo Rzymu, roztoczyl O. Ryllo opiekę nad mlodymi księzmi i kiety kam i polskimi, sposobiącymi się do zamierzo- negozakonu; gdyby niejegoprzedsiębiorcza roztropnošč, nie byloby može srodkow na osiedlenie się >tJ Rzymie. Swiadczą zaspatriotyczni zakonnicy, ie ks. Ryllopierwszy obudzil w Rzymie sprawę Kosciola poiskiego i dzięki jemu Stolica apostolska zwracala odtąd zdwojoną bacznosč na to, co się w Polsce dzieje i co się dzieje z Polską.�
RYMASZE WSKI herbu Pobog; powiat wilejski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 649).
RYMDZIEWICZ herbu Hipocentaurus; w wojewodztwie wi- lehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
RYMEJKO herbu Dąbrowa; powiat oszmianski, kowiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
RYNTOWT herbu Pobog; powiat szawelski, šwięcianski, wilej- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
R Y D Z IE W IC Z herbu Pobog; powiat lidzki, wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707). 299

RYŽY herbu Godziemba; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 18).
RZADKI herbu Leliwa; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
RZĄŠNICKI herbu Dolęga; powiat lidzki, wilenski, wilkomier- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622, 1623; f. 708, z. 2, nr 403).
RZECZYCKI herbu Košciesza; powiat wilejski, oszmiahski, dzisnienski, kowienskt. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8,22,605, 1131,1621, 1626,2724).
RZEPECKI herbu Bialynia; powiat dyneburski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
RZEPKA herbu Lubicz odmienny (dwa žiote krzyže kawalerskie pod odwrėconą podkową. Znana na Woiyniu i Podkarpaciu drabna szlachta.
RZEPNIKherbu Bialynia; powiat wilkDmierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4, 649, 724, 928; f. 391, z. 1, nr 1058,1690).
RZEPNIKOVV herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 604).
RZESZEWSKI herbu Rola; powiat dzisnienski, witebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609, 1131).
RZĘDZIEWICZ herbu nieznanego; powiat siucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
R Y S Z K IE V V IC Z herbu Przyjaciei; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1819). 300

SABA herbu nieznanego; powiatkowienski. (CPAHL, f. 391,z. 6, nr 7,11),
SABAKIN herbu wlasnego; województwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 13),
r
SABINSKI herbu Glaubicz i wlasnego; powiat wìlkomierski, oszmiahski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86, 2597).
SACZ-SACZEWICZ herbu Pomian; na Zmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SACZKO herbu Korczak. Ambrozy, wojskì drohicki, 1620, poborca.
SÀCZKOWSKI herbu Prus I; powiat kobrynski, pinski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
SADUftSKI herbu Abdank; powiat wìlkomierski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2)
SAJDZINSKI herbu Glaubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 2170).
SAFAREWICZ herbu Luk; powiat wilenski, nowogrodzki, oszmianski, shicki, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
SAGATOWSKI herbu àreniawa; powiat wìlkomierski, trocki.
(CPAHL, f. 391, z. l,nr 1060),
301

SAJKOWSKI herbu Grzymata; powiat brastawski, oszmiaúskí, swiqciariski, dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707,2057).
Zamieszkiwali m.in. w okolicach miasteczka Womiany obecnego obwodu grodzieñskíego na Bialorusi. W í 845 roku Minskie i Wileñskie Zgromadzenie Szlacheckie rozpatrywalo kwestiç ich rodowitosci. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, �� 132, s. 34,99). Mieszkali tež liczníe w gubemi miñskiej i kowieñskiej.
SAKEL herbu Leliwa; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SAKEN herbu wlasnego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2169).
SAKIEL herbu Leliwa; powiat rosieñski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 611).
SAKOWICZ herbu Wąž Koronowany; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). W powiecie rosieñskim siedzieli Sakowi- czowie herbu Pobóg.
SALCEWTCZ herbu SuUma; województwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
SALECK3 herbu Ostoja; powiat brzeski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SAMBOŽSKI herbu Rawicz; województwo wileñskie í Žmudz. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
SAMDLEWSKI herbu Lis; powiat siebiežski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
SAMISZCZE herbu wíasnego; województwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
S A J E W I C Z herbu Jastrzębiec; powiat trocki. (CPAHL, f. 39], z. 6, nr 7). 302

SAMOCÏOS herbu wlasnego. Mieszkali w guberni wilenskiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 198).
SAMOTYJA herbu Zadora; powiat shicki, nowogródzki, wilej- ski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 665,2760).
SAMOTYKA herbu Luk; powiat upicki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7),
SAMU JLO-SULIMA herbu Sulima; województwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
SANGOWICZ-JUDZIEWICZ herbu Ogoñczyk; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SANICKI herbu Cholewa; powiat brasìawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SAJNIEWICZ herbu Jastrzębiec; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11). W powiecie szawelskim pieczçtowali się godìem Pobóg.
SANROWICZ herbu Ogoñczyk; powiat witeñski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 577).
SANTECK3 herbu Krzywda; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SANTOCKI herbu Kizywda; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 92, 2586).
SAPALSKI herbu Syrokornla; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SARAFINIK-KRASOWSKI vel SERAFINNIKOW- KRASOWSKI herbu Jasieñczyk. Zamieszkiwąli gubemię minską i przez odnosną heroi di ą byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 483, 489).
303

S ARB SKI vel S ARPS KI herbu Korwin; powiat wilkomierski,
(CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2, 649, 829, 846).
SARCEWICZ herbu Wąž Koronowany; na Žtmidzi, w powie- eie upickim. (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 2780).
SARGIELEWICZberbu Befcman; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 18).
SARNAWSKI herbu Jastrzçbiec; powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SASIMOWSKI herbu Sas; naŽmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SASINOWSKI herbu Jastrzębiec; powiat oszmianski, wileñski. (CPAHL f. 391, z. 8, nr 92, 1164, 1240, 1266,1267).
SASZKO herbu Wręby. Tychon Saszko, poborca w wojewódz- twie braclawskim 1595.
SATKIEWICZherbu èlepowron- powiat wileñski, trocki; herbu Kosciesza - powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5; f. 391, z. 6, nr 707).
SATKIEWICZ z Darguzów herbu Slepowron; powiat tel- szewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7).
SATKOWSKI herbu Przegonia; powiat oszmianski, dzismetì- ski, telszewski. (CPAHL, f. 708, z. 2, ��2157). W powiecie szawelskim uzywali równiez go día Rola.
SAUCHER vel ZAUCHER herbu wíasnego; powiat oszmiañ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 12, 18).
SAWANIEWSKI herbu Pobóg; powiat brastawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
304

SAWECZANSKJ herbu Znin; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2,nr 1752).
SAWLINSKI herbu Pomian; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192,2157).
SCHATZFEIER herbu wlasnego; powiat wilenski. (CPAHL, f.391,z. 8,nr 131),
SCHAUMAN vel SZAUMAN herbu wlasnego; powiat po- locki, dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265, 605,1130, 2724).
SCHAUMAN-SZUMSKI herbu wlasnego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2724, 2725, 2777).
SCHEMBERG herbu Lew; w wojewödztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2790).
SCHENFER herbu Szaszkiewicz; powiat witkomierski, ponie- wieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 726, 753, 1192).
SCHICKER vel SZYKIER herbu Siekierz; powiat kowien- ski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr963, 2159, 3122, 3882).
SCHILLER vel SZYLLER herbu wlasnego; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3037).
SCHIMAN herbu Slepowron; w Ksi^stwie Kuriandzkim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1411,1412).
SCHLAGER herbu Abdank; powiat upickf. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11).
SCHLESINGER herbu wlasnego; powiat kowienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 963).
SAWANIEWSK1 � Szczankowa herbu Pobög; powiat wi-lenski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). i 305

SCHLICHTING vel SZLICHTYNG herbu Grzymaia; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2577),
SCHMITT herbu Grzymaia; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SCHNEIDER herbu wlasnego; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3933),
SCHOCHRODER herbu Sulima; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SCHONING herbu wlasnego; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1047),

4 ■
SCHONING herbu Dziki Czlowiek w Czamym Polu; powiat rzeczycki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 264).
SCHREIBER herbu wlasnego; powiat swiqcianski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 611).
SCHRETER vel SZRETER herbu Lubicz; powiat lidzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SCHRÖDER herbu Schröder; powiat upicki, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SCHULENBERG herbu wlasnego; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3024).
SCHUSTER herbu wlasnego; powiat trocki. (CPAHL, f, 391, z. 4, nr 3016).
SCHWAB vel SZWAB herbu Jaslrz^biec; w Ziemi Wilenskiej. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 994, 1060,1690).
SCHWANEBACH herbu Labqdz odm.; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 763).
306

SEDECKE-KWERFELDT (SEDECKE-QUERFELDT)
herbu Kwerfeldt; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2569).
SEE WALD herbu wlasnego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z, 4, nr 3483).
SEHEN herbu Pölkozic; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 20, 70, 72, 75).
SEJBUT-ROMANOWICZ herbu Lubicz; w wojewödztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 342).
SEJFER herbu Sartowski; powiat wilehski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
SELENS herbu Dekaloga; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1060).
SENDZIMIR herbu Ostoja; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443; f. 391, z. 6, nr 1622; f. 391, z. 9, nr 17).
SERAFINOWICZ herbu Nowina; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7).
SERAFINOWICZ-SAKOWICZ herbu Pomian; powiat wiL komierski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SEREJKO herbu Junosza; w wojewödztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707),
SERNACKI herbu Przyjaciel; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SERWANTOWICZ herbu Szeliga; powiat brastawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
S C H W A R Z H O F F herbu Lapa Niedzwiedzia; powiat telszew-ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 307

SIAWCILLO herbu wlasnego; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SIAWIEJLO herbu Prus �; w Ksiçstwie Žmudzkim, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SIAWIEïAO herbu wlasnego; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SIAWRUKOWICZ herbu Grzymala; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SIDERKIEWICZ herbu Lada i Slepowron; w Ziemi Wileñskiej. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2568; f, 391, z. 9, nr 2892).
SIEDLIKOWSKI herbu Ostoja; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443; f, 391, z. 5, nr 583),
SIEDYNLO herbu Tępa Podkowa; powiat telszewski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SIELANKO herbu Syrokomla; w województwie wileñskim, (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 344).
SÏELATYCKI herbu Lubicz; powiat oszmiañski, lidzki. (CPAHL, f, 391, z. 8, nr 86,92, 131, 1236; f. 391, z. i, nr 1200, 1419, 1553).
SIELENKO herbu Korczak; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SIELEZIEÑ herbu nieznanego; na Bialorusi. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 131).
SIEMASZKO herbu Odrowąz; powiat teleszewski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1047).
SIEMIANOWICZ-KONONOWICZ herbu Radwan; powiat homelski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 1436).
308

SIEMIGINOWSKI herbu Sas. Pochodzili z Siemiginowa w województwie przemyskun, W dawnych Akiach Grodzkich Lwow- skich znajduje šią Genealogia Domu Ichmosciów Panów Siemiginow- skich z 1783 roku, w której czytamy; �Wiecznejpamięci wiadomo czyni- my nižejpodpisani starožytna szlachta ì zìemianie województwa ruskie- go ziemi przemyskiej z Siemiginowa Siemiginowscy od ìat kilkuset na Siemiginowie ab antenatis nostris zafundowani haerades. li Brat Oj- ców naszych a nasz Dziad circa Annum 1575 w tymie Siemiginowie byl szlachetny Theodor Siemiginowski, pewnej częsci Siemiginowa dziedzic, ten z szlachetną Anną Popìelównq spìodzU syna Symeona, któiy ab (...) szlachetnego Tatumira, sąsiada swego, porzucil rodziców i substancją i udalsię wkrajepodolskie utaiwszy się swego tytulu szlacheckìego, oze- nil się w Ziemì Halicldej z niewìastq miejskiej kondycji, a splodzìwszy syna, na imię Jerzego, aplìkowal go ad artes liberales; post fata Symeona. ojca swego. Jerzy syn jego udalsię w rózne kraje i dobrze się wy- cwiczywszy in arte liberali oienil się w tejée ziemì i nie chcąc przeciez wpoddahstwie iadnym zostawac od miasta do miastaprzenosil się, spìo- dzil syna i córki jako to teražniejsze JMč Pana Jerzego Elephtora, któ- rego dobrze in eadem arte wycwiczywszy addai go do boku Swiqtej Pamięci Króla JMci Jana Trzeciego, a sam jui postarzawszy się za wolą JKMci przeniósl się do Jaworowa i tam na urzędzie godnym wójtow- skim suam cum decore finivit vitam. Najjašniejszy Krói Ime widzqc piękne qualitates et ingenium magnum Ime Pana Jerzego Elephtera, wyprawil go naprzód do Francji a potem do Rzymu, ktàry dia tak dowcipnej in eadem arte swojej nauki od Ojca Swiqtego na kawalerstwo bylpasowa- ny ipowrociwszy z Rzymu w wìelkich � Króla Imcì zostawal respektach, z tym wszystkim mając od ojca swego szlachetnego niegdy Jerzego in- formaeję i napomnienie, aby się jakimkolwìek ksztaltem starai jakoby przodków swoich mògi assequi vestigia i do wolnosci swojej szlachec- kiejpowrócil, w czym gdy uczynil rekurs, do nas, braciej szlachty, tegoz tytulu Siemiginowskich, lubo nas tojus kilku starych nie masz, i to wszyst- ko dokumentami realiter probavit, czego i my z Ojców naszych dobrze bylismy i jestesmy swiadomi, nie tylko piszemy się na to, ale i tą naszą coram Actis Leopoliensibus zeznajemy atestaeją, ze tak jest a nie ina- czej.jako wyzej opisany abusus ex ratione necis szlachcìca brata Ojców naszych, a nie z èadnych jakowych, uchowaj Boze, podejrzanych fawo- rów, ale prawdziwq istotną widzimy w tym wiarę et conscientia, i ten skrypt nie tylko roborujemy, ale i gdzie tego będzie potrzeba gotowismy przy brade naszym, Ime Panų Jerzym Elephterze Siemiginowskim, per-
309

sonaliter stawac. Na co siępropter majus verìtatìs robur rękami nasze- mi podpisųjemy i braciej drugich jako przyjaciól, aby się podpisali užy- lismy. Ozialo się we Lwowie die 20 Octobris Anno Domìni 1701."
W 1842 roku, Ludwik Zielinskì dziennikarz Iwowski i redaktor �Lwowianina� prowadzü w Stanaci! Galicyjskich starania o potwier- dzenie szlachectwa, upowazniony przez potomka malarza Jakuba Sismi ginowski ego. Opracowanie L. Zielmskiego bylo materialem wyko- rzystanym pózniej przez Bobrowicza w Herbarzu wydanym w Lipsku. W tekscie tym znajdujemy następujące informacje: �Wies Siemìgtnów w dawnym wojewòdztwie ruskim, w dzisiejszej Galicjipoloiona, jui od dawnych czasów jest gniazdem wdziny szlacheckiej Siemìginowskich herbu Sas. Czlonkowie rodziny služąc wojskowo prawie od roku 1400 w róinych ekspedycjach wojennych zloiyli dowody męstwa i licznych zaslug. Niepiastującjednakza staryck czasów žadnyck urzędow koron- nych i wyzszych wojskowych, lecz tylko jako iolnierze dia calosci i bez- pìeczemtwa kraju služąc i za powinnosc obywatelskq takowq sluihę uwaiajqc, stanqwszy osobiscie w wojsku narodowym, krew i žyde za calošc kraju w ofierze przynosili, a po uskutecznionej wyprawie wraca- jąc do roti wiedli spokojne i swiatu nieznane žyde. Pod Michalem Kory- butem Jerzy z Siemiginowa, ziemianin mskiego województwa, z powo- du procesu nienawisc do Tatomira mając, gdy tenie Tatomir, cziek burz- liwego charakteru, najechal dwór Šiemiginowskiego i tam pomósi smierė z ręki Jerzego, rodzina zabitego Tatomira wyrobila banicję na Siemigi- nowskiego, jui uprzednio z zoną i synem Jerzym ukrywajqcym się w lasach niepolomskich i z tytulu tej banicji oraz wygranego procesu wies Siemiginów w posiadlošč swoją zagarnęla.
Jan III, następca Michala Korybuta, polując pewnego ražu w Nie- polomicy [sic!], oddalony odswoich dworzan, nadjechal w miejscu, gdzie byla chalupka, aprzed chalupką dziecię. Mającpragnienie zaiądal wody, a matka dziecięcia podawszy wodę królowì, domyslając się, že to albo wielkipan, albo - moie sam Icról byc musi, padla na kolona, blagając za malionkiem chorobą zložonym, za sobą i za dziecięciem; wynurzywszy przygodę męža swego, ząjazd i smierė Tatomira, banicję i nędzę, w kto- rejpogrąženi byli. Ulitowal się Jan III niedolą nieszczęsliwych; lecz gdy slusznej banicji ani wygranego procesu prawa odwolaé nie pozwalaly, a stan rzeczy tak byl wyrazny na stronę Tatomirów, ie Siemiginowski žadną miarąprawnie nie mògi wejsé n>posiadanie Siemiginowa ì latwo jako banita mògi glowę stradet Jan III darėm pienięžnym wspomògi nieszczqsliwych, obiecując wszakzepomoc w raziepotrzeby i niedostat-
310

ku. Jerzy nie mial zdrowia korzystač z laski krolewskiej - do grobu [zszedl] zgryzotą nękanyzostawiwszy zoną i dzieci w sieroctwie. Wdo- wa z dziecięciem pieszo udala šią do krola, podowczas w Krakowie bę- dącego, i stawiona przed Janem III oddala mu syna, na imię Jerzego, sama zas przytulek i smierč spokojną w klasztorze panien krakowskich znalazla, Jerzy; znany pod przybmnym nazwiskiem Eleutera, okazując talent szczegolny do malarstwa, z funduszu krolewskiego na nauką do Rzymu poslany, tak się wydoskonalil w swej sztuce, ie do celniejszych wloskich ~aw Polsce pod owe czasy byl pierwszym narodowym mala- rzem. Malowal dužo obrazdw do kosciolow w Krakowie, w Warszawie i Zolkwi. Zawdzięcząįąc [tak wielej, swemu dobroczyncy, krolowi, za- wsze zostawal na jego dworze, nawet wojenne wyprawy podzielal, bi- twy i položenie okolic malowal; byl takže pod Wiedniem i Parkanami i obie bitwy odmalowal. Krol Jan HI nagradzając us Ingi, uczynil go najprzodkawalerem zlolym (Eques Auratus), apožniej zasprzywilejem wydanym w Zolkwi dnia 7 sierpnia 1687 (Akta Grodzkie Lwowskie, Re- la t R, 1710, ks. 494, pag. 677) dal mu wies Luką [...] Oženil się tenže Jerzy Eleuter z Magdaleną Georkiewiczowną i z tej mial syna Jana. 2�- voto oženil się z Teresą de Laroianka, z Jctorej zostawil czterech synow i dwie corki: L Bonifacy, 2. Jerzy Eleuter, subdelegat Iwowski, dziedzic Želechowa, 3. Michal, 4, Bonawentura, 5, Marianna za Antonim Ko- šcihskim, 6. Magdalena za Faruchowiczem. Wpoczątkach panowania Augusta II, krola polskiego, zostal hrabią Imperii Rzymskiej, piastowal urząd starostyjablowickiego, byl kawalerem zlote] ostrogi i Janiny oraz poslem na dworze hiszpanskim. Wyniesiony do tej godnosciprzez swoje staropolskie cnoty, nauką i zaslugi, wnet znalazl się otoczonym od rodzi- ny ojca swego, ktorzy pienvej ani ojcu, ani jemu žadnejpomocy nie dali. Bylpomiędzy lemi Pawel z zoną Anną Žurakowską, corką Michala Žu- rakowskiego i Anny Szumlahskiej, siostry biskupa Jozefą Szumlanskie- go, splodzonej ze Stanislawa Szumlanskiego, rotmistrzaJ. Kr. M., i Anny Hoszowskiej herbu Sas. Z tej Anny, iony Michala Zurakowskiego, bylo dwie cdrek: 1. Anna za wyzrzeczonym Pawlem Siemiginowskim, 2. Helena za Michalem Swiatopelk księciem Czetwertynskim. Tegož Pawla Siemiginowskiego stryjeczny brat Piotr i synowie Pawla: Stefan de Dzię- cioly Siemiginowski z zoną Anną Hulanicką, Andrzej, Stefan i Jerzy, dla ktorych tenže Elleuter Jerzy r. 1701 (Akta lwowskie zapisowe, Protok. 266, pag. 337) wydanym reskryptem sumąpienięžną darowal. Syn jego [Jerzego Eleutera] Jan byl najpierw dworzaninem krolewicza Jakoba, syna Jana III, od ktorego przywilej otrzymal na posiadanie dozywotnie
311

ddbr Manojewa i Isypowice (Akta Iwowskie zapisowe r. 1736, As. 356, pag. 3359). Roku 1739, jokswiadczą Aktagrodzkie Iwowskie. Prot 1711, pag. 179, tenže Jan otrzymal od krola Augusta HI patent na lowstwo wendenskie; polączyl się z Katarzyną de Slawce, corką Jana de Slawce i Heleny de Bqkowskie, z ktorą mial: L Katarzyną, 2. Wiktoriq za Da- lowskim, 3. Heleną za Niewiadomskim, 4. Franciszka, 5. Ignacego; ten mial syna Jana, ktoremu Anastazja Berezowska powila Jana Sas de Sie- miginow Šiemiginowskiego, ktory się z ojca i dziada w Stanach Galicyj- skich wylegitymowal, 6. Tadeusza EUeutera, w Stanach Galicyjskich wylegitymowany, mial za zoną Katarzyną Brudzinską; z tej byly: L Maria za Szumlanskim, 2. Karolina za Ignacym Kraszewskim, 3. Tekia za Klodnickim. Siodmy syn Jana i Katarzyny de Slawce Siemiginowskich, na imię Stanislaw, dorobilsię slawy w zawodzie wojskowym, byl chorą- žym gwardii konnej koronnej, a potem Vexillifer Buscensis polączyl się z Agnieszką Siedliska, corką Wojciecha Siedliskiego i Konstancji Nietyk- szanki, z ktorej zostalo dwoch synow: 1. Erazm bezpotomny, 2. Jakob Eliasz Kilian Tadeusz czworga imion Sas de Sietniginow Siemiginowski, dziedzic Torska, 10 voto z Orlowskq, 2�voto z baronowną Brunicką z Zaleszczyk � z tej ma potomstwo�.
* * *
SIENKIEWICZ herbu Boncza; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SIERADZKI herbu Ostoja; w wojew6dztwie wilehskim, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1076).
SIERAKOWSKI herbu Prawdzic; w woj ewodztv.de grodzien- skim, wilehskirn. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SIERB1EJ herbu Lubicz. Zamieszkiwali guberni ę wilenską i tu- taj byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr470).
SIERNIUTA-SKIPOR herbu Sieniuta, Mieszkali w guberni wilenskiej i tu byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. I, nr 454).
312

SIERZYÑSKI herbu Przyjaciei; w Ziemi Wileñskiej. (CPAHL, f. 391* z. I, nr 1553).
SIEZIENIEWSKI herbu Leliwa; powiat szawelski, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707; f. 391, z. 1, nr 653, 1336, 1543).
SILPNIEWSKI herbu Lubicz; powiat rosieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SIMONOWICZ herbu álepowron; powiat wielizski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
SIPAJLO herbu Tamawa; powiat kobryñski, potocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SIUCILLO herbu Brodzic; powiat lidzki i irme. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SIUCZYLO vel SUCZYLO herbu Rawicz; w województwie wileiiskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SIULKIEWICZ herbu nieznanego; województwo wiletìskie, powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 125).
S1URZYNSKI herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 16).
SKACZKOWSKI herbu Pilawa; powiat rosieñski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192, 2170).
SKARBOWSK1 herbu Ogoñczyk; powiat swiQciaiiski, dzisnien- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 1131, 1578, 2057).
SKARSKI herbu Murdelio; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SKARZYCKI herbu Boceza; naŽmudzi. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 7),
313

SKIBICKi herbu Rola; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
SKIBIÑSKI herbu Siestrzeniec; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2493).
SKIBNIEWSKÍ herbu Rola; w Ziemi Wilenskiej i na Zmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SKIERKO herbu Jelita; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SKIERS1ÑSKI herbu Zagloba; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
SKIPERherbu Sieniuta; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
SKIRGAJLO herbu Topór; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1047),
SKIRKOWSKI herbu Kietlicz; powiat nowogródzki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 12,665).
SKITEREWICZ herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8,nr 131,1236).
SKLADANOWSKI herbu nieznanego. Z tego rodu Skladanow- sky Max (1863-1939), niemiecki inzynier, wynalazca, (niezaleznie od braci Lumier) kimenatografu.
SK.OKOCKI herbu Jelita; powiat dryzniehski. (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 2780).
SKOKOWSKI herbu Jelita; powiat wilkomierskí, upicki, sza- welski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5,404, 535, 649, 725, 2157).
S K A W IÑ S K I herbu R aw icz; pow iat lidzki, grodzienski, (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 77, 129). 314

SKOLIMOWSKI herbu Kuczaba i Lubicz. Z tej rodziny po- chodzil wybitny lekarz XIX wieku, jeden z inicjatorow soloterapii, ucho- dzący za wspo3twdrcę nowoczesnej medycyny Rosji, Mongolii i Chin.
SKOLNICKI herbu Rola; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SKOLSKI vėl SKÖLZKI herbu Rogala; w Ziemi Wilenskiej. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,18).
SKOP vėl SKOPP herbu Trąby; w wojewodztwie witebskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SKOREN herbu Trzaska; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 115; f. 391, z. 9, nr 2398; f. 391, z. 10,nr249).
SKOROBOGATY-STANK3E WICZ herbu Mogila; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SKORUPKO herbu Šlepowron. Jedni z Padlewskimi. Zamiesz- kiwali okolice Bialegostoku i Grodna. Byli potwierdzam w rodowitosci szlacheckiej przez heroldię wileriską i minską, (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. l,nr 131,469).
SKOWDWILL herbu Ziemia; powiat szawelski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 12, 18).
SKRIABIN. Byli potwierdzani w rodowitosci przez Minskie Zgromadzenie Deputato w Szlacheckieh w latach 1880-1881. (NAH Bia- lorusi w Minsku, f. 319, z. 3, nr 287).
SKROBOCKI herbu Skrobot; powiat lidzki, oszmianskt, gro- dziehski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
SKROBOT herbu wlasnego; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
315

SKRUTKOVVSKI herbu Junczyk. W marcu 1844 roku Wilen- skie Zgromadzenie Szlacheckie potwierdzilo rodowitošč tej rodziny. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, ur 22, s. 16-17; f. 391, z. 1, nr 1078).
SKRYCKI herbu Trąby; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1055).
SKRZYDLEWSKI herbu Boncza; powiat dzišnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605).
SKRZYNSKI herbu Zaremba; w wojewodztwie lwowskim i rze- szowskim. (S. Jastrząbski, Kim jestešmy? O szlachcie zagrodowej w Mahpolsce Wschodniej\ s. 116, Przemyšl 1939).
SKRZYPLEWSKI herbu Ogončzyk; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 129, 86, 2586),
SKULSKI herbu Lodzia; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707). Pieczętowali się tež niekiedy godlem Korab. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 192).
SKULTECKJ herbu Węžyk; w wojewodztwie wilenskim i Księ- stwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SKURWID herbu nieznanego; powiat telszev/ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SKWARCZY]NSKI herbu Topor; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SKWARKA-GĄSOWSKI herbu Prus II; powiat oszmianski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SKW1ERCZYNSK3 herbu Lacki; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 348).
SKWIERZYNSKI herbu nieznanego; w Ziemi Wilenskiej.
316

SLAŽYNSKI herbu Jastrzębiec; powiat oszmiafiski, (CPAHL, f. 391, z. 6, ra* 7).
SLAWANÍEWSKJ herbu Leliwa; powiat trocki. (CPAHL, f. 39 �, z, 9, ra 73; f. 391, z. 1, ra 1553).
SLAWIÑSKI-KULNA herbu Lubicz; powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
r
SLAWOCZYNSKI herbu Leliwa; w województwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SLOBACZYÑSKI herbu Níeczuja; powiat rosieriski. (CPAHL, f. 391, z. 6, ra 7).
SLOMSKI herbu Ostoja; powiat trocki, shicki. (CPAHL, f. 391, z. 9, ra 18,73,1794).
SEONIMSKI. Jan, metrykant królewskí, 1775.
SMALSKI herbu Pilawa; w województwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 7, ra 920).
SMAZONY herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, ra 762).
SMERECZYÑSKI herbu Lada, Slepowran, Syrokomla. Począt- kowo rozgalązieni w Ziemi Rzeszowskiej i Lwowskiej. W XVI1I-XIX w. znani na Wolyniu i Kijowszczyznie, Slynęli z patriotyzmu i brania udziahi w polskichpowstaniach narodowych; dotychczas odnotowywa- ni na Syberii Zachodniej, jak tez na Ukrainie. Jedna z galęzi jest spo- krewniona z rosyjskim rodem arystokratycznym ksiąžąt Kurbatowów.
SMIELEWICZ herbu Cyremberg; powiat upicki, (CPAHL, f. 708, z. 2, ra 1192).
SMOLICZ herbu Pniejnia; województwo wdeñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
317

SNARSKI herbu Ciolek; powiat wilkomierski, poniewieski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 404, 584,649, 725, 846, 1192).
SNITKO herbu Suchekomnaty, w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SNOPEK-WIERCIEÑSKI herbu Rawicz; województwo wi- leñskie. (CPAHL, f. 391, z. I, nr 1690).
SN OPEK-WIERCIÑ SKI herbu Wieniawa; powiat oszmiañ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SNOPKOWICZ-WIERCIÑ SKI herbu Wieniawa; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 8, 707, 1621, 1626, 2754).
SNOPKOWSKI herbu Rawicz; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 1131).
SOBAÑSKI herbu Gozdawa, Godziemba, Radlica; powiat oszmiañski, swiçciaùski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. I, nr 655, 1047, 1543).
SOBIESKI herbu Plomieñczyk; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
SOBIESTIAÑSK3 herbu Labidi; powiat wiîkomierski, poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, 1752).
SOFRONOWICZ herbu nieznanego; powiat potocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2398).
SOKOLNIK herbu Sieniuta-Jastrzębiec; województwo wileñ- skie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 12, 1003).
SOKOLOWSKI herbu Topór; powiat oszmiañski. (CPAHL,
SMOLSKI herbu Jastrzębiec; powiat slucki, rosienski, szawelski. (CPAHL, f. 708, �. 2, nr 2157). 318 f. 391,2. 6, nr 11).

SOLMANOWICZ herbu nieznanego; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605).
SOLOMIEJEWICZ herbu álepowron; powiat slonimski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
SOLTANOWICZ herbu Bozawola; powiat pitíski, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8, 612).
SONCHOCKI vel SĄCHOCK1 herbu Poraj; powiat kobryií- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SOND vel SĄD herbu Korczak; powiat rosieñski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707; f. 708, z. 2, nr 2157),
SONDER herbu wiasnego; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 3035).
SOROCZYNSKI herbu Syrokomla; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2694),
SOROKO herbu Gryf; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 610, 707),
SPEROWSKI herbu Sperowski; województwo wíleñskie, (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1553).
SPERSKI herbu Kolumna; powiat wileúski, oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 708, z. 2, nr 737, 846).
SPIEGALSKI herbu nieznanego; powiat oszmianski, wilejski, witebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8, 709).
SPONTI herbu wiasnego; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1032).
319

SPRINGER de (von) herbu wíasnego; powiat trockì, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SROMA herbu Poraj; powiat brastawski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4096).
STABROWSKI herbu �� Podkowa; powiat wilejski, szawel- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 709).
STÀBULEWICZ herbu nieznanego; powiat piñski, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
STACHORSKI herbu Ostoja; powiat kobryúski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12,18).
STACH OWSKI herbu Ogoñczyk; powiat wileñski, wilkomier- ski, piñski, swiçcianski, trocki, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 72; f. 708, z. 2, nr 2, 5,204, 649, 725, 846; f. 391, z. 6, nr 612, 1621).
STACHOWSKI-KOMAR herbu Ogoñczyk; powiat piñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
STACKIEWICZ herbu Ostoja. Antoni i Franciszek Stackiewi- czowie w 1764 roku zložyli podpisy pod uchwaląkonfederacji general- nej lìtewskiej.
STADNICKI-KOLENDA herbu Belty; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr 1852),
STAKOWSKI-WERENICZ herbu nieznanego; powiat pitì- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
STALEWSKI herbu élepowron i Swienczyc; powiat wileñski, oszmíañski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 730, 1047, 1690).
STALKIEWICZ herbu Leliwa i Košciesza; powiat telszewski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
320

STALROWSKI herbu Lubicz; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STALSKI herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2057),
STALKOWICZ herbu Kosciesza; w wojewödztwie wilenski m. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707),
STAL KO WS KJ herbu Kosciesza; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 5,nr610),
STAMBROWSKI herbu Lubicz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 73).
STAJNGUR herbu Lubicz; wojewödztwo wilenskie. (CPAHL, f.391,z. 6, nr 7).
STANIEWICZ herbu Gozdawa, Nowina; wojewödztwo gro- dzienskie, wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STANISLAWSKI herbu Kosciesza; wojewödztwo wilenskie, witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr2780),
STANKIEWICZ herbu Sulima; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
STANKIEWICZ-SKOROBOGATY herbu Mogila; powiat rosiehski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
STANKOWSKI herbu Wadwicz; powiat oszmiariski, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 72).
STANSKI herbu Ogonczyk; powiat polocki, wilenski, lidzki, dzi- snienski. (CPAHL, f. 391, z, 7, nr4117).
STANSKI Z SAGANÖW SZAFRANIEC herbu Ogonczyk. Siedzieli w Ziemi Polockiej i na Zmudzi. Potwierdzeni w starozytnej
321

rodowitosci szlacheckiej przez heroldtę wilenską 18 grudnia ] 802 roku oraz 6 maja 1846. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 490, s, 303).
STAROWOLSKI herbu Lodzia. Kazimierz podpisat manifest szlachty litewskiej, 1764.
STARZEÑSKI herbu Topór; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2398).
STASZEWICZ herbu Kuszaba; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 7. nr 1901).
STATKOWSKI herbu Jastrzębiec; powiat wileáski, rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f, 391, z, 7,nr4175).
STAWIÑSK1 herbu Sulima; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1553).
STAWKOWSKI herbu Rad wan; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STAWSKI herbu Jastrzębiec; powiat kowieñskí. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STECKI herbu Radwan; powiat oszmiañski, trocki, telszewski. (CPAHL, f. 39í,z. 6,nr2756).
STEFANOWICZ herbu Zagloba; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2).
STEFANOWSKI herbu Abdank; powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
STEFANSKI herbu Nieczuja; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
STEININGER herbu Steininger; w Ksiçstwie Kurlandskim i Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1553).
322

STELNICKI herbu Przestrzal; powiat oszmiahski, wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 72).
STENGELMEER herbu Biberstein; w wojewodztwie wileh- skim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2577).
STENGWILL herbu Chor^giew lub Radwan; powiat upicki, poniewieski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 708, z. 2, nr 1752).
STERPEJKO herbu Leliwa; w Ksi^stwie Zmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STIL-CZAJKOWSKI herbu nieznanego; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3177).
STOCKI herbu Rawicz; powiat lidzki, oszmianski, grodziehski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 129).
STOGNIEW herbu Lubicz; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STOLZENWALD herbu wlasnego; w KsiQStwie Zmudzkim. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3592, 3603).
STOMA herbu wlasnego i Stolobot; powiat wilkomierski, bra- slawski, dzisnienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2, 203, 649, 725, 846; f. 391, z. 7, nr 4117).
STORCH herbu Zuraw; powiat horodecki, witebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609, 667).
STORONOWICZ herbu Nowina; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STOWILLO herbu Pogoh odm.; mieszkali w powiecie wilko- mierskim i innych.
STEJG WILL-LAUD AN SKI herbu Slepowron; powiat tro o id. (CPAHL, f. 39], z. 6, nr 7). 323

STRADOMSKI herbu Prus I; byli zarowno w Litwie, j ak i na Ukrainie,
STRASZEWICZ herbu Odrowąž. O jednym z reprezentantow tego rodu wspomina w swych pamiętnikach o roku 1830 Gabriela z Gūntherow Puzynina (W Wilnie i w ihvorach litewskicK S- 133): �Jn- ne.go zupelnie zakroju kaplan zjawil šią do nas na dzien Zaduszny, byl to ksiądz dominikanin z Oszmiany: smiafy i nmiiany rubacha, po odpra- vvieniu Mszy Swiętej i odczytaniu Ewangelii uczul nagle chęč przemo- wienia do zebranych, a w braku namaszczenia kaplanskiego sztukowal się erudycją historyczną. Jako w dzien Zaduszny a propos �znikomošci swiata� wspominai imiom wielkich zdobywcow i $lawnych pięknošci, "Co znaczy - krzyczai na cale gardlo - co znaczy siawa wojenna?Tu ležy Cezari Co znaczy pięknosč ciala?.,. Tu lezy Kleopatra!�� itd, a ie za každem imieniem wskazywalpalcem na stopnie oltarza, zdawalo się prostodusznym sluchaczom, ie Aleksander Wielki, i Cezar, i Kleopatra, i Semiramis - byli toprotoplasci dawnych dziedzicowDobrowlan, ksią- žąt Sanguszkow, pochowanych w lochach palacu obok trojniaku z 1700 roku i wodki, rowie.snicy mėgo ojca. - Gdy zaš po tej szumnej mowie zaintonowal piešti poboiną, pod wibracjąjego potęžnego glosu zadzwo- nily szyby w o!owianej oprawie i zbroje stalowe na scianach. Bylo to bardzo efektownie, nawet zanadto. Držalam jak lišč osiny, a sprawca tego cieszyl się bez wątpienia, ze mu się tak dobrze udalo, a!bowiem w tym mnichu objawiala sięjui sila i energia, ktore go w niespelna rok popchnęfy z klasztoru na plac bitwy; bo nazwisko Jasinskiego, mato natenczas znane, ale postač zapamiętana, ukazaly się nam w lai parą w dziele Jozefą Straszemcza tniędzy postaciami z 1831 roku z chorą- gyvią w ręku, jako kapelan upowstancow.>>
* * *
STRAUSS herbu \viasnego; w Ziemi Wileriskiej. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 107).
STREBEJKO herbu Boacza, Gozdawa, Szeptycki; powiat kowien- ski, Yvilkomierski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 18; f. 391, z. 1, nr 729).
S T R A C H O C K I herbu Jastrzębiec; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7), 324

STRETEJKO herbu Žnin; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 629).
STRODOMSKI herbu Radwan; powiat kowienski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr7, 12).
STROMBERG herbu wiasnego; powiat wielizski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
STRUGIEDZINSKI herbu wiasnego. Mieszkali w powiecie bialostockim. Byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez urzę- dy heroldii w Minsku i Wünie. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. I, nr 131).
STRUNK herbu Lotariusz; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

STRUPINSKI herbu Kotwicz odm.; powiat nowogrödzki, oszmianski, dzišniehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7; f. 391, z. 7,nr4096).
STRUTYNSKI herbu Sas; w wojewödztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 3 690).
STRZATKOWSKI herbu Poraj; powiat wilejski, wilenski, dzisnienski, siucki, rosienski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 8, 11, 665,718, 1131; f. 391, z. 9, nr72).
STRZECKI herbu Doliwa; powiat wiiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STRECZONY herbu Swierczek; powiat oszmianski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 707).
STRZEGOWSKI herbu Prawdzic; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
S T R E C K I herbu Lubicz; powiat rosienski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7, 707). 325

STUDNICKLGIZBERT herbu Nowina; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 362). Michal podpisal w 1764 ucbwalę konfederacji generalnej litewskiej.
STULGINSKĮ herbu Prus, Rudnica, Petyrog, Lubicz; w Księ- stwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2, 2170, 2157; f. 391, z. 6, nr 7, 18,707, 12; f. 391, z. 7, nr 4096,4098). Z tego rodu pochodzili:
1) Stulginskis Aleksandras (1885-1969), litevvski dzialacz paristwo- wy, w latach 1920-1922 prezydent Republiki Lietuva; w okresie 1941- 1956 agronom we wsi Vytenuos pod Kownem.
2) Stulginskis Steponas (ur. 1908) litewski architekt i inžynier bu- downictwa, proiesor Uniwersytetu Kowienskiego, autor szeregu uda- nych projektow architektonicznych.

STUMBREWICZ herbu Lubicz; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
STUNGIEWICZherbu Lubicz i Pobog; powiat telszewski, sza- welski. (CPAHL, f. 391, z. 6, m 707; f. 391, z. 9, nr 2892).
STUNGINOWICZ herbu Lubicz; w Księstwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
STUNGUR herbu Lubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2694, 2157).
STYCZYNSKI herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11),
SUBACZEWSKI herbu nieznanego; powiat dzišnienski, šwię- cianski, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4117).
SUCHAR herbu Jastrzębiec, powiat witebski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2398). STUCKI herbu Prus odm.; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12, 707; f. 391, z. 9, nr 18).
326

SUCHORSKI herbu Jastrzębiec; powiat witebski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2780).
SUCHORZEWSKI herbu Ostoja; powiat nowogrodzki, wilej- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 12, 665). W powiecie oszmianskim pieczętowali się godiem Bozawola.
SUDOTOWICZ herbu nieznanego; powiat šwiącianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 611).
SUDWOJ herbu Pogonia; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 18).
SUDYKA herbu Ostoja i Pobog; w Ksiqstwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SUD YMT herbu Pogonia, Tępa Podkowa; powiat telszewski, sza- welski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SUDZIAherbuRozmiar;naBialorusi. (CPAHL,f. 391,z. 6,nr7, ii).
SUDZILOWSKI herbu Lubicz. Ignacy i Michal podpisali ma- nifest szlachty litewskiej, 1764. Z guberni mohylewskiej pochodzil N. Sudzilowski-Russei (1850-1930), absolwent wydziatu medycznego Uniwersytetu Bukaresztehskiego, autor szeregu prac z dziedziny medy- cyny, geografu, socjologii, fdozofii; od 1901 roku - spiker parlamentu Republiki Hawajskiej.
SULEWSKI herbu Jastrzįbiec i Odyniec; powiat wilenski, oszmianski, rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 72),
SULISTROWICZ herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr4096),
SULKOWSKI herbu Sulima - powiat kobrynski; herbu Bialy- nia - powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SUCHARZEWSKi herbu Bozawola; powiat oszmianski, wi-lenski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2809). 327

SUMILO herbu Sas; znani byli ongiš w Ziemi Wilehskiej, Gro- dzienskiej i innych.
SURWILO-CHRZCZONOWICZ herbu Rudnica, Kotwi- ea i in.; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 330).
SURYN herbu Rawicz; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 364).
SUSKONT herbu Gieralt; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SUSZCZEWICZ herbu Przestrzal; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7).
SUSZYNSKI-TURKIEYVICZ herbu Suszyhski; powiat wib komierski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 367),
SWARACKI vėl SWARADSK1 herbu Rogala; powiat wib komierski, polocki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1690).
SWIEBODA herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 179).
SWIRTUN herbu Gozdawa; w wojewödztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SWOLKUN herbu Szeliga; powiat wilkomierski, (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
SWORACKI herbu Rogala; powiat szawelski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
SYC1ANKO herbu Pomian; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr2891).
SYLWESTROWICZherbu Szeliga, wlasnego. Jedni zDowoj- nami. Zamieszkiwali gubemię wilenską, kowienską i mihską. Byli wie- lokrotnie zatwierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez odnošne urzę- dy heroldii. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 19, 30, 182, 197,470).
328

SYMONOLEWICZ herbu Zaworonowicz. Stanisîaw Zielinski w ksiąžce Wybitne czyny Polaków na obczyžnie (Wílno 1935, s* 95} w następujący sposob streszcza žyciorys uczonego: �Symonolewicz Konstant)?, ��. 23.x. 1884; orientalista; byl w 1908-1911 asystentem katedry sansbytu w Petersburg^. oraz pomocnikiem kustosza w wydziale numi- zmatycznym Ermitažu i sporządzil wówczas inwentarz zbioru numizma- tów staroéytnych Indyj, tudziei sporządzil inwentarzpolskich numizma- tów; byl w 1911 attacheposelstwa rosyjskiego w Pekinie, od 1924 kon- sulem tytulamym Rzeczypospolitej izastępcą delegata przyrządzie chiú- skim, w 1929 kierownikiem Delegacji Polskiej na Chinÿ\

SYPNIEWSKI herbu Odrowąi; w Ziemi Wileñskiej. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1060).
SYRUČ herbu Doliwa; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 707).
SZABAKONOWICZ herbu nieziranego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SZABANOWICZ herbu nieznanego; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 1622).
SZABECKI-KAMINSKI herbu Topór; powiat kobryhski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SZABIN herbu Roch; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 18).
SZABLEWICZ herbu Szablewicz; powiat kowienski, wilko- mierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2, 404, 509, 649, 726, 846).
SZABLIÑSKI herbu Wieniawa; powiat trocki, wileñskí, szawel- ski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2052).
SZABLOWSKI herbu Boñcza; powiat oszmiañski, shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546, 707).
329

SZACKI herbu Szacki. Józef w regimencie fizylierów pieszych wojsk litewskich, uzyskal nobilitacją w ] 790 roku.
SZADWID herbu Korab; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 11).
SZADZIEWICZ herbu Tępa Podkowa; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
SZAFKOWSKl herbu Kotwic; powiat zawilejski, swiçciaüski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622; f. 391, z. 5, nr 652).
SZALEWICZ herbu Sreniawa; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SZALKOWSKI herbu Szeliga; powiat szawelski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
SZAMANOWSKI herbu Jezierza; w Zíemi Wilenskiej. (CPAHL, f. 391, z, 1, nr 1060).
SZAPSKI herbu Radwan; w Ksiçstwie Žmudzkim i wojewódz- twie wileñskim. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 11).
SZAPUTOWICZ herbu Szalawa; powiat kowieóski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
SZARIUSZ-SZARSKI z Czecha herbu Jelita; powiat wilen- ski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 653).
SZ ARLOWSKI herbu Groty; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1440).
SZARNIEWSKI herbu Topór; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1443).
SZARNOWSKI herbu Dolçga; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
330

SZATYÑSK3 herbu Junosza i Êlepowron; powiat kowieñski, braslawski, witkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 1, nr 1047).
SZAWERNOWSKI herbu Leliwa; powiat wilejski, swiçcian- ski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 611, 709).

SZCZAWINSKI herbu Prawdzic; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2780).
SZCZEPANOWICZ herbu Dębno; powiat oszmianski. (CPAHL, f, 391, z, 6, nr 718,2754).
SZCZEPANOWSKI herbu Prus I; powiat kobryñski. W po- wiecie teiszewskim pieezptowali się godlem Pogonia. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,18).
SZCZEPOWSKT herbu élepowron; w województwie wiieñskim, witebskim, w Ksiçstwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1663,2577).
SZCZĘSNOWSKI herbu Pobóg; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6 nr 7).
SZCZODRO herbu Cieiątkowa; gnieždzili się w Ziemi Oszmiañ- skiej, Trockiej i innych.
SZCZOLKUN-SZWOLKUN herbu Szeliga; powiat wilko- mierski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
SZCZOTKOWSK1 herbu nieznanego; powiat dzisnienskL (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605,1131).
SZCZUCKI herbu Luk; powiat oszmianski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1332).
SZARSKl herbu Jelita; powiat àwiçcianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 3 10, 1623}. 331

SZCZUROWSKI W mareli 1844 roku Minskie Zgromadzenie Szlacheckie potvvierdzilo rodovvitošc panovv Szczurovvskich, zamiesz- kalych w tejže gubemi. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 14; f. 789, z. 1, nr 469). WywodziIi się ze Szczurovva spod Zakroczymia.
SZCZURSKI herbu Korab; povviat polocki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 13, 265).
SZCZURZYCKI herbu nieznanego; povviat Dszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
SZCURZYNSKI herbu Prus I; w wojewodztwie vvilenskim, povviat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 994).
SZCZY GIELSKI herbu Jastrzębiec; povviat vvolkovvyski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
SZCZYGIELSKI-JURGA herbu Jastrzębiec; povviat vvoiko- wyski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2956).
SZCZYPSZCZYNSKI herbu nieznanego; povviat braslavvski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,12).
SZEMBORSKI herbu Šlepovvron; povviat vvilenski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2950).
SZEMIANKA herbu Labędž. Benedykt przez 14 lat przebyvval w nievvoli moskievvskiej, do ktorej dostal się podezas obrony Witebska w 1654 roku przed najazdem cara Aleksego Michajlovvicza.
SZEMIAT herbu Hipocentaurus; w Księstvvie Žmudzkim, (CPAHL, f. 391, z. 6,nr H).
SZENIAWSKI herbu Junosza; povviat vvilehski, dzišnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr605,1131, 1578, 2057).
SZERSZNOWICZ herbu Huldenbalk von H ai t; powiat brze- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
332

SZKLIÑSK1 herbu Košciesza; powiat wÜkomierskí.. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2, 112, 404, 726; f. 391, z. 6, nr 1, 18).
SZLAZEWICZ herbu Wieniawa; powiat upicki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192).
SZLIPAKOWSK1 W 1845 roku Miñskie Zgromadzenie Szla- checkie rozpatrywalo kwestię rodowitosci tej familii. (CPAHL w WiL nie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 48).
SZMIGIER herbu álepowron; województwa wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 11, 1622).
SZMIT herbu Szeliga; w województwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
SZMYT herbu Grzymata; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8,nr 1399).
SZNARSKI herbu Murdelio; w Księstwie Žmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SZOKALSKI herbu Jastrzębiec i Larysz.
Jedną z najwczesniejszych wzmianek o reprezentancie tego rodu jest zapis do ksiąg grodzkich m. Lwowa z 1500 roku, w którym figuruje niejaki pan Schokalsky, obywatel miasta Belza. (Patrz: Akta grodzkie iziemskiez czasówRzeczypospolitej Polskiej, t, 15, s. 396. Lwow 1891).
Lmię Teodora Szokalskiego, (stuzebnika wladyki chelmskiego i belz- kiego Leontego Zachariaszowicza), figuruje w aktach ziemskich chehn- skich w zapísie z diiia 24 listopada 1580 r. Mianowicie podczas napadu na majątek wladyki tenze Szokalskt, będący najprawdopodobniej drobnym szlachcicem, karmiącym się przy dworze wielkiego dygnitarza duchow- nego, padl ofiarą napastnika (Teodora Omnisa), który �nie wiedziec gdzie gopodziai, ješli zywego, albo zamordowanego uchowaV. (Akty izdawaje- myje Wilenskoju Arckeograficzeskoju Komissijeju..., t. 19, s. 245).
S Z E R W IÑ S K 1 herbu Doięga; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11). 333

Instrukcję szlachty wojewodztwa brzeskiego deputatom, udającyrn się na sejm walny do Warszawy w roku 1672 podpisal xn, in. Kazimiere Szo- kalski, miemiczy jego krolewskiej masei. {Akly izdawajemyjet. 4, s. 146).
W roku 1673 na sejmiku szlachty grodzienskiej rozpatrzono zagad- nienie došč znacznych malwersacji pieniądza skarbovvego, popetnionej przez liczną grupę poborcow podatkowych, ktorzy "odebrawszy od Žy- dow pieniądze z podatku przy sobie detinnerunt, do skarbu Rzeczypo- spolitęj nie wniosszy, summy zlotych tysiąca siedmiuset czterdziestu, groszy dwudziestu pięciu Z tej sumy "przyjegomosč panų Szokalskim - poborcy wziętyck z Kobrynia zlotych sto szescdziesiąt trzy {Akty iz- dawajemyje..., t. 5, s. 224-228).
W kohcu postanowili bracia-szlachta, že brakujące pieniądze po- winny byč oddane "do skarbu Rzeczypospohtej w. .v. Lit.,. W 1675 roku poborcy krolewscy panowie Bobr i Szokalski wadzili się sądownie z prawoslawnym monasterem Šw. Symeona w Brzešciu Litewskim
0 poziom šciąganych podatkow (Archeograįiczeskij Sbornik Dokumien- tow, t. 11, s. 32). Skoro więc pan Kazimiere Szokalski nadal przez sze- reg lat pozostawat na urzędzie poborcy kr61ewskiego, wnioskowač mož- na, že zarzuty o malwersację mu stawiane byly bezpodstawne i zostaly dowodnie oddalone.
28 czenvca 1680 roku sąd kapturowy Brzešcia skazal grupę Žydow na karę šmierci za okrutne zamordowanie chrzešcijanki-kaioticzki Ma- rianny Szokalskiej ze Smogorzewszczyzny. Odnošny fragment z aktow sądowych brzmi: �Pomienieni Žydzi, Bejrech Mejeimvicz, Fejbisz Szmuj- lowicz, Lejba Moszkowicz, Ilia Szajewicz, Moszka Pinkasowicz,jako leiy imi, znioslszy się ze sobą, jednostajnie czyniąc nie tylko opresję wiary chrzešdjahskiej i kondemnując oną, w.zruszającprawempospolitym, smieli
1 wažyli się bezbožnie, zapamiętale, tyransko w wierze katolickiej zostają- cą pannę Szokalska, potajemnie uprowadziwszy zamordowač i o šmierc przyprawič, J dalo panny nie wiedzieč gdzie podzieli...� Za popetnienie tej zbrodni grupa Žydow skazana zostaia na cwiartowanie, a kahat na wysokie odszkodowanie. (Akty izdawajemyje..., t, 29, s. 102-103).
Na przelomie XVII-XVIII w. Szokalscy są odnotowywani j už na terenach Rzeczypo spolitęj bardziej wysuniętych na wschod, graniczą- cych zRosją. Posiadali m. in. mąjątek Starodubie w wojewodztwie msci- slavvskim. Liczne wzmianki o nich znąįdują się w archiwacb grodzkich mohylewskich i witebskich, w tych miastach bowiem pelu ii i Szokalscy funkcje drobnych ureędnik6w. Jeden z XVIII - wiecznych przekazow pisanych donosi: �Wypis z Xiąg Magdeburgii Mahylewsktey, Roku 1751
334

miesiąca marca 22 dnia. Przed narni, Stefanem Korobanko, woytem, Michalem Owsiejowskim, Heronimem Botwinko, burmistrzami, takie przed raycamiy lawnikami Mias ta Jego Krolewskiey Masei Mohylowa, tego roku na sprawach zasiadającymi stanowszy oblieznie ichmošcio- wie panowie Woyciech, oyciec, Marko, Jan, Stefan, Franciszek, Jerzyy Leon, synowie, Szokalscy intomissyą jvvą na majętnosč Starodubie w aktach mieyskich mscislawskichprawa magdeburskiego vv rokuprze- szfym 1750 miesiąca apryla 17 dnia zeznaną do przeaktykowania ad acta (...) przyznali de Thenore segnenti. IVypis z Xiąg Mieyskich Mscislawskich prawa magdeburskiego roku 1750 miesiąca apryla 17 dnia na urzędzie Jego Kr. Mošci Mieyskim Mscislawskim prawa magdeburskiego przede mną Antonim Franciszkiem, Tolpyho, skarbnikiem smo- lehskim, lantwoytem Miasta JKM Mscislawia, od JW Pana Jerzego Wollowicza, referendarza Wielkiego Xsiqstwa Litewskiego, starosty po- radnihskiego, woyta mscislawskiego instalowanym y przed narni, raycami, lawnikami y c.afym generaliter magistralem Miasta JKM Mscislawia compareris personaliter general JKM wojewddztwa Mscislawskiego niiey wyrazony kwit swoy intromissyjny przyznal in ium pisany. "Ja, general JKM W-wa Mscislawskiego niiey na podpisie ręki mey wyraio- ny zeznawam tym moim rellacyjnym czynioney intromissyi kwitem, ko- muby � tem temporis et futurus erat his minibus wiedziec naleialo � naiežy, ii w roku terainiejszym 1750 apryla 15 dnia bylem uiytym � wezwanym od ichmosc pandw Woyciecha, oyca, Marka, Jana, Stefana, Franciszka, Jerzego y Leoną, synow, Szokalskich dia podania we wla- danie mąjętnošci Starodubie � intromittowania ichmosc.iom vigore prawa rozdzialkowego danego ichmosciom panem Pawlem Szokalskim w roku 1685 miesiąca marca szostego dnia czynionym na majętnosč Starodubie w W-wieMscislawskim leiąco. Nafundamenciey attestacyą tedywyzpomienionych ichmosciow panow Szokalskich, ja, general, przy- bywszy ze stroną szlachty ichmosciami Janem � Pawlem Ulskiemi� Sta- nislawem Zawadzkim, pomienioną majętnosč Starodubie z žiemio orumo y nieoromo, lašami, barami, gujami, trzebieiami, wygonami, siano- ięciami, rzekami, rzeczkami y krynicami, y poddanymi obojey plci, ich dobyikiem y z zabudowaniem dwornym y gumiennym ut supra nominatis J. Panom Szokalskim w moc, dzierianiey spokoyne uzywaniepedalem, intromitowalem, posluszehstwo naleiyte poddanym zalecilem. A zatym, sprawujqc to wedlug funkeji urzędu mėgo generalskiego we wszystkim, na �� tu byl uiytym, ten mdy intromissyjny kwit zapisalem. Datt ut supra ".
335

"U tego ìntromissyjnego kwitu podpis generala temi slowy: Michal Gluchowski, general JKM W-wa Mscislawskiego. Który takowy ìntromis- syjny kwìt za oczewistym generahkim przyznaniem jest do Xsiqg Miey- skich Mscislawskich przyjętyy wpisany, z którychy ten wpis pod pieczę- cią lantwoyta y zpodpìsem rękipisarskiej jest wydan. Antoni Franciszek Tolpyho, skarbnih smolehski, lantwoyt mscislawski; Leon Osmolowski, vice regent, grodzkipìsarz JKM Miasta Mscislawia. Który to intromissyj- ny kwit za ustnym y oczewistym wyi wymienionych osób zeznaniem jest doprzeaktykowania do akt Xiqg Mieyskich Mohylowskichprzyjętyy wpisany... Jan Jaroszewski, woyt Miasta JKM Mohylowa; Theodor Kozlow- ski, pìsarz Miasta JKM Mohylowa...� (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2983).
Nìektórzy z tych Szokalskich przeniesli się z powrotem do Korony Polskiej, inni pozostali na Kresach Rzeczypospolitej, a jeszcze inni prze- siedlili się dalėj na wschód, do Panstwa Rosyjskiego.
Byli rodžiną wysoce ofiamą i dynamiczną, cieszącą się powszech- nym szacunkiem. Nie znany z imienia pan Szokalski, �obywatel lata- wicki�, byl np. z ramienia Ziemi Czerskiej w czasie powstaniakosciusz- kowskiego wysokiej rangi funkcjonariuszem w admimstracji centralnej wladzy narodowej (Por. Akty Powstania Kosciuszki, t. 1, cz. 1, s. 85, Kraków 1918).
Z tego rodu pochodzil Juliusz Szokalski (1856-1940), wybitny geo- graf radziecki.

SZOPOWSK1 herbu Lubicz; powiat oszmianski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 709; f. 391, z. 4, nr 2980).
SZORC z Porytów herbu Mera; w Ziemi Wilenskiej. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SZOSTOWICKI herbu Odyniec; w Ziemi Wilenskiej i in. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SZPAK herbu Sowa; w województwie polockim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13).
S Z P A K O W IC Z herbu Abdank; w Ziemi Wilenskiej. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 336

SZPAKOWSKÏ herbu wlasnego, Zadora, Póikozic, Nieczuja i Korf; w województwie witebskim oraz Ksiçstwie Žmudzkim, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667,2724, 2725; � 391, z. 8, nr 1394, 1395).
SZPÏL herbu Ostrogski; znani w Ziemi Wilehskiej, Witebskiej i innych.
SZREDOK herbu Sulima; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SZTARYNSK3 herbu Slepowron; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
SZUJSKI-KUJAZOW herbu Pogonia; powial kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SZUL herbu Nowina; powiat oszmiariski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SZULSKI herbu fCorab; powiat wilenski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3023).
SZUMKOWSKI herbu Korczak; powiat zawilejski, oszmian- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, il, 610, 707).
SZUTOWÏCZ herbu Dolęga; w województwie wileñsktm, mió- skim. (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 2408).
SZWANSKI herbu Jastrzębiec; powiat trocki, oszmianski, šwię- ciañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr �0, 1623; f. 391, z. 10, nr 43 3).
SZWEDEROWSKI herbu Ogoñczyk; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SZWOLKEN-SZCZOLKUN herbu Szeliga; powiat wiiko- mierski (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
szYBiaa herbu Pelikan; gnieždzili się w Ziemi Polockiej, Or- szanskiej, Minskiej i innych.
337

SZYMANOWSKI herbu Slepowron; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1621, 1626).
SZYMKIEWICZ-SKILONDZ herbu ¿lepowron; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SZYMKIEWICZ-STANKOWICZ herbu Kosciesza; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
SZYMOWICZ herbu Dqbno; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2577).
SZYRWINSKI-PACEWICZ herbu Dot^ga; w Ksiqstwie Zmudzkim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
S Z Y B IE K O herbu wtasnego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, 2. 6 nr 709). 338

s

SLEPIKOWSKI herbu Rawicz; w Ziemi Wileñskiej. (CPAHL, f.391,z. 9, nr 15).
SLEPOWROÑSKI herbu Slepowron; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 73).
SLIWIÑSKI Józef, skarbnik wyszogrodzki, 1775. N., komor- nik ziemski czemiechowski, takže 1775.
ŠMILGIE WICZ herbu Ostoj a; powiat poniewieski, witkomier- ski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr Ó70, 750, 3609).
ŠMILGIN herbu Kosciesza; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z, 9, nr 70).

SNICZKO herbu Nieczuja; województwo wiíeñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

SNIEGOLSKI herbu nieznanego, powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 72).

SNIEZKO herbu Nieczuja; województwo witebskie, wiíeñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609, 667).
ŠNIEŽKO-BLOCKI herbu Letiwa; powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
S N IE Z Y Ñ S K I herbu Pólkozic; powiat slonimski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 12). 339

ŠRZEDN1CKI vėl SZEDNICKI herbu Wicuiqw3] powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
SW1ACKI herbu Szeliga; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2,253,404,649,725, 846), W powiecie lidzkim pieczętotvali šią godlem Zlote Strzemię. (CPAHL, f. 391, z, 5, nr 638),
ŠWIATOPOLK-MIRSKI herbu wlasnego, Krzyž; powiat dzi- šnienski, šwięcianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr2687, 2724,2725,2777).
ŠWIĄTECKI herbu Nowina; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ŠWIDZINSKI herbu Potkozic; powiat vvilejski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707, 709).
ŠWIECHOWSKI herbu Sulima; powiat rosienski (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ŠWIEDSKI herbu Szeliga; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1690).
ŠWIERSZCZEWSKI herbu Lodzia; powiat brzeski, wilejski, zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18,708).
ŠWIERZBINSKI herbu Rawicz. Mieszkali w okolicy Grodna, Sokolki, Bialegostoku. Byli pot\vierdzani w rodowitošci szlacheckiej przez urządy heroldii w Wilnie. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 121, 131, 198,416, 453,496).
ŠWIERZYNSKI herbu Polkozic; powiat slonimski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 11).
Š P IE S Z K O herbu nieznanego; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2052). S W IE T L IK herbu nieznanego; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665), 340

ŠWIĘCICK1 herbu ��; powiat wilehski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 7), W powiecie wilkomierskim uzywali rôwniez godla Radwan. (CPAHL, £ 70S, z. 2, nr 5).
SWILCZEWSKI herbu Radwan; powiat rosienski. (CPAHL, £391, z. 6, nr 983,2760).
ŠWINARSKl herbu Doliwa; w województwie wileñskim. (CPAHL, £ 391, z. 1, nr 1047; f. 391, z. 6, nr 110, 1623).
àWINIARSKI herbu Poraj; powiat trocki. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 707).
SW1NKA herbu Šwinka. Dawid, stražnik czemiechowski, z wo- jewództwem wileñskim podpisal elekcję w 1697 roku Augusta IL (Volumina Legum),
SWIRCZEWSKI herbu Lodzia; powiat rosienski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 7).
SWIRKOWSKI herbu Szaiawa; powiat braslawski. (CPAHL, £391, z. 6, nr 7).
SW1RSKI herbu Leliwa - powiat witkomierski; herbu Lis - powiat oszmiahski, nowogródzki. (CPAHL, £ 708, z. 2, nr 2).
ŠWIRSZCZEWSKI herbu Trąby; powiat dzišnienski, wilej- ski. (CPAHL, £ 391, z. 9, nr 76, 770).
Š W I Ę C I E C K I herbu Nowina; województwo witebskîe. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 667). 341

TABAÑSKI herbu Lada; powiat Iidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2755).
TABIANOWICZ herbu nieznanego; powiat Iidzki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3069).
TABIENSKI herbu Dąbrowa; powiat grodzieñski, oszmîanski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86, 1076, 2558).
TABIÑSKI herbu Taczala; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1458).
f
TABLINSKI herbu nieznanego; powiat oszmianskî. (CPAHL, f. 391, z. 6, ni 707).
TABOROWSK1 herbu Pôlkozic; powiat dzisnieñski, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 1131).
TABORTOWSKI herbu Pôlkozic; powiat nowogrôdzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4, 12).
TACYDER herbu Trach; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
TADLER herbu Tadler; powiat kowienski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, 404).
r
TADOWIÁNSKI herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404).
343

TAGUNIEWICZ herbu nieznanego; województwo wileñskie.
(CPAHL, f. 391, z. 9, nr 125).
TALIBSKI herbu Brodzic; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1468).
TALISZEWSKI herbu Talski; powiat oszmiañski, dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1468).
TALISZEWSK3-TALSKI herbu Talski; województwo witeb- skie. (CPAHL, f. 391, z. 6, ni 609).
TALKO-HRYNCEWICZ herbu Dąbrowa. Z lego rodu po- chodzil Juliau Talko-Hryncewicz (1850-1936), znakomity antropolog i etnograf, autor okolo 300 prac naukowych, m.m.Ludy Azji Swdkowej (1909), Czlowiek na ziemiach naszych (1913), Górale polscy jako grupa antropologiczna (1925), Muslimowie (1929).
Julián Talko-Hryncewicz zbadat w okresie 1877-1891 przeszlo pięč- set grobów i cmentarzysk w Zabajkalu i Mongol ii na terenie okolo tysią- ca kilometrów kwadratowych. W Rosji jest uwazany za tarntejszego wybitnego antropologa.
TALKOWSKI-TYLKIEWICZ herbu Aksak i Mogila. Za- mieszkiwali gubemię grodzienską i kowienską (CPAHL w Wiínie, f. 789, z. 1, nr497).
TALMINSKI herbu nieznanego; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
TALWOJSZ herbu Labędz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1299).
TAL A JE W SKI herbu nieznanego; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
TANIEWSKI herbu Jastrzębiec; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1468).
344

TARAJKOWSK3 herbu nieznanego; powiat wilejski, dzisnieñ- ski, oszmianskì. (CPAHL, f. 391, z, 4, nr 3054).
TARAKIEWICZ herbu nieznanego; powiat lidzki. (CPAHL, f. 39 �, z. 4, nr 3053).
TARANIEWSKJ herbu Belina; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 131, 1236).
TARAN O WS KI herbu Belina; w województwie wileñskim. (CPAHL f. 391, z. l,nr 1468).
TARASOWICZ herbu Krzywd a; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4).
TARASZOWSKI herbu nieznanego; powiat hrzeski. (CPAHL. f. 391, z. 8, nr 2443).
TAREMKIEWICZ herbu nieznanego; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
TARGIÑSKI herbu Kosdesza; powiat kowieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
TARLOWSK1 herbu nieznanego; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 1039).
TARNOGÓRSKI herbu nieznanego; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
TARNOGRODZKI herbu nieznanego; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665),
TARPE JKO WS KI herbu nieznanego; powiat oszmianskì. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
T A R A J E W IC Z herbu nieznanego; pow iat now ogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4,665). 345

TARTYL vel TARTYULO herbu Kosciesza; powiat oszmiañ- ski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 98, 982, 1310).
TARUNIEWICZ herbu nieznanego; powiat oszmiaúski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8, 110, 1623,2754).
TARWID herbu Rawicz; powiat dzisniensld, poniewieski, polocki, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 959, 1752,2157).

TASMINSKI herbu nieznanego; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
TATAROŽYNSK1 herbu Luk. W grudniu 1845 roku Miñskie Zgromadzenie Szlacheckie potwierdzilo rodowitosc tej dawnej familii rycerskiej (CPAHL w Witnie, f. 789, z. 1, n�r 132, s. 105).

TATARZYNSKI herbu nieznanego; powiat miñski, shicki. (CPAHL, f, 391, z. 9, nr 157).
TATUR vel TATURO herbu nieznanego; powiat lidzki, wiletì' ski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3091).
TA URO GIN SKI herbu nieznanego; powiat nowogrodzki, sfuc- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546, 665).
TAWROSZEWICZ herbu nieznanego; powiat rosieftski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
TAWTKIEWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2161).
TAWTWOJSZ herbu Jastrzçbiec; w Ksiçstwie Žmudzkim i województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1060).
TAZOWSKI herbu Rawicz; powiat polocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265).
TCHORAK herbu Trąby; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11 ).
346

TCHORZENICKl herbu Jelita; powiat trocki (CPAHL, f. 39Í, Z. 6, �� II).
TEJSZERSKI herbu Kosciesza; powiat kowieñski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 959, 2157, 2161, 3867, 3910).
TELATOWICZ herbu Strzemię; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
TELSZEWSKI herbu Abdank; w Ksiçstwie Žmudzkim oraz w powiecie dzisnietiskim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 131).
TEREBESZ herbu wìasnego; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3089).
TERESANI herbu wlasnego; miasto Wibio, powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 842; f. 391, z. 4, nr 3087).
TERMIÑSKI herbu nieznanego; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 1622).
TĘDZIAGOLSKI herbu Czerwnia i Leliwa; w Ksiçstwie Žmudzkim i województwie wileñskím. (CPAHL, f.391, z. 6, nr 707).
TIPOLT herbu Lilia; województwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
TISZKOWSKI herbu Trzaska; powiat piñski, šwięcianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 110, 612).
TOCZYCKI herbu Abdank; powiat wielizski, witebski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 609, 667).
TODOWIANSKÏ herbu Taczala. Zamieszkiwali gubernie ko- wienską. Byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez hero Id ię wilenską. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z, I, nr 198,454,468).
TOJMORSKI. Zamieszkiwali guberni ę kowienską, (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 467).
347

TOKOSZ herbu Pielesz; powiat trocki, (CPAHL,f. 391,z. l,nr 1051).
TOLKACZ herbu Kotwicz, Ostoja, W czerwcu 1844 roku Min- skie i Kowiehskie Zgromadzenie Szlacheckie rozpatrywalo spraw^ ro- dowitosci tej rodziny- (CPAHL w Wilnie, f. 789, z, 1, nr 132, s. 23). Istniaty ficzne gniazda tej rodziny w gubemi wilenskiej, minskiej i gro- dzienskiej.
TOLOCZKO herbu Luk; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 419).
TOPALSKI herbu Nal^cz; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
TOPCZEWSKI herbu ¿lepowron; w wojewodztwie witebskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
TOPOLSKI herbu Ogonczyk; powiat wolkowyski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 18).
TO STARZ YN SKI herbu nieznanego; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
TOSZNICKI herbu Drewicz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 85).
TORCZYNSKI herbu Luk; powiat oszmianski, szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3124).
TORTWOJSZ herbu Rola; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
TORTYGOWSKI herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1131).
TOWGIN herbu Topor; w Ksi^stwie Zmudzkim i wojewodztwie wilenskim, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
TOWTOWICZ herbu Gozdawa; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr731),
348

TRABSZA z Trzaskow herbu Trzaska; powiat brastawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
TRACEWSKI herbu Niezgoda; powiat poniewieski, oszmian- ski, swiQciahski. (CPAHL, f. 70S, z. 2, nr 1752).
TRACHTENBERG von herbu wlasnego; w wojewodzhvie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 737).
TRANKOWSKI herbu Prus I; powiat kobryriski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 18).
TRAUTVETTER von herbu wlasnego; w wojewddztwie wi- lehskim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 24).
TROJANOWSKI herbu Szeliga; miasto Wilno. (CPAHL, f. 39 L z, 10, nr 377).
TROKIENICKI herbu Trzaska; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12).
TROKOWICKI herbu Troki, powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr II).
TRUGIESZCZKOWSKI. Zamieszkiwali okolice Bialegosto- ku. Ich rodowitosc szlacheck^potwierdzafa heroldia minska i wilenska. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 131).
TRUSEWICZ herbu Pobog; powiat wilkomierski, nowogrodz- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,665).
TRUSKOWSKI herbu Boncza - powiat wilkomierski; herbu Jednorozec - powiat braslawski; herbu Drogoslaw - powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1325, 2568).
T O W T W O JS Z herbu Dol^ga; powiat szawelski. (CPAHL, f. 70S, z. 2, nr 2157, 2161). 349

TRYDENSKI herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3141),
TRZASKOWSKI herbu Trzaska. Jednym z polskich badaczy Kaukazu byì Adam Trzaskowski, który narazil si^ wladzom jako stu- dent Uniwersytetu Wilehskiego. Zesìano go do Àbchazji, Juz w 1838 r. awansowal na podchor^zego, a z czasexn doshizyl si$ stopnia majora. W latach czterdziestych z polecenia wladz wojskowych Trzaskowski zba- dai oraz opisai Mengrelì? i Guri?,
TRZECIAKOWSKJ herbu nieznanego; powiat wilenski, (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2052).

TRZYCINSKI herbu Rawicz; w województwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
TRZYSZCZYNSKI herbu Èiepowron; w województwie wilen- skim. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 408),
TUCZYNSK3 herbu wlasnego; powiat wilenski. (CPAHL, f. 39 3, z. 10, nr 380).
TUTOWSKI herbu Dzialosza; powiat oszmianski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707),
TURCZYN-TARÀSIEWICZ herbu Mogila; województwo witebskie, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
TURCZYNSKI herbu Luk - powiat wiikomierski; herbu Goz- dawa - powiat braslawskì. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1295,2568).
TURKIEWICZ herbu T^czynski; powiat wiikomierski, wileh- ski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3166),
TURKOWSKI herbu Gozdawa; w województwie wilenskim.
T R U S Z Y N S K I herbu Rogala; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, 403, 404). 350

TUROBÖJSKI herbu Boncza. Zamieszkiwali Ziemi? Grodzien- skg. Ich rodowito&6 szlacheck^ potwierdzaly urzQdy heroldii w Mihsku i Wilnie. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. I, nr 131, 496).
TURSKI herbu D^bno; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 379).
TWARDOMANSKI herbu Ogohczyk; powiat oszmiahski, (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3160).
TWIRBUT herbu Topör; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11,7).
TYCZY1VSKI herbu Tuczynski; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, £ 391, z. 1, nr 1468),
TYMOWSKI herbu Sas; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1468).
TYSZECKI herbu Lada; w Wilnie, Braslawiu, Petersburgs (CPAHL, f. 391, z, 10, nr382).
TYSZKIEWICZ herbu Lubicz; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 3149).
Tyszkiewicz herbu Leliwa, hrabiowie, 2 tego rodu m.in. dwaj wy- bitni uczeni XIX wieku, bracia: L Konstanty Tyszkiewicz (1806-1868) autor rozpraw Wiadomosci kistoryczne o zamkach, horodyszczach i oko- piskach starozytnych na Litwie i Rusi Litewskiej (1859), O kurhanach na Litwie i Rusi Zachodniej (1868). 2. Eustachy Tyszkiewicz (1814- 1873), prezes wilehskiej Komisji Archeologicznej, twhrca Muzeum Sta- rozytnosci w Wilnie, autor m.in. rozpraw naukowycb Rzut oka na zrö- dla archeologii krajowej (1842), Badania archeologiczne nad zabytka- miprzedmiotow sztuki (1850), Zrödla do dziejow Kurlandü i Semigalii (1870).
O braciach tych pisala w swym wilehskim pamitjtniku Gabriela z Güntheröw Puzynina jak nastqpuje: �Tegoz (1838/roku Eustachy hra- bia Tyszkiewicz, brat Konstantego i, jak an, miiosnik pamiqtek krajo- wych, z Borysowskiegoprzeniöslsiq na mieszkanie do Wilna, azez sobq
351

wiozl te wszystkie pamiątki, jakby swojq rodzinę, tub jak Eneasz swoje bagi, kupil czy nająl na to piętrowy palacyk na Antokolu pod kosciolem ¿� Piotrą, gdzie založyl rodzaj narodowego muzeum, zloionego z me- dalow, zbroi wykopaiisk litewskich, rękopismow i aulografow. Jeidzify- smy oglądač to z ojcem, a ten zbidr, w lat killca ojiarowanyprzez wtasci- ciela miastu, štai sięfundamentem Krajowego Muzeum, ktdre, zkaidym rokietn wzbogacajqc się daranti, napfywajqcemi z caiej Litwy, ulegl wsmutnych Iatach 1864-1866 takiemui losowi, cogabinety uniwersytec- kie w 1831 roku, to jest zabrano go na skarb i wywieziono do Petersburg ga.
Hrabia Eustachy, od miodu zajtnujący się przeszlošcią, osiwial iposiarzalprzed czasem. Niepięknych rysow, z wlosami skręconemi jak rozki nad skroniami, wyglqdal na jakiegos indyjskiego bozka, a gdyjesz- cze jrak czamy zapiąl pod szyją i puscil się walca z panną Natalją de Nėve, ubraną w czamą suknią i czarne ponczoszki, to mozeby tej �� i Goethe się nie wyparl do swego "Fausta �. ffyjuwszy to zamilowanie w tahcu, wszystko w hr abi Eustachym - koncepta, anegdotki, upodoba- nia - cechowalo cziowieka niemhdego, chociai nie mial lat czterdzie- stu, i czy to na balu, czy w cukierni, czy w ložy w teatrze, wszędzie koto niego zbierab się Uczne kolo siuchaezy; by, usmiawszy się serdecznie, na cale miasto rozniesc dowcipne slowka, ktdrych zlosliwosc okupywa- la się dobrą szczyptą attyckiej soli, Hrabia Eustachy byl jakby spadko- biercą tej katederki arystofanowskiej, opuszczonej od lat laiku przez barona Krauza, ktdry podobno po roku 1840 osiadi na wsi i tam się oženil.
Hrabia Eustachy nie tracil nigdy zpamięci ulubionego swegoprzed- miotu, archeologii, iprzypominam sobiejak, wchodzqc do nas, w miej- scu zwyklego powitania wolal od progų: ",A czy wiecie, w jakim miesz- kacie domu? Wszak on zbudowany z cegiel zamku krolowej Barbary!" 1 podobno tej tradycji bylismy winni wizylę zapalonego archeologai'
* * *
TYSZKO herbu Ostoja; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 605, 1131).
TYSZYNSKI herbu Gozdawa; w wojewodztwie wilenskim, (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 383).
352

TYZENHAUZ herbu Bawól. Konstanty Tyzenhauz byl repre- zentantem dawnego hoJsztyñskiego rodu rycerskiego od XII wieku za- siedzi alego nazíemiach inflanckich i calego Wíelkiego Ksi^stwa Litew- skiego, a zasluzonego día kultury Estonii, Bialorusi, Lotwy, Litwy, Pol- ski, Rosji, Ukrainy. Urodzil si^ w miasteczku Zehidek niedaleko Grod- na 3 czerwca 1786 roku, zmarí 16 marca 1853 roku w Postawach na Wileñszczyznie (obecnie w skladzie Bialorusi). K. Tyzenhauz opubli- kowaí okolo dwndziesíu tekstów naukowych z zakresu ichtiologii, en- tomologii, lecz przede wszystkim omitologii Litwy i Bialorusi. Na Uni- wersytecie Wileñskim studiowal przyrodoznawstwo, byl m.in. uczniem S. B. Jundziíía, W s wo ich dhigo trwaj^cych podrozach po ziemiach Litwy, Bialorusi, Polski, Ukrainy, Rosji zebral bogat^kolekcj^ptaków tych krajów, licz^c^ ponad trzy tysi^ce okazów, jak tez zbiór ich jaj. Wszyst- kie zbiory omitologiczne, entomoíogiczne, ichtiologiezne byly przecho- wywane w urz^dzonym przez niego muzeum przyrodniczym w Posta- wach, nast^pnie zas wzbogacily kolekcj^ Muzeum Wileíískiego, a w 1920 zostaly przekazane do dyspozycji gabinetu zoologii Uniwersy- tetu Stefana Batorego w Wilnie.
T Y W O T O W IC Z herbu nieznanego; powiat polocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265). 353

john1 — Tue, 08 Feb 2022 00:54:35 +0300

NAGRODZKI vėl NAGROCKI herbu Ostoja i Bawola Glo- wa; Księstwo Žmudzkie i Wilehszczyzna. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2501).
NAJKOWSKI herbu Dębno i Dąbrowa; wojewodztwo wileh- skie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2573),
NALĘCZ-MAJEWSKI herbu Starykoh; powiat nowogrödz- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4).
NARBUT herbu Trąby. Mikola) byl pisarzem grodzkim smolen- skim w okresie 1643-1653, a Stanislaw Narbut skarbnikiem smolen- skim okoto roku 1733. (Por. Urzędnicy Wielkiego Księ$twa Litewskie- go. Spisy, Warszawa 2003, s. 675 i in.).
NARBUTOW1CZ herbu Trąby; w wojewödztwiegrodziehskim, wilehskim, kowiehskim.
NARMANOWSKI herbu Lodzia; powiat oszmianski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 11).
NARMONT herbu Korczak. W 1693 roku do ksiąg ziemskich m. Žagary wniesiono następujący wpis:
�Die 15 ianuarii� z Jodejkow
Stanqwszy oczewisto na urzędzie we dworze JKM iagorskim pod- dany ekonomiczny imieniem pan Hrehory Narmonč ze wsi Jodejkow wojtowstwa pana Michala Pobolskiego, a będąc w leciech podeszfym i z maižonką swojq nie mogąc jai gospodarstwem wtadac, uznawszy
249

tedy ucciwego uszanowaniapo Jozeße Lawiynowiczu, ziąciu swoim byw- szym, gdy Twórca Niebios nie przedlužyl iywota zeszlej w Boga paniej Helenie, coree, przymujqc tedy w dom swój przy pozostalej wnucce za gospodarza, powtómie zapisują, mając spolną namowę i paradą z mal- žonką swoją Agnieszką Gascíównq, jemu wszytek dom ze wszeíakim dobrem, ruchomošcią - jako srebrem, zlotem, cyną, miedzią, kotlami, baniami, bydlem rogatym i nierogatym, tak tei gruntami oromemi iza- sciankami lesnemi, od mala do wiela, excepto tylko jego pszczofy i koma, aby mu wolno chowac na wychowanie; i to po dlugim žydu ma naleiec tetnuž zięciowi wyzej pomienionemu. Excepto zas tego, že go namówili panowie przyjaciele, aby on synowi swemu Ambrožemu Na- rmunciowi cokolwiek z milosci rodzicielskiej w upadku anego dal albo zapisaljednak on, nie odstępując odporady panów przyjaciól, tak de- klarowal, že po šmierci jego ma mu zięč Lawrynowicz dac trejnę žytem zasianą i jarzyną, i to nie jednego roku - .žyio jednego roku, jarzynę drugiego albo trzeciego, a grunt ma przy Lawrynowiczu zostawac. Wa- rują to sobie, že jezeliby Lawrynowiczowi Pan Bóg przyjaciela wieku- istego dal, bez czego nie moina w domu przy starosci ich, iwawego albo niechętnego, co by nie chcieli spoinie ich obserwowac, tedy kasują te zapisy swoje i wieeznie umarzają. A gdyby zasię dochowawszy w naszej starošei, tak deklarują: chocby i w zywocie nie stalo wnuezki naszej, tedy wszytko ni na kogo - choc mamy dzieci swoich i corkę Mocewiczo- wq, ktdrzy juž od ñas wyposaieni - tylko temu zwyz rzeezonemu wiecz- nemi czasy zapisujemy i wiecznosciq darujemy. Wzajemnie Józef Law- rynowicz podlug pienvszych zapisów deklarujqc w ucciwosci jako ro- dziców chowac, poniewai jeszcze post fata zeszlej malzonki nie oddalo- no ani oddzielono bylo, tedy to wszytko, nie nie wyjmujqc, w domu tym wedlug wniesienia pierwszego zostawuje. Co tedy z obu stron takowe uczyniwszy zeznanie, pan Normom oddala od tego domu swoje dzieci, krewne bliskie a pogotowiu obce ludzie, aby iadnej przeszkody teraz i na potym nie czynili pod zaręką kop 20 winy groszy litewskich, Takže zięč Józef Lawrynowicz ma dotrzymač ipowinien wposzanowaniu uéci- wym ai do zgonu žydą ich, tak samego pana Narmoncia, jako i šamą malžonkę Onego, pod takowąž winą zwyž opisaną.
Przy którym to zeznaniu byli ludzie wiary godni: pan Aleksander Holko, pan Stanislaw Moeewicz zięč, Józef Pelkas, Kazimierz Marulis lawnik, Ignacy Kozak. Co jest zapisano", (Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003 j S. 238-239).
Niecopózníej wpisano do tychže ksiąg następujące zdania: "Arno )695 die 22 fe- bruarii
250

Testament ostatniej woli pana Hrehorego Narmonda we vwsi Juodėj kach mieszkającego przez zięcia Jozefą Lawrynowicza przy panų Józefie Jodziewiczu do akt podany, który slowo w slowo wpisujqc, tak się w sobie ma.
W imię Trójce Przenaswiątszej, Ojea i Syna, i Ducha Swiętego stan się ku wiecznej pamięci. Amen. Poniewaz w niestalosci ¿ywota ludzkie- go nic nie jest pewniejszego nad to, jako sięjuž narodzil, raz umierac musí, ja. Hrehory Narmonó, będąc od Twórcy Najwyzszego dęžką cho- robą obložony na cíele, ale jednak przy dobrej rekolekcyjej i na umysle zdrowym, a czując się byé bližszym (w starosd) smierci nižli požycia, umyšlilem tedy sobie dobra moje, któremiBóg Wszechmogący žyjącemu na tym swiecie do szafimku dal byl, tym iestamentem dysponowac.
A naprzód, duszę moją cięikiemi grzechami obciąžoną (ježeli mi z tego éwiata powolaé raczy) w laskę Jego Przenašwiętszą polecam i oddaję prosząc o przyczynę Naswiętszej Matki Boiej, a obronicielki mojej, takže wszystkich swiętych patronów i aniolów božych, aby mi z opieki swej nie wypuszczali i na miejsce požądane odprowadzili. A dalo moje mizerne jako z ziemi wzięte, tejže ziemi oddaję i proszę zięcia mego Jozefą Lawrynowicza, aby z uczciwosdq na mogilach ju- odejckich pochowane bylo. Dobra zas moje tak dysponuję: nie wylqcza- jąc nic ni na kogo, ani na yyftów1 Ambrožego i Andrzeja Narmonców; takže i na cdrkę Dorotą Narmonciównq Mocewiczowq, którzy cale ukon- tentowani są, tylko przy zapisach zięciowi wyzej pomienionemu wiecz- nemi czasy zapisują, dają i daruję, excepto z swojej bondy pszczól ulów 1, ¿upan lazurowy z podszewkq czerwonq i czwierc gruntu Ies negó w lawie Juszkajciów, o miedzą zięcia mego i od sciany damelskiej � to wnuezee Agacie, która w mlodych lieciech zostaje. Cokolwiek da Pan Bógpozytkówztychpszczól, to ma byé obrócono napožytektejže wnuczki Agaty tawrynowiczówny, ajeieli da Bóg zdrowiejejprzysc do lat, majq przy s toj nie wydacjq za mqi podlug przemoženia domowego. Przedaw- szy las wyzej pomieniony, ma jej barwą sprawic jako ojeiee, nie krzyw- dzqc sieroty; in quantum by zas odebral w laską swojq šwiętą - nie na kogo in negó, tylko temuž ziqciowi spadaé ma wszytko. A malionkę moją aby jako przedtym za ¿ywota, tak i po smierci mojej w uczciwym posza- nowaniu dochowal do zgonu ¿yda jej. Takže 3 pasierzbice -jedna za Woskq w Gimbudach, druga za Wojdzilowiczem w Žagorach, trzeeia co byla za Janem Pajszewiczem, takže w Žagorach, która zeszla z tego swiata � to nic nie naležąjuž do tych dóbr, takže sq ukon ten towane. A 1ubo Adam Pajsiewicz ma kartę ode mnie daną rodzicielce jego, tym testa-
251

mentem moim kasuję i wiecznie umarzam, gdyi mu dalem in vim nagro- dy tej karty klacz gniadą; nie mode jui dochodzic za tą kartą i zięcia mėgo turbowac.
Ktorą tedy to ostatnią wolą moją i dyspozycyją takpostanowiwszy, zakfadam winy na koždego turbacyją zadającego zięciowi �� iitewskick 20 groszy, ktdrej polowa na urząd, a druga na stronę. A i po zaplaceniu tej winy, jednak ten ostatniej woli mej testamentprzy zupel- nej mocy i swoim waiorze zostawac ��.
Przy ktorym to testamencie byli ludzie dobrzy i wiary godni: Jozef Bierzul, Jozef Pelkas, Augustin Stankajiis, Kazimierz Mažulis lawnik, Gryg Giejstar z Danielow� {Žagarės dvaro teismo knygos, Par. Vytautas Raudeliunas, Algirdas Baltulis, Romualdas Firkovičius, Vilnius 2003, s, 273-274).

NARMUNTOWICZ herbu Žegota; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
NARONOWICZ herbu Zagloba; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
NARWID herbu Košciesza; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 460,461).
NASADOWSKI herbu Lis i Nalęcz; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5).
NASUTA herbu wlasnego; powiat wolkowyski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443),
NASZEWSK3 herbu Tępa Podkowa; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2573).
NAWRUCKI herbu Pobog; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
NEISER vėl NAJZER herbu Bawole ��; powiat wolkowy- ski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
252

NERLICH herbu Godziemba; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 39l,z, 8, nr 2563).
NERLICH-DOMESKI herbu Godziemba; powiat braslawski, wilkomierski. {CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2596).
NEUMANN vel NEJMAN herbu Szeptycki; województwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
NIECIECKI herbu Poraj; powiat polocki, lidzki, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265, 1022; f. 391, z. 5, nr 464). W powiecie wileñskim pieczçtowali siç godtem Jastrzębiec,
NIEDRUSZLAÑSKI vel NIEDROSZLAÑSKI herbu Labędž; powiat wilkomierski, swiçciaüski, wileñski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 245).
NIEDZIÑSKJ herbu Prus II; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z, 5, nr 466).
NIEKRASZEWICZ herbu Nieczuja; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2573),
NIELINGOWICZ herbu nieznanego; powiat swiçcianski, (CPAHL, f. 708, z. 1, nr 49).
NIELIPOWICZ herbu Prus; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 468).
NIEMENTOWSKI herbu Jastrzębiec; w województwie gro- dzieñskim i wileñskim,
NIEMYSKI herbu Jastrzębiec; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr4,38).
NIEN ARTOWICZ herbu nieznanego; powiat upicki. (CPAHL, f. 708, z. 2,nr 1192),
253

NIEPOKO JCZY CKI herbu Waga; powiat polocki, witkomier- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, 403, 641, 723)
NIESEUCHOWSK1 herbu Nieczuja; powiat shicki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr546).
NIESZOKOČ herbu Lubicz; powiat kowienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 956).
NIEŠC1NKO herbu Leliwa; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
NIEWIARDOWSKI herbu Dolęga, Szeliga, Sulima; powiat kowienski, poniewieski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 956,1752).
NIEWINSKI herbu Kuszaba; powiat kowienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 956,3041).
NISKOWSKI herbu Jastrzębiec; województwo witebskie i Księ- stwo Žmudzkie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
N1SZKOWSKJ herbu Jastrzębiec; powiat newelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, �-667).
NITOWŠČ herbu Niezgoda; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
NOGONOWICZ herbu nieznanego; powiat zawilejski, (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2047).
NOJSZEWSKI herbu Nowina; województwo i powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 315; f. 391, z. 5, nr 474; f. 391, z. 10, nr 267). Z tej rodziny btogoslawiona Košciola Katolickiego, siostra Zako- nu NiepokalanekEwa (Bogumita) Nojszewska (1885-1942), rozstrzela- na przez Niemców w Stonimiu.
NORGIALOWICZ herbu nieznanego; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr7, 11).
254

NORMONT herbu Leliwa; powíat nowogródzki, telszewski, ��- sienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 665).
NOR NICKI herbu wlasnego; pradawny i ongis wplywowy rod, siedzący na dobrach dzíedzicznych w powiecie oszmiañskim.
NORUCKJ herbu Siestrzeniec; powíat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
NORWItt-UKRYN herbu Šlepowron; powíat telszewski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
r
NORWOJN herbu Gejsz; powíat rosieñski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
NORWOJSZ herbu Kosciesza; powíat kowieñski, rosieñski, tel- szewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11,610).
NOSARZE W SKI herbu Dolęga; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
NOSSÀU-SIEGEN herbu wlasnego; powiat konstantynowski,
(CPAHL, f. 391, z. 4, �-2058).
NOWALIÑSKI herbu Nowina; powiat upicki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 12, 667).
NOWOCHUÑSKI herbu Nastemp; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
NOWODZIELSKI herbu Slepowron; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
NOWOGOÑSKl herbu Nastemp; województwo wileñskíe. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1059).
NORGIELL herbu Nowina; powíat rosieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 255

NOWOKRZESKI herbu Boza Wola; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
NOWOKUÑSKI herbu Strzemię; powiat osziniañski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr7,11).
NOWOPOLSK1 herbu Nalęcz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,707).
NOZDRYN-PLOTNICKI herbu Sas. W sierpniu 1845 roku Mmskie i Wileñskie Zgromadzenie Szlacheckie potwierdzilo rodowi- tosčtej dawnej familü rycersldej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z �, nr 132, s. 35).
NYRTOWT herbu Poraj; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2573),
NOWOGRODZKI herbu áw ieñczyc; pow iat rosieáski. (CPAHL, L 391, z. 6, ur 7, 707). 256

�

OBIDZIÑSKI herbu Topór; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2075).
OBODOWICZ herbu níeznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2076).
OBRAZCOW herbu wíasnego; powiat lidzki, województwo wileñskie. (CPAHL f. 391, z. 6, nr 110, 1623, f. 391, z. 1, nr 574).
OBROCKI herbu Rudnica; powiat wileñski, wilkomierski, oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 71S).
OBUCH herbu Roch 111; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 1131, 1578, 2057).
OBUCHOWSKI herbu Sas; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, ni 2758).
OCHMAN herbu níeznanego; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
OCHRAMOWICZ herbu Odrowąž; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11).
OCIESZKO herbu Jastrzębiec; powiat wileñski. (CPAHL, f, 391, z. 4, nr 2084).
*
ODACHOWSKI herbu Grzymala - powiat oszmiañski, witeb- ski; herbu Nalęcz - powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609,667).
257

ODYNIEC herbu Ostoja; powiat oszmiañski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
ODYNIEC-EJGIRD herbu Leliwa; powiat oszmiañski, wol- kowyski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
OGIELB herbu nieznanego; powiat wolkowyski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 18).
OGIENIEC-KONTRYMOWICZ herbu Konopacki; powiat upicki i wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z, 4, nr 1400).
OGINSKI KSIĄŽĘ z KOZIELSKA herbu wlasnego; powiat dzisnieñski, oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 2057, 2724),
OGURKIEWICZ herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 4, nr 2091).
OJDZIÀTOWICZ herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 110).
OKMINSKI herbu Okmiñski; powiat braslawski, swiçcianski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2093).
OKLASIEWICZ herbu nieznanego; powiat stucki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 546).
OKOCIMSKI herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8).
OKOROWSKI herbu Roch II; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1692).
OKOSZKO herbu Radwan; powiat dzisnieñski, swiçciatiski, (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1098).
OKRASIÑSKI herbu Strzemiç; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
258

OKULIÑSKI herbu Nalęcz; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18),
OKULlCZrKAZARYN herbu Oksza; województwo witebskie, powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1816, 2724, 2725).
O LCHO WIECKI herbu Ancuta; powiat rosieñskí. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7, 11).
OLECHNOWICZ-M1KULSKI herbu Sas; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
OLENDZKI vel OLĘDZKI herbu Rawicz; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z, 11, nr 80).
OLESZCZEWSKI herbu nieznanego; powiat swiçcianski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr611).
OLIFIROWICZ. W paždziemiku 1845 roku Minskie Zgroma- dzenie Szlacheckíe rozpatrywalo kwestiç rodowitosci tej starožytnej fa- milii. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 34)
OLISIEWICZ herbu nieznanego; powiat wilehski, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546; f. 391, z. 4, nr 2105).
OLISZKIEWICZ-KRYCZYÑSKI herbu Radwan; powiat oszmiañski, (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 271).
OLPIÑSKI herbu Rawicz; powiat piáski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
OLSEJKO herbu Dolęga; powiat nowoaleksandrowski. (CPAHL, f. 39l,z.5,nr483).
r
OLSZÀNSK1 herbu Jastrzçbiec; powiat wolkowyski, wileñski.
(CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2107).
OKUNIEK herbu Okun; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 708). 259

OLADOWSKI herbu Korczak; powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
OLAWSKI herbu Kusza; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2109).
OMULSKI herbu nieznanego; powiat wileñski, (CPAHL, f. 391, z. 4, iu-2111).
ONICHIMOWSKI herbu Szumberg lub Kotwica; powiat bra- slaw ski, kobryñski, éwiqciañski, dzisnieñski, telszewski. (CPAHL, f. 70S, z. 2, nr 146; f, 391, z. 4, �� 2113).
ONISZCZENKO-OKSAKOWSKI herbu nieznanego; na Bialej Rusi i Lítwie. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2114),
ON1UKJEWICZ herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2115).
ONOSZKIEWICZ-JACYNA herbu Jacyna; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1132),
ONOSZKO-JACYNA herbu Jacyna; powiat dzisnieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2724, 2728).
ONUFROWICZ herbu nieznanego; powiat shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
ONUPRANSKT herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 110).
OPANOWICZ herbu Gozdawa; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2118),
OPOLSK3 herbu Sas; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2 nr 404, 649,723).
OLSZEWSKI z Olszewa herbu Slepowron; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 260

OPULSKI herbu Lubicz i Sulima; powiat telszewski, v/itkomier- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 617; f. 391, z. U, nr 81).
ORDYCHOWSKI herbu Poraj; powiat rosiehski. (CPAHL, L 391, z. 6, nr 707).
ORDYNIEC herbu Ostoja; powiat oszmiaiiski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2121),
ORDYNSKI herbu Ostoja; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2122).
ORLICKi herbu Nowina; powiat wilkomierski, kobrynski, oszmianski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3).
ORZECHOWSKi herbu Lubicz; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ORZEL herbu Prus; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391 s z. 11, nr 87).
ORZESZKO-OSTREJKO herbu FCorczak; powiat nowo- grbdzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
ORZESZKOWSKI herbu Korab, Selina; powiat witkomier- ski, braslawski, dzišnienski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 600).
OSMOLOWSKI vėl BONCZ-OSMOLOWSKI herbu Bohcza. Z tego rodu pochodzil Hleb AnatoljewiczBoncz-Osmolowski, ktčry byl wybitnym antropologiem i archeologiem. Urodzil siq w rodzi- nie drobnoszlacheckiej na Biaiomsi, mianowicie w miejscowosci Blo- nie powiatu puchowickiego wojewodztwa miriskiego 22 paždziemika 1890 roku. Zmarl w Kazaniu 1 listopada 1943 roku. Byl w swoim czasie i uchodzi do dziš za wybitnego w skali międzynarodowej antropologą i znawcę epoki paleolitu.
OPONOWICZ herbu K urcz; pow iat upicki, oszm ianski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 273). 261

OSOSKO herbu Syrokomla; powiat dzišnienski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 1130,2724).
OSTANOWKO herbu Ostoja; powiat dzišnienski, švviącianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 611, 1131, 1578). W 1845 rokuMinskie Zgromadzenie Deputat6w Szlacheckich zajmowalo się kwestią rodowi- tošci tej rodziny. (CPAHL w Wibie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 34).
OSTROWICKI herbu Dolęga; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 277).
OSTRO WSKI-DANE JKOWICZ herbu Janina; powiat wil- komierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 61).
OSTWIEEOWSKI herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 709).
OSTYLOWSKI herbu nieznanego; powiat wilejski, dzišnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 709, 605, 1131).
OSZMIANSKI herbu Lubicz; powiat lidzki.
OSZMIENIEC herbu Korczak; powiat pinski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
OSZTORP herbu Golocki. Panowie Osztorpowie byli potwier- dzant w rodowitošci przez Minskie Zgromadzenie Deputatow Szlacheckich w latach 1829, 1846,1849. (NAH Bialorusi w Minsku, f. 319, z. 3, nr260, 261).
OTTOWICZ-ŽYCKI herbu Drzewica; powiat vvileriski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr278).
OWELT herbu Kietlicz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 451,649).
OWELT-OWILSK3 vėl OWILSKI-OWELT herbu Kietlicz II; wojewodztwo vvilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
262

OWEROWICZ herbu nieznanego; województwo wileñskíe. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622).
OZIEWICZ herbu Lubícz; powiat oszmianski, ėwięcianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 611; f. 391, z. 4,nr2139).
OŽEGALSKI herbu Prawdzic, Košciesza i Rawicz; powiat wi- lejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 708).
263

PACEWICZ-NIEMORSZAÑSKI herbu Póí Orta; powiat oszmiañskí. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 282),
PACEWICZ-SZYRWIÑSK1 herbu Dolęga; województwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
PACEWICZAVOJNIALLO herbu Letiwa; powiat wileóski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
PACOWSKI herbu Lubicz; powiat upicki, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192,2157,2514).
PACUÑSKI herbu Jeleñ; powiat poníewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
PAGYNA herbu Leliwa; powiat lidzki i inne. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622, 2758; f. 391, z, 1, nr 1417).
PACYNA-KOŠCIELECKI herbu Ogoñczyk; województwo wilenskie, grodzieñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 12).
PACZEWICZ herbu Gozdawa; powiat poníewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
PAGIÑSKI herbu Lubicz; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
�
PAKOWICKI herbu Lubicz; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
265

PALMONT herbu Dąbrowa; pūwiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
PALSKI herbu Jelita; powiai brzeski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
PANASIEWICZ herbu Krzywda; powiat braslawski, wilenski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 110, 707, 1623).
PANIEWSKI herbu Godziemba; powiatwilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2153).
PANTUS herbu nieznanego; povviat wilejski, nowogrodzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 12).
PANKIEWICZ herbu Pobog; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1660).
PAPOWSKT herbu Lubicz; powiat dzišnienski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 283).
PAPROCK1 herbu Jastrzębiec; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z, 4, nr 1692, 2156; f, 391, z. 6, nr 1622, 2758).
PARAFIAN OWlCZ herbu Ogonczyk; powiat oszmianski, dzi- šniehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 707 i in.).
PARNAWSK1 herbu Sas; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
PARSIUKIEVV1CZ herbu Šwinka. Byli siermięžną szlachtą Ziemi Mihskiej.
PASZKIEWICZ herbu Radwan; z tej rodziny Jan Kazimierz Pasz- kiewicz, XVTLwieczny poetą polski rodem z Ziemi Oszmiahskiej, autor m.in. wierszaPoMa kwitnie faciną oraz Alojza Paszkiewicz (pseud, Ciotka) (1876- 1916), pochodząca z powiatu lidzkiego, populama ongis poetka bialoruska.
PALINOWSKI herbu Pobog; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3). 266

PASZKIEWICZ-TOLOKONSKI herbu Tolokohski; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
PASZUC-KOPACEWICZ herbu Lab^dz; powiat oszmiariski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
PELISK1 herbu Luk; wojewödztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
PELNOBOKI herbu nieznanego; powiat pofocki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265).
PEREPECZKO herbu nieznanego; powiat lidzki.
PERKOWSKI herbu Pogori, Pierzchala i Peretyatkowicz; powiat trocki, oszmianski, brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18; f. 391, z. 1, nr 1046, 1220).
PERM ANKOWSKESTANKO WSK1 herbu Wadwicz; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2754).
PERJVAROWSKI herbu Massalski; powiat szawelski (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2531).
PETRAZYCKI herbu Pielesz odm. Jozef Michai Pietrazycki byt lowczym smolehskim okolo roku 1688. (Por. Urz^dnic.y Wielkiego Ksiqstwa Litewskiego. Spisy, Warszawa 2003, s, 485).
PEZARSK1 herbu Pomian; powiat szawelski, wilenski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2513).
PIECZKOWSKI herbu Jelita; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 507).
PIETKIEWICZ herbu Pomian; powiat tejszewski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 189). Z tej gal^zi wywodzila si$ powiesciopisarka litew- ska Gabriela Petkeviciute-Bite (1861-1943).
267

PIETRASZEWICZ herbu Przyjaciel; powiat trocki. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
PIETROWICZ-KIRS herbu Piotrowicz; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
PIETRZEWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, L 708, z. 2, nr 2157).
PIETRZYKIEWICZ herbu Ostoja; powiat wilkomierski. (CPAHL, f 708, z. 2, nr 5, 148, 724, 928). .
PILECK1-URBANOWICZ herbu Topör i Labędž; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 4, nr 2214).
PILSUDSKĮ herbu Košciesza odmienna, Obszeme materialy dotyczące dziejow tej znakomitej rodziny są przechowywane w zbio- rach Centralnego Panstwowego Archiwum Historycznego w Wilnie. (f. 391, z. 4, nr 2213; f. 391, z. 8, nr 83, 131, 274, 494, 504, 505, 534, 998, 1076, 2520; f. 708, z. 2, nr 2157, 2515, 3887).
Niekiedy się twierdzi, že jednym z dalszych korzeni rodu Pilsud- skich byla slynąea w dawnym Wielkim FCsięstwie Litewskim rodzina rycerska Ginejtöw, stanowiąca odgalęzienie pierwszej panującej na Li- twie dynastii Dowsprungöw (ponoč germanskiego pochodzenia), zna- nej w XI wieku. Stefan Graf von Szydlow-Szydlowski oraz Nikolaus Ritter von Pastinszky w dziele Der polnische und litauische Hochadel (Budapeszt 1944, s. 72) podają: �Pilsudskį herbu Komoniaka lub Kosciesza odm. Od 1413 na Žmudzi i Litwie. Litewska rodzina ksiąžęca, pochodząca od wielkiego księcia Dowsprunga, z galęzi kniazia Ginejt- Giniatowicza. Zaprzestali uzywania tytulu ksiązęcego. Z tej rodziny po- chodzi Jözef Pilsudskį (1867-1935), glownodowodzący armiąpolską do roku 1935, bohater narodowy Polski�.
Wydaje siqjednak niezbyt prawdopodobne, že Pilsudscy wiedli swöj röd od Ginejtöw (nazwisko wedhig wszelkiego podobienstwa norman- skiego pochodzenia), gdyž ei pieczqtowali się herbem Zaremba. Miano-
P IE T K U N herbu Przyjaciel; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707). 268

wicie Produla urodzonych Ginneyttowz 1811 roku stwierdza, že �uro- dzeni Ginneyttowie z antenatow przodkow swoich zaszczyceni rodowi- iosciq szlachetnosci, poniewaz Jan Maleuszewicz Ginneytt mial dobra ziemskie w Xięstwie Zmudzldm wpowiecie wilkijskim Ginneytty velNo- wikowszczyzna zwane, ktöre io dobra zostawil Janowi Jakubowiczowi Ginneyttowi, bratu sttyjecznemu, za summę kop litewskic.h 54, (...) 1647' (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1361).
W calym tym, liczącym paręset lat, okresie Ginejtowie i Pilsudscy występująjako osobne rody, pieczętujące się rožnymi herbarai, co swiad- czy raczeį o ich odrębnošci i samodzielnošci.
Jednak Franciszek Piekosinski w Heraldyce Polski wieköw sred- nich wywodzi: �Rodem od wieköw osiadlym na Žmudzi byli Pilsudscy, herbu Kosciesza odmienna z mitrą. Przodkiem ich jest Ginei, apoczątek rodu ginie w pomroce dziejöw. W XV-iym jui meku występuje i rolę historyczną odgrywa ow Ginei, pan imudzki, pochodzący z ksiąžęcego rodu Dowsprunga, legendarnego wladcy Litwy z czasöw przedgedymi- nowskich. Podpisal on akt Unii Horodelskiej w roku 1413, pieczętując się wtedy herbem Zaręba, uzywal jednak podobno i herbu Labędž, a z pierwszejpolowy XVwieku znanąjest ipieczęč Gineta Niecewicza, zie- mianina litewskiego, z herbem Kosciesza, Jest to najpmwdopodobniej jedna i ta sama osoba (...) Wroku 1499 znani ją tež Marek i Stanislaw Gineytowicze (Giniatowicze)",..
Jak latwo zauwazyc, w powyzszym wywodzie nie ma žadnego do- wodu na rzecz tego, že Ginejtowie i Pilsudscy stanowįą jeden röd, Nie sątež identyczni Gineytowiczowie z Giniatowiczami. O ile to pierwsze nazwisko jest pochodne od germahskiego Ginejt (Ginate) albo od žmudz- ko-baltyckiego Gintas (Gintautas), to drugie jest patronimikiem od ta- tarskiego imienia Giniat. 1 wlasnie od tego imienia pisali się pierwotnie przodkowie tego rodu Giniatowiczami, zanim nie przybrali w XVII wieku od dobr Pilsudy nazwiska Pilsudskį.
Niemozliwe jest dziš jednoznacztie okrešlenie, jakie pierwotnepier- wiastki etniczne zložyly się na �zrödla� rodu Pilsudskich. Jak podaje w rękopismiennym Herbarzu szlachty litewskiej Jan Dworzecki-Eoh- danowicz, Pilsudscy uzywali herbu Kosciesza odm. w polu niebieskim. �1499 Marek i Stanislaw žyli Giniatowicze. Z nich Stanislaw syn Bar- tlomiej, starosfa upicki, pierwszy się nazwal od döbr swych Pilsud Pil- sudskim>\�
Jak wynika z danych arcbiwatnych, Pilsudscy w XVI-XVIII wieku brali
žony m.in. z Gorskich, Slowaczynskich, Galinskich, Bilewiczöw
269

(5-brotnie), Stęgwitow, Pancerzynskich, Kukiewiczow, Puzynow, Wazynskich, Butlerow, Grothuzow, Kisarzewskich, Rennow (2-krot- nie), Komorowskich, Strutynskich (2-krotnie), Kotowiczow, Berbe- ryuszbw, Romerow, Zabow, Niemierzow, Stroczynskich (2-krotnie), Kotątaj6w, Platerow, Iwaszkiewiczow, Michatowskich, Prejkintow. Pdsudczanki zaš wychodzily m.in. za Sylwestrowiczow, Beynar- tow, Frąckiewiczow, Iwanowiczow, Kossakowskich, Orwidow.
W Centralnym Panstwowym Archiwum Historycznym Litwy (f. 391, z. 1, nr 699) przechowywany jest obszemy, liczący 342 karty, zbior do- kumentow, dotyczących dziejow tego rodu. Wsrod nich zwraca na sie- bie uwagę Wywod familii urodzonych Giniatowiczow - Rymszow - Pil- sudskich herbu Kosciesza z odmianą z 16 czerwca 1832 roku, w ktorym czytamy: �Przed narni Ignacym hrabią Zabiellą, pdniącym urząd wi- lenskiego guhernskiego marszalka, dworu Jėga Cesarskiej Masei ka- merherem i kawaierem, prezydującym, oraz.deputatami, a mianowiciez powiatow; oszmiahskiego Jalcubem Rewkowskim, z braslawskiego Sta- nislawem Kamiehskim, z szawelskiego Jozefem RymgąjUą i telszewskie- go Symplicjuszem Izdebskim, doprzyjmowania i roztrząsania ivywodow szlacheckich obranemi, zloiony zostal wywod rodowitosci szlacheckiej famiUiPilsudskich, z ktorego się okazalo (...), žefamilia Pilsudskichjest dawna i starožytną szlachtą, pelnieniem wysokich urzędow i posiada- niem licznych dobr, lak z wlasnego na by čia, jako tezza nadaniami Kro- lewskimi odznaczającą się; ie uiywa przydomkow Rymszow Giniatowiczow (...); ie wzięty do niniejszego wywodu za protoplastę Bartiomiej Stanislawowicz Giniatowicz posiadal w Xiqstwie ¿mudzkim dobra Po- aneze, Janowddw, Pilsudy, oraz ie miaf synow trzech - Waciawa, Mel- chiora i Augus tyna, swiadczą następne dowody:
1. 1587junij 4 datowane prawo przedaine od Katarzynyz Wolod- kiewiezow Hilkowskiej Bartiomiej owi Stan isiawowiezowi Ginialowiczo- wi na dobra Poancze wydane;
2.1599februarii 11 datowane prawo przedaine od Mikoloj a Szcze- fanowicza temui Bartlomiejowi Giniatowiczowi na dobra Janowdow wydane;
5. 1603januarii 4 datowane a (...) vv ziemstwie rosiehskim przyzna- ne prawo darowne od Bartiomieja Stanislawowicza Giniatowicza syno- wi Waclawowi na dobra Pilsudy".
W 1621 roku sąd žmudzki konstatuje i uznaje, �ie Waclaw, Melchior i Augustyn byli synarni Bartiomieja Stanislawowicza Giniatowicza� i wykazuje, že wlasnie oni zaczęli się pisač od Pilsud Pilsudskimi.
270

Nie wiadomo, czy Augustyn i Waclaw mieli potomstwo. Natomiast Melchior Pilsudskį, �¿e oprocz dobr ojczystych posiadal z wlasnego nabycia majętnošč Ryngowiany w Xięstwie Žmudzkim we wlosci Ber- ianskiej lezącą, oraz ie z zoną Heleną z domu Slawoczyhskich splodzil synow trzech: Jana-Kazimierza dwoimiennego, Wladyslawa i Stanisla- wa (...). Następnie, ie Jan-Kazimierz Melchiorowicz Giniatowicz Rym- sza Pilsudskį, podczaszy grodziehski, chorąžy parnawski, nabyl dobra Pojurze Skirdynie (...). splodzil synowpięciu Dominika, Norbertą, Rocha-Mikoloj a dwuimiennego, Ferdynanda i Rejnholda-Michala dwu- imiennego�
Jako �znakomici obywatele� petnili Pilsudscy rozmaite pubkczne urzędy, wyrozniali się ofiamošcią i roztropnošcią, a jednoczešnie nie zaniedbywali spraw rodzinnych, ciągle nabywali liczne posiadtosci ziem- skie, przewaznie na Žmudzi, j ak tež na Wilehszczyznie i Grodziensz- czyžnie.
Wywod swoj 15-stronicowy wspomnieni powyzej czlonkowie De- putacji Wywodowej Szlacheckiej Wileiiskiej kohczyli slwierdzeniem: (...) �Pilsudskich zaaktualną i starožytnąszlachtępolską uznajemy, ogla- szamy i onych do księgi genealogicznej szlachty guberni Li tens ko - Wi- lehskiej klassy pienvszej zapisujem/�.,, (CPAH Litwy w Wilnie, f. 391, z. 1, nr 1027, s. 30-45).
W przekazach archiwalnych z XVII-XVIII w. wzmianki o Pilsud- skich są nader częste i urozmaicone.
16 lipca 16S9 roku Trybunal Glowny W, Ks, Litewskiego skazal na wygnanie i splatę 4250 zloty ch dhigu na rzecz Dominika Pilsudskį ego, podczaszego grodziehskiego, Zydow Księstwa Žmudzkiego i powiatu upickiego. (Akty izdawajemyje Wilenskoju Archieogrąficzeskoju Komis- sijeju, t. 29, s. 191-193). U czervvca 1772 roku tenže Trybunal skazal grupę Zydow wilenskich na splacenie dlugu (tynfdw siedem tysięcy szešč- set szescdziesiąt szesč zaciągniętego jeszcze w 1715 roku, Michalowi Pilsudskiemu, starošcie wieszniahskiemu, (umocowanym Pilsudskiego na sądzie byt pan Michal Moniuszko), (tamže, t. 29, s. 430-432).
Jerzy Hieronim Nagurski, pomcznik powiatu medyngahskiego, iwer- skiego i žordanskiego wpisal w 1748 roku do ksiąg grodzkich Ksiqstwa Žmudzkiego następųjące poswiadczenie: �IT roku 1733, miesiąca apri- ladnia21, wielmozny pan Alexander Siemaszko, oboiny Xiqstwa Žmudzkiego, y jmci pan Michal Pilsudskį, podczaszyc Xiustwa Žmuydzkiego ode mnie odebrali zapis dany od stawney pamięci jmci pana Jana Bu- dryka, skarbnika smolehskiego, porucznika powiatu retowskiego, swo-
271

jey malionce de domo Steygwilance�... (Dziai rękopisow Biblioteki AN Litwy, f. 32-185; f. 32-189).
W 1751 roku nakladem Akademii Wilenskiej ukazala się medūza ksiąžka piora Mikolaja Wieliczki pt. Ira fortitudine elusa sive Lysimachus, tragoedia auspiciuus Francis ci, praefecti cellarii Magni Ducatus Litvaniae, et Ludovici, praefecti stabuli Ducatus Samogitiae, Pilsud- sciorum acta in gymnasio Chodkiewiczani-Crozensi S, J pridie Calendas Augusti anno 1751 (K. Čepiene, J. Petrauskiene, Vilniaus Akademijos spaustuves leidiniai, V. 1979, s. 466).
Franciszek, piwniczy Wielkiego Księstwa Litewskiego, starosta wieszwianski, oraz Ludwik, koniuszy Ksiqstwa Žmudzkiego, Pilsudscy podpisali w 1764 w imieniu tegož księstwa elekcję ostatniego krola pol- skiego Stanislawa Augusta Poniatowskiego (Volumina Legum, t. 7,
s. 117). W 1780 roku Franciszek Pilsudskį obrany zostal na marszalka Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Ignacy Pilsudskį, sędzia Trybunalu G16wnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, ciwun gondynski, starosta kiwilski byi (okolo roku 1780) wlascicielem mąjątku Repsze (Akty izdawajemyje Mlenskoju Archeogra- ficzeskoju Komissijeju, t 35, s. 462). W tym czasie do rožnych ogniw rodu naležalo kilkadziesiąt posiadlosci na Žmudzi oraz w wojewodz- twie wilenskim, grodzienskim, trockim (CPAH Litwy w Wilnie, f. 391, z. 10, nr 1259),
Wspomniany powyzej Ludwik Pilsudskį pisarz i pulkownik ber- žanski, wzmiankowany jest w zapisach jeszcze w 1786 roku (Akty...,
t. 14, s. 499). Onže występuje w aktach sądu grodzkiego telszewskiego okolo roku 1797, lecz tym razem jako nosiciel godnosci ifpulkownika pojurskiego y szadowskiego powiatdw, pisarza sądowego, urzędnika ziemskiegoXięstwa Žmuydzkiego repatiycyi szawelskief' (Akty�..., t. 24, s. 71, 164, 283,356, 502).
W 1794 r. zapisy inwentarzowe starostwa tubinskiego wymieniają dobra Pomerajcie i Brunksztajnie jako �vesie dziedziczne jasniewielmoi- nego Pihudskiegd�' (Akty..., t. 38, s, 215),
Kazimierz Pilsudskį, sędzia ziemski powiatu rosienskiego, figuruje wielokroc w aktach archiwalnych okolo roku 1798. (Akty..., t. 24, s. 9).
Podobnie jak inne rodziny sztacheckie w zaborze rosyjskim, w XIX wieku takže i Pilsudscy znajdowali się pod ciąglym naciškiem wladz carskich, konsekwentnie spychających ubožejącą na skutek konfiskat i wywlaszczen patriotycznąszlachtępolską, do stanubezprawnegochlop- stwa. Tylko w okresie od 1819 do 1915 roku 59 (Slownie: pięčdziesiąt
272

dziewięč!) razy wtadze podrios ily kwestię o przynaležnosci Pilsudskich do stanu rycerskiego. I zawsze musialy się wycofac w obliczu faktów: rodzina ta nie tylko byla bardzo zamožna, ale tez od wielu pokoleñ skrzęt- nie dbala o pielęgnowanie swej tradycji, o zachowanie rodu zarówno pod wzglądem duchowym, jak i biologícznym, míala tež wymagane papiery.
W 1827 roku jeden z księžy notowal: �28 kwietnia. Piękny dzieñ, - Odwiedzil nos marszalek Pilsudskį z Grabiszek, gospodarz porządny i sąsiad spokojny, potomek staroswieckich ludzi, niegdyš poseí na sejm konstytucyjny 1791
W žydu tego rodu - jak i každego innego - mialy miejsce zdarzenia prozaiczne, a nawet niemite. Tak np. akta archiwalne komunikują, že w nocy z i 8 na 19 czenv- ca 1840 roku zostalo podpalone i w dužym stopniu splonęlo miasteczko Szylele powiatu rosiefiskiego, naležące do ziemianki Pdsudskiej, przy czym sptonąio 21 domów ¿ydowskich (CPAH Litwy w Wilnie, f. 378, z, 1840, nr 560).
Nie wykluczone, že zdarzenie to moglo byc w jakis sposób związa- ne z zajsciami poprzedzającymi je o pól roku. Otó¿ na początku 1840 roku do urzędu wojskowego gubematora m. Wilna zwrócila się ze Skargą ziemianka Anna Pitsudska (z hrabiów Platerów), wtascicielka mająt- ku Szylele w powiecie telszewskim. Skaržyla się na przesladowania ze strony męža. Stanislaw zas Pilsudskį, jej mąž, byly marszalek szlachty powiatu telszewskiego, obwinil žonę o to, že podczas jego kilkuletniej nieobecnošci (byl na zeslaniu) nawiązala stosunki intymne z lekarzem Juszkiewiczem, administratorėm majątku, od którego urodziía dwóch synów Ludwika (4 lata) i Juliusza (3 lata) oraz, že jest od tegož lekarza ponowníe brzemienna. Sprawa nabrala rozglosu; do Szylelów wydele- gowano pulkownika Dmitrijewa w asyscie žotnierzy, jak tez lekarza Klukowskiego, który ustalil, že Anna Pitsudska rzeczywiscie jest w 8-9 miesiągu ciąžy,
Aby zabezpieczyč žycie mąjącego się uarodzic dziecka, pulkownik Dmitrijew nakazal sąsiadce Pilsudskich Bucewíczowej, posiadającej sztukę akuszcrską, czuwaé przy kobiecie, będącej w stanie bíogostawionym, a doktorowi Juszkiewiczowi zabroníí až do podjęcia iimej decyzji zarządzat majątkiem Szylele.
Stanisiawowi Pilsudskiemu odmówiono na razie zwrotu jego dzie- dzicznego majątku przywlaszczonego przez rozpustną rzekomo žonę.
Dalsze sledztwo, prowadzone przez prokuraturę i inne urzędy, usta- ltlo, že faktycznie Stanislaw i Anna Pilsudscy znajdowali się w separa- cji. Anna z Platerów míala przedstawic do urzędu nawet pisemne zobo- wiązanie się jej męža, dane jeszcze 31 marca 1838 roku, iž �Svyrzeka się wszelkiego wplywu na jej osobę'\ Sam ten akt byl lamaniem prawa Ce- sarstwa Rosyjskiego nie dopuszczającego rozwodów ani separacji, ale
273

chodzi nam o morainy aspekt sprawy.
Požniej akuszerka o nazwisku Mordwînowa doniosla, že to ona asy- stowala przy porodzie przez A. Pilsudską dwôch gynôw, Ludwika i Ju- liana.
Admmistracja w Telszach i Rosieniach przez kilka miesiący iniala moc pracy i przykrosci w związku z tym skandalem. Utracūi m.in. posa- dy pulkownik Dmitrijew i lekarz Klukowski, gdyž - jak šią okazalo - ich rewizja i ustalenia okazaty šią w swietle obowiązujących przepisôw bezprawne, przeçiwko czemu tež protestowala Anna Pilsudską.
Wreszcie sprawą zajęli šią urzędnicy III wydzialu osobistej kance- larii cesarstwa RosjL Skandal byl glošny i gorszący.
Až 24 kwietnia 1841 roku podpulkownik Brummer i major Malinowski, oficjalni (kolejni) šledczy w tej historii, don i eš Ii wilenskiemu general-gubematorowi ks. Mirkowiczowi, že Arma i Stanislaw Pilsud- scy wyznali, že ich wzajemne donosy i skargi byly skutkiem �tylko ro- dzinnych nieporozumien�, chcąc z ktorymi raz na zawsze skonczyč, malzonkowie nawzajem šią przebaczają i godzą, a do wladz zwracają šią z prosbą o zapraestanie dalszego sledztwa. Wladze jednak uznaly, že Pilsudskį jako mąž ma prawo osobišcie wybaczyé swej žonie jej rozpu- stą, lecz skarga o roztrwonienie z hulakami majątku nie ma juž charak- teru osobistego, gdyž majątek naležy prawnie do dziedzicôw, czyli dzie- ci Pilsudskiego. Prowadzono wiąc sledztwo w tej sprawie nadal, Przy okazji doszlo do bôjek między sąsiadami, a nawet osobami oficjalnymi, gdyž cala spolecznošc podzielita šią na dwa wrogie obozy, z ktôrych jedni stali po stronie Anny z Platerôw, a drudzy bronili racji Stanisîawa Pilsudskiego,
Dopiero jesienią 1841 roku udalo šią tą brzydką sprawą jako tako wyciszyc, ale plama na honorze obydwu rodzin pozostala i dlugo jesz- cze stanowila pretekst do sąsiedzkich pomôwien i plotek. (CPAH Litwy w Wiinie, f. 378, z. 1840, nr 1626, s. 1-54),
* * *
Kazimierz Pilsudskį byl rotmistrzem žmudzkim, prezesem sądu ziemskiego rosienskiego; jeden z trzech jego synow, trzyimienny Piotr Kazimierz Ignacy, sądzia grodzki rosienski, sptodzil z Teodorą Butle- rownąosmiu synôw, w tym najstarszego Jozefą Wincentego Pilsudskiego, ktôrego synami z Mani Billewiczôwny byli marszalek Jėzef (1867- 1935) i profesor Bronislaw (1866-1918) Pilsudscy.
274

W tajnej tece policji rosyjskiej, przechowywanej w CPAH Litwy w Wilnie, znajdųje się zaswiadczenie o Jozefie Piisudskim, spisane przez dyrektora gimnazjum Mikofaja Junickiego, ktöre brzmi jak następuje: i[Jözef Pilsudskį skohczyl w 1885 roku gimnazjum wilenskie ze iwiadec- twem dojrzalosci z następującą atestacją: przygotowywal lekcje nie za- wsze starannie, uczęszczal do szkofy nie zawsze akuratnie, roboty pi- semne wykonywai zadowalajqco, w klasie starai się byč uwainym, ale specjalnego zainteresowania dla nauk nie ujawniaL Na egzaminie dojrzaiosci otrzymai następujące oceny: z religii � 4, zjęzyka rosyjskiego - 3, z laciny - 4, zgreckiego ~4,z matematyki - 4, z historii - 5, z geografių - 5, z logiki - 3, zjęzyka niemieckiego � 3. Przy kohczeniu wyrazil zyczenie wstqpienia do Petersburskiego Instytutu Technologicznego. Z charakterystyki, ktörq wystawii gospodarz klasowy, widac, že Pilsudskį posiadal zdolnosci szczegölne w dziedzinie matematyki, ale do zajęc szkolnych odnosil się lekkomyšlnie; przychodzit na lekcje, jak wyiej wskazano, nie zawsze akuratnie, opuszczal je pod pretekstem choroby lub okolicznošci domowych (choroby matki); uwaga w klasie pozosta- wiala wiele do zyczenia, a i w domu przygotowywal się do lekcji nie zawszejednakowo naležycie, poswięcając czas na czytanie ksiąiek, glöw- nie literatury polskiej, czym tiumaczy sięfakt, že Pilsudskį nie dose do- brze posiadaljęzyk rosyjski � zaröwno ustny\ jak težpisemny; rozwinię- ty umyslowo na ogöl dobrze, Charakter ¿ywy, pyszalkowaty, ze znaczną częscią samolubstwa, Glöwne wykroczenia Jozefą Pilsudsfdego w cza- sie pobylu w gimnazjum byty: 27 stycznia 1883 r. dwie godziny aresztu za to, ze rozmawial w szatni gimnazjum po polsku; 3 marca 1884 r. go- dzina aresztu i upomnienie Inspektora wobec calej klasy za to, ze przez roztargnienie nie uklonil się J. E. p.o. general-gubernatora.
Przed ostatnim egzaminem na maturę z matematyki przy spotkaniu się z dyrektorem gimnazjum na ulicy � nie uklonil się i odsiedzial za to dwie godziny aresztu�...
W centralnym Panstwowym Archiwum Federacji Rosyjskiej w Moskwie jest przechowy wany obszemy protoköl przeshichania Jozefą Pilsudskiego przez polieję carską z 10 marca i 887 roku, ktörego naj- ciekawszy ffagment w polskim thimaczeniu brzmi jak następuje: �Aresz- tant Pilsudskį wyslany do S. Petersburga, do Twierdzy Pietropawlow- skiej, na pytania sędziego šledczego žandarmerii wlasnoręcznie podal
* * # 275

na pišmie następujące odpowiedzi: Nazywam się Osip Osipowicz Pilsudskį; mam 19 lai Pochodzenie i narodowosc �sziachcic, Bialorusin. Miejsce urodzenia i miejsce stalego zamieszkania - Gubernia Wileriska, powiat $więcianski, majątek Zulow, Przed aresztawaniem mieszkalem w Wilnieprzy ulicy Nowogrodzkiej wdomu Jankowskiego. Rodzaj zajęc
- nie mam okreslonych zajęc; srodki utrzymania -pomoc rodzicow; stan cywilny - kawaler. Ojciec mieszka w majątku, matka zmarla, mam pię- ciu braci, z ktdrych starszy, Bronislaw jest studentėm Uniwersytetu Pe- tersburskiego; pozosiali brada - Adam, Kazimierz i Jan - uczą się w Wilenskim Pierwszym Gimnazjum; Caspar, lat 7, mieszka w domu ojca w Wilnie przy ulicy Blagowieszczenskiej. Stan majqtkowy rodzicow
- 12.000 dziesięcin ziemi wpowiecie šwięciahskim Gubemi Wilenskiej oraz w powiecie wilkomierskim i rosienskim Gubemi Kowiehskiej. W1875 roku w wieku osmiu lat wstqpilem do Wilenskiego Gimnazjum Klasycznego, a pojego ukonczeniu w 1885 na Uniwersytel Charkowski, gdzie studiowalemprzez rok1...
* * *
O losach zas potomkow Bronislaw a Pilsudskį ego w jednym z nu- merow �Gazety Wyborczej� z 2000 roku možna bylo przeczytač nastę- pującą notatkę; �Bronislaw Pilsudskį zostal zeslany na Sybir w roku 1887 za udzial w spisku na žyde cara Aleksandra III. Na katordze wladze carskie nakazaly mu osiąšė w zamieszkalej przez lud Ajnu wiosce na Sachalinie. Na zeslaniu Pilsudskį pošwięcil się badaniom etnograjicz- nym nad kultūrą tego ludu, oienil się z Chubsammą, siostrzenicą wodza wioski. Zaslubiny odbyly się wedlugprawa zwyczajowego Ajnow. Mlo- dzi spojrzeli sobie glęboko w oczy podczas wspolnego posilku, i juz.
Bronislaw mial z Chuhsammą dwoje dzieci - syna Sukezo i corkę Kiyo,
Wroku 1905 wybuchia wojna rosyjsko-japonska ipoludniowa częsc wyspy znalazla się w rękach Japohczykow. Bronislaw Pilsudskį posta- nowil wracac do Europy. Starszyzna Ajndw nie pozwolila mu zabrac iony ani dzieci
Po wojnie rosyjsko-japonskiej 1905 roku wladze w Tokio postano- wily Ajnow zjaponizowac. Caiy lud šiląprzesiedlono na Hokkaido. Nada~ no japonskie nazwiska, Ajnowie nie mogli publicznie mowic w swoim języku, niepokornychprzesladowano. Dopiero w latach 80. dwudzieste- go wieku Japonczycy pojęli, ze wyrządz� Ajnom krzywdę i rozwojem
276

badah nad kultūrą tego ludu starali šią wynagrodzic niegodziwosci uczy- nione przez przodkow.
Informacje zgromadzone przez Bronislawa Pilsudskiego okazafy się nieocenioną skarbnicą wiedzy dla dzisiejszych etnografow.
J už syn Bronislawa uwaial się za Japonczyka, chociaž rožnil się od Japonczykow jizycznie, byl wysoki, mial jasnoszare oczy i wąski nos. Oienil się z Japonką. Nigdy nie opowiadal o Sachalinie. Zajmowal się pielęgnacją sadzonek rošlin ozdobnych w szklarniach Uniwersytetu To- kijskiego. Zmarl wpolowie lai siedemdziesiątych.
W roku 1986prof, Koichi Inouye z Instytutu Slawistyki Uniwersyte- tu Hokkaidoprzekazal Kazuyasu Kimurze adres Jadwigi Karaczewskiej - cores marszalka Pilsudskiego, ktora wtedy mieszkala w Londynie. Kimura natychmiasi wyslal do swojej europejskiej ciotki list. Napisal, ie urodzila mu się edrka Kanako i ze chce nawiqzac znajomoic.
- Byiem zdumiony, ie moj dziadek Bronislaw byl tak zasluionym dla Ajnow badaezem. A jeszcze bardziej zdumialo mnie to, is jego brat Jozefbyl szefem pahstwa i jednym z największych wodzow XX wieku - mowi Kimura. -1 to jest moja rodzina!
- Bardzo chcialem spotkac moich europejskick krewnych. Ale pod- roz do Europy jest dluga i kosztowna. Przed kilkoma laty pojechalem na Sachalin zobaezye, jak wyglqda kraj moich dziadow. Byiem wstrzqsniq- ty tym, co zobaczylem: potworna bieda, szarzyzna, gigantyezna prze- pašč cywilizacyjna w stosunku do Japonii. Zrobilo mi się smutno, pomy- slaiem, ie Polska pewnie tez tak wyglqda, bo przeciei byla zaleina od ZSRR.
Jesieniq 1999 r. Kimura wraz z cdrką Kanakopo razpienvszyprzy- lecial do Europy. Odwiedzil Francję, gdzie na podparyskim cmentarzu Montmorency leiy jego dziadek Bronislaw. Potem odwiedzil Polskę.
- Ku mej wielkiej radoici okazalo się, ie Polska to wspaniaty, za- chodni kraj - entuzjazmuje się Kimura. - Jestem zachwycony Krako- wem, zielonymiparkami, starymi budowlarni. Byiem na Wawelu, w kryptie Marszalka. Potem usiedlismy na lawce na plantach i wyobraialem sobie, jak stryjeezny dziad odbiera defiladę swoich legionistow.
- Cieszę się, ie jestem Japohczykiem, ktory ma w sobie krew Ajnow i Polakaw. Odkąd się o tym dowiedzialem, czuję się bogatszy.
- Zazdroszczę warn, Europejczykom, made tyle wolnego czasu. Ta- kie dlugie urlopy, W Japonii tylko pracujemy i pracujemy Ja w swojej firmie spędzam cale dnie, rowniei soboty, nie mam czasu na ksiąžki, kino. Chcialbym lepiejpoznač žyde Europejczykow. Lepiej poznač ro
l l 7

džiną. Nie mielismy wiele czasu dla siebie - bylem w Polsce tyJko ty- dzien. Chcialhym przyjechačjeszcze raz, na dhižej. Wtedy pojadę tež na Litwę, bo przeciež tam jest kolebka mojego rodu"
* * *

PILSUDSKI-GINIATOWICZ herbu Kosciesza; wojewodz- two wilenskie. (CPAHL, f. 391, z, 1, nr 699).
PININSKl herbu Jastrzębiec; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z, 4, nr 2211).
PIONTKOWSK3 herbu Grzymala. Potwierd2eni w staro žytnej rodowitošci szlacheckiej przez heroldię mihską27 listopada 1825 roku oraz przez wilenską22 maja 1846 roku. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 490, s. 414).
PIOTREWICZ herbu Leliwa; powiat kowiehski, rosienski. (CPAHL, f, 391, z. 5, nr 514, 515).
PIOTRKOVVSKI herbu Pilawa; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2208).
PIRUSKI herbu Nalęcz; powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2203),
PISARSKI herbu Šreniawa; powiatponiewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
PISUNIEWICZ herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
PISZCZALLO herbu Pobog. Panowie Piszczatlowie byli po- bvierdzani w rodowitošci przez Minskie Zgromadzenie Deputatow Szla- checkich w 1836 roku. (NAH Bialorusi w Minsku, f. 319, z. 3, nr 266),
PLADZIEWICZ herbu Labędž; powiat nowogrodzki. (CPAHL,
278

f. 391, z. 6, nr 665).

PLATENBERG herbu Lagoda; powiat wilkomierski. (C PAH L, f. 708, z. 2, nr 404, 724; f. 708, z. 7, nr 827).
PLATEROWICZ herbu nieznanego; powiat brasîawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
PLECHNIEWICZ herbu Pótkozic; województwo miúskie. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2411).
PLEWIÑSKI herbu álepowron; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
PLINKOWSKI herbu Pomian; w województwie wileñskim. (CPAHL f. 391, z. 10, nr 295).
PLUSKIEWICZ herbu Luk; powiat telszewski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7),
PEACZKOWSKI herbu áreniawa; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 217,2111).
PLAWSKI herbu Plater; powiat oszmtañski. (CPAHL, f, 391, z. S, nr 86, 752,2558; f. 391, z. 10, nr 294; f. 391, z. 1, nr 1058).
PLOSZYÑSKI herbu Drzewica; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 695).
PLUKSNA herbu Zadora; powiat wileñski, rosieñski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707; f. 391, z. 4, nr 2250).
PLUSZCZEWSKI herbu Lubicz, Jasieñczyk i Plater; powiat kobrynski, oszmianski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404; f. 391, z. 10, nr 297).
279

PNTEWSKI herbu Slepowron - powiat kowieñski, lidzki; herbu Rola - powiat szawelski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,11, 12, 1621,707).
POBOJEWSKI herbu Pobóg; powiat wilenski, oszmiaóski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2247).
POCEWICZ herbu Pòi Orla � Gozdawa; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 707).
POCHOWSKI herbu Poraj; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4095).
POCZOBUT-ODLANICKI herbu Pogoñ; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 4, ��2243).
PODBORSKI-GACZ herbu Godziemba; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 761).
PODERSK1 herbu Rawicz; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2236).
PODGÓRSK1 herbu Pilawa; powiat wilenski, witebski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 667).
PODLECKI herbu Bogorya; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 2687),
PODOLECKI herbu Waga i Wąž; powiat kowieñski, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2284).
PODREZ herbu Korwin; powiat oszmiaóski, witìcomierski, ko- bryóski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7, 18).
PLU S Z C Z E W S K I-JU C E W IC Z herbu Korwin; wojewódz-two wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 280

POGÔRSKI vel POHURSKI herbu Ogohczyk; powiat no- wogrôdzki, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 665).
POHOSKI herbu Pôlkozic; powiat oszmianski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2273).
POJODZIEWICZ herbu Poraj; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 649, 724).
POKLE W SKI -KOZIEEE herbu Koziell; powiat dzisniehski, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2725, 2768).
POKROWSKI herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2754).
POKUC-KAPWCEWICZherbu Labçdz; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
POLUCHOWICZ-SIERNICKI herbu nieznanego; powiat pihski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
POLCHOWSKI vel POLOCHOWSKI herbu Jastrzçbiec; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
POLTORZY CKI herbu Serce Przebite Strzal^, powiat oszmiah- ski, wilehski. (CPAHL, f,39l, z. 8, nr 103, 542, 1076).
POLUJANSKI herbu Siarykor�; w Wilnie i Petersburgu. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 302),
POMIAN herbu wtasnego; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
P O D W Y S O C K I herbu Ostoja; powiat oszmianski, kobrynski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 12, 18). P O N IA T O W S K I herbu Labçdi; powiat zawilejski, braslawski. (CPAHL, f, 391, z. 5, nr 525). 281

POPIKWICKL Siedzieli w guberni grodziehskiej i byli potwier- dzani w rodowitosci szlacheckiej przez tamtejszy urz^d heroldii. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 453).
POPLAWSKI-BURAKOWICZ herbu Drzewica; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 4, nr 2302).
PORAZINSKI herbu Poraj; powiat szawelski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
PORECKI herbu Pomian; wojewodztwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13),
POREMBSKJ herbu Waldorf, Nabram, ¿reniawa; powiat wil- komierski, polocki, wilejski, szawelski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 2157, 2521; f. 391, z. 9, nr69, 1820).
PORENSKI herbu ¿reniawa; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 528).
POROWSKI herbu Slepowron; powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
PORUO-PORUTOWICZ herbu Radwan; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2537),
PORYT-SZORTZ herbu Mora; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
PORZECKI vel POZECKI herbu Slepowron; powiat witko- mierski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3).
P O P IE L -P IE P O L L herbu Junosza; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). P O S K O C Z Y M O W herbu Ostoja; powiat nowoaleksandrow-ski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 529), 282

POSZEWIC-LAWRYNOWICZ herbu Godziemba; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
POSTERNAK vel PASTERNAK herbu nieznanego; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
POSULOWICZ herbu Lubicz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
POTRYKOWSK3 herbu Drogomir; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 83, 186, 760).
POUSLEWSKI-MACKIEWICZ herbu Jastrzębiec; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1779).
POWICKI herbu Radwan; powiat trocki, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2308; f. 391, z. 10, nr 298).
POWSLOWSKI herbu Ciolek, powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2443; f. 391, z. 11, nr 92).
POWSTAÑSKJ herbu Kosciesza; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2309).
POZILEWICZ herbu Korab; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
♦ __
POZARYSKI herbu Belly; powiat braslawski, dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665, 1578).
POZARZEWIECKI herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
PO S L O W S K J herbu Szeliga; powiat slonimski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11). P O Ž A R Z Y C K T herbu O stoja; pow iat w ilejski, w ileñski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2541). 283

PRATKIEL herbu Prątnicki; powiat wiikomierski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4,404, 649, 724).
PRAWDZIKOWSKI herbu Prawdzic. S iedzieli w Ziemi Wi- lenskiej i Kowienskiej, m.in. wpowiecie ivilkomierskim; byli tež przez tamtejsze urządy heroldii potwierdzani w rodowitošci szlacheckiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 197, 468).
PRĄTNICKI herbu Prątnicki; powiat wilenski, švvięcianski, troc- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 110, 707, 1623).
PREJKINT herbu Niesobia; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
PREKER herbu Borch; powiat telszewski, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1897a).
PROGULB1CKI herbu Gozdawa; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
PROKOP herbu Greity; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
PRONIEWSKI herbu Radwan; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752). W powiecie upickim pieczętowali šią tež godlem Ratuld i Szeliga.
PROSINSKI herbu Rawicz; povviat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4095).
PROSZKOWSKI herbu Lada; powiat wilkomierski, (CPAHL, f, 391, z. 11, nr 112).
r
PROSZYNSKI herbu Lubicz; powiat dzišnienski, wi!komier- ski, zavvilejski, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 431,4117).
P O Ž E R S K I herbu Gierah; powiat wilkomierski, miasto Ryga. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4,403, 404, 649, 724, 928). 284

PRUSZAK herbu Pielesz; powiat braslawski, vvilkomierski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 404).
PRYNCYPAT herbu wlasnego. Siedzieli w gubemi grodzien- skiej i byli potwierdzani w rodowitošci sziacheckiej przez tamtejszą heroldię. (CPAHL w Witnie, f. 789, z. 1, nr 131, 453).
PRYŽGINT herbu Pryžgint; powiat telszewski, szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1018, 4096).
PRZECLAWSKI herbu Glaubicz; powiat nowogr6dzki, gro- dzienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
PRZEGORZEWSKI herbu Lis; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 766).
PRZELASKOWSKI herbu nieznanego; povviat wilejski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 2760; f. 391, z. 7, nr 431).
PRZEMIĘCKI herbu wiasnego; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
PRZEMIENIECKI herbu Drzewica; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr 1884).
PRZERADOWSKI herbu Polkozic; powiat wilejski, nowo- grodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665, 709).
PRZESTANOVVSKIherbu Dębno; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
PRZESTRZENSKI herbu Šlepowron; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1038). W 1862 roku zdegradovvani za udzial w Powstaniu Styczniowym do rangi jednodworcow.
PR ZEŠC ISZEY V SK I herbu Grzymala; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 106). 285

PRZEWUSK3 herbu wlasnego; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2597).
PRZEŽDZIECKI-PIERZCH ALA herbu Roch; rodzma hra- biowska siedząca na dobrach rodowych w powiecíe oszmiañskim i za- wilejskini. (CPAHL, L 391, z, 7, nr 494).
PRZYBYTEK herbu Rudnica czyli Nastemp; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 265), Dziedziczyli na Homiach, Hrysza- niszkach, Hejkowszczyznie, Wolejszach. Notowani tež w powiecíe po- lockim.
PRZ YD OMS KI herbu nieznanego; powiat oszmìaùski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707),
PRZYJALGOWSKI herbu Doięga; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 537).
PRZYLUCKI herbu Sulima; powiat kobrynski. (CPAHL, f, 391, z. 6. nr 18, 12).
PRZYLUSKJ herbu Korwin i Sìepowron; powiat wiìkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4; f. 391, z. 6, nr 7).
PRZYMULSKI herbu Syrokomla i Žnin; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 305).
PRZ YPALE W SKI herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
PRZYSIECKI herbu Nowina; powiat upicki, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 367).
P R Z E T O C K I herbu Nalęcz; powiat wolkowyski. (CPAHL, f. 391, z. S, nr 2443). P R Z Y S Z Y C H O W S K I herbu Labędž; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6 ,n r 18). 286

PUCHALSKI herbu Šlepovvron - powiat braslawski, zawilej- ski; herbu Swieñczyc - powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 431, 3924).
P U GALS KI herbu Šiepowron; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr 1493).
PUKIENIEWSKI herbu Radwan i Pudwels; powiat wìtkomier- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4).
PUKIÑSKI herbu Pielesz; w województwie wileñskim i witeb- skim.
PULKIEWICZ herbu Labędž; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
PULTORZYCKI herbu Przyjadel; powiat oszmianski, šwię- ciañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 611, 707).
PUMPORÀK1EWICZ herbu Sas; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
PURVVICKI herbu Korybut; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 789).
PUSZKIN-KOZANOWSK1 herbu Lilia. W paždziemiku 1845 roku Minskie Zgromadzenie Szlacheckie rozpatrywalo sprawçro- dowitosci tej starožytnej familii. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 33).
PUTKAMER herbu Brodzic; powiat lidzki, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 7, nr 4096). Rodzina pochodzenia niemieckiego.
PUTRASZKO herbu Leliwa, powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

P R Z Y T U L S K I herbu Prawdzic; powiat wileúski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 819).
287

PUZYNOWSKI herbu Ogoñczyk, powiat wileñski, shjcki, no- wogródzki, wilejski, (CPAHL, f. 391, z. 6, �� 665, 709, 1622),
PUŽEWSKI herbu Prus III; powiat kowieúski, rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1885).

PUŽYCKI herbu Potnian; powiat kowiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, m 11, 12).

PYLIÑSKI herbu Belty; województwo wileñskie, witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 669).

P U T W IÑ S K I herbu Sas; województwo wileñskie. (ÇPAHL, f. 391, z. 7, nr 1885),
288

john1 — Tue, 08 Feb 2022 00:54:27 +0300

KACMAJOR herbu wlasnego; dziedziczyli na Giesmontach, Waszkielach, Kozakowszczyznie w powiecie lidzkim,
KACZKOWSKI herbu Pomian; wojewodztwo wilenskie, powiat lidzki, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 17).
KACZYNSKI herbu Nowina; powiat wileriski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KADUSZKIEWICZ herbu nieznanego; powiat dzi£niehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 1131).
KAFFEEMAN herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KAGAN herbu Nalqcz; na Litwie. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
KAGEL vel KAGIEL herbu Murdelio; powiat trocki, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11, 110, 707, 1623, 1632).
KAKTOWICZ herbu Lab^dz; powiat rosienski, telszewski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157; f. 708, z. 7, nr 855).
KALENCZYNSKI herbu ¿lepowron; powiat pinski, nowogrodzki, (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 665, 546).
K A L IN O W IC Z -K A L IN O W S K I herbu Kalinowa; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 191

KALUSZA-OSTROWSKI herbu Ciolek, Siedzieli w wojewodztwie wilenskim i minskim. ByU potwierdzani wrodowitosci szlacheckiej przez tamtejsze urztjdy heroldii. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 470,485).
KALAUR herbu Ostoja; powiat wilenski, pinski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612, 1621, 1626).
KAMIENIECKI herbu Pilawa; powiat wilejski, swi^cianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18,611, 1623, 2687,2760; f. 391, z. 9, nr 783).
KAMINOWSKI herbu Korwin; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 70).
r f ■
KAMINSKI herbu Slepowron- powiat wiikomierski; herbu Lada - powiat upicki; herbu Luk - powiat poniewieski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 215, 404, 1192). W powiecie lepelskim uzywali herbu Jastrz^biec; w oszmiahskim - herbu Prawdzic; w szawelskim - herbu Znin. (Tamze, f. 391, z. 6, nr 7, 707, 2754,264).
Zashizonym klrmatologiem by! Antoni Kaminski (ur, 5 listopada 1862 roku w guberni witebskiej, zm. 5 sierpnia 1936 roku w Leningradzie). Ukonezyl Uniwersytet Petersburski, nastqpnie odbyl szereg wypraw naukowych, ktorych plonem byty liczne ksiitzki z dziedziny meteorologii i klimatologii, jaknp,: Klimat Mandzurii (1905); Organizacja meteorologiczeskich uczrezdienij w Rossii (1911); Gidroiogiczesldje issledowanija na pobierezje Cziernogo mono (1909); Klimat glawniejszy>ch russkich klimatoleczebnych miestnostiej (1917); Sielskochoziajstwiennaja mietieorologija (1918); Izmiencziwost� dawlenija wozducha (1925); Nabludiemja nad skorostju metra (1926); Klimaiiczeskoje opisanije Jakutii (1928); Oproischozdienii zasuch i in,
W latach 1907-1909 Antoni Kaminski wykladal w Petersburgu na Wyzszych Kursach Rolniczych; 1918-1924 w Piotrogrodzkim Instytucie Rolniczym; w 1926-1935 na Uniwersytecie Leningradzkim. Pelnit odpowiedzialne funkcje w Zarz^dzie Glownym Transportu Morskiego (1917-1927), w Glownym Obserwatorium Geograficzny m (1918-1935), w Instytucie Hydrologicznym ZSRR (1919-1930). W 1903 roku nazwisko klimatologa A. Kaminskiego nadano jednemu z przylqdkow na polnocy Rosji.
192

KAMINSKI-BAGRYN herbu Odrow^z; powiat dzisniehski. (CPAHL, f. 391 y z, 6, nr 2725).
KAMINSKI-SZABECKI herbu Topor; powiat kobryiiski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
KANDYBA-ZAREMBA herbu Zariba; powiat teiszewski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
KANTOWICZ herbu Lab^dz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
KAPULCEWICZ herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1578).
/ y
KAPUSCINSKI herbu Odrow^z; powiat wilejski, wilkomierski, wilehski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1, 927, 3836).
KARALEWICZ-JUNCEWICZ herbu Korczak; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
KARCZ-KARCZEWSKI herbu Mogila; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2. nr 2157).
KARCZMARZEWSKI herbu Sas; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 18, 73, 703).
KARKLINSKI herbu Pulkozic; na Zmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KARMAZYNOWICZ herbu Leszczyc; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4),
KARNASZEWICZ herbu Komic; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
KARPICKI herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1621,1626).
193

KARPOZEWICZ herbu nieznanego; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 707).
KARTASZEW herbu wiasnego; wojewodztwo polockie, (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 13).
KASPEROWICZ herbu Brog; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,11).
KASPERSKI herbu Lab?dz; wojewodztwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2398).
KASZYRYN herbu wiasnego; powiat poniewieski, (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 3401).
KASTELANOW herbu wiasnego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 707).
KASZEW1CZ herbu nieznanego; powiat rosiehski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KASZEWSKI herbu Tarcza; powiat polocki, rosiehski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 8, 709).
KATERL herbu Poraj; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 470).
KATUSZOWSKI herbu wiasnego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 39t,z. 6, nr 7).
KAUNOWICZ herbu Nieczuja; powiat kowiehski, wilehski. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 946).
K A R P O W IC Z herbu Zerwikaptur; na Wilehszczyznie, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7), K A W S Z E W IC Z -M A T U S IE W IC Z herbu t a b ?dz; powiat dzisniehski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 2724). 194

KEISERLING herbu wlasnego; powiat upicki. {CPAHL, f, 391, z, 6, nr 7),
KEITCH herbu wlasnego; powiat wileriski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KESMIN herbu Lab^dz; powiat rosiehski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
KESSEL herbu wlasnego; powiat upicki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192).
KJ^SKLTALATherbu Radwan; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KIBORT herbu Rawicz - powiat wielizski; herbu Jastrz^biec - powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609, 707).
KIBORTOWICZ herbu Jastrz^biec; wojewödztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KICKI herbu Gozdawa; siedzieli na Holowczycach w Ziemi Grodzienskiej. Spokrewnieni m.in. z Bispingami, Sulkowskimi, Trqtowskimi, Mlockimi, Rzeczyckimi.
K1ELB herbu nieznanego; na Wilehszczyznie i Zmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12),
KIELPSZ herbu Prus - powiat braslawski; herbu Odrowqz - powiat telszewski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1; f. 391, z. 6, nr 7, 18).
KIERASIEWICZ herbu nieznanego; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KIERDZIUK herbu Bawola Glowa; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391,2.6, nr 7).
KIERSZAtf SKI-GINET vel GINET-KIERSZANSKI
herbu Luk; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr2596).
195

KIETOROWSKI vėl KIETUROWSKI herbu Radwan; powiat trocki, szawelski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2382).
KIETO WICZ herbu Pielesz. W księgach sądu žagarskiego z XVIII wieku znajdujemy m.in. następujący zapis: "Z WiUddw do Žagor, Anoo 1749 die S martii. - W tej sprawie decisum: Poniewaž Kietowicz od mlodszego brata Dobryszki, bez vviadomošci samego gospodarza, wyhandlowal klacz odpijanego czlovvieka, tęklaczpovinien wrocic gospodarzowiAugustynowi Dobrzysce, a swego konika do siebie odebrac, a zaprzemorzenie tego konikat za magorycz i za ekspens tenže Augustyn Dobryszko Kietowiczowi ma zaplacic tynfow 4, z tą kaucyją, ježeUby postrzegi jakową skazę u swego konika, ma opowiedziawszy się dworowi tego dochodzič; takže in simili postąpič powinien Dobryszko, gdybyjakową skazę mial postizec na klaczy� (Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 388).

KIEWLICZherbu Jasienczyk; powiat wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 10, nr 176).
KJMBAR herbu Siekierz; powiat poniewieski (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2569).
KIMEJC herbu Slepowron; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
KIMONT herbu Bawöl; powiat szawelski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 11).
KIRCHNER herbu Kirchner; wojewodztwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
KIRKILLO-STACEWICZ herbu Lubicz; powiat rosienski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2576).
KIRSCH vel KIRSZ herbu Prawdzic; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8, 18). W powiecie kobrynskim uzywali herbu Roch III.
K IR S -P IO T R O W IC Z herbu Piotrowicz; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 196

KISZKOWSKI herbu fCrzywda; wojewödztwo wilehskie, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KIZEWICZ herbu Lewart; powiat szawelski. (CPAHL, f, 708, z. 7, nr 866, 867),
KLACEWICZ herbu nieznanego. W księgach sądowych ziemskich miasta žmudzkiego Žagary znajdųje się m.in. zapis z kohca XVII wieku: �Die 11 februarii, z Žagon Na urzędzie JKM stanqwszy oczewisto Kazimierz Klacewicz zeznal to, ii mając kupno wloki gruntu szdstkę wpolu mieskim, zjednej strony miedzy swojegogruntu, a z drugiej strony Lawryna Dakniewicza, w drugini polu i w trzecim takse D[ak]niewicza odpana Jozefą Pajsiewicza, a będąc pilno potrzebnym pieniędzy, przedal na wiecznosc za tei šame talary 3 bite Jözefowi Dobryszkowi. A przedawszy i zrzekszy się, jako sam z zoną, dziečmi, nie zostawujq tak bliskim krewnym, a pogotowiu dalekim i obcym ludziom žadnego i namniejszego przystępu i interesu. A ješliby kto mial o to pozywac, turbowac t doprawapociągač, tedy od každego wstępującego powinien będzie zastępowač, ewinkowac i oczyszczac pod zaplaceniem zarąkkop groszy litewskich 10. A i po zaplaceniu, by i pokilkakroč, przecie ten lįst, wieczysty zapis przy zupelnej mocy i walorze zostawac ma.
Przy ktorym to przyznaniu byli ludzie ucsciwi: Stanislaw Szemborowski, Grzegorzy Brodowski, Lukasz Pajsiewicz, Jan Kuncewicz, Lawryn Laba. Co jestzapisa.no� (Žagarės dvaro teismo knygos. Parengė "Vytautas Raudeliunas ir kiti, Vilnius 2003, s. 273),

KLEINER herbu Jastrzębiec; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). Siedzieli m.in, w powiecie trockim i szerzej w Ziemi Wilehskiej. Byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez urząd heroldii w Wilnie. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 30,455).
KLEMENT herbu Ręka Zbrojna; powiat telszewski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). K IS A R Z E W S K I herbu Kirkor; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
197

KLEPACKI herbu Strzemią; powiat kowieñski, potocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2569).
KLEPMAN-WÏLDEMAN herbu nieznanego; województwo wileñskíe, (CPAHL, f, 70S, z. 2, nr 3263).
____ r
KLIDZ herbu Bekiesz; województwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2569).
KLIMANTOWICZ herbu Pielesz; województwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
KLIMAÑSKI herbu KHmañski; powiat oszmiañski, wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2569, 2596).
KLIMASZEWSKI herbu Pomian; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3,72).
KLIÑSKI herbu Junosza; powiat ucianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
KLIOT vei KLOT herbu Klot; powiat braslawski, dzisnieúski, slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546, 605, 707, 1130, 2724,2725).
KLISZEWSKI herbu Jastrzębiec; powiat wilkomierski, lidzki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1, 491).
KLONOWSKI herbu Boñcza - powiat kowieñski; herbu Leszczyc-powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). Uzywaii przydomku �Piesek�, ze wzglçdu na žartobliwe usposobienie cieszyli siq wielką estymą u braci-szlachty. Znani jeszcze przed 1500 w Ziemi Trockiej, Wileñskiej, Brzesko-Litewskiej, Witebskiej; jednak pierwotne ich korzenie są widocznie w Ziemi Sieradzkiej Królestwa Polskiego.
K L E N O W S K I herbu Leszczyc; powiat oszmiañski, piñski, rosieóski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 612, 707). 198

KLOPMAN herbu nieznanego; powiat wilkomierski, poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 649, 1192, 1752).
r
KLUCZYNSKI herbu Jasiehczyk; powiat kowienski, rosiertski. (CPAHL, f. 391, z. 6. nr 7, 707).
KLOSINSKI herbu Lubicz; wojewödztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2596),
KLOSTOWSKI herbu Rola; wojewödztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391,z. 8, nr 2569).
t
KMIECINSKI herbu Hozyusz; w wojewödztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z, 10, nr 181).
KOCZERGIN herbu wlasnego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 403).
KOC herbu D^browa. Maciej Koc, kasztelan nakielski, 1413 r. Michal, Jakub i Adam z wojewödztwem podlaskim podpisali elekcj^ Jana Kazimierza, 1648 r. Wojciech Kazimierz z Kocow Koc, czesnik bielski oraz Jakub Karol de Koce Koc, lowczy ziemi warszawskiej, 1669 r. Stanislaw i Balcer z wojewödztwem podlaskim podpisali elekcjq Jana III, 1674 r. Stanislaw z ziemi^nursk^, elektor Augusta IL, 1697 r. Mikolaj Jözef, s^dzia ziemski i posel wojewödztwa belskiego, 1736 r. Pawel z ziemiq-bielsk^stronnik Stanislawa Augusta, 1764 r. Wojciech Koc sgdzi si$ z sukcesorami ksi^cia Teodora Lubomirskiego o ziemstwo krzemienieckie, 1775 r. N. komomik tomzynski, 1775 r.
Siedzieli w powiecie bielskim i innych Ziemi Grodzienskiej. Potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez heroldi^ wilensk^. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 131, 198, 450, 454, 455, 456, 467, 468, 469,476, 496).
KOC herbu D^browa; powiat zawilejski, dzisniehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 1131). Chyba s^jedni z poprzednimi.
r
KODZ herbu Bialynia - powiat oszmianski i swi^cianski; herbu Poraj - powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18, 611, 707, 2754, 2778, 2779, 2928).
199

KOLODYNSKI vel KOLODZINSKI herbu Kolodyn. Gniezdzili si$ w Ziemi Nowogrödzkiej i Minskiej. W XIX wieku potwierdzeni w rodowitosci szlacheckiej przez Departament Heroldii Senatu Rz^dzqcego w Petersburgs
KNIAZEWSKI herbu Murdelio; powiat trocki, telszewski. (CPAHL,f.391,z. 6, nr 707).
KNIUKSZTA herbu Knut; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KOBYLIN-FILIPOWICZ herbu Pobög; w wojewödztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. II, nr II).
r
KÖBYLINSKI herbu Lodzia-powiat wilenski, herbu Krzywda - powiat Hdzki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 303, 304).
KOCZYNSKI herbu Pomian; powiat lidzki, wilenski. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 768).
KOLENDOWSKI herbu Belty; wojewödztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 189).
. r
KO LESINSKI herbu Topör - powiat lepelski; herbu Lis - powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667, f. 708, z. 7, nr 973).
KOLOTOWSKI herbu Pobög; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nrll).
KOLIJDZKI herbu Pomian; powiat kobryriski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
KOLUPAJLO-RYDZEWSKI herbu Bozawola; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KOLWZAN herbu Radwan; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 188).
200

KOLYSZKO herbu Denis; powiat lidzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707, 2754, 2778, 2928).
KOMAJEWSKI herbu Tr^by. Aleksander, Wtadyslaw i Felicjan z wojewodztwem nowogrödzkim podpisali eiekcjQ Jana Kazimierza 1648 r. Wtadyslaw, pisarz grodzki wotkowyski, elektor Jana III, 1674 r. Sejm 1775 r. powolal kornisjQ w sprawie Dominika, Kazimierza, Karola, braci Komajewskich, ich siöstr Brygidy Borowskiej i Katarzyny, ktörzy maj^ spraw^ z Bykowskim, Milkowskim i innymi z powiatu wolkowyskiego, 1775 r. Z nich Dominik, miecznikowicz wotkowyski, w komisji powotanej przez sejm 1775 r. w sprawie mi^dzy Jelcem a posesorami döbr Maciejewicze.
KOMAR-STACHO WSKI herbu Radwan i Ogohczyk; powiat pinski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 612). Potwierdzeni w rodowitosci szlacheckiej przez heroldi? minsk^ 22 listopada 1802 roku oraz 1 maja 1846 roku. (CPAHL w Wikiie, f. 789, z. 1, nr 490, s. 227).
KOMAR-ZABU GRYNSKI herbu Komar; wojewödztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 718).
KOMARNICKI herbu Sas; uzywali przydomköw Pawlikowicz, Klimowczak, Fedczak, Fagaracz, Staczkiewiez, Dudycz, Demunczak, Drudz, Blaszkiewicz, Bedenik, Tatamowicz. Ogromnie rozgal^zieni w Ziemi Lwowskiej, Przemyskiej, Rzeszowskiej, Trembowelskiej, Halickiej, a spokrewnieni przez mafzenstwa m.in. z Czemieckimi, Matkowskimi, Ilnickimi, Hudzikowskimi, Swirskimi, Jaworskimi, Mastowskimi, Terleckimi, Iwaszkiewiczami, Ostrowskimi, Pawlowiczami. (CPAH Ukrainy we Lwowie, f. 575, z. 1, nr 128,130 i in.).
KOMAROWSKI herbu Kotwicz - powiat wielizski; herbu Korczak - powiat wiikomierski, nowogrodzki, oszmianski, rosiehski, stucki, trocki; herbu Rola - powiat oszmianski, pinski (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 1694,2157, 3350; f. 391, z. 6, nr 7, 609,665,612, 707).
KOMLAGO herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
201

KONCZEWSKI herbu Jasienczyk; powiat wilenski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KONDRACKI vel KONDRADZKT vel KONDRADZSK3
herbu Ostoja i Ossorya; wojewodztwo wilenskie, Zmudz. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 91,2541),
KON1USZEWSKI herbu Prawdzic; powiat trocki, dzisnieiiski, rosiehski, lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 8 nr 2443),
KONONOWICZ herbu Radwan; powiat trocki, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 8, 708).
KONOPLANSKI herbu Nowina; powiat dzisnienski, (CPAHL, f. 391,z. 6,nr 1130, 2724, 2725).
KONOPINSKI herbu �Slonce i Krzyz�; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2570),
KONOPNICKI herbu Jastrz^biec. Stanislaw z wojewödztwem poznahskim, aLukaszz wojewödztwem brzeskim, podpisali elekcjQ Jana Kazimierza, 1648 r. Powyzszy Stanislaw, posel wojewödztwa kaliskiego, 1674 r, Ten lub inny Stanislaw z wojewödztwem kaliskim, a kolejny Stanislaw z ziemi% wielunsk^, podpisali elekcj$ Jana �, 1674 r. Franciszek, pisany Konopnieckim z wojewödztwem krakowskim i Franciszek z wojewödztwem braclawskim, elektorowie Augusta II1697 r. Aleksander z ziemiq. wieluhska stronnik Szanislawa Augusta 1764 r. Piotr, wyznaczony przez sejm 1775 roku do komisji w sprawie Kozminskiego i Jackowskich.
KONOWNICYN herbu wlasnego; wojewodztwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 5).
KONRAD herbu Sulima i wlasnego. W 1846 roku Minskie Zgromadzenie Szlacheckie potwierdzilo rodowitosc tej dawnej familii rycerskiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 125),
202
K O N C E W I C Z herbu Labqdz; powiat braslawski, dzisnieiiski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr22, 605,1127, 1621, 1626, 2724).

KONTOBLOCKI herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 649).
KONTOWSKI herbu Koáciesza; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2570).
KONTOWT herbu Wadwicz; powiat rosieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11).
KOPACEWICZ-PASZUC herbu Lab^dz; powiat oszmiaóski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
KOPACEWICZ-POKUC herbu Labqdz; powiat oszmiariski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
t
KOPANSKI herbu Jastrz^biec; powiat dzisnieñskí. (CPAHL, f. 391, z. 8, w 2111).
KOPARZEWSKI herbu Pobóg; powiat braslawski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
/■
KOPEC herbu Lubicz; gniezdzili siq gesto w województwach: miñskim, wileñskim, nowogródzkim, witebskim, grodzieñskim oraz w Ksiestwie Zmudzkim i Kurlandzkim. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1008; f. 391, z. 4, nr 1405; f. 391, z. 6, nr 543,707; f. 391, z. 7, nr 1852, 1897a; f. 391, z. 8, nr 2111; f. 708, z. 2, nr 5, 138, 404, 649, 722, 927). W powiecie wilkomierskim i dyneburskim niektórzy Kopciowie pieczetowali súj godiem Kroje. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 318). Znani tez w Matopolsce.
Do obszemych dziejów rodil panów Kopciów opracowanych przez profesora dr hábil itowanego Bohdana Kopcia, a nadeslanych do naszej dyspozycjí przez jego syna, lekarza weterynarii p, Mieczyslawa Kopcia z Wroclawía (Rody rycerskie Wielkiego Ksiqstwa Litewskiego, t. 3, s. 331-356) warto dodaójeszcze kilkazdañ o jednym z najwybitniejszych reprezentantów rodziny, Józefie Kopciu (ok. 1760-1827), którego
K O N S T A N T Y N O W IC Z -S Z W A R P E O W IC Z herbu Jelita; wojewódzíwo wileñskie. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7). 203

Zygmunt Librowicz nazywa zaslužonym zolnierzem w wojsku Rzeczypospolitej za Sta.nisla.wa Augusta, a pod Kosciuszką dowddcą brygady'\ Otož w przekazach archiwalnycb zachowal się list tego uczonego i zesianca do cesarzowej Katarzyny II, w ktorych on m.in. pisal, biagając o v/olnosc: �Cožem ja winien meszczęsliwy, že los mnie na lonie ojczyzny mojej urodzii Polakiem, že od dziecinnych lat oddany do yvojska narodu mojego, služącprzez ciąg dwudziestoletni, nauczylem się byč wiennym ojczyžnie, od ktdrej žyde, imię, majątek i to wszystko wziąlem, co posiada czlowiek szczęšliwy
J byliebym tak niewdzięczny, abym � zawolaniu onej nie stanąi na jej obronę?
Poszedlem ja z narodem, poszedlem drogą w demnym tumanie, gdzie i najznajomsi zbaczač mogą, gdy szukąjąc ratunku Izami ziewają się gorzHemi, Otož to takapostač moja, gdzie wywiezionyz ojczyzny i rodziny mojej, bym jako męzien za ojczyznę konczyl byt žycia mojego".
Dodajmy jeszcze, že z tegož rodu pochodzil takže Stefan Kopeč (1888-1941), vvybitny polski biolog, geneiyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, rozstrzelany przez Niemcow na Palmirach.
* * �!�
KOPOKUSZSKI herbu Pobog; wojew6dztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 11).
KOPOWSKl herbu Cioiek; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KOPSZ herbu Grzymala; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1008).
KOPYTKOWSKI herbu Košciesza; powiat dzišnienski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 110).
KORAGA vėl KORAHA herbu nieznanego; wojewodztwo witebskie i potockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265, 1816).
K O R A N herbu Wąž; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr2558). 204

KO RABIE W1CZ herbu Korab; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 320).
KORCZYC herbu Brochwìcz II; województwo wileñskie, powiat shicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546, 1622).
KORCZYÑSKI herbu Korczak; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1, 80,404, 649, 722, 927,2763).
KORECKI herbu Szeliga; powiat wilkomierski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 1, 79).
KOREJWA vel KOREJWO herbu Kusza; powiat hraslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
KORKLIÑSKI herbu Pólkozic; powiat kobryñski. (CPAHL. f. 391, z. 6,nr 12, 18).
KORKOZA herbu Ossorya i Pobóg; powiat braslawski, kowieñski i in. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2570),
KOROROW herbu Gozdawa; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 7, 2570).
KOROTKIEWICZ herbu Poraj; powiat braslawski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707). Na Ukrainie pieczçtowali się godtem Radwan.
KORWELER herbu Abdank; w województwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KORWIN-KOSSAKOWSKI herbu wlasnego; hrabiowie; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1).
KOR WIN -MIKU CKI herbu Slepowron. Siedzieli w gubemi kowienskiej; potwierdzani byli w rodowitosci szlacheckiej przez urząd
K O R B E D Z - K A S P E R O W I C Z herbu S lepow ron; w województwie wilenskim, (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7). 205

heroldii w Wilnie. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 469).
KORYBUT-D ASZKIE WICZ herbu Korybut Wisniowiecki; powiat grodzieñski, szawelski. (CPAHL f, 708, z. 2, nr 2342; f. 391, z, 6, nr 18).
KOSIKOWSK1 herbu Krzyžhik; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 887).
KOSKO herbu Dąbrowa. Potwierdzeni w staro žytnej rodowitosci przez heroldiq bialostocką 11 listopada 1818 roku oraz przez wilehską w 1844 roku. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 469, s. 34).
KOSMOWSKI herbu Trąby; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z.2, nr2U6).
KOSOLAPOWICZ herbu Dolęga; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KOSZEWY herbu nieznanego; miasto Kowno, (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 3135).
KOSZKA herbu Dolęga. Siedzieli przede wszystkim w Ziemi Minskiej i przez tamtejszą heroldię bywali potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132,469).
KOSZOWSKI herbu Abdank; powiat oszmiaóski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KOSCIAUCOWSKI herbu Syrokomla. Jan, pisarz ziemski wilkomierski, Mikolaj, koniuszy wilkomierski, Jerzy, straznik witkomierski z powiatem wilkomierskim, podpisali elekcję Jana III, 1674 r. Józef, starosta strubicki, 1764 r. Józef, podczaszy wilkomierski, Ignacy, wojskowicz i rotmistrz powiatu wilkomierskiego, Antoni, podstolic wilkomierski, elektorowie Stanislawa Augusta 1764 r. Mikolaj, sędzia ziemski, wilkomierski, 1768 r, marszalek wilkomierski, 1775 r. Tadeusz, starosta czotyrski, poseí powiatu wilkomierskiego, 1776 r., szambelan królewski, 1778 r. Antoni, poseí wilkomierski, 1782 r. Kazimierz, poseí
206

wiíkomierski, 1786 r. starosta czotyrski, chorąžy wiíkomierski, 1789 r.

KOŠCIC herbu Leliwa; województwo brzeskie, grodzieñskie. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 862).
KOŠCIELECKI-PACYNA herbu Ogoñczyk; na Litwie. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 11,12).
KOŠMINSKI herbu Luk; powiat wilenski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2381).
KOTKOWSKI herbu Ostoja; powiat wílkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 757).
KOTLIÑSKI herbu Ogoñczyk; powiat wiíkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5).
KOTWICKI herbu Kotwicz; dzíedzíczylí na Jodkach w powiecie lidzkim.
KOWALEWSKI-SZE WERDYKOWICZ herbu Prus III; województwo wìtebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
KOWERSKI herbu Bialynia; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 183).
KOWNACKI herbu Suchekomnaty - województwo wileñskie; herbu Trąby - powiat rosíeñski; herbu Šlepowron - powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11, 707).
KOZAKIEWICZ herbu Koziczkowski; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KOZAKOWSK3 herbu Doliwa; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
KOZARYN-OKULICZ herbu Košciesza; województwo wìtebskie. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 1816),
207

KOZIEGRODZKI vel KAZIGRODZKI herbu Nowina. W 1800 roku Grodzieñskíe Zgromadzenie Szlacheckíe potwierdzilo rodowitosé tej dawnej familiî rycerskiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 133),
KOZIELSKI-KOSILKOWSKI herbu Jastrzębiec; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2570),
KOZIELSKI-PUZYNA herbu Puzyna; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12).
KOZIELL-POKLEWSKI herbu Koziell; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12).
KOZIK-KOZIKOWSKI herbu Krzyžluk; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
KOZLOWICKI herbu Jastrzębiec; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KOZLOWSKI herbu wlasnego. Slynny z patriotyzmu, szeroko rozgalęziony rod. Szlachoic Wladyslaw Koziowski, zamieszkaly w Besarabii, byt podejrzewany o sprzyjanie powstañcom 1863 roku i objęty tajnym nadzorem policji rosyjskiej. (Archi warn Narodowe Moldawii w Kiszyniowie, f, 2, z. 1, nr 7643, s. 48).
KOZUBOWSKI herbu Družyna; powiat oszmiañski, pinskì. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
KOZYRSKI herbu Prawdzic; powiat lidzki, brasíawski. (CPAHL, f. 391, z. 8,nr 1120).
KOZUCHOWSKT herbu Doliwa; powiat wilejskî, oszmiañski, rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12).
KRAHELSKI herbu Przegonia; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr204).
KRAIÑSKI herbu Jelita; dziedziczyli na Hryszaniszkach i Palaszkach w powiecie lidzkim.
208

KRAKOWKA herbu Drzewica i Rawicz. Potwierdzeni w rodowitosci szlacheckiej przez heroldi^ bialostockq. 29 kwietnia 1817 roku oraz przez wilehsk^. w 1844. (CPAHL w Würde, f. 789, z. 1, nr 496, s. 34). Z Podlasia przeniesli sie tez cz^sciowo w Ziemie Wilehsk^. Tomasz Jaszczolt w ksi^zce Gmina Grodzisk (Grodzisk 2004, s. 298) pisze: �Przodkowie pochodzili ze wsi Wojszyce w ziemi Iqczyckiej, gdzie w latach 1394-1413 wystqpowali Dzietrzych Krakawka z bratem Dzierslawem, synowie Jakuba herbu Drzewica�,
KRASNOD^BSKI herbu Pobog; byli na Podlasiu i w Ziemi Grodziehskiej.
KRASNOSIELSKI herbu Prns I; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr707).
KRASiWIK herbu Prawdzic; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1076).
KRAUS vel KRAUZherbu Edler von Kraus; Kurlandia, powiat poniewieski, szaweiski. (CPAHL, f, 391, z, 8, nr 2563).
KRAZOWSKI vel KRAZ O WS KJ herbu Swienczyc; powiat szaweiski (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18).
KRECZ herbu Ostoja. Mieszkali w powiecie mozyrskim,
KREJCZASON herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KREMPSKI herbu Ostoja; powiat nowogrödzki, kobrynski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 665).
KREUTZ herbu Kreutz. Z tej rodziny pochodzit Cyprian Kreutz (1777-1850), ktöry shizb$ rozpocz^i jeszcze w Polsce niepodleglej za krola Stanislawa Augusta, ale od 1801 byl oficerem armii rosyjskiej, w ktörej szybko awansowai do stopnia generala. Bral udzial w kampaniach 1805, 1806-1807, 1808-1809, 1812-1814, 1828-1829. Podczas powstania listopadowego w 1831 roku walczyl przeciwko
209

rodakom na terenie Litwy i Polski, spali! Pulawy, bral udzial w szturmie Warszawy. Slynąi z bezwzględnošci; w 1839 roku otrzyinal tyiul hrabiego Cesarstwa Rosyjskiego.
KROLIKOWSKI herbu Poraj; powiat kowienski, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 718, 1622).
KROMPIEWSKI herbu Korab; povviat braslavvski, dzišniehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
KROP herbu Strzemię; powiat braslawski, dzišnienski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707, 1131).
KROPIKOVVSKI, 20 stycznia 1844 roku Wilenskie Zgromadzenie Szlacheckie odmdwilo pohviėrdzenia rodowitošci panow Kropikowskich z powodu braku odpowiednich dowodow pisanych, zaznaczając jednak, že znajdująsię one w posiadaniu deputacji minskiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 22, s. 9).
KROPIOLEWICZherbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KRUHLIK herbu nieznanego; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546),
KRUPICKI herbu Korwin; powiatponiewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
KRUPIECKI herbu Krupica; powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 18),
KRUPKA herbu Leliwa; powiat dzišniehski, braslawski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 22, 605, 1131, 1621, 1626, 2724, 2725).
KRUPOWICZ herbu Topor; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 708).
KRYDEL herbu Odsiecz; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1843).
210

KRZANOWSKI herbu Mora; województwo wileóskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
KRZENTOWSKI vei KRENTOWSKI herbu Zadora; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z, 7, nr 747).
KRZYCZEWSKI herbu Tarnawa - powiat pouiewieski, szawelski; herbu Radwan - powiat kowíeñski. (CPAHL, f. 70S, z. 2, nr 1752,2157; f. 391, z. 6,nr7,11,12),
KRZYWIEC'POZARSKI herbu Ostoja; powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
KRZYSZYEOWSKI herbu Odrowąž; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
KRZYWKOWSKI herbu Pólkozic; powiat brzeski. (CPAHL, f, 391, z. 8, nr 2443).
KSZANOWICZ-MINDERY herbu Rudnia; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
KEBICKI herbu Kosciesza; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 85, 532,615,2541).
KUBORTOWICZ-LABĘDZKI herbu Labędž, powiat wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 1626).
KUCZUK herbu Siestrzeniec; województwo mmskie. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 217).
KUD AK herbu Mora; powiat rosieñski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 707).
KUDRZYCKI herbu Labędž; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
K R Y N IC K I herbu Topór; powiat Jidzki, nowogródzki, trocki. (CPAHL, f. 39i, z. 6, nr 665, 2759). 211

KUJAWSKI herbu Košciesza; powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
KUJAZOW-SZUJSKI herbu Pogon; powiat kobrynski. (CPAHL, h 391, z. 6,nr 18).
KUKIEWICZ herbu Tępa Podkowa; povviat telszewski, (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7, 707).
KUKLlNOWICZ herbu nieznanego; powiat šwięciahski. (CPAHL, L 391, z. 6, nr 611,2687).
KUKOWSKI herbu Jastrzębiec; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192).
KUKSINOWICZ herbu Šlepowron; powiatrosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KUL A-KULEWSKI herbu Jastrząbiec; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 8, 110, 707, 1623, 2754).
KULBANOWSKI herbu Jastrzębiec; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3).
KULEVVTCZ herbu Strzemię; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 817),
KULINOWSKI herbu Doięga. Pisali się tež Kulin-Kulinowski. Siedzieli w zašcianku Kuliny (Kuliniai) 9 km od Molai (Molėtai) w pobližu Uciany (Utena) na Litwie, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 426). W 1835 roku byli tež notowani w księgach metrykalnych miasteczka Eysymonty dziekanatu grodzienskiego.
KULNA-SLAWEI^SKI herbu Lubicz; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
KUPŠČ herbu Dolęga, Gozdawa i Košciesza; powiat wiikomierski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
212

KURGANOWICZ herbu nieznanego; powiaí oszrniañski i irme. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr J076).
KURKOWSKI herbu Korwin; powiat šwięcianski, oszrniañski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr216; f. 391, z. 6, nr 7, 707).
KURMIN herbu Leliwa - powiaí wilkomierski, trocki; herbu Pogonia - województwo witebskie. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 403, 722, 927,2839).
KUROCZYC herbu Samson; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
KTJSZELEWICZ herbu Junosza; w województwie wileúskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
KUSZCZEWSKI herbu Janina; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12).
KUTÜZOW herbu wlasnego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
r
KUZMICKI herbu Jastrzqbiec - powiat wileóskí, lidzki, wilkomierski; herbu Lubicz - powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2541; f. 391, z. 6,nr7, 18,707).
KUŽMICZ herbu Szaszkiewicz; od XVI wieku notowani w Ziemi Grodzienskiej i Wileñskiej.
r f
KUZMINSKIherbu Lubicz-powiatponiewieski, upicki; herbu Pora] - powiat lidzki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192; f. 391, z. 6, nr 18, 707, 7).
KWANTSKI herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f, 708,z.2,nr2157).
KWAPISZEWSKI herbu Pielesz; powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12,18),
213

_ T
KWIETKA herbu Lis; powîat kowieúski, (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 752).
K W IE C IN S K I herbu Nieczuja; powiatoszmianski, èwiçcianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 611). 214

LACHNICKI herbu Lodzia; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2,nr 1192,1752).
LACKI-KURMIN herbu Lacki; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 927).
LANGART vėl LANGIERT herbu Zadora; wojewodztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1690). Jakub podpisal manifest szlach- tylitewskiej 1764 r.
LARSON herbu Laryssa; powiat braslawski, šwięcianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18).
LASKARYS herbu wfasnego. Teodor, obersztlejtnant wojsk li- tewskich, otrzymal indygenat na sejrnie 1764 roku.
LASKOVVSKI herbu Leszczyc; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
LASKOWICZ herbu Korab; nobilitovvani na sejmie 1768 roku.
LATKOWSKI herbu Poraj; powiat nowogrodzki, slucki, sza- welski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 4, 546).
LATO herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
LATOSZYNSKI herbu Gryf; powiat wįlenski, telszewski, (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 995).
215

LAUDANSKI-STECZWILL herbu ¿lepowron; powiat troc- ki. (CPAHL, L 391, z. 6, nr 7).
LAUDGIN herbu Pielesz; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
LAUDOWICZ herbu Jastrzębiec; w Ziemi Grodzienskiej i in.
LAWDANSKI herbu Jastrzębiec - powiat poniewieski; herbu Zagloba - powiat wilenski, telszewski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752; f. 391, z, 6, nr 7,18, 110, 707).
LEBIECKI herbu Pobog; powiat lidzki, witkomierski, rosieh- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 554).
LECH herbu nieznanego; powiat dzišnienski, (CPAHL, f. 391, z. 7,nr4I17).
LEDEBUR herbu wlasnego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7, U).
LE-FORT vėl LEFORT herbu wlasnego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr4030).
LEGACZYNSKI herbu Poraj; wojewödztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391,2. 5, nr 27).
LEGIECK1 herbu Przyjaciel; powiat witkomierski, rosienski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 649; f. 391, z. 11, nr 25). Starožytny r6d rycerski Wielkiego Księstwa Litewskiego, spokrewniony m.in. z Ejsmuntami, Sakowiczami, Burzyhskimi, Jurotowiczami, Szymahski- mi, Kozlowskimi, Oziemblowskimi, Janczewskimi, Nowickimi, Zwo- lihskimi. Uzywali przydomku Hryniewicz.
W wywodzie rodowitosci panöw Legieckich z 28 marca 1811 roku czytamy: �Przed nami, Kazimierzem Sulistrowskim, stanu konsyliarzem,
L A U D A N S K I herbu Jastrzębiec; pow iat w ilejski, upicki, (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1834). 216

marszalkiem gubernskim, orderu ¿�vv. Anny 2-giey klassy kawalerem, prezydującym, oraz deputatami ze mzystkich powiatów Gubernii Li- tewsko-Wilenskiey do przyjmowania i roztrząsama wywodów szlachec- kich obranymi, zloiony zostaì wywód rodowitosci szlacheckiej familii urodzonych Legiecidch herbu Przyjaciel, przez który gdy dowiedzìonym zostalo, že Dom ten (...) jest downy, starožytny, w dzielach rycerskich wsfawiony, oraz majątek Legiecie wXięstwie Žmudzkim dziedziczący... Woyciech Hryniewicz Legiecki i brada jego rodzeni Jerzy i Gabryel, ludzie wojenni, w Xiystwie Žmudzkim byli dziedzicami Legieciów i licz- ne po sobie zostawili po toms two. A z tych Gabryel, jednych pradziad, a drugich nadpradziad. Wywodzqcych šią za sobą Cecylię Oziemblow- ską, dwun0wnę szadowskq, z której urodzony syn Jerzy, tychže samych Legiedów w powiede tendzìagolskim dziedzìc, które wziąwszy spad- kiem przyrodzoney sukcessyi po oycu swym Gabryelu, one z zoną swìj Elžbietą Kawaczynskq, zpodaniem obceyplci, prawemzastawnym Szol- tomìan Dubowiczom zawiódi, jak o tem tei Prawo zastawne 1685 Aptyla 20 datowane, a 1686 Jamiaryi 10 wziemstwie rosienskim przyznane, upewnilo.
Pomieniony dopiero Jerzy Legiecki, po zeysciu pierwszey iony, po- wtórzywszy malženskie zwiqzki z Agatą Janczewskq, splodzil z niey syna Frandszka, oyca Jozefą i Mardna, wywodzqcych šią, a dziada ich sy- nowcó\v\..
Po przytoczeniu szeregu dokumentów werdykt komisji wywodo- wej brzmial jak następuje; �Na fundamencie przeto iakowych wyszcze- gólnionych dowodów rodowitosc szlachecką imienia urodzonych Hry- niewiczów Legieckichpróbujqcych, My, marszalekguberhski i deputad powiatowi, stosownie do przepisów (...) niemniey pilnując sięprawidel w ukazach z Rządzącego Senatu (...) Familię urodzonych Hryniewìczów Legieckich, a mianowicie dopiero wywodzqcych się: Jana, Onufrego i Jozefą, synów Macieja, synowców Jozefą z synami Ignacym, mającym synów Jerzego-Juliana i Jana-Józefa, dwuimiennych; Wìncentego, ma- jącego synów Ignacego i Jana; Sylwestrem i Anlonim oraz Mardna z synem Jakubem, mającym syna Jana-Konstantego, dwuimiennego, synów, Frandszka stryjów - za rodowitq i starožytną szlachtę pois ką uzna- jemy, oglaszamy i onych do Księgi Szlacheckiey GubemijLitewsko-Wi- lehskiey klassy pierwszey zapisujemy".
Dotyczący innej galęzi rodu Wywód Familii Urodzonych Legieckich herbu Przyjaciel z 16 lipca 1819 roku, przechowywany w zbiorach Centralnego Panstwowego Archiwum Hisiorycznego Litwy w Wilnie
217

(f. 708, z. 2, nr 364) brani, j ak następuje: �Przed narni, Michalem Ro- merem, Radcą Stanu, Marszalkiem Gubemskim, Ordem S. Anny 2-giey Klassy Kawalerem, prezydującym y Deputatami z powiatów Gubemij Li- tewsko-Wilehskieydoprzyjmowaniay roztrząsania Wywodów Szlacheckich obranymi zložony tostai WywódRodowiiosci Szlacheckiey Familii Urodzo- nych z Opeyka Legìeckich Hryniewiczów (Herbu Przyjaciel), zktórego gdy się okazalo, ¿e Familia ta od dawnych wieków w Xięstwie Lìtewskim rozro- dzona, mine w tym kraju majątkiposìadaia, mianowicie wpowiatach Wil- komierskim, Braslawskim y Kowìehskim poloione, a uzywaiqc prerogatyw y swobód stanowi szlacheckiemu nadanych wedle éwiadectwa Konstytucy- ów wchodzìla w obiór Nayiasn ieyszych Królów Polskich y rózne w cywil- nosci spelniala obowiqzki. Z tey Familii idący Jan Legiecki z Opeyka Hry- nìewicz, pradziad wywodzqcych się, possyduiąc maiątekdziedziczny oyczy- sty Woyszkany zwany wpowiecie wilkomierskim wpolu weyszkianskim po- ložony z žony swey Krystyny Kibortówny splodzil trzech Elìasza,
Szymona y Andrzeja. Zpomiędzy tych Szymon Janowicz Legiecki Hrynie- wicz, dziedzic na Woyszkanach, maiąc wzamęiciu Annę Woyciechowiczów- nę, postqpiì iey wzastaw dwie częsci wspomnionego maiątku, iedną swoiq, a dmgq od Beata Elìasza przykupionq. Tenie nabyl ieszcze od Matki sv>>ey Krystyny z Kibortów Janowey Hiynìewiczowey częsč w tychze Woyszkanach przez Oyca na rzecz jey zapisaną, y to wszystko razem zaprzedal na wiecznosc Wawrzyhcowi y Annie z Czemiawsidch Jasìewiczom, w stopniu którego orazy drugiego beata jego Andrzeia Janowicza Hryniewicza jeslì jokie pozostalo potomstwo, niewiadomo. Trzecì zas ich brat Eliasz Janowicz Legiecki Hryniewicz objqwszy po swym Oycu maiętnošc Woyszkany poslubil w zamęšdu Krystynę Strebeykàwnq, z którq wspóinie przykupil drugie Woyszkany od brata stryiecznego Adamo Aleksandrowicza Hryniewicza. Tenie naprzód zaprzedal oyczysty maiąlek Myszkany na schedę swoiqprzypadaìqcy bratti rodzonemu Symonowi Janowi Hryniewiczowi, a poterà ydingi maiąte.k Woyszkany od brata stryiecznego Adama Alexandrowi- cza nabytyl Podobniei zaprzedawszy na wiecznosc Wawrzyhcowi y Amie z Czemiawsidch Jasìewiczom przeniósl się w powiat braslawski y nabyl maiqtek Stankiewicze w parafa Dryswiadskiey poloiony, gdzie z iony swey Strebeykówny zostawil, syna Wìadyslawa. Oczern wszystkim przeswìadczy- fy następne dowody: lmo Roku 1686 Augusta 28 Dnia Prawo Wieczysto Zrzeczne na Woyszkany od Elìasza y Krystyny z Strebeyków Hryniewiczów bratu rodzonemu Symonowi wydane.
2do 1686 Septembra 26 Datine a 1687 9bra 10 w Ziemstwie Wilkomierskim przyznane prawo wieczysto przedazne od Adoma y Halszki
218

z Wionkiewicz6w Hryniewicz6w na Woyszkany Eliaszom y Krystynie z $trebeykow Janowiczom Hryniewiczom wydane z kopiją intromiassyi
3� 1693 apryla 23 prawo zrzeczne na częsc Woyszkan od Krystyny z Kibortow Janowey Hryniewiczoweyt malki, Symonowi Janowiczowi Hryniewiczowi Synowi z Listem na przyznanie,
4) 1693 Apryla 23 prawo zastawne na dwie czyšci Woyszkan od Szymona Janomcza Hrynievvicza ionie Annie Woyciechowiczownie ��- dane z listem na przyznanie.
5) 1696 List na przyznanie prawa wieczy$toprzedažnego na Woysz- �� od Szymona y Anny z Woyciechowiczow Hryniewiczow Wawrzyn- cowi y Annie z Czerniawskich Jasiewiczom wydany,
6) 1696 Xbra 3 Dattne prawo mieczysto przedažne na Woyszkany od Eliasza y Krystyny z Strebeykow Hryniewicz6w fVawzyncowi y Annie Jasiewiczom poslugujące.
7) 1700 Septembra 15 m e dyka chrztu Wladysiawa Eliaszewicza.
Pomieniony Wladyslaw syn Eliasza Legiecki Hryniewicz po sprze-
daniu maiątku Stankiewicze, nabytegoprzez Oyca wpomecie braslam- skim, przeniosl šią w powiat kowienski, gdzie possyduiąc folmark Nar (...) zŽony swey Maryanny Jakczewickiey zostmvii trzech wywodzących się synow, lako to - Jana, Jozefą y Tadeusza, iak o tem daly miedzieč metryki ich chrzestne w następnych Datlach:
1744 maia 13 Jana,
1754 Janiuaryi 24 Jozeffa,
1758 Januaryi 11 Tadeusza Wladyslawowiczow;
Z tych synow Wladyslawapienvszy Jan Legiecki Hryniewiczpossyduiąc Ibiany, Siemaniszki y Gejniki w pomecie komenskim z žony Maryanny Jodewiczowny �� mespol z sobą wywodzących šią synow dwo- ma imionami ochrzczonychjednego Wincentego Symona, drugiego Piotrą Jana, a trzeciego Adama Jozefą, o ktorych upewmly metryki ich chrztu pod Dattami 1775 8bra 26, 1780 Junti 27 i 1792 Januaryi zapisane. Drugi syn Wladyslawa Eliaszemicza Jozeff Legiecki Hryniemicz, teraz wywodzący šią, byl Chorąžym Woysk Polskich, oženiony z Petronelą Baltowtowną, possydowal naprzdd folwark (...) zwany w pomiecie ko- wienskim, potem maiętnošč Janopol w powiecie wilkomierskim, a do- piero dzieržy znomu w powiecie komehskim maiątek Kapleie zwany, o czem upemnilo prawo trzyletnie arendowne, jedne 1813 aptyla 24 od Urodzonego Michala Konvina Grafa Kossakowskįego, pisarza litew- skiego, drugie 1815 marca 14 od Urodzonego Gaspra Kimananowicza, assesora sądu Litewsko- Wilehskiego Drugiego Departamentu, Antonie-
219

mu Sięžkiewskiemu wydane, od tegož m ImięHrynlewiczaprzelane; ti-ze- cie 1818 apryla 23 Dnia od Urodzonego Antoniego Domeyki, Sędziego Granicznego Kowiehsldego. Na koniec trzeci syn Wladyslawa Tadeusz Legiedd Hryniewicz z iony swey Anny Rodziewiczöwny naröwni z sobą wywodzqcego się syna dwoiga imiori Antoniego Matheuszapodlug dowo- du metryki chrzestney w Roku 1785 7bra 27 zapisany, w ciqgu zas žydą swoiego rožne possydowal maiątld ziemne w powiecie Kowiensldm, jak o tem przyniosfypewnosc cztery arendowne prawa, lm 1809 Februaryi 20 od Klary, matki, Jozeffay Macieja, synow, Skirgaylow na Kuhvę, Drugie 1812 Januaryi 28 od Piotrą Klimkowiczat Komornika, na Jurkany\ trze- cie 1816 Februaryi 26 od Szymona Kuhviecia, Sędziego Grodzkiego takže na Jurkany, czwarte 1817 apryla 23 od Kazimierza Ferdynanda Hrynie- wicza, pomcznika woysk Rossyiskich, na Szatayde. Nadto ku wsparciu tych Wszystkich dowodow skiadcine bylo Swiadectwo od Urzędnikow y Obywateli powiatu Wilkomierskiego w Roku 1819 moja 3 Dnia pod numerem 22 wydane. Na Fundamende przeto takowych zaprodukowanych Dowodow Rodowitosc Szlachecką Familii Urodzonyck z Opeyka Legiec- kich Htyniewiczow probuiących, My, Marszalek Gubernski y Deputad powiatowi, stosownie do przepisöw w Dypplommade pod Kokiem 1785 Naylaskawiey Szlachde nadanym wyraionych, niemniey tei pilnuiąc się prawidei w Ukazach z Rządzącego Senatu Rządowi Gubernskiemu Litew- skiemu przyznanych, Familię Urodzonych, a mianowide wywodzqcych się Jana z synami Wincentym, Piotrem y Adamem, Jėzeffa, Chorąžego Woysk Polskich y Tadeusza z syn em Antonim synow Wladyslawa, z Elia- sza Janowicza pochodzących, z Opeyka Legieckich Hryniewiczow za Ro- dowitqy Starožytną Szlachtę Poiską uznajemy, oglaszamyy onych do Księgi Szlacheddey Gubernii Litewsko- Wilenskiey Klassy pierwszey na mocy Ukazu 1801 maia 5 nastalego zapisuiemy. Dziaio się na Sesyi Deputacyi Wywodowey Szlacheddey Gubernii Litewsko-Wilenskiey w Wilnie.
Radcct Stanu Litewsko- Wtienski Gubernski Marszalek y Kawaler Mi- chal Römer; Kazimierz Walentynowicz, Wilenski Wywodowy Szlachedd Deputat; Aloizy z Slawina Slawinski, Deputat Wywodowy Oszmianski; Andrzey Samson Podberesld, Deputat Szlachecki Wfywodowy z powiatu Upitskiego; RafalFrancuzowicz, Deputat Szlachecki Wywodowy z powiatu Szawelskiego; Wincenty Rosicki, Szlachedd ptiu Wilkomierskiego Deputat; Sekretarz Surwilo...
Roku 1819 m-ca Oktobra 15 Dnia przed aktami Grodzkiemi pttu Kowiehskiego stawaiqc osobiscie JP Tadeusz Hryniewicz takowę Dyp- plommę do aktpodal, przyiąlem Alexander Kergowtt, Regent Graniczny
220

Kowìenski�.
W zbiorach archi walny ch są przediowywane takže Jiezne dalsze dokumetUy, poswiçcone dziejom tego zacnego rodu szlacheckiego.
* * *
LEGIEJKO herbu Przyjacîel; powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 26).
LEKSZEWICZ herbu Leliwa; powiat rosienski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
LEMI herbu Pobóg; powiatgrodzieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
LEMIESZEYVSKI herbu Lubicz; powiat oszmianski, pin ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 613, 707).
W sïerpniu 1845 rokuMiñskie i Wileñskie Zgromadzenie Szlachec- kie potwierdzilo rodowitosc dawnej famüii rycerskiej panów Lemieszew- skich herbu Lubicz. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 40).
LENCZEWICZ herbu Strzemię; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 39!, z. 6, nr 18).
LENCZEWSKI-SAMOTYJA herbu Zadora; powiat wilej- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2760).
LENIEWICZ herbu álepowron; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
LEONOWICZ-WOLK herbu Gozdawa; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 1621).
LEPARSKI herbu Rudnica lub Na s temp; powiat kobryñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
L E S IE C K I herbu Nalącz; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18). 221

LESZCZEWSKI-BUGAJLO herbu Prawdzic; powiat sza- welski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 2227).
LEŠNIEWICZ herbu Potkozic, Adam z wojewodztwem sando- meirskim podpisal w 1697 roku elekcję Augusta II.
LETOWT herbu Trzy Piora Strusie w Hetmie; wojew6dztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1660).
LEUZ herbu Lubicz; wojewodztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1026).
LEWAK-CIECHANOWICZ herbu nieznanego; powiat no- wogrodzki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 665).
LEWIKOWSKI herbu Jastrzębiec i Abdank; powiat vAlkomier- ski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7). Mikola] z powiatem lidzkim podpisal elekcję Jana III w 1674 roku.
LI VOn dcr herbu wtasnego; w wojewodztwie wilenskim, (CPAHL, f. 391, z. 4,nr 1616).
LIBEKO herbu Szachowmca; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1053).
LICHODZIE JE W SKI herbu Glinskį; powiat nowogrodzki, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8, 665, 709,2760).
LIGIEJKO herbu Šlepouron; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 34).
LIMANOWICZherbu Limont; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4, 23, 84,404, 649, 723).
LINDA herbu Linda; powiat wilkomiersld (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 4).
L IN D O R F herbu Linda; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 1011). 222

LINGWEN herbu nìeznanego; powiat szawelskì. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157; f. 39], z. 6, nr 707),
LI PIEN herbu Lelìwa; powiat wilejski, shicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546, 709).
W pazdziemiku 1845 roku Miñskie Zgromadzenie Szlacheckie roz- patrywalo kwestiç rodowitoàci tej starožytnej familii. (CPAHL w Wil- nie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 33).
LIPIÑSKI herbu Poraj; powiat kowìenski, (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
LiPNICKI herbu Holobok; powiat diyzenski, swięciaiiski, stuc- ki, trocki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 611, 546, 667, 707).
LITEWSKI herbu wlasnego; w województwie wileñskim.
LITWIN herbu nìeznanego; powiat polocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265).
LITWINOWSKI herbu Abdank; województwo wileñskíe, (CPAHL, f, 391, z. 8, nr 837).
LITWIÑSKI herbu Jelita; powiat dzisnienski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707, 1621; f. 391, z, 8, nr 835).
r
LITYNSKI herbu Grzymala i Znín; powiat oszmianski, dzisnien- ski, trocki, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 995; f. 391, z. 6, nr7,8. 22, 605, 1131, 1578, 1626).
LUBIANIEC vel LUBIENIEC herbu Lubicz; powiat nowo- gródzki, lidzki, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665; f. 391, z. 7, nr 1861).
L U B IC H L E R S K i herbu Lubicz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4). 223

LUBICZANKOWSKI herbu Lubicz; powiat nowogródzkì. (CPAHLf. 391, z. 6, nr 665).
LUBIEÑSKI herbu Doliwa; powiat szawelski, wojewôdztwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 3351).
LUBKIEWICZ herbu Trzaska; w województwie wileñskim. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 234).
LUBOCHAÑSKI herbu Ostoja; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 235),
LUBOCHOWSKI herbu Ostoja; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
LUBOWICKI herbu Sreniawa; powiat wielizski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
LUBOWICZ herbu Lubicz; na Podüasiu i Grodzienszczyznie.
LUBRYCK1-KOPULCEWICZ herbu Abdank; wojewôdztwo wileriskie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4188).
LUGAJLO herbu Lubicz; powiat kowienski. (CPAHL, f, 391, z. 11, nr46).
LUKOM herbu Szeliga; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11,707).
LULEWICZ herbu Kosciesza; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 7, nr 736).
LUTYK herbu Labędz; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,11,18).
LWOWICZ herbu ICostrowiec. Chryzostom, stolnik mozyrski, podpisal w 1674 roku elekcjçkrôla Jana III.
224

LABECKI herbu Junosza; powiat wilkomierski, polocki, rosien- ski. (CPAHL, f. 70S, z. 2, nr 4, 527).
LABECKJ-K1BORTOWICZ herbu Junosza; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
LABĘDZ herbu Labądž; powiat oszmiañski, wileñski i inné. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
LABUNSKI herbu Zagloba; powiat wilkomierski, szawelski, oszmiañski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4, 81, 649, 722, 927).
LACHNICKI herbu Sterzala lub Strzala Ostrzem Zwrócona ku Ksiçzycowi; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7, 11).
LADOWSKI herbu Lada; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). W innych powiatach pieczçtowali šią tez godlem Podkowa. (Tamže, f. 391, z. 1, nr 1690).
LANIEWSK1 herbu Korczak; powiat wilkomierski, szawelski, braslawski, upicki, (CPAHL, f. 70S, z. 2, nr 5, 2157).
LAPSZYNSKI herbu Leliwa; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 995).
LAPUSZEWSKI herbu Jastrząbiec; województwo wileñskie, (CPAHL, f. 391, z. U, nr 22).
LASKOWSKI herbu nieznanego. W księgach sądu žagarskiego z XVIII wieku znajdujemy następųjący wpis: �Roku J748 die 9 iulìi. -
2 2 5

Stanqwszy personaliter na urzędzie dworu žagorskiego starozakonny Lejba Mojzeszowicz solenny na Stefana Laskowskiego zanaszal mani- fest o to: Ii žalującego bez žadnej racyi kanczukiem przez leb bil o gar- niec piwa, ktory žalujący wziąl nie wiedzuc, ¿e jui byl zaplacony piwa garniec. Zaczym žalujący; warujqc securitatem zdrowia, manifest tako- wy do ksiqg dworu žagorskiego inserowal, ktory jest przyjęty i zapisa- ny�\ {Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 548).
LASZCZEWSKI herbu Prawdzic; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 995).
LAURYNOWICZ herbu Biafynia; wojewodztwo minskie, wi- lehskie. (CPAHL, f. 393, z. 6, nr 7).
LAWCZANSKI herbu Rukujza; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1690),
EAWCZYNOWSKI herbu Gryf; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 995).
LAWRENOW herbu wlasnego; miasto Kowno. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3108).
LAWRYNOWICZ herbu Korab, W księgach sądowych dworu žagarskiego z XVII wieku znajdujemy m.in. wpis: �Z [Bittjniundw, anno 1670 die 22 novembris. Na urzędzie we dworze KJMžagorskim postano- wiwszy się oczewisto poddani KJM traktu janiskiego z siola Butniunow, z wojtowstwa bujwiedziowego, na imię Jerzy kaurinajtis i imieniem braci swokh rodzonych Baltromeja a Jozefą Lawrinowiczowprzyznai, iiprzedali wszysty trzej brada gruntu lesnego t sianožętnego w Ropaniszkach Je- rzema Kunczujciowi dwie dziewiątki - položeniem idąc zjednej strony o miedzę Jana Czepy mieszczanina žagorskiego, a z drugiej strony Mi- chala Pawiriencia, na drugini miejscu w tychže Ropaniszkach item dwie dziewiątki, položeniem idące o miedzę zjednej strony Simona Rukujžujcia z Rukujž, a z drugiej strony Tomasza Kitmjcia z Petrajė za rękodajne i do siebie odliczone pieniądze, to jest za kop 16 monety liczby litewskiej, od- dalający od tego gruntu wszyscy trzej brada, jako žony, dzieci i wszytkie pokrewne swoje wiecznemi czasy, przedawszy, zrzekli się, aįešliby jaką- kolwiek bliskošcią odezwawszy się męsidej abo i bialoglowskiej plci chcial
226

Jerzego Kunczujcia o ten las zwyž mianowany turbowac i do prawa po- ciągac, tedy každy takowy za naruszenieprawa na urząd ma zaplacič kop 3, a dragą kop S stronie naraszonej i naklady prawn e na gole rzeczone slowa ma zaplacič. A i po zaplaceniu tych win, ilekroč by się to dziaio, jednak ten las przy Jerzym Kanczujciu, ienie ipotomkach jėga ma zosta- wač, i wolno mu będzie komu chcący dač, darowac, zamienič, jako swą wlasnošcią szafowac wiecznemi czasy.
Przy ktörym przyznaniu byli ludzie dobry, wiary godni: pan Jözef Pawlowski wöjt KJMtraktu žagorskiego, Adam Tautwojsz z Domejköw a Mikola] Sliktajtis z siola Werszow. Ktore toprzyznanie Jerzego Laurynaj- ciajest do ksiąg wieczystych dworu KJM žagorskiego za prošbą obu stron zapisane�. (Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 114-115).
LAZAREW1CZ herbu Przyjaciel; wojewödztwo minskie, no- wogrodzkie, wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665, 707). Na Ukrainie pieczętowali się godlem Krzyž Rozdarty.
LAZAROWICZ herbu Košciesza; wojewodztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. I0,nr 220).
LOJBA herbu Montygerd; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
LOJKO herbu Wąž; Antoni, krajczy oszmiahski okofo 1736 r.
LOKUCEWICZ herbu Nalęcz; powiat trocki, oszmiahski. (CPAHL, f.391, z. 6, nr 7, 2754).
LOKIANSK1-GESZTOWT herbu Leliwa; powiat trocki.
(CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
LOPATIN herbu Lubicz; wojewodztwo witebskie. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 609, 667).
LOPOT herbu Lopot; Stanislaw, pisarz grodzki smolehski okolo 1736 r,
L O S IN S K I herbu Lubicz; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 707). 227

LOTYCKI herbu Ostrzew lub Nieczuja; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 18).
EOZICKI herbu Lubicz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr381).
LOZINSKI herbu Krzywda i Lubicz. Panowie Lozihscy byli po- twierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez Mihskie Zgromadzenie Deputatovv Szlacheckich w 1837 i 1840 roku. (NAH Bialorusi w Minsku, f. 319, z. 3, nr 218, 219),
LOZOWICKI herbu Lubicz; wojewodztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 995).
LOZOWSKI herbu Krzywda; powiat oszmianski, wilkoinierski, shicki, szawelski, šwięcianski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr404, 649; f. 391, z. 6, nr 7, 546, 707, 2687).
LUBA herbu Lubicz; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr4l), Užywali m.in. przydomkow Carewicz, Galczynski i in.
LUBCZYK herbu Lubicz; byli notowani na Podlasiu, w ziemi lubelskiej i grodzienskiej.
LUKIANSKI herbu Przyjaciel i Liniewski; powiat dzišnienski, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 2724; f. 391, z. 1, nr 995, 1045),
LUKOWSKI herbu Jelita i Luk; povviat oszmianski, wilkomier- ski, kobrynski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 278, 404, 649, 723, 927; f. 391, z, 6, nr 718, 1816; f. 391, z. 7, nr 1866).
LUNSKI herbu Labędž; powia( rosiehski, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr44).
LU SKONOS-Ž WAN SKI herbu nieznanego, wojewodztwo
L O S Z C Z E W S K l herbu Pravvdzic; powiat oszmianski, {CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18). 228

LYCZKOWSKI herbu Dolęga; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707),
LYKO herbu wlasnego i Cielątkowa; powiat wileñski, trocki, ro- sienski, kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 285, 486, 1866; f. 391, z. 10, nr 233).
witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1816). 229

MACEWICZ herbu Machwic i Rogala; województwo wileñ- skìe. (CPAHL, f. 391, z. 6 nr 7).
MACHCEWICZherbu Lzawa. Macicj podpisal manifest szìach- ty litewskiej w 1764 roku.
MACHWIC herbu Machwic; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5, 403,496, 649, 928).
MACIAÑSKI herbu álepowran; powiat kowieñski, rosienski.
(CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
MACIECHIEWICZ herbu Labędž; powiat oszmiafiski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
MACIEJOWSKI herbu Ciolek; powiat wilenski i miasto Wil- no. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 248).
MACIESOWICZ vel MACIASOWICZ herbu Labędž; województwo grodzieñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
MACIESZAJ herbu nieznanego, powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr4, 665).
MACULEWICZ herbu Sas; województwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
M A C ZU K herbu Rusznica; powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 231

MAGNUSZEWSKI herbu Ogoriczyk; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18).
MAJEWSKI herbu èwieræzyc - powiat wilenski, herbu Bro- dzic - powiat witebski; herbu Nowina - powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 609).
MAJMUTOWICZ herbu nieznanego; powiat oszmiariski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2754).
MAJSZATOWICZ herbu nieznanego; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
MAJSZUTOWICZ herbu nieznanego; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
MAK herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4117).
MAKARSKI herbu Kosciesza; powiat witkomierski, dzisnieñ- ski, witebski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 4, 198, 403,404, 928).
MAKSIMOWICZ herbu Radwan; powiat polocki, wojewódz- two witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609, 667).
MAKULOWICZ herbu Ancuta; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707; f. 391, z. 10, nr 240).
MALECK1 herbu Junosza; powiat wilenski, brasíawski, dzisnieñ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 346,422, 2541).
MALEJEWSKI herbu Jastrzębiec; powiat grodzieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
M A C Z U L S K l herbu Korczak; powiat bras law ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707). 232

MALESZEWSKI herbu élepowron; powiat kobrynskî.
(CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
MALICKI herbu Junosza; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3, 39, 404, 649, 723, 928).
MALINOWSKI herbu Slepowron - powiat rosienski; herbu Suchekomnaty - wojewôdztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1547; f. 391, z. 6, nr 7, 11 ). Malinowscy z powiatu trockiego pieczçtowali siç godîem Godziemba. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
MALINSKI herbu Pietyrog; wojewôdztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. I, nr 1045).
MALSKI herbu Nalçcz; powiat oszmiahski, szawelski, wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1026; f, 391, z. 11, nr 59). . .
MALUSZYCKI herbu Radwan; powiat stucki, nowogrôdzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546, 665).
MALKOWICZ-SUTOCKI herbu Dolçga; wojewôdztwo wi- lehskie, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr2576).
MÀL02)EW$KI herbu Nieczuja; powiat swiçciahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 611).
MALUSZYCKI herbu Radwan; powiat nowogrôdzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4,11.665).
MALYNICZ herbu Junosza; powiat nowogrôdzki. (CPAHL, f. 391,z.6,nr II, 12, 665).
MALYSZCZYCKI herbu M^drostki; powiat pihskî. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
M A L E N C Z Y N S K I herbu Korwin; wojewôdztwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609, 667). 233

MANCELMAN vel MANZELMAN herbu wlasnego; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
MANGIRD herbu Wadwicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
MANGUSIEWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
MANICKI herbu Sokola; pochodzili z Polski érodkowej, pisali siq pocz^tkowo �Manìcki z Piglowic�.
MARCIKIEWICZ herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
MÀRCINJQEWICZ herbu Lab^dz Bialy; powiat nowogródz- ki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
MARCINKIEWICZ-STARKOWSKI herbu Labqdz; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MARCINKIEWICZ-ZABA herbu Lab^dz; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 245).
MARCINOWICZ herbu Labqdz; Siemion okolo 1578 byl po- borcq. upickim.
MARCINOWSKI herbu Rola; województwo wilenskie. Po- twierdzani w rodowitosci szlacheckiej 31 sierpnia 1822,23 lutego 1833, 17 kw¡etnia 1842 r. (CPAHL, f. 391, z. 1. nr 861).
MAMCZYC herbu Piers Kobieca, powiat swi^cianski, lidzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11). MARCZEWSKI herbu Rogala; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707). 234

MARMAKIEWICZ herbu Slepowron; powiat rosienski.
(CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
MARMUSZEWICZ herbu nieznanego; województwo wileñ- skie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 91).
MARSZCZEWSKI herbu Bíberstein; powiat telszewski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
MARSZEWSKJ herbu Lis; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MARTYSZEWSKI herbu Leliwa; powiat trocki, szawelski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 707).
MARUSZEWSKI herbu Mogila; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 61).
MASZEWSKI herbu Nowina; powiat dzisnieñski, braslawski, poìocki, zawilejski, witebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 22, 265, 707).
MASZKIEWICZ herbu Kusza; Boguslaw Kazimierz, poseí nowogródzki, podpisal konfedetację generalną. litewską 1668 r.
MATECKI herbu Jelita; powiat shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MATIAS herbu Labędž; województwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13).
MATKIEWICZ herbu Jelita; Ignacy z powiatu orszañskiego podpisal konfederację generalną litewską 1764 r.
MATOWSKI herbu Nowina; powiat wileñski, oszmiañski. Potwier- dzeni w rodowitosci szlacheckiej przez heroldię wiledską 5 marca 1801, 17 czerwca 1820,8 kwìetnia 1842 roku. (CPAHL, f. 391, z.l, nr 861,1809).
MARFICKI herbu nieznanego; powiat oszmiañski, (CPAHL, f. 391, z. 8, �� 86). 235

MATUSOWSKI herbu Topór. Profesor Eduard Murzajew w ksiąžce Geograficzeskije issledowanija Mongolskoj Narodnoj Respu- bliki (Moskwa-Lenirtgrad 1948, s. 57-58) notuje: LÍW1870 rokupodrói po Mongola Zachodníej odbyl Z. L. Matusowski, początkowo z konsu- lem Powlinowem, a potem sam. Matusowski, z wyksztalcenia topograf, zaznaczylna mapie swój szíak, bawilw okręgu kobdoskim, górach Chan- gaju i ziemiach Tuwy. Sporządzil opis dróg w celu ewentualnego ich wykorzystania do rozwoju handíu między Rosją a Chinami. Jako pio- nier zwiedzil Zapadlinę Widkich Jezior... W okresie 1872-1873 Matusowski ponownie pracuje w Azji Srodkowej. Przecina Gobi z Mongola do 1lenszanu Wschodniego i bada Zapadlinę Džungarską. Wlatach 1874- 1875 widzimy tego niezmordowanego podróznika w skladzie chiñskiej ekspedycji handlowej, kierowanejprzez J. A. Sosnowskiego.
Matusowski bylpierwszym uczonym geografėm zprawdziwego zda- rzenia, który systematycznie badal Mongolię, Wydaneprzez niego w 1888 roku �Geograficzeskoje obozrenije Kitajskoj impierii �, w którym podal dokladny opis tego kraju wedlug prowincji, bylo wówczas jedyną tego rodzaju ksiąžką nie tylko w Rosji, ale i za granicą. Takiego opisu geo- graficznego niepotrafili wówczas się dorobic ani Francuzi, ani Anglicy, ani Amerykanie,\..
MATUSZEWSK3 herbu Topór; powiat telszewski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2568),
MATWIEJEWSKI herbu nieznanego; powiat witebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
MAZALSKI herbu Ostoja; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
MAZONOWICZ herbu Dąbrowa; powiat oszmianski, telszewski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2478).
MEDYNSKI herbu Sas; byli w województwíe sieradzkim, ruskim
MEJZNER herbu Lubicz; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11), 236

MERFELDT herbu wîasnego; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 39i, z. 6, nr 7).
MERLO herbu Strzala; powiat oszmianski, dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. I, nr 861).
MERLO-JANUSZEWICZherbu Strzala; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2578).
MICHALKIEWICZ herbu Kosdesza; Piotr, regent grodzki kowiehski, z wojewôdztwem trockim, a Jan z brzeskim-litewskim pod- pisali w 1697 roku elekcjç Jana IH.
MI CKIEW1CZ herbu Nalçcz- powiat wilkomierski; herbu Lis - powiat upicki; herbu Leliwa - powiat upicki; herbu Trçby - powiat wilkomierski; herbu Przyjaciel - powiat lidzki. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 4, 1192, 1752 i in.; f. 391, z. 5, nr 412).
MICUTA herbu Gozdawa; Krzysztof, miecznik witebski z po- wiatem grodzienskim podpisal elekcjç Jana HI w 1674 roku.
MIEDWIEDIEW herbu Kuszaba, Siedzieli w gubemi grodzieii- skiej; byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez heraldic tam- tejsz^ oraz minsk^ i wilensk^. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 131).
MIEJER vd MEJER z Wolda herbu TTzy Trqby; powiat ko- wienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
MIEKIEWICZ herbu Radwan; Maciej w 1764 roku podpisal konfederaejç generally litewsk^.
MIELESZKO-OSKIERKO herbu Murdelio; powiat witebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
MERCHELEWICZ herbu R udnica; pow iat szaw elski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11). 237

MIERT herbu Strzala; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
MIESZKOWSKI herbu Lis; powiat slucki, rosienski, braslaw- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,546). W powiecie telszewskim pieczęto- wali się godlem Morą i Niezgoda. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2572).
MIEZULEWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2485).
MIEŽEWICZ herbu Bronikowski; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 416).
MIĘSOJED vėl MIASOJED herbu Labędž; powiat nowo- aleksandrowski. (CPAHL, f. 391, z. U, nr 71).
MIGDAL herbu Poraj; Jerzy z wojew6dztwem wilenskim podpi- sat w 1697 roku elekeję Augusta H.
MIKUCK1 herbu ŠIepowron; powiat szav/elski, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2571).
MIKULSKĮ herbu Pielesz, Sas, Strzemię, Dolęga; powiat oszmiahski, rosienski, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 861; f. 391, z. 8, nr 86, 1073,2571).
MIKULSKI-OLECHNOYVICZ herbu Sas; na Žmudzi i Wilehszczyžnie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11),
MILANOWSKI herbu Suchekomnaty; powtat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. H, nr 71).
MILĄTOWSKI herbu Herburt; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 861).
MIENIUTKO herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18). 238

MILEWICZ herbu Košciesza i Dąbrowa; województwo wileñ- skie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1078, 1026).
MILEWSKI herbu Korwin; powiat rosieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
MILIONOWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
M1LIONOWSKI herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
MILKINT herbu Brodzic; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
MILKOMANOWICZ herbu nieznanego; województwo wi- leñskie i Žmudz, (CPAHL, f, 391, z. 8, nr 375; f. 391, z. 6, nr 7,707).
MILKOWSKI herbu ¡slepowron; powiat oszmiañski, poniewie- ski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 984, 1547; f. 391, z, 8, nr 86,2572).
MILWID herbu Bajbuza; powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 707).
MILACHOWSKI herbu Nalęcz; powiat rzeczycki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 667).
MILANOWSKI herbu Suchekomnaty; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MILATOWSKI herbu Dziedzic; powiat trocki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MIMOJÑ-STASZYÑSKJ herbu Slepowron; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 5. nr 620).
MILEJKOWSKI herbu Slepow ron; pow ial telszew ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18). 239

MIMONSKI herbu Odrowąž; Jan, Jer2y i Grzegorz w 1764 roku podpisali konfederację generalną litewską.
M1NGAJTO herbu Labędž; wojewodztwo wilenskie i Žmudž. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 87, 2571).
MINIALGO herbu Syrokomla i Przestrzal; Księstwo Žmudzkie. (CPAHL, f, 391, z, 8, nr 2571; f. 391, z. 5, nr 422).
MINDER-KSZANOWICZ herbu Rudnia; powiat witkomier- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7).
MINEJKO herbu Gozdawa. W księgach sądowych dworu ža- garskiego czytamy: �Z Graiajciow, 20 apryla anno J694. Stanąwszy na urzędzie JKM žagorskim Stanislaw Swelis te wsi Grazajciöw zeznai, ii Augustianowi Minejce te wsi Rukujž przedal na wiecznosc gruntu pu- stego wlöki pol tannim czynszem, jako i sam trzytnaF.., {Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 244).
Z tego rodu Zygmunt Mineyko (1840-1925) cieszy się w Grecji wielką i niestabnącą slawą. 3 marca 2003 roku Polskiej Szkole w Ate- nach, zwanej oficjalnie Zespolem Szkol Ogolnoksztalcących, nadano imię Zygmunta Mineyki, uwieczniając w ten sposöb pamięč o wielkim bojowniku wolnosci i intelektuališcie, (Por. �Kurier AtehskC nr 352 (736), 12.03.2003, s. 1, 10-11, 14), Najpelniejsze dane o tym znakomi- tym rodzie znajdųją się w dwu pięknych ksiąžkach: 1. Stanislawa z Mine y kö w Nowicka, Woszmianskimpowiecie dawniejidziš, Poznan 2003; 2. Andrzej Nowicki, Z Wilna na Olimp, Poznan 2003,
MINELG herbu Syrokomla; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
MINĖT herbu Labędž; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MIMONRZECKI herbu Odrowąž; powiat kowienski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). MINICHOWSKIherbu Slepowron; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11). 240

MINKIEWICZ z ZAHOROWA herbu Odrowąž; powiat írocki. (CPAHL, f, 391, z. 1, nr 861),
MINTARSIEWICZ herbu nieznanego; powiat dzi s ni en.sk i. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1131).
MINTO WT-CZYZ herbu Godziemba; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MINTWLL herbu Trzy Kolumny; na Žmudzi. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
MINUCZYC herbu Korzec; na Míñszczyznie i Wilenszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. i,nr 1547).
MINWID herbu Leliwa; powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MIODUNICKI herbu nieznanego; powiat dziánieñskí. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2725).
MIODUNIECKI herbu nieznanego; powiat polocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265).
MIODUSZEWSKI herbu Mikulihski, województwo wileñskie, powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 5, nr 424). Herbu Radwan, powiat wilkomierski. Potwierdzani w rodowitosci przez he- roldię wilehską, (CPAHL w Wilnie, f. 391, z. 1, nr 1295).
MIOSTOWT herbu Dolęga; Ksiçstwo Žmudzkie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MIRBACH herbu wtasnego; Kurlandia i Księstwo Žmudzkie. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 928).
MIRONIENKO herbu Niesobia. Od nich poszli rosyjscy Miro- nowowíe.
MIRONOWICZ herbu Radwan; powiat wilejski. (CPAHL, f, 391, z. 6. ��709).
241

MIROPOLSKI herbu nieznanego; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 649, 658, 723). Gnieždzili šią w gubemi kowienskiej, Urząd heroldii w Wilnie nieraz potwierdzal icb szlachecką rodowitosc. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 197, 198, 467,477).
MISIONEK herbu nieznanego; powiat wilenski, oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8,nr98).
MISIŪRA herbu nieznanego; powiat oszmianski, dzisnienski, wilenski. (CPAHL, f. 391, z, S, nr 86, 106, 963; f. 391, z. 1, nr 1547).
MISSEWICZ herbu Jelita; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 425).
MISZEJKO herbu Lubicz; powiat wiikomierski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 2469). Siedzieli na zašciankach w Ziemi Wilenskiej i Kowienskiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 197, 198, 456,461).
MISZKIEWICZ-ADAMOWICZ herbu Leliwa; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18, 2754,2928).
MISZTOWT herbu Lubicz; Piotr z Księstwem Žmudzkim pod- pisal elekcję Jana Kazimierz w 1648 roku.
MIZUTOWICZ herbu Mieszaniec; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MNICHOWICZ herbu Slepowron; Jozef z powiatem wolko- wyskim w 1764 roku po dp is ai elekcję Stan i siawa Augusta.
MNICHOWSKI herbu Lis; powiat wiikomierski, oszmianski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 2779).
MOCZYDLOWSKI herbu Nowina i Sieniuta; powiat oszmianski i inne. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 861; f. 391, z, 6, nr 7,2928).
MOGENT herbu Mogila; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 242

MOJRZYM herbu Boža Wola; powiat poniewìeski. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 79),
MOJŽESZ vėl MOJRZESZ herbu nieznanego; na Wileñsz- czyžnie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 408).
MOKRKRSKI herbu Jelita; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 3, nr 111).
MOKJRZYCK1 herbu Mohyla; Apollo z województwem podla- skim podpisal elekcję Jana Kazimierza w 1648 roku.
MONCZUÑSKI herbu Wieprza Glowa czyli Swinka - powiat trocki oraz herbu Jastrzçbiec - powiat wilkomierski i trocki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 613,928).
MONCZYÑSKI herbu Jastrzçbiec - powiat oszmiañski, herbu Šwinka � powiat wileñski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2541, 2596),
MONDRZEJEWSKI vėl MĄDRZEJEWSKI herbu Osto- ja; na Wileñszczyznie, Žmudzi i Maiopolsce Wschodniej. (CPAHL, f. 39l,z.8,nr 86, 408).
MONGIRD herbu Wadwicz; Ksiçstwo Žmudzkie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2571).
MONGWID herbu Wadwicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MONSTOWICZ herbu Nieczuja; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MONSTWILL herbu Pobóg; Ksiçstwo Žmudzkie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2571).
MOJKOWSKI herbu Jastrzçbiec; powiat rosieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11). 243

/
MONKO herbu Rawicz. Potwierdzeni w starožytnej rodowitošci przez heroldię biatostocką 6 czenvca 1817 roku oraz przez wilenską w 1844 roku. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 469, s. 34).
MORĄ vėl MORO herbu wlasnego; okolo 1635 roku Jakub byl pulkownikiem wojsk litevvskich.
MORACZY^SKl herbu Morą; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr435).
MORAJNIECK1 herbu Jelita; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 723, 745; f. 391, z. 1, nr 861).
MORANIEWSKI herbu Jelita; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MORAWIEC herbu Ogonczyk; Marcyan okolo 1640 byl sędzią ziemskim lwowskim; Wojciech w 1648 roku podpisal z wojewodztwem ruskim elekcję Jana Kazimierza.
MORAWSKI herbu Dąbrowa; powiat poniewieski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 782, 928, 1752, 3356), Na Wilenszczyznie pieczętowali się takže godlami: Korab, Nalęcz, Košciesza.
MORCZEWICZ herbu Krysin; na Wilenszczyžnie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
MORDWIN herbu Sulima i Suszynski; wojewodztwo witebskie orazKsięstwo Žmudzkie. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr265,609,667,1816).
MOROZ herbu Szeliga; powiat dzisniebski, sluckL (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546, 605, 1131).
MOSKIEWICZ herbu Moskiewicz; wojew6dztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 861).
MONTWID herbu Mogila i Tępa Podkowa; powiat tels_zewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707), 244

MOSTOWICZ herbu Dotęga. W paždziemiku 1845 roku Min- skie Zgromadzenie Szlacheckie potwierdziio rodowitosc tej dawnej fa- milii rycerskiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z, 1} nr 132, s. 70).
MOSTOWSKI herbu Doląga; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2215, 2793).
MOSCICZ-OSTASZEWICZ herbu Ostoja. Siedzieli w po- wiecie mihskim i w XIX wieku byli potwierdzani w rodowitosti przez tamtejszą heroldiq (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 490).
MOWLEWICZ herbu Mora; Marcin w 1764 roku podpisai kon- federację generalną litewską.
MOXIEW1CZ herbu Topacz, gubernia wilehska. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 861),
MOZIEWICZ herbu Topacz; powiat trocki. (CPAHL, f, 391, z, 1, nr 861).
*___
MOZEJKO herbu Labędz - powiat poniewieski; herbu Odro* wąž -powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 880,935,2572,2571).
MROKOWSKI herbu élepowron; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 444).
MSCICHOWSK1 herbu Mora; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391,2. 8, nr 2571).
MUCHLINSKI herbu Kotwicz; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 665, 707; f, 391, z. 1, nr 861). W Wywodzie Fami Iii Urodzonych Muchlinsldch herbu Kotwic z 18 lipca 1800 roku czytamy: �Przed Narni, Hrabią Tyszkìewiczem, aktualnym Tajnym Konsyltarzem, Marszolkiem Gubernskim Lìtewskim, kawalerem róinyck orderów, Pre- zydującym, y Deputatami ze wszystkich powiatów Gubernij Littewskiey, do przyjmowania i roztrząsania wywodów szlacheckich obranemi, zio- žony zoslaì Wywód Famìlij Uwdzonych Muchlinsldch, przez który gdy dowiedzionym zostalo, - že Erazm Muchlìnsìa, pierwszy Protoplasto dzìs
245

wywodzqcych się, byl zaszczyconyprerogatywą stanu szlacheckiegojak
0 tym poswiadczylo Laudum Seymikdw Oszmianskich w roku 1726 Februarii 9 wydane. Ten spiodziF... W dalszym ciągu prawie nieczytelny dziš zapis archiwalny wzmiankuje o potomkach Erazma: Antoni m, Igna- cym, Kazimierzu-Justynie, Andrzeju, Jerzym, Jozefte Muchlinskich, sie- dzących na dobrach Leukowszczyzna w tymže powiecie oszmianskim. Wszyscy tež zostali potwierdzeni w rodowitosci i ogtoszeni staro- žytną i rodowitą szlachtę polską� przez Zgromadzenie Deputatow Szla- checkich Guberni Litewskiej 18 lipca ] 800, a ponownie 3 czerwca i 17 lipca 1820 roku. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 861, s. 63-64). Stanislaw
1 Pawet Muchlinscy w 1697 roku z wojew6dztwem poznanskim podpi- sali elekcję Augusta II.
MUCZYNSKI herbu Krzywda; powiat grodziehski. {CPAHL, f. 391, z. 8. nr 2443).
MURASZKO herbu Przyjaciel. Sejm 1659 roku nobilitowal Andrzeja i Dionizego za zaslugi wojskowe.
MUSTAFOW1CZ herbu Miesiąc czyli Księžyc; powiat wileh- ski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2482).
MŪLLER herbu Pomian; powiat kowieriski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 707).
MURZA herbu Pelikan; na Bialej Rusi i Žmudzi.
MURZYN herbu wlasnego czyli Morą. Siedzieii na zasciankach w pobližu miasta Szyrwinty. Znani rowniez w Ziemi Krakowskiej.
MYSLOWSKI herbu Nalęcz II; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
f
MUSZYNSKI herbu Lodzia. Franciszek z wojewodztwem san- domierskim podpisai elekcją Stanislawa Augusta, 1764 r.
MUŠNICKI herbu Przyjaciel. Jan, starosta szetemicki, koniu- szyc wilehski, z wojewodztwem wilehskim elektor Stanislawa Augusta
246
1764 r. Jozef, podczaszy upicki 1768 r. Ratal, sqdzia ziemski wi I eh ski, 1775 r.
MYSZKA herbu Korczak, Samuel Myszka Choloniewski z wo- jewodztwem wolyhskim podpisal elekcj? Jana III w 1674 r. Adam Myszka Choloniewski, podkomorzy belski, z tymze wojewodztwem elektor Sta- nislawa Augusta 1764 r. Rafal Myszka Choloniewski, starosta dubie- niecki, posel wojewodztwa bracfawskiego, 1776 r. Ignacy Myszka Cho- loniewski, pose! braclawski, 1788 r.
MYSLINSKI herbu Orla Glowa lub Orla; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z, 1,111861).
MYTKO herbu Leliwa. Sejm 1775 r. powolal komisj$ do rozsg- dzenia sprawy Jozefa Mytki z przydomkiem Wereszczatynski, wpjskie- go czerwonogrodzkiego, z Wojciechem Losiem. N. podstoli kijowski, 1775 r. N. lowczy latyczewski, 1789 r.
247

john1 — Tue, 08 Feb 2022 00:54:17 +0300

GABOÑSKI herbu Janina; powiat szaweiski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11,12).
GABRYALOWICZ herbu Dolęga; powiat lidzki, oszmiariski, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 14, 707, 2754, 2778),
GACICKI herbu Korczak; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 546).
GACU4SKI herbu Sas; powiat wilejski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 708).
GACISKI herbu nieznanego; powiat nowogródzki, braslawski, wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707, 1626).
GADKO herbu nieznanego; powiat zawitejski. (CPAHL, £.391, z. 7, nr 4096).
GADOMSKI herbu Rola, éwieñczyc i Slepowron; na Wileñsz- czyznie. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 7, 12).
GADON herbu Zawadyniec. Siedzieli na dobrach dziedzicznych w Ksiçstwie Žmudzkim i Inflantach.
GAJDA-JASZYC herbu nieznanego; powiat piñski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 612).
GAJEWSK1 herbu Sulima; powiat wilkomierski. (CPAHL, £391, z. 6, nr 7,18),
125

GAJGOWICZ herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391* z. 6, nr 707).
GAJK3N G herbu nieznanego; na Litwie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GAJLE herbu Tarcza; na Zmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GAJZEWSKI herbu LabQdz; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 110).
GALECKI herbu Junosza; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 153),
GALIMSKI herbu Rawicz; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
GALENOWSK3 herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6. nr 1130).
GALCZYNSKI herbu Sokola; z Ziemi Poznanskiej przeniesli si? przej^ciowo na Litw^ i Bialorus. Obecnie tu nieznani.
GALDZIEWICZ herbu nieznanego; powiat dzi&nienski, oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605).
GALECKI herbu Junosza. Felicjan z ziemi^ wyszogrodzk^, a Adam, Wojciech i Adam na Sieniewicach z wojewodztwem podla- skim, podpisali elekcjs Jana III, 1674 r. Franciszek, kuchmistrz koron- ny, 1683 r., on to zapewne kasztelanem poznariskim w 1696 roku. Jan, chorazy zytomierski, 1690 r. Franciszek Zygmunt, kasztelan poznanski i Jozef z wojewbdztwem poznanskim, Jan, chor^zy zytomierski z wojewodztwem kaliskim, Wojciech z ziemi q. mielnick^, N. z wojewodztwem brzeskim, podpisali elekcj$ Augusta II, 1697 r. Michal, pose! ziemi war- szawskiej z ziemi^ waxszawsk% Adam, posel liwski z ziemiq. liwsk^ a Andrzej z ziemiq. mielnickq, podpisali elekcjQ Stanislawa Augusta. Jerzy, pods^dek owrucki, 1775 r. Antoni, komomik ziemski owrncki, 1789 r. Ignacy, starosta bydgoski, 1789 � Stanislaw, burgrabia tomzyh- ski, 1789 r.
126

GANCEWICZherbu Demboróg; naWilenszczyznie. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 707).
GARASIMOWICZ herbu Gozdawa; siedzieli na Jacewiczach, Worszyszkach, Gradowszczyznie w powiecie lidzkim.
GARBACEWICZ herbu Hozyusz; powiat oszmíañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GARB ALE VVSKl herbu Lubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GARB ATO WSKI herbu Sulima; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr II).
G ARCIMO WICZ herbu Roch; powiat polocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265).
GARCZANOW herbu wiasnego; województwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13).
GARDLIÑSKI herbu Dąbrowa; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
G ARGLÏN OWICZ herbu nieznanego; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4117).
GARIN herbu wiasnego; powiat dziénieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, ni 605).
GARLIÑSKI herbu Pobóg; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
GARNIATOWICZ herbu nieznanego; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
G A L K O herbu Szaíawa; powiat oszmíañskí, wilenski, wilejski, dziánieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 110, 1623, 873). 127

GASICKI herbu Brochwicz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GATOWSKI herbu Labędz; powiat dzišniehski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 605,707, 1131, 1578).
GAUDESZ herbu Lubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr2157).
GAUNICZ herbu Przyjaciel; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GAURYLKOWICZ herbu Ancuta; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11,2754).
GAUZEWTCZ herbu Bronic; powiat szawelski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr2305).
GAWDZLLEWICZ herbu Prus I; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 155).
GAWRYKIEWICZ herbu Burtowt; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 5,nr 196).
GAWRYLKIEW1CZ herbu Ostoja; powiat vvilehski, nowo- grodzki, oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 110, 707).
GAYDAMOWICZ herbu Pomian; powiat poniewieski, upicki, rosiehski. O dziejach moldawskiej gaięzi tej rodziny w następujący spo- s6b opowiadal na lamach pisma Polakow w Moidawii �Jutrzenka� (ezer- wiec-lipiec 2002, nr 6/7 [51]) jeden z jej reprezentantow Tadeusz Gay- damowicz;
�Moldawiat dawniej Besarabia to kraina mėgo dziecinstwa. Tutaj przyszediem na swiat, tutaj spędzilem spokojne i szczęsliwe dziecinstwo, tutaj kszlaltowal šią moj charakter, swiatopogląd i $wiadomoščprzyna-
G A R W A R S K I herbu Grzymala; powiat wilehski, slonimski, oszmiahski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 14,718; f. 391, z. 5, nr 154). 128

leinosci narodowej, wyniesione z polskiego domu, w ktorym tradycje narodowe, patriotyczne i religijne byfy zpietyzmem pielęgnowane.
Potem przez cale mlodziencze i dorosle žyde, ktore nie oszczędzilo mi rožnych gorzkich doswiadczen, takich jak uchodzstwo, wygnanie, nie- bezpieczne przežycia wojenne i powojenne, zwiqzane z repatriacją, zdo- bywaniem wyksztalcenia i zakladaniem zrqbow bytowania w calkiem no- wym irodomsku, zawsze wracalem i nadal wracam nostalgiczną pamię- cią do krajobrazow, przyrody, klimatu, ludzi i zwyczajow z Moldawii.
Jak doszlojednak do tego, ie wlasnie vv Moldawii (Besarabii) osie- dlili się moi przodkowie?
Powszechnie znanesąprzyczyny osadnictwa polskiego na ziemi mol- dawskiej, sięgające pierwszej polowy XIX w. Naležaiy do nich priede wszystkim względy geopolityczne i zarobkowe. Rosja car ska, ktora vv wyniku wojny z Imperium Otomanskim zawladnęla Besarabią w roku 1812, stworzyla na tych terenach korzystne wantnki kolonizacyjne. Ko- rzystali z tego Polacy chcący uniknąč represji wladz carskich po po- wstaniach listopadowym 1830/31, a zwlaszcza styczniowym 1863/64. Znaczna byla rowniez emigracja zarobkowa, zwlaszcza roinikow, ale takže drobnych rzemieslnikow, urzqdnikow, handlowcow itp.
Lossprawil, iepowodem osiedlenia się w Besarabii mojego dziadka byla... milosc. Jak do tego doszlo? Przodkowie rodziny Gaydamowiczow pochodzili ze szlacheckiej ziemiahskiej rodziny polskiej, osiadlej od wie- kow na Litwie w okolicach Poniewieia. Z opowiadan mojego dziadka Jozefą, urodzonego w 1854 r. w wielodzietnej rodzinie w Poniewiezu pamigtam, ie jako mlody chiopiec, byl swiadkiem walk powstahczych prze- ciwko uciskowi carskiemu w latach 1865/64, w ktorych brali udzial jego starsi brada. Po upadkupowstania nastaly trudne lata dotkliwych represji carskich. Wprowadzily one m.in. powszechny obowiqzek sktiby woj- skowej męžczyzn, ktory objąl rowniez dwudziestoletniego Jozefą.
W latach 1877/78juijako mlody oftcer bral czynny udzial w wojnie rosyjsko-tureckiej na Balkanach, zakonczonej traktatem pokojowym 3.03.1878 roku w San Stefano i Berlinie, na mocy ktorego Rosja otrzy- mala utraconąpo wojnie krymskiej (1856) poludniowq częsč Besarabii.
Jozef G. po demobilizacji, niepowrocil do rodzinnych stron na Li- twę, leczpozostal w Besarabii, gdzie oienil šią z piękną i majętną Marią Camboli, zpochodzenia Greczynką, wlascicielkąduiych majqtkowziem- skich w owczesnej Guberni Besarabskiej. Po slubie osiedlili się w jed- nym z nich � Czyniszeuce (Ciniseuti) k/Reziny, w pow. Orgiejowskim, oddając się bez reszty zarządzaniu szeregu gospodarstw rolnych. Z mal- iehstwa tego bylo troje dzieci: syn Mieczyslaw (moj ojciec) oraz dwie
129

corki Maria i Eugenia. Po przedwcze$nej smierci iony Marii (w 1908 r.) Jozefjako wdowiec, sprowadzil z Litwy swoją mlodszą siostrę - pannę Aleksandrą, ktora przejęia ohomązki gospodyni domu. Syn Mieczyslaw i corki uczęszczaly do gimnazjum w Kiszyniowie, gdzie mieszkafy sio- stry i brat zmarlej zony Marii, Wszystkie wakacje i swięta spędzali na wsi w Czyniszeucach. Cafa rodzina mieszkala wowczas na skraįu >Wi w okazafym dworku, položonym w dužym parku, w malowniczej i žyznej ziemi moldawskiej.
Ifybuch wojny w 1914 r. zaklocil powažnie rytmžycia calej rodziny. Prawdziwy kataklizm przežyli w czasie rewolucji bolszewickiej w 1917 r, Dom w Czyniszeucach zostai splądrowany, a następnie podpaiony i znijnowany. Dziadek Jozef z siostrą i corkami, (syn Mieczyslaw byl na froncie) ledwo uszli z žyciem, przechowaniprzez chlopow ze wsi.
Lala powojenne przyniosfy zasadnicze zmiany w žydu calej rodziny, przede wszystkim wzwiązku z nowym podzialem politycznym Europy po traktacie wersalskim z 1918 roku. Rumunia zajęla Besarabię, two- rząc nową prowincję rumuhską, a Polska odzyskala niepodleglošč po 123 latach niewoli. W tej sytuacji J6zefwrazz calą rodziną, powodowa- ny patriotyzmem, przyjąl natychmiast obywatelstwo polskie, co niedlu- gopotem skiitkowalo na mocy dekretu wladz rumunskich, utratą więk- szosci posiadlosci ziemskich. Mieszkali jednak nadal w Czyniszeucach, w dawnych budynkach gospodarczych, adaptowanych do celow miesz- kalnych. W parku pozostaly ruiny dawnej siedziby, w ktdrych ja jako mlody chlopak bardzo lubilem się bavvic, ku wielkiemuprzeraženiu mo- jej �babci � Aleksandry.
Moj ojciec Mieczyslaw, po powrocie z frontu, gdzie jako žolnierz armii carskiej walczyl na Podolu i fflolyniu, zamieszkal na wsi, gdzie poznawal tajniki gospodarki rolnej. Ježdzil jednak często do Kiszynio- wa, žeby brač udzial w žydu kolonii polskiej. Tam poznai Katarzynę Malas, z ktorą oienil šią w 1922 roku. Ja urodzilem się 4 lipca 1925 r., w Kiszyniowie w domu przy 6wczesnej ulicy Kijowskiej (obecnie 31 Augusi), ktory naležal do rodziny mojej zmarlej babci-Greczynki.
Rodzice mojej matki Katarzyny, Maria i Sebastian Malasowie, po- chodzili z Kielecczyzny (okolice Buska), ktdrych do Kiszyniowa przy- wiodla chęc polepszenia warunkow bytowych. Nabyli mafy domėk na przedmiesciu Kiszyniowa, zwanym ''Mala Malina ", gdzie založyli skle- pik z artykulami spožywczymi i kolonialnymi. Sebastiana rowniež nie ominęla mobilizacja do armii carskiej. Bral udzial w wojnie rosyjsko- japohskiej w 1905 r. i po wieht przygodach na Dalekim Wschodzie uda- iomu się wrocič do Kiszyniowa do iony i kilkuletniej corki Kasi.
130

Kasia uczyla šią w ženskim gimnazjum im. Ecateriny Dadiani, kto- re ukonczyla w ¡916 r. Wtymže roku wczasie wizyty w Kiszyniowie cara Mikolaja II, brala udziai w pokazach gimnastyczno-tanecznych przed dostojnym gosciem. Udzielala się rdwniež aktywnie w srodomsku mlo- dziežy polskiej, gdzie poznala i zaprzyjainila się z siostrami swojego przysziego męža, ktore byly uczennicami innej szkofy (I-szego ziemskie- go ženskiego gimnazjum).
Bezposrednio po ytojnie, (w 1919/20 lub 1921) otwarto w Kiszynio- wie konsulai Polsld, chybajedyne w owym czasie przedstawicielstwo dy- plomatyczne innego panstova, iv ktdrym Kasia przez pewien czas praco- waia jako urzędniczka. Pierwszym konsulem RP byl Antoni Swierzbinski (do 1927). W lym czasie do Besarabiiprzyježdžaly polskie misje wojsko- we, zloione z mlodych i jak siyszalem urodzivvych oficerow, wzbudzają- cych ogolny zachwyt i zainteresowanie mlodziežy, zwlaszcza ienskiej.
Jakjuž yvspomnialem wczesniej, urodzilem się wKiszyniowie, gdzie spę- dziiem pienvsze lala žydą z mamą Katarzyną w domu jej rodzicow na Malej Malinie. Na caie lato ježdzilem z mamą do naszego domu na w$i w Czyniszeucach, gdzie gospodarzyl moj ojciec. Byty tam idealne >va- runki doprzebywania i wypoczynku. Ogromny ogrod, a wlasciwiepark, z bogatym drzewostanem, klombami kwiatowymi, wszelkiego gatunku drzewami i krzewami owocowymi, warzywniak oraz plantacje truska- wek, ar bužo w, melonow i duža winnica, Nieopodal rzeczka z czystą wodą i dūžy las lišciasty. Do Dniestru bylo iv prostej Unii tylko 4 km. Cząsto jezdzilismy tam bryczką konną z ojcem žeby toczyč się w nurtach rzeki przewažnie do miejscowosci Sahama, gdzie iv glęboldm jarze, wykuty w skalach. byl monastyr-pustelnia z laikoma mnichami. Duie wraženie sprawial na mnie widokprzeciwleglego brzegu rzeki, skąd dochodzity odglosy žycia mieszkancow, oraz zabaw i gierdzieci nad wodą, zwlasz- cza, gdy uswiadomilem sobie, žejest to rzeka rozgraniczająca dwa ivviaty.
W domu bylem jedynakiem dla calej rodziny, gdyž obok mieszkali dziadkowie oraz dwie bezdzietne ciotki. Nie mialem więc rowiešnik6w polskojęzycznych. Często bawilem się z chlopcami wiejskimi, goniąc na bosaka po polach i ląkach, a zwlaszcza po drzewach. Nie obce m i byfy kontakty ze zwierzętami domowymi,jak krowy, owce, a zwlaszcza konie, do ktorych mialem specjalny podąg,
Wszyscy sąsiedzi i znajomi mojej rodziny mowili wylącznie po ro- syjsku, co nie bylo dla mnie žadną przeszkodą, gdyž poznalem ten język rownolegle zpolskim. Potem opanowalem takžej. nmiunski, Bylem žalėm od dziecka trdjjęzyczny.
Gdy ukonczylem 7 lat, rozpocząlem naukę w czteroklasowej Szkole
131

Polskiej w Kiszyniowie, ktöra miesdla się w Domu Polskim przy ul. Mieszczanskiej 9 (mm. Vnirei). Byl to budynek parterowy; ale murowa- ny, w ktorym oprocz sal lekcyjnych i szerokiego korytarza pelniącego rolę rekreacji w czasieprzerwy, znajdowala się dosč duža sala ze sceną, w ktörej odbywafy się wszystkie uroczystosci szkolne, oraz akademie z okazji swiqt panstwowych, przedstawienia teatralne grane przez mlo- dziei i starszych oraz bale. Pomimo že budynek znajdowal się prawie w centrum miasta, bylo tam obszerne podwörze i teren zielony sktžący do zabaw ruchowych i gier sportowyeh. Mlodziež polska chętnie przy- chodzila do Domu Polskiego, gdzie spędzala czas na zajęciach kultural- nych, takich Jakproby przedsiawien teatralnych lub choru, albo w czy- telniprzy bibliotece. Częsč mhdziežy wyzywala się w ramach organiza- cji sportowej "Warta Dorošli tez odwiedzali Dom Polski, szukając sposobnosci do rozmöw wjęzyku polskim. Szeroką dzialalnošč chaiyta- tywnu prowadzilo Towarzystwo Dobroczynnosd, zbierając šrodki pie- nięžne i dary w naturze, ktore rozprowadzalo wsröd uboiszej częšci spo- leczenstwa polskiego.
Bezposrednio do parceli zajmowanej przez Dom Polski przylegal teren, na ktorym štai (i stoi) došč dūžy kosciöl rzymsko-katoliclti tzw. "pol- ski�p.w. Opatrznosci Boiej, zbudowany przez osadniköwpolskich w la- tach 1840-1845. Kosciöl stanowü centrum žycia religijnego Polaköw, ktö- rzy stammili zapewne męcej niž 90% wiemych. Do kosciolaprzychodzili takže Niemcy, Moldawianie i Rumuni wyzn. rzymsko-katolickiego. Pro- boszczem byl ks. pralat. Marek Glaser, pochodzenia niemieckiego, ale wladajqcy doskonale językiem polskim. Przed zajęciem Besarabii przez ZSRR w czerwcu 1940 r. wyjechal do dass, gdzie zostalpözniej mianowa- ny biskupem. Wpracy duszpasterskiejpomagal mu ks. KanonikHartman, zmarfyw 1956 r. oraz dorywezo proboszczparafii w Benderach (Tighina) ks. kanonik Mikoloj Szczurek, niezwykle oddany Bogu i ludziom kaplan, ktöry založyl i utrzymywal przy parafii sierociniec dla ok. 50 dzieci. Po roku 1940 za czasöw wladzy sowieckiej, opiekowal się parafią w Kiszyniowie, do czasu smierci w dniu 6 czerwca 1948 r
Sqsiedztwo Domu Polskiego z kosciolem sprawialo, že žyde kuhu- ralno-oswiatowe przeplatalo się z žydėm religijnym. Pamiętam, že jako ministrant, niejednokrotnie prasto z boiska bieglem z kolegami do za- krystii, žeby przebrač się i shtžyč do mszy iw. czy innych nabozenstw,
Jak juž wspominalem, w Kiszyniowie od pierwszych lat po 1 xvojnie swiatowej istniaiapolskaplacöwka dyplomatyczna w randze konsulatu, czynnie wlączająca się do organizowania i wspomagania žycia Pola- köw w Besarabii. Pamiętam, že w latach dwudziestych konsulai znajdo-
132

wal się wparterowym budynku - dziš nie istniejącym -przy ul. Inzowa, na wysokosci stadionu sportowego. Wbudynku tym opröczpomieszczen biurowych, znajdowalo šią mieszkanie, ktore zajmowal konsul Antoni Swierzbinski z zoną. Drugim konsulem (od 1928 r.) byl Marian Uzdow- ski, legionista z okresu walk o niepodleglosč. Za jego kadencji w kwiet- niu 1932 roku, odwiedzil Kiszyniow marszalek Jozef Pilsudskį, ktory w tym czasieprzebywal w Rumunii, w drodzepowrotnej z miesięcznego urlopu spędzonego w Egipcie. Chociaz mialem w tym czasie niespelna 9 iat, pamiętam doskonale to pehte oczekiwania napięcie towarzyszące Polakom kiszyniowskim i przygotowania czynione przez konsulą i jego zoną Julię Uzdowskq, na przyjęcie dostojnego goscia, ktöry mial za- mieszkac w budynku konsulatu.
Przetywalem i ja to wydarzenie, tym bardziej ie moja ciotka Eugenia byla urzędniczką, a jej mąž Whdzimierz Wiszniewski byl sekreta- rzem konsulatu. Pamiętam opowiadanie wujostwa, ze. pani konsulowa kosztowala wszystkiepotrawy i napojeprzedpodaniem do stolu. W czasie uroczystej kolacji w konsulacie z udzialem marszalka mialem okazję dotrzeč do przedpokoju, gdzie wisialplaszcz i slynna maciejöwka Wo- dza, ktore dotykalem z wielkim szacunkiem.
Kilka miesięcy po wyjezdzie marszalka, konsulaiprzeprowadzil się do bardziej okazalego budynku przy ul. Sadowej (rum. str. Viilor 17), w ktorym przetrwal az do likwidacji placdwki w czerwcu 1940 r. (Aktu- alnie w budynku tym znajduje się Ambasada USA).
W roku 1935 konsul Marian Uzdowski zosial przeniesiony na stati owisko konsulą generalnego do konsulatu RP w Czerniowcach, (pelnil tęjunkcję do 15.05.1939 r). Na jego miejsce przyjechal do Kiszyniowa trzeci i ostatniprzed wojnq, konsul Aleksander Poncet de Sandon, rodo- wity Francuz, slabo mowiący po polsku.
* * *
GĄSIEWICZ vel GONSIEWICZ herbu Korczak; powiat telszewski. (CPAHL, £ 391, z, 6, nr 7).
GEDBUT herbu Doliwa; powiat rosienski, telszewski, szawel- ski, (CPAHL, £391, z. 6, nr 7, 707).
GEDGOWD herbu Hipocentaurus - powiat rosienski; herbu La- będž - powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr?, 18,707).
133

GEDMIN herbu Odrowąž i Pomian; powiat kowieñski, rosieñ- ski, szawelski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 803, 951, 3656).
GEDO WG herbu Rawicz; w województwie wileñskím. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GEDRONOWICZ herbu nieznanego; powiat shicki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 546).
GEDWIL herbu Szeptycki - powiat telszewski; herbu Doliwa - powiat szawelski; herbu Jelita - powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z, 7, nr 291).
GEDWOJN herbu Baryszka; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
GEDYGOLD-ORWID herbu Gejsz; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
GEDYMIN herbu Pogoñ; pochodzili z ksiąžąt litewskich; miesz- kali w powiecie trockim, upickim, rosieñskim, wileriskim, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,707, 873).
GEDYTT-PONIEWSKI herbu Jelita; powiat kowieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GEJSZ herbu Gejsz; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GEJSZTOWT herbu Gejsz; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z, 5. nr 159).
GELDOWSKI herbu Labçdz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1,229,403).
G E D E JK O herbu Nowina; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 134

GELMANOWSKI herbu Gelmanowski; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7, 707),
GENC YK herbu Zaremba; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GENGID herbu Jastrzębiec; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GEN KIEWICZ herbu Pobóg; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GENDZWILL herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 431).
GENEJKO herbu nieznanego; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1694),
GENTYL herbu Gozdawa; na Zmudzi. (CPAHL, f, 391, z, 6, nr 7),
GERARDEN herbu nieznanego; powiat upicki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3975).
GERDOWSKI herbu Labądž; powiat rosieñski, telszewskí, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GERDWOJÑ herbu álepowron; powiat telszewski, szawelskí. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7, 11, 707).
GERDZIEWICZ herbu Gerdziej; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr7).
GERIATOWICZ herbu Orzel; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr7).
G E R K O N T herbu Dolęga; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 135

GERLATOWICZ herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 709).
GERLAZ herbu Jerlicz; powiat szawelski- (CPAHL, f. 708, z. 2, nr2157).
GERLEE herbu Pelikan; miasto Kowno. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 951).
GERLACH herbu Gieralt; powiat szawelski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2281).
GERLOWICZ herbu Gierait; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GERMAN herbu Hehn i German; szeroko rozgalQzieni po wielu powiatach Litwy i Bialorusi. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 110, 1623, 718, 665 i in.),
GERMANOWICZ herbu Junosza - powiat rosienski, slucki; herbu Znin - powiat upicki, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 546, 707).
GERMANOWSKI herbu Junosza; powiat oszmianski, wileh- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
GERN herbu Sulima; wojewodztwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609,667).
GERTEL herbu Gozdawa; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr7).
G E R K O W IC Z herbu Taczaia; powiat kowieiiski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 951). G E R T Y K herbu Grzymata; powiat kowieriski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7), 136

GESZTOWT herbu Gryf; powiat wileñski, oszmiañski, telszew- ski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7, 1622).
GESZTOWT-LOKIANSKI herbu Leliwa; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7)
GETBUT herbu Doliwa; na Wilcñszczyznie i Žmudzi. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
GETOWC herbu Odrowąž; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
GEZGOED vel GIEZGOLD herbu Dęborog; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr 1266).
GEZDOWD herbu Poraj; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GHNATÖWICZ herbu Šwiat; powiat sionimski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 18).
GIECEWICZ herbu Kosciesza - powiat kowieñski; herbu Lu- bicz - powiat telszewski; herbu Sas - powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18, 611, 1626 i in.).
GIECZAN-GIECZEWICZ herbu Gozdawa; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2760).
GIECZEWICZ herbu Doliwa; powiat zawilejski, rosieñski, wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 38, 229, 431).
GIEDROJO herbu Poraj i Hipocentaurus. Z tego rodu pochodzil Wincenty Gedeon Giedroyč (ur. ok. 1826 naLitwie), uczestnik polskich ruchów wolnosciowych. Do szkól ucząszczal w Warszawie, W 1848,
G E R Z O R D herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 70S, z. 2, nr 2157). 137

podejrzany o udzial w zamachu na cara, zostal aresztowany oraz skazany na wieczne zeslanie na Kaukaz i wcielenie dû wojska. Przebywal gtôwnie w Dagestanie, dosluzywszy sîç stopnia oficerskiego. W okresie powsta- nia styczniowego zbiegl z Kaukazu, by przylączyc się do powstañców. W 1867 wydat we Lwowie Kiîka wspomnieú z kaukaskiego wygnania.
GIEJSZTOWT herbu Gejsz; siedzieli na Giesztowtach j in. w powiecie lidzkim.
GIERALOWICZ herbu Gieralt; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 5).
GIERDOWSKI herbu Labędž; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
GIERZYNSKI herbu Poraj; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GIERULSKI herbu Gejsz; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3656).
GIERWIELANIEC herbu Nowina; gniazdo rodowe Gierwie- lance w powiecie lidzkim.
GIETOWC herbu Gozdawa; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr951).
GILCZYN herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8).
GILEWSKI herbu Kotwicz; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
GILWICKI herbu Gieralt; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GILOCKI herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707). 138

GIMBUT herbu Natęcz; powiat mscisiawski, starodubowski, troc- ki, smoleñski.
GINBUT herbu Nalçcz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 2157).
GINC herbu Abdank i Dzialosza; siedzíelí w powiecie lidzkim i oszmianskim.
GINČYK herbu Biaîynia; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GIN CZEW SKI-PUZEWICZ herbu Pobóg; powiat oszmiañ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GIRDOWSKI herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GIRDWOJÑ herbu Abdank - powiat telszewski; herbu Doliwa - powiat rosieñski; herbu Jastrzçbiec - powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
GIRI ATO WICZ herbu nieznanego; powiat dzisnietìski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1131, 2057).
GIRKONT herbu Junosza - powiat rosieñski; herbu Dolęga - powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GIRPEJKO herbu nieznanego; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4096).
GIRSZTOWT herbu Kierdej; powiat rosiepski i inne. (CPAHL f. 391, z. 6, nr 7, 11,12).
G IM B O R herbu nieznanego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18). 139

GIRZOD herbu Podkowa; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157),
GITTER herbu Doliwa; powiat oszmiahski, (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 7).
GIZELE WICZ herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, £391, z. 6, nr 707).
GIZELF vel GISELF herbu nieznanego; powiat nowogrôdzki. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 4).
GIZELEWSKI herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GIZELEWSKI herbu Sas; powiat oszmiahski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 7).
GIZYNOWSKI herbu Gissa; powiat kowienski. (CPAHL, £ 391, z. 6,nr 11).
GIZYNSKI herbu Gissa II; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 190, 403,404, 649, 720, 845).
GLESZCZYNSKI herbu Jastrzçbiec; powiat trocki. (CPAHL, £ 391, z. 7, nr 1893).
GL1NDZICZ herbu Ostoja. Tadeusz, rotmistrz powiatu grodzieh- skiego w polo wie XVIII wieku.
GLAZOWSKI herbu Gozdawa; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
G IR T O W IC Z herbu Jastrzçbiec; powiat telszewski. (CPAHL, £ 3 9 1 , z. 6, nr 707). G L O T K O W S K I herbu Dqbrowa; powiat rosiehski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 707). 140

GLOWACZ-WISZNIEWSKI herbu Prus I; województwo witebskie. (CPAHL, f 391, z. 6, nr 609).
GLOZOWSKI herbu Gozdawa; powiat szaweiski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GLUCHOWSKI herbu Radwan; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 93). Znani tež w Malopolsce i na Podiasiu.
GLUSZYNSKI herbu Labędž; powiat îidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
GLYBOWSKI herbu nieznanego; powiat oszmiañskt, trocki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 1622).
GN ATO WSK1 herbu Lada; na Wileñszczyzníe. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 94; f. 391, z. 6,nr708).
GNIEWIEWSKI herbu Prus I; powiat Iidzki, rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1576, 1626).
GOBÏAT herbu Pawian; powiat rosieñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GOBSZEWICZ herbu nieznanego; powiat rosieñski, szaweiski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
GODACZEWSKI herbu Labędz; powiat nowogródzki, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr4, 665, 707; f. 391, z. 10, nr 87).
GODEBSKI herbu Godziemba; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2754).
GODEJKO herbu Gozdawa; powiat szaweiski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2754).
GODEL herbu Jelita; na Žmudzi, w powiecie szawelskïm i tel- szewskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707),
141

G O DELEW SKI herbu Waga; powiat rosienski, (CPAHL, f. 39], z. 6, nr 7).
GODLEWSKI herbu Bialynia; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GODLEWSKI-GOZDAWA vel GOZDAWA-GO- DLEWSKJ herbu Gozdawa; powiat dziánieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2724).
GODWICKI-CWIRKA herbu Wamia; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665),
GODWOJSZ herbu Godwojsz; ppwiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
GODZIELIÑSKI herbu Godziemba; powiat wileñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GOJLF.W herbu wíasnego; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GOJNIEWSKI herbu nieznanego; województwo polockie. (CPAHL, f, 391, z. 6,nr 1816).
GOJZEWSKI herbu Lubicz; powiat kowieñski, lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 110, 1538, 1632, 2757 i in.),
GOLANIEWSKI herbu Belina; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12, 18).
GOLDBACH herbu wíasnego; województwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 5).
G O L G IN herbu Syrokomla; powiat oszmiañski, witkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 97). 142

GOLIMONT herbu Slepowron, Dziedziczyli na dobrach w po- wiecie íidzkim.
GOLITEJ herbu Lewalt; powiat wtikomicrskì. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GOLKONT herbu áwieftczyc i èreniawa; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7),
GOLNIEWSK1 herbu Lis; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 708).
GOLSPIER herbu Oliwa; powiat wileñski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 98).
GOLAGIN herbu wlasnego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GOLD AKO WSKI herbu Hoiobok; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
GOLDZIEWICZ herbu Jastrzębiec; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1130).
GOLGIN herbu Dolęga; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GOLKIEWICZ herbu Strzemię; powiat upicki, szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
GOLKOWSKI herbu Strzemię; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622, 1626).
GOLWIETOWICZ herbu Lubicz; na Wileñszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
r
GOL YN SKI herbu Rawicz; powiat siebiežski, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
143

GONCZAROWSKI, Przez wieki siedzieli w gubemi minskiej i nieraz byli potwierdzani w rodowitošci szlacheckiej przez tamtejszy urząd heroldii, (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, iu 463).
GONIPROWSKI. Z nich Szymon byi okolo 1775 roku sędzią ziemskim žmudzkim, požniej ciwunem tędziagolskim.
GONKIEL herbu Prus; na Wilenszczyžnie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GORCZAK herbu Hurko; powiat braslawski. (CPAHL, f 391, z. 6, nr 707).
GORDZIKOWSKI herbu Ossorya; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 129).
GORELSKI herbu nieznanego; powiat dzišnienski, nowogr6dz- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665,1131).
GORMOZINSKI herbu nieznanego; powiat grodzienski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 300).
GORNICK3 herbu Ogonczyk; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GORODENSKI herbu Korczak; powiat kobrynski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
GOSLAYVSKJ herbu Nalęcz; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4).
GOŠCIECKI herbu Kisiel; na Biatorusi i Litwie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
G O Š C I E L O W I C Z herbu H olow nia; pow iat slonim ski. (CPAHL, f. 391, z. 6 ,n r 18). 144

GOTZ herbu Geszaw; miasto Wilno, powiat wilenski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
GOTZKING herbu Nowina; powiat szavveiski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GOWARCZEWSKI herbu Rawicz; powiat wilehski. (CPAHL, L 391, z. 6, nr 1632).
GOWOREK herbu Rawicz; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 665).
GOWOREK-JASZTOLD herbu Rawicz; powiat nowogrodz- ki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
GOZD herbu Gozdavva. W Ziemi Wilenskiej byli przez wladze rosyjskie btądnie pisani jako �Gwoždž�. Obecnie znani tež są na Pod- karpaciu,
GOZDOWSKI herbu Gozdawa; powiat poniewieski, upicki, wil- komierski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2565; f. 708, z, 2, nr 1192, 1694). Wyszli z wojewodztwa rawskiego.
GOŽEWSKI herbu Nalęcz; powiat oszmiahski, polocki. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 11,13).
GOŽTOWT herbu Syrokomla; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
GRABLEWSKI herbu Grabie; powiatgrodzienski, oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
+
G O Š L IN S K I herbu Przerowa; powiat witebski. (CPAHL, f. 39 1, 2. 6, nr 667). G R A B O W S K I herbu Tarcza; pow iat brastaw ski, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,11,707). 145

GRADOWSKI herbu Poikozic i Prus II; wojewodztwo wileh- skie. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 76,129). W powiecie rosiehskim uzywali herbu Grabie. (Tamže, f. 391, z. 6, nr 707).
GRAFF herbu Natęcz; w powiecie lidzkim koto Szczuczyna.
GRANCEWICZ herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GRANICKI herbu Szeptycki; powiat wilkomierski, upicki, po- niewieski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1, 403).
GRAZEWICZ herbu Lubicz. Marcin i Antoni podpisali manifest szlachty litewskiej 1764 roku.
GREJZEL herbu Labędž; na Litwie, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GREKherbu Prawdzic. Z Ziemi Mielnickiej przeniešli się do Pinską.
GREPACZEWSKI herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f 708, z. 2, nr 813).
GRIMM herbu wlasnego; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
GROBICKI herbu Trąby. Jerzy z wojewodztwem mazowieckim podpisal elekcją Jana Kazimierza, 1648 r. Tomasz, Aleksander i Wale- rian z ziemią czerską, pisali šią na elekcję Augusta II, 1697 r. Ignacy, podpisal manifest szlachty litewskiej w 1764 roku. Ten lub Liny Ignacy, rotmistrz powiatu grodzienskiego i Kazimierz z powiatem grodziehskim, pisali šią na elekcję Stanislawa Augusta 1764 roku. Požniej odnotowy- wani tež w Ziemi Grodziehskiej.
GROCHOWSK3 herbu Paprzyca; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
G R A B N IC K I herbu Ossorya; powiat wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 6, m 707) . 146

GROCHO WSKEGREKOWICZ herbu Lubicz; powiat ko- wienski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 951).
GRODECKI herbu Starykon; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11).
GRODZ herbu Ogohczyk; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GROMOEOWSKI herbu Grzymala; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GRONDZKI herbu Rawicz; powiat kowienski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1, 188,404,649, 720 i in.).
GROSMAN herbu Korwin; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
GROSS herbu Lab^dz i Fontanna; powiat wilehski, wilkomierski, trocki, telszewski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 376; f. 391, z. 5, nr 181).
GROTHUS vel GROTHUZ herbu wlasnego; powiat oszmian- ski, upicki, stucki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2215).
GRUHNFELD herbu Dgbrowa; Raduh w powiecie lidzkim.
GRUNON herbu nieznanego; powiat stucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
GRUTWICKI herbu Korczak; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 983).
GRUZDZ herbu W^z; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 184). Z nich Aleksander podpisat elekcjQ Jana III w 1674 roku.
G R U Z IE W S K J herbu Lubicz; powiat wilehski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 147

GRUZEWSKI-GRUSZEWSKI herbu Lubicz; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
GRÜNFELD herbu Grünfeld; powiat lidzki, (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 70).
GRÜNHOF herbu Gninhof; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 6).
GRYCEWICZ herbu Wachman; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GRYCZYN herbu Trqby; powiat kobrynski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
GRYDZEWICZ herbu Trqby; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7, 11).
GRYFIN herbu Gryf. Dziedziczyli na dobrach ojczystych w Zie- mì Nowogródzkiej.
GRYGAITIS herbu nieznanego, Byli na Wilenszczyznie i Zmu- dzi. W ksi^gach s^dowych zagarskich z XVII wieku znajduje si$ nast$- puj^cy zapis:
ltRoku 1671 miesiqca apryia dnia 14, zPobol
Postanowiwszy sig ustnie a oczewisto Kasper Grygajtisprzyznal, iz przedal i na wiecznoscpuscil gruntu lesnego i [siano]zqtnego wlókt trzy osmki - w obrgbie nazwanym Juszkajciowej lawie, od miedze z jednej strony Jana Ciapujcia, a z drugiej strony samego przedajqcego - za pewnq sum% i do siebie odliczone pieniqdze, za kop osminascie liczby i monety Utewskiej Walentinowi Zybortujciowi, ienie i potomkom jego. Wolno im bgdzie dac, przedac, darowac, zamienic, ku wszelakiemu po- zytkom szafowac t obracac podhtg woli, upodo[ba]nia ich; addala od tej dobrowolnej przedazy Kasper Grygajtis zong, dzieci, blisko krewne, pow[ino] wate, nie zostawujqc sam na siebie i obcym ludziom zad[ne-
G R U Z E C K I herbu Lubicz; powiat wilkomierski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). 148

go] rekursu do prawa pod winą na urząd kop 5, a na sįtronę] naruszo- ną zaręki drugą kop 5 i pod nagrodzeniem [wszytjkich szkodnakiadow stronie obraionej. A i po zapiacįeniu] tych win i zaręki, tudziež i po nagrodzeniu szkod, nakl[addw], jednak te dobrowolne przyznanie ma samego Walentinfa] Žybortujcia, žony i potomkow jego wiecznemi a nieodzow[ne]mi czasy przy zupelnej mocy zostač.
Przy ktorym to dobro[wol]nym przyznaniu byli ludzie dobrzy, wia~ ry godni: pan Jozef Pawlowski, wojt JKM traktu žagorskiego, Symon Krupski, Jerzy Konczujtis, Symon Kajkar{Žagarės dvaro teismo knygos, parengė Vytautas Raudeliunas ir kiti, s. 120-121, Vilnius 2003).

GRYMOWICZ herbu Pob6g; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GRYNASZKIEWICZ herbu Grynasz; powiat slonimski, trocki, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 9, nr 18, 73, 617).
GRYNIEWICZ herbu Kotwicz; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
GRYNOWSKI herbu Oksza; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
GRYSZEDSKI herbu Lubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
GRYZER herbu Tarcza; powiat šwięciahski, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7, 611).
GRYZER-GRYSZON herbu Tarcza; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GRZEGORZEWSK1 herbu Jasienczyk; powiat poniewieski, wilkornierski, zawilejski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 649, 1752). W powiecie oszmianskim i rosiehskim uzywali herbu Nowina.
GRZYMALA herbu Grzymala; na Nieprachach w powiecie lidzkim.
149

GRZYWACZEWSKI herbu Žnin; powiat kowiertski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 951).
GRZYMOLOWSK3 herbu Grzymala; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 703).
GSZOD herbu Pobóg; na Wileñszczyznie. {CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GUBA herbu Przegonia; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,11).
GUD herbu Prus I; powiat dzišnienski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 1131, 1578).
GUD ON vel GUD AN herbu Zawadyniec, powiat wileáski, tel- szewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GUDOWSKI herbu nieznanego; powiat polocki, wileñski, ro- sieñski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265, 707).
GUK herbu Zetynian; powiat oszmianski, lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GULECKI herbu Lubicz; powiat oszmiariski, rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 14,2754,2778, 2928).
GULER herbu Guler; powiat kowieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GULEWICZ herbu Nowina; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
GULICKI herbu nieznanego; powiat oszmiañski, rosieñski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 707).
GUMIÑSKI herbu Nieczuja; na Wileñszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

GÜNTHER herbu Günther, Ich protoplastą byl Michael Günther von Heidelsheim, ktöry pod koniec XVII wieku przeniosl się z Nadrenii do Litwy, rychlo się tu spolszczyl, a rodzina spokrewnila się z szeregiem tutejszych domow szlacheckich: Wolodkowiczami, Tyzenhauzami, Bu- czynskimi i in. Gabriela z Güntherow Puzynina w pamiętniku z lat 1815- 1843 pr, W Mirtie i w dworach litewskich (Chotomöw 1988, s. 8-9) pisa- ia: �Ojciec möj mial swoje dobra, Starzycę, Pokorszew, Žarnose, w gu- berni mimkiej. Babka moja, z Wolodkowiczow Güniherowa, juz wdowa, mieszkala stale >v Starzycy, a rodzice moi spędzali lato w Pokorszewie, znajomym mi tylko z widoezku, rysowanego ręką mojej matki, gdyz tarn juž od roku }8J7-go nie mieszkali, przeniöslszy się do Mina. A w roku 1818-tym nabyli majętnosc Dobrowlany w guberni wilenskiej, w po- wiecie swięcianskim (naowezas zawilejskim, bo za Wiljq) � i tam juz odtąd zamieszkali, sprzedawszy na tenže cel posagowy majątek mojej matki Sawiczuny, w powiecie wilkomierskim, drugi zaš, Ihumenow w dzisnienskim, zostawiajqc w ręku rzqdcöw. Dobrowlany zostafy naby- te od Ignacego Abramowicza, ktöremu tak pilno byh užyc swojej wol- nosci i milionöw, ii zaledwie osmnastoletni, pozbyw>szy się wlasnosci w kraju, polecial do Paryia, by tam calą wartosc dziedziezną, rozloioną na raty, przez lat kilka zjesc, przehulač, jednem slowem, puseič z dy~ mem.
Dobrowlany, poloione o mil 10 od Wilna, za trzema rzekami, Oszmianką, Wilenkq i Wiljq, między Šmęcianami a Smorgoniami, byiy starą rezydeneją ksiąžąt Sanguszköw, a lipy, röwnowieczne z topolami krola Jana w Wilanowie, ßgurowaty juž w inwentarzu, spisanym 1700 roku, wraz z palacem murowanymP
GURSK3 herbu Nalęcz i Rawicz; powiat lidzki.
GURYNOWICZ herbu Kalinowa; powiat trocki, rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
GUSZCZA vėl GUSZCZO herbu Pawian; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11),
GUSZCZEWSK1 herbu Grzymata; powiat witkomierski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1, 230).
GUTAKOWSKI herbu Zetynian oraz Gutag; powiat dzišnien-
151

GUTKOWSKI herbu Tgpa Podkowa; powiat slucki, telszew- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 709).
GUTOWSKI herbu Korwin - powiat witenski; herbu Ciolek � powiat kobrynski; herbu Radwan - powiat kowienski; herbu Slepowron - powiat witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3,5,426; f. 391, z. 6, nr 7, 18, 546).
r 4
GUZ herbu nieznanego; powiat dzisnienski, zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707,2687,2725),
GUBBENET herbu nieznanego; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 767).
GZOWSKI. Andrzej i Jan z wojewodztwem poznanskim podpi- sali elekcjQ Jana III, 1674 r. N. stolnik orszanski, 1677 r. Jakub z woje- wodztwem kaliskim, Antoni z wojewodztwem nowogrodzkim, clekto- rzy Augusta II. Mi dial z ziemi^ zakroczymskq, Tadeusz i Jozef z wojewodztwem mihskim, stronnicy Stan islawa Augusta, 1764 r. Franciszko- wi Gzowskiemu z W. K. L. Stanislaw August w 1776 roku darowuje resztQ kary za popelnione przez niego przestqpstwa.
ski, witebski, (CPAHL, f, 39 1 , z. 6, nr 609, 1578, 2724). 152

HABICH berbu Habich; powiat lidzki, wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 11, i 10, 1538, 1622, 1623).
HADZIEWICZ herbu Wieniawa. Mikolaj Hadziewicz na sej- mie 1654 r. otrzymal nobilitacj$. Sejm 1676 r. darowuje reszt$ kary na- lozonej przez Trybunal Koronny w 1671 r. Grzegorzowi Krzysztofowi, lowczemu przemyskiemu, Jakub, wojski nowomiejski, s^dzia kapturo- wy i pisarz grodzki sandomierski, chor^zy powiatu wisückiego z woje- wödztwem sandomjerskim podpisal elekcjQ Stanislawa Augusta w 1764 r. Sejm 1775 r. uwalnia go od placenia sutny 24,000 zl.
HAGN herbu Hagn; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 1752),
HAJKO herbu Ogohczyk; w wojewädztwie grodziehskim i wi- lehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
HALECKI herbu Junosza; powiat dzisnieriski, oszmianski, wif- komierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404).
HALEWSKI herbu nieznanego; powiat pinski, nowogrödzki, (CPAHL, f� 391, z, 6, nr 612, 665).
HALIBICH herbu nieznanego; na Bialej Rusi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12).
HALIBURT herbu nieznanego; powiat wolkowyski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
153

HALICKI berbu Poraj. Gedeon, starosta nowosielski, 1677 r. Antoni podpisat aprobacj? konfederacji generalnej W.X.L., 1764 r. Józef Rozyc Halicki z wojewodztwem nowogrodzkim podpisai elekcj$ Stanislawa Augusta,
HALKO vel HALKA herbu Szalawa. Ilitycz Halka z wojewodztwem ruskim podpisai elekcj$ Augusta II, 1697 r. N. krajczy po- stawski, 1789 r.
HALOF herbu Halowen; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12).
HALM herbu nieznanego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 428,4096).
HANEST herbu Kostrzyca; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
HANIBAL herbu nieznanego; na Litwie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4161).
HANISOWSKI herbu Swienczyc; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
HANTS AK herbu nieznanego; powiat dzisniehski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4037).
HARABURDA herbu Abdank. Piotr z powiatu lidzkiego obra- ny poborc^ podatkowym przez sejm, 1590 r. Michal, chorqzy slonimski 1685 r., posiada dwor w Slonimie w 1673 r. On to z ziemi^ slonimsk^, Ludwik z wojewodztwem nowogrodzkim oraz Janusz i Krzysztof z wojewodztwem minskim, podpisali elekcj^ Jana III, 1674 r, Michal Karol, marszalek i pose! powiatu slonimskiego, 1696 r. Hieronim Michal, skarbnik nowogrodzki, Stefan, Michal Karol marszalek slonimski, Benedykt, horodniczy wilenski z wojewodztwem nowogrodzkim, podpisali elekcj? Augusta II, 1697 r. Stefan, lowczy nowogrodzki, 1717 r. Jan, lowczyc nowogrodzki, 1775 r. Jerzy, regent grodzki nowogrodzki, 1775 r. Kaztinierz, s^dzia grodzki nowogrodzki, 1775 r.
154

HARASZLIWICZ herbu nieznanego; oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 14).
HARNYSZ vel GARNYSZ herbu Poraj; powiat braslawski, zawilejski, witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 649).
HARTMAN herbu wiasnego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2309).
HASSELKUS herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2297).
HAUSMAN herbu Gryf; powiat trocki, poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3412, 3415; f. 391, z. 10, nr 111).
HEBROWSKI herbu Przegonia; wojewodztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 14, 707,718).
HECKENDORF herbu wiasnego; powiat kowiehski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
HEDSON herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 649).
HEGEDSKI herbu Kosciesza; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
HEGLINSKI herbu Lubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2694).
HEGERSTETT herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707, 1632).
HEINING vel HAJNING herbu Radwan; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
H A IL A C K IE W IC Z herbu nieznanego; powiat slucki, oszmian-ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546). 155

HENSCHEL herbu Sulima; na Žmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
HEPNER herbu nieznanego; wojewodztwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 5).
HERBERSKI herbu Herburt. Balcer Herberski nobilitowany na sejmie 1673 roku.
HERBIK herbu nieznanego; powiat braslawski, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 291).
HERCZYN herbu nieznanego; powiat szawelski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
HERM ASZEW SKI herbu Zaremba. Szlachta pochodząca z Woiynia; w XIX wieku notowani tež w Ziemi Kijowskiej i Wilenskiej. Z tego rodu wywodzil šią pierwszy polski kosmonauta, general Miro- slaw Hermaszewski, ktory odbyl lot na statku kosmicznym �Sojuz-30� w dniach 27 czerwca do 5 lipca 1978 roku.
HERUBOWICZ herbu Prus. Michat Sykstus Herubowicz i jego syn Szymon Piotr w 1764 roku podpisali elekcję krola Stanislawa Augusta.
HERULSKI herbu Gejsz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
HERZBERG herbu Arcemberski; powiat telszewski, szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157, 2304).
HESKI-KOLODZINSK1 herbu Lew; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2754).
HESS herbu wlasnego; powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
H E JD U K IE W IC Z herbu Taczaia; wojewodztwo wilehskie, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1248). 156

HILDEBRANDT herbu wiasnego; wojewödztwo polockie, (CPAHL, f. 391, z, 6,nrl3).
H1LSENITZ herbu nieznanego; powiat wilenski. (CPAHL, L. 391, z. 6, nr 1632).
HINCZA herbu Dzialosza; powiat lidzki, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 11,707).
HINICZ herbu Korczak. Jan Hinicz Zubko z wojewödztwem no- wogrödzkim podpisal elekcj? Augusta II, 1697 r.
HINTER herbu nieznanego; powiat swiQciahski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 447).
HLEBICKI-JÖZEFOWICZ herbu Leliwa; powiat upicki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
HOBIATY herbu Pomian; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 7,nr4I27).
HOFER herbu Radzic; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
HOFMAN herbu Grzymala; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr202). Jan Hoffman, podputkownik dragonow, Waran Hoffman, podpulkownik pieszy, otrzymali na sejmie 1662 r. szlachectwo pol- skie, Jozef, kapitan w regimencie gwardii konnej koronnej, Ignacy, porucznik regimentu generala Goltza i Jan Hoffmanowie, bracia ro- dzeni, otrzymali szlachectwo na sejmie 176S r. Piotr Hoffman, rot- mistrz chor^gwi laski wielkiej koronnej i Henryk Hoffman, kapitan gwardii pieszej koronnej, otrzymali nobilitacjq na sejmie 1790 roku, Antoni w korpusie artylerii koronnej za zashrgi otrzymai szlachectwo w 1790 roku.
HOLCEWSKI herbu Holcewski; na Wilenszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
157

HOLSTEIN herbu Holstein; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
HOLSZANSK1 herbu Lubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
HOLOWACZ herbu Lubicz; powiat osztnianski. (CPAHL, fl 391, z. 5, nr 203),
HOLOWKA herbu Lubicz. Michat z wojewödztwem podlaskim podpisal elekcję Augusta II, 1697 r, Franciszek, horodmczy piiiski, 1764 r. On to z powiatem pihskim podpisal elekcję Stanislawa Augusta. Piotr, krajczy pinski, 1775 r.
HOLOWNIA herbu wlasnego, Pawel Jachimowicz Hotownia, pisarz skarbowy litewski, 1613 r. Mikolaj z wojewödztwem nowogrödz- kim podpisal elekcję Jana Kazimierza, 1648 r. Stefan z wojewödztwem belskim, Dominik z wojewödztwem nawogrödzkim a Adam z wojewödztwem brzeskim podpisali elekcję Augusta II, 1697 r. Leon Antoni Jakimowicz, obozny i sędzia kapturowy lidzki, 1764 r. Sejm 1775 r, powolal komisję w sprawie Piotrą i Angeli Holowniow i Sawickich.
HOLD BOWICZ Samuel z wojewödztwem ruskim podpisal elekcję Jana III, 1674 r. Prawdopodobnie ten sam Samuel de Morozow Holubowicz, pisarz grodzki zydaczowski, 1676 r.
HOPPEN herbu Hoppen. Marianna z Hoppenöw, zona Ignacego z Kozietlöw, pierwsza polowa XVIII w. powiat lidzki. Jözef, stražnik wilkomierski, 1789 r.
HORAIN. Bohusz, poborca wotynski, 1595 r, Andrzej, Jerzy, Boguslaw, Andrzej i Heliasz z wojewödztwem woiynskim podpisali elekcję Jana Kazimierza, 1648 r, Jan, podwojewodzy wilenski, 1736 r., na- stępnie podczaszy i starosta krasiewski, posel wojewödztwa wilenskie- go. Aleksander, biskup, referendarz W.X.L. 1764 r. Antoni, podkomo- rzy wilenski i Mikolaj, podpisali manifest szlachty iitewskiej 1764 r. Jan Antoni, podkomorzy wilenski, 1764 r. posel wojewödztwa wilenskiego, starosta jatowski. Prawdopodobnie identyczny z powyzszym Aleksan-
158

der, podstoli wilenski, 1764 r. referendarz litewski. Powyzszy Jan Antoni, Aleksander, Michal horodniczy wilenski, Gaspar, wojskowicz wilenski, Kazimierz, wojskowicz wilenski i Ignacy rowniez wojskowicz z wojewodztwem wilenskim i Leon z wojewodztwem l^czyckim, podpisali elekcj$ Stanislawa Augusta. Jan, kasztelan brzeski, 1764 r. Woj- ciech i Walerian, bracia, 1775 r.N. posel starodubowski, 1786 r. Gaspar, szambelan krolewski, 1789 r.
HORDYNSKL Michal z Hordyni, wojski zydaczewski, Stefan, miecznik kijowski, pisarz grodzki i posel ziemi Iwowskiej, Wojciech z wojewodztwem ruskim, podpisali elekcj^ Stanislawa Augusta, 1764 r.
HORDZIEJEWSKI vel HORDZIEJOWSKI herbu Ko rab. Krzysztof, podczaszy mozyrski, z powiatem slonimskim podpisal elekcj^ Jana III, 1674 r. Aleksander Michal, miecznik wilenski, z wojewodztwem wilenskim podpisal elekcjQ Augusta II, 1697 r.
HOREHLAD vel GOREGLAD herbu Szeliga; powiat pin- ski, wilejski, (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 1792)*
HORN herbu Rad wan; powiat rosiehski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707),
HORNOSTAJ herbu Hipocentaurus. Jan, marszalek krolewski 1547 r. Samuel w komisji do rozgraniczenia wojewodztwa kijowski ego z powiatem mozerskim, 1601 r. podkomorzy kijowski, 1607 r.
HORNOWSKI herbu Korczak, Jan Krzysztof, stolnik mozyrski, z ziemi3. wilenski Aleksander, posel brzeski, Jarosz, Stanislaw, Kazimierz, Michal i Wojciech z wojewodztwem brzeskim podpisali elek- cj? Jana Kazimierza 1648 r. Marcin, Jerzy i Stanislaw z wojewodztwem podlaskim, Zygmunt, podczaszy Smolensk) z wojewodztwem brzeskim, podpisali elekcje Jana III, 1674 r. Ten lub inny Zygmunt, podstarosci brzeski, 1678 r. Michal z wojewddztwem nowogrodzkim, Antoni i Jan, namiestnik wojewodztwa brzeskiego, z tymze wojewodztwem podpisali elekcje Augusta II, 1697 r. Ignacy z ziemi^ mielnick%, Ksawery, posel wojewodztwa brzeskiego, i Piotr z wojewodztwem brzeskim, podpisali elekcje Stanislawa Augusta, 1764 r. Ten sam Ksawery, s^dzia ziemski brzeski, otrzymal na sejmie 1775 r. starostwo hubskie w powiecie
159

oszmianskim. Kazimierz, skarbnik orszanski, 1775 r. Tadeusz syn Anto- niego, 1775 r., on zapewne w 1789 r, wymieniony jako lowczy orszanski.
HOROCH. Stefan z wojewodztwem belskim podpisal elekcjq Stanislawa Augusta, 1764 r, Kazimierz, stolnik krasnostawski, 1768 r. Stefan, komomik graniczny buski, 1768 r.
HORODENSKI herbu Korczak. Pawel, pulkownik wojsk ko- ronnych, i Stefan z ziemi^ chebnskit podpisali elekcj? Augusta II. 1697 r. Ten lub inny Stefan, chor^zy czemichowski, porucznik chor^gwi pe tyhorskiej, 1717 r. Ignacy, s^dzic ziemski, pisarz s^ddw kapturowych wojewodztwa wilenskiego, 1764 r. Stefan, s^dziakapturowy wojewodz- twa witebskiego, 1764 r. Barbara z Olizaidw Horodenska, wdowa po Dominiku Horodenskim, stolniku chelmskim, wraz zpotomstwem wnosi spraw? o dobra pozostale po m$zu, 1775 r. Jan, s^dzia ziemski wilenski, 1775 r. Ten lub inny Jan, starosta czaussowski, 1775 r.
HRYCKIEWICZ. Tomasz, wojski wendenski, z powiatem or- szanskim podpisal elekcj^ Jana III, 1674 r. Stanislaw Antoni z wojewodztwem nowogrodzkim, stronnik Stanislawa Augusta, 1764 r.
HRYCZYNA vel HRYCZYN herbu Tr^by. Jan, Stefan i Jerzy z wojewodztwem brzeskim podpisali elekcjq Jana Kazimierza, 1648 r. Piotr z powiatem pihskim stronnik Jana III, 1674 r.
HUBAREWICZ vel HUBAROWICZ herbu Radwan. Piotr Jerzy Radobylski Hubarewicz z powiatem lidzkim podpisal elekcjq Stanislawa Augusta, 1764 r. Byl on s^dzi^ s^dciw kapturowych powiatu lidzkiego i pisany byl tez jako Hubarowicz. Piotr, obozny powiatu lidz- kiego, 1775 r.
HULEWICZ herbu Szeliga i Nowina, Bokny Wasil Hulewicz lub Bokny i Wasil, podpisali przysi^gq wiemosci po przyl^czeniu Wotynia do Korony w 1569 r. Demian, poborca podolski, 1591 r. Andrzej w 1609 r. wyznaczony do rewizji ksi^g grodzkich luckich. Gabriel Hulewicz Woju- tynski, poborca podolski, 1631 r, chorazy czemichowski, 1648 r. Pawel z Wojutynia, wyznaczony w 1638 r. do komisji do sprawy Wolynia i wojewodztwa betskiego. Hieronim z Wojtynia, poborca wolynski, 1638 r. Syl- wester, wladyka przemyski, sejm 1641 przywraea go do czci. Waclaw na
160

Koniuchach, Wlodzimierz, Wadaw, Jan z Piecichwost, Lukasz z Wojty- na, starosta winogrodzki, rotmistrz krölewski, Pawd na Borodczycach, Gabriel na Lisiogrodzie, chor^zy czemichowski z wojewodztwem woiyri- skim i prawdopodobnie ten sam Gabriel z wojewodztwem czemichow- skim, podpisali elekcj^ Jana Ka2imierza, 1648 r. On to deputat do Konsty- tucji z Maiopolski w 1655 r. Konstytucja 1662 r. przywraca mu utracone wczesniej szlachectwo, wspomina tez o trzynastu poleglych w walce Hu- lewiezach oraz o Waclawie, podkomorzym luckim, rotmistrzu krölew- skim, postrzelonym z dziala. Konstanty, stolnik wdynski, i 668 r. Wadaw na Koniuchach, podkomorzy hicki, 1669 r, deputat na trybunal koronny, 1673 r On oraz inny Wadaw, Daniel i Michalna Drozdniach, Pawel Erazm, chor^zy czemichowski, z wojewodztwem wolynskim podpisali elekcj^ Jana III, 1674 n Jan, pisarz ziemski lucki, 1685 n Boguslaw i Gabriel z wojewodztwem brzeskim podpisali elekcj? Augusta II, 1697 r. Teodor, posel wojewodztwa wolynskiego, 1697 r. bradajego, Adam, Jerzy i To- masz. Ignacy na Drozdniach z wojewodztwem kaliskim, Felicjan i Fran- ciszek z wojewodztwem wolynskim, stronnicy Stanislawa Augusta. Stanislaw, komomik graniczny krzemieniecki, 1775 r. Benedykt, posel wo- iynski, 1789 r. Stanislaw Kostka, chorqzy lucki, 1789 r. posel wolynski, 1790 r. N. szambelan krolewski, 1789 r.
HUMEL herbu Pawian; powiat trocki, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
HUMNICKI. Wojciech Humnicki poborca sanocki, 1590 r., wojski sanocki, 1609 r. Rafal, pods^dek sanocki, s^dzia sanocki 1618 r., poborca sanocki, 1613 r. Szymon, poborca podatkowy sanocki, 1618 r, Wojciech, podstoli sanocki, 1659 r. Sejm, 1676 r. przywraca do czci Jakuba Humnickiego. Jacek, podstoli sanocki, 1678 r. Jozef w komisji do spraw ¿l^ska, W^gier... ] 683 r. Jozef, towczy sanocki, Jozef z Hum- nik i Jan, lowczy sanocki, podpisali z wojewodztwem ruskim elekcj^ Augusta II, 1697 r, Adam, starosta horodelski 1736 r. Ten sam, ale pisa- ny jako Adam Michal, posel wojewodztwa niskiego, 1736 r. Michal w ziemi sanockiej, 1764 r. Ten sam, wymieniony jako posel ziemi sa- nockiej. limy Michal, posel ziemi przemyskiej z wojewodztwem ruskim, Antoni z ziemi^ mielnick^, podpisali elekcjq Stanislawa Augusta, 1764 r.
HURCZYN herbu Kruposin. Mateusz Hurczyn podpisat manifest szlachty litewskiej, 1764 r.
161

HURYNOWÍCZ herbu Kalinowa. Aleksander Arawinko Hu- rynowicz, mostowniczy lidzki, Antoni Arawinko, sędzia kapturowy lidz- ki, 1764 r. Tomasz, starosta jawgielanski, 1775 r.
162

I

IBOtOWSKI herbu nieznanego; na Wileñszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 91),
IGNATOWTCZ. Byli w województwie sandomierskim, wileñ- skim, grodzieñskim, miñsktm.
ILGOWSKI herbu Ugowski; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2169),
UMBRA. Bylinotowani wpowiecie oszmianskim, stamdubowskim.
INCZYK herbu Junczyk; powiat dzisnienski, oszmianski. (CPAHL f. 391, z. 7, nr 440, 4117}.
IRUSZKOWICZ herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 431).
IRZYKIEWICZ vel IZYKIEWICZ herbu nieznanego; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1694).
ISKRZYCKI herbu Jelita; powiat shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
ISMIELECKI herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404),
ISTOMA herbu nieznanego, województwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13).
163

IWANKIEWICZ herbu Trąby; powìat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
IWANOW herbu wlasnego; powìat wileñski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 440, 4096; f. 391, z. 8, nr 1076),
IWANOWICZ herbu Ab dank - powìat wiîkomierski, szawelski; herbu Kotwicz - powìat dzisnieñski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 649, 721; f. 391, z. 6, nr 7, 605).
IWANOW SKI. Z tej rodziny pochodzüy dwíe zdoine poetici li- tewskie, piszące pod wspólnym pseudonimem �Lazdynu Peleda� (�sowa leszczynowa�) Zolla (1867-1926) i Maria (1872-1957) Iwanowskìe.
IWASZKOWICZ herbu Trąby; na Wileúszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 91).
1WASZOWSKI herbu nieznanego; na Wileñszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 91),
IZDANOWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 649).
IZEPSZMITDT vėl ISEPSCHMIDT herbu nieznanego; powiat wiîkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 649).
IŽEMESKI herbu nieznanego; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4096).
IS Z L IN S K I herbu Labędž; powìat rosieñski, telszewski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3808). 164

JACEWICZ. Micbal z wojewodztwem wilehskim, elektor Augusta II, 1697 r. Jan w powiecie lidzkim podpisal manifest szlachty li- tewskiej w 1764 r.
JACHIMOWICZ Pawel z przydomkiem Hotownia, pisarz skar- bowy W.X.L. 1613 r. w tymze roku w komisji do rozgraniczenia Ksi^- stwa Zmudzkiego z Ksiqstwem Kurlandzkim. Andrzej z powiatem lidzkim podpisal elekcjs Jana III, 1674 r. Stanislaw z ziemiq_ wiskq, podpisal elekcjq Augusta II, 1697 r, Jozef w wojewodztwie trockim 1764 r. Jerzy podpisal manifest szlachty litewskiej w tymze roku.
JACHOTOWICZ herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4117).
JACHOWICZ herbu wlasnego; powiat wilenski, lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 110, 707).
JACHOWSKI herbu Odrowqz; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622).
JACKIEWSKI herbu Gozdawa; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 7).
JACKO herbu Jackowicz; wojewodztwo witebskie. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 1816).
JACYNA-ONOSZKO herbu Jacyna; powiat dzisniehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2724, 2725).
165

JACZEWSK3 herbu Leliwa. Notovvani od okolo 1550 roku. Stanislava Zielinski w ksiąžce Wybitne czyny Polakow na obczyinie (Wilno 1935, s. 65) pisze: �Jaczewski Leonard, ur. 1858-1916, inžynier gomiczy; badai z ramienia gabinetu carskiego dožą zlotonošne i zjawisko ziemi wiecznie zmarzlej w Azji Šrodkowej na Sybeiji, urządzit stacje meteoro- logiczne w vvielu miejscowošciach, starając siq w nich osadzač Polakow�.
JACZYNIEC herbu Odrowąž; wojewodztwo minskie i wilen- skie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1965).
JAGASKOWlCZ herbu nieznanego; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JAGMIN herbu Lis; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
JAGMINOWICZ-JAGMIN vėl JAGMIN-JAGMINO- WICZ herbu Labędz; powiat szavvelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
JAGOLOWSKI herbu nieznanego, powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12, 707).
JAGOWD herbu Lubicz i Kiejsztuc; powiat teiszewski, szawel~ ski, wilehski. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 1509, 1511; f. 391, z. 6, nr 707).
JAGUCZANSKI herbu Cie(xzew; powiat kowiehski, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707; f. 708, z. 2, nr 967).
JAHOLKOWSKI herbu Korwin; wojewodztwo wilenskie, brzeskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
JAKOWIECKl herbu Zaremba; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JAKOWLEW herbu wlasnego; povviat lidzki. (CPAHL, f.391, z. 7, nr 1261).
JA C Y N IE W IC Z herbu Jacyna; powiat wileriski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707). 166

JAKUBKIEWICZ herbu nieznanego; powiat pinski, dzisnien- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 611,612, 1131, 1578).
JAKUBOWICZ-CHILKIEWICZ herbu Rawicz; powiat wilenski. (CPAHL, T 391, z, 6, nr 1621, 1626).
JALBRZYK herbu Grabie. Marcin Wiszehski Jalbrzyk, 1547 r. Bieniasz z przydomkiem Wyszynski, poborca podlaski, 1580 r, Andrzej Jalbrzyk Wyszynski, pisarz grodzki bielski, 1580 r. Ten lub inny Andrzej, wojski drohtcki, 1587 r. Nikodem Wyszynski, poborca drohicki i mielnicki, 1589 r. Mateusz Wyszynski, poborca ziemi bielskiej, 1632 r. On to zapewne z vvojewodztwem podlaskim podpisal elekcj^ Jana Ka- zimierza, 1648 r. Kasper Jalbrzyk na Kolikach Kolikowski, podsqdek lomzynski, 1697 r. Ten samw 1699 rokupisany Kozikowski. Leon Jat- brzyk Wyszynski, starosta kuszelski, z wojewodztwem minskim podpisal elekcje Stanislawa Augusta, 1764 r.
JALBRZYKOWSKI herbu Grabie. Jednego pochodzenia z Jalbrzykami. Stanislaw Jalbrzykowski, s?dzic zambrowski, jego brat Adam i Stanislaw z ziemiq. lomzyhsk^ podpisali elekcjQ Augusta II, 1697 r. Tomasz z wojewodztwem poznanskim elektor Stanislawa Augusta, 1764 r.
JALOWIECKI herbu Jalowicki; powiat poniewieski, wilkomier- ski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1 i in.).
r
JALYNSKI herbu Syrokomla; wojewodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 3817).
JAMIELECKI herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 721).
JAMONT herbu Pobog; powiat rosiehski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JA K U B IN SK I herba Top or; powiat swi^cianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 611, 707), 167

JANGRYKIEWICZ herbu nieznanego; powiaí nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
JANIKOWICZherbu Janina; powiatrosíeñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JANISLAWSKI herbu Leliwa; powiat lidzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, � 2755).
JANISZKIEWICZ herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 86).
JANKOTOWSKI herbu nieznanego; powiat dziÊnienski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4117).
JAN OWICZ-BOGDAlNOWICZ herbu Lada; powiat rasieñ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
JANOWSKI herbu Junosza - powiat trocki; herbu Jastrzębiec - powiat trocki; herbu Pilawa - powiat wilejski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 609,1622 i in.).
JANSON herbu Ejlemherk; miasto Wílno. (CPAHL, f. 391, z, 7, nr 1983).
JANTOWSKJ herbu nieznanego; powiat dzisnieñskí. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605 i in.).
JANUCHOWSKI Zamieszkiwali gubernię kowienską. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 197).
JANUKOW1CZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
JARASZKIEWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski.. (CPAHL, f. 391, z, 7, nr 4096).
168

JARMOLOWICZ herbu Korczak; powiat nowogródzki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1836).
JARON1EWICZ herbu nieznanego; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JAROSLAWICZ-BOHUSZEWICZ herbu Ostoja; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
JARYNOWSKI herbu nieznanego; powiat witebski, dzisnieñ- ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 606, 609, � 31,1578,2057).
JARZYNOWICZ herbu nieznanego, powiat dzisnienski.
(CPAHL, f. 391, z. 7, nr 2777).
JARZYNOWSKI herbu nieznanego; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JASIEKOWICZ herbu nieznanego; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JASIELSKI herbu Jastrzębiec; powiat szawelski i inne. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1564).
JASIENICZ herbu nieznanego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
JASKOLD-KLEPACKI herbu Leszczyc; województwo wi- lenskie. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1337).
JASMAN herbu Korczak; na Wileñszczyznie. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 12).
i*
JASNOGORSKI herbu Jasieñczyk. Z Zi erai Liwskiej przenie- sli siq byli na Litwç,
J A R M O L IÑ S K 1 herbu Korczak; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546). 169

JASTOWICZ herbu nieznanego; na Wileñszczyznte. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 554).
JASTRZĘBSKI herbu élepowron; powiat wileñski. {CPAHL, f. 391, z. 10, nr 434).
JASZCZOLD herbu Jaszczold; powiat szawelskí i irme. (CPAJL, f. 708, z. 2, nr 1,2157, 2622).
JASZCZOLD-HOWOREK herbu Jaszczold; powiat nowo- grôdzkî. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JASZCZOLT herbu Awdaniec. Jedni z poprzednimi. Jak poda- je Tomasz Jaszczott {Gmina Grodzisk, Grodzisk 2004, s. 288-290), byli na Podlasiu notowani jeszcze 800 lat temų, skąd tez pochodzi miaño miqjscowosci Jaszczolty.
�Nazwapochodzi odstarogermanskiego imieniaJaszczold-Jaszczolt, uzywanego w Polsce w XII-XV w. Wies zostala zalozona w pierwszej poíowieXV w. przez rycerzy z Mazowsza. Niekiedy moina spotkac blęd- ny pogląd o rzekomym jaéwieskim pochodzeníu rodziny.
W 1450 r. Wojciech iFalibógz Jaszczoltow swiadczyli na dokumencie fundacyjnym kosciola w Ostroianach. W roku następnym bìskup lucki wlqczyl wies do nowo erygowanejparafa Ostroiany. W1474 r. szlachta z Jaszczoltowprowadziìa spórgranicznyzdziedzicami Ostroian. W1476 Jan Jaszczolt byi wikariuszem w Ostroianach. W1482 Pawel Jaszczolt miai sprawq w sądzie drohickim ze swymi sqsiadatni - Bartlomiejem i Stanislawem Boguszewskimi, a w 1483 r; z Pawlem Lubowickim. Pochodzi od nich drobnoszlachecki ród Jaszczoltow, zapewne h. Awdaniec, do dzis Hcznie wystçpujqcy we wsi i w okolicy.
W1528 r. Jaszczoltowie stawili do popisu wojskowego jednego konia. W 1567 r. na papis stawili się z Jaszczolt: Zygmunt s. Stanislawa, Jan Brodalicz, Szyman s. Bartosza, Pawel Karasiewicz, Michal Brodalewicz, Jakub Gorajewicz s. Madeja, Tomasz s. Hieronima, Macìe] s. Bartosza, Tomek Karasiewicz. Piotr Karasiewicz, wdowa Marcinowa przez syna Tomasza. W1569 r. przysięgę na wiemoscKoronieskladali w Drohiczynie: Jan s. Szczęsnego, Piotr s. Stanislawa, Jan s. Madeja, Szymon s. Bartosza,
JA S S O N O W IC Z herbu Ogoñczyk; powiat braslawski. (CPAHL, f. 391, z. 6 , u r i ) . 170

Zygmunt s. Stanislawa, Jan s. Stanislaw a, Tomasz s. Macieja, Piotr Jaszczult, Jans. Stanislawa. Tomasz$. Stanislawa, Pawels. Stanislawa, Michals. Stanislawa i Tomaszs. Bartlomìeja. W15761: Jan Brodaizaplacil podatek lanowy z 8 wlók w imieniu swoich wspóldziedziców; a Jan Jaszczolt ze swej czqsci z l wlóki. W 1580 r. podatek oplacil Tomasz Jaszczolt z wspóldzìedzicami od 7 wlók oraz Mikolaj Sìewntkod 2,5 wlók.
W1676 r. podatekpoglówne oplacili: MarynaJaszczultowa, Pawel i Jakub Jaszczoltowie, Andrzej Borzym, Jan JaszczolP i in.

JASZEWSKI herbu Jastrz^biec; powìat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1).
JATOWT herbu Wjeniawa; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr I )).
JAWGIEL herbu Jastrz^biec; powiat telszewski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr LI, 707),
JAWID herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8, 709).
JAWIELSKI herbu Lab^dz; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
JÀWLOWSK1 herbu Bialynia; powiat szawelski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7, 12, 18).
JAWOJSZ vel JOWAJSZA herbu Grabie - powiat wilkomierski; herbu Gryf - powiat upicki; herbu Mogila - powiat kowienski; herbu Tr^by - powiat poniewieski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11,612; f, 391, z. 7, nr 708; f. 708, z. 2, nr 967,1192 i in.).
JAZDOWSKI herbu Lubicz; powiat wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 10, nr 425).
JAZNIEWICZherbu nieznanego; powiat osztnianskì. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18).
171

r
JEDOKONSKI-PASZKIEWICZherbu Jedokohski; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 11).
JEDOWIANSK1 herbu Taczala; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
JEFIMOWICZ herbu nieznanego; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 4,nr 1186).
JELEC herbu Porai i Jelec; powiat swięciahski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1187).
JELNICKI herbu Nowina; powiat stucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr546),
JELSKI herbu Pielesz; w powiecie wilehskim, brzeskim, grodziehskim i innych. O dziejach ukrainskiej galęzi tej rodziny w interesujący sposob opowiadal profesor Wiktor Jelski, jeden z jej przedstawicieli, na lamach gazety �Polacy Donbasu� (nr 11(14) 2001): tlM6j dziadek Jan Kazimierz Jelski (1862 -1930), przedstawiciel 10 pokolenia rodu Jelskich, skonczyl trzy lala, kiedy jego ojciec, znany naukowiec - Konstanty Jelski, byl zmuszony wyjechac z kraju ze względu na to, ie bylpowiązany z ruchem rewolucyjnym. Matka jego zmarla niedhigopo wyjezdzie ojca i dziecko wychowalo się w rodzinie wujkow: znanego kompozytora Michala i pisarza Aleksandra Jelskich. Nie bylo mu latwo, ale skonczyl studia i zostal muczycielem. Pracowal w Pinsku i Grodnie. Za udzial wpohkim ruchu rewolucyjnym w 1883 roku pozbawiajqgo stanu szlacheckiego i wysylają do wojskajako szeregowca.
W1888 roku zostalzwolniony i wyslany na Kaukaz do Noworosyjska, gdzie mieszkal i pracowal do konca žydą.
Kariera dziadka przebiegala pomyšlnie i juž przed rewolucjq obejmowal on posadę agenta komerčyjnego na elewatorze i pracowal w tym zawodzie do konca žydą.
Wkrötce po wy si an iii do dziadka przyjeckala mloda, wyemancypowana pani z zamoinej rodziny, Gortenzja Stankiewicz.
JE D L IN S K I herbu Abdank; powiat trocki, oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 85, 2556). 172

Wbrew jej rodzicom oni wzięli šlub. Rodzice pogodzili się z ich decyzją i wspierali ich do konca swego žycia.
Dziadek bez względu na cięžkie žyciowe okolicznošci byl bardzo lagodnegot wesolego i iowarzyskiego usposobienia, uwielbial žarty, rozrywki, ekspromly. Namiętnie kochai muzykę, grot na forlepiame, kloty przywiozl z Bialorusi. Tenforiepian "Grezelt" požniej byl przywieziony do Doniecka, gdzie mieszkala nasza rodzina. Przypominamy, ze nasz foriepian wypožyczala miejska filharmonia dla koncertovj i chciala go kupič, ale mamusia šią nie zgodzila, bo ten foriepian byl "relihvią" rodzinną. Kiedy w 1943 roku faszyšcipodpalili i opuscili Donieck, mysmy w trojkę, mamusia, siostra i ja, wyciągnęli i uratowali nasz ubibiony foriepian. Potem jeszcze dlugo razem z nim mieszkališmy bez dachu nad glo\vą, zanim dostalismy przyiulek. Po wojnie foriepian zoslal nastrojony i odnowiony. Mieszkališmy w akademiku w jednym pakojų, ale foriepian zawsze byl z narni, z nim powiązane bylo wiele radosnych i smųtnych chwil naszego žycia.
W rodzinie mėgo dziadka bylo szešcioro dzieci, to bylo jedenaste pokolenie rodu Jelskick Starsza, Maria Jelska (1895-1942), byla pięknie wychowana i wyksztalcona, muzykalna, osoba wielkiego serca iszlachetnošci. Wroku 1914 dostala zaproszenie do Szwajcarii na studia. ale nie skorzystalazniegoze wzgtędu na wybuch wojny šwiatowej. Swoje žyciepošmęciia rodzinie, opiekowala się rodzicami i domem. Po šmierci dziadka Maria Jelska z naszą babciąprzyjechata do Doniecka ipomagala swojej siostrze Zofii w wychowaniu i ksztalceniu d2ieci. Dužo mifych, cieplych wspomnien jest zmązanych z nią: ona uczyla nas muzyki, dobrych zwyczajdw, honoru i szlachelnosci, przyzwyczaila do odpowiedzialnej pracy, co przydaio się mi podczas wojny, kiedy cale gospodarstwo domowe zostalo w moich rękach, a mama z siostrą Ireną pracowaly od rana do wieczora, žeby zabezpieczyč nam nędzną egzystencję.
Nasza matka, Zofia Jelska (1897-1962) byla drugim dzieckiem w rodzinie. To byla osoba wyjątkowo utalentowana w nauce, sztuce, muzyce. Z usposobienia odwažna, šmiala, szlachetna od lai dziecinnych. Jako pierwsza uczennica w gimnazjum na koncowym egzaminie z literatury zostala nagrodzona aplaužomiprzez komisję. Podczas burzy uratowala žycie doroslemu, tonącemu czloM>iekow>i, za co byla odznaczona przez wladze miasta.
W1914 roku Zofia Jelska wstąpila na studia na Vn iwersytet Kijowski na kierunek przyrodoznawstwo, Zamilowanie do nauk przyrodniczych,
173

biologii odziedziczyfa odswego slymego dziadka Konstcmtegojelskiego. Pod wplywem patriotycznym ukonczyla kurs Czerwonego Krzyža, zostawila studia i wyj échala na front. Pracowala w szpitalach jako pielęgniarka, byla bardzo dobra i troškimą dla rannych. Podczas wojny míala ciekawe spotkanie z hrabią Puszkinem, inspektorėm do pomocy medycznej na fronde i siostrą K Dzieržynskiego Jadwigq, ktdra w przyszlošci uratowala od więzienia mlodszą s ios irę naszej matki.
W1916 roku Zojia Jelska zostala przeniesiona do Rostowa, gdzie zapoznala się ze swoim przyszlym męžem, znanym naukowcem, biologiem, absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego Mikolajem B lago wieszczeñskim. W latach 1915-192} w Rostowie pracowal wybitny rosyjski mikrobiolag i epidemiolog profesor B. A. Barykin, Pod jego kierownictwem w naukowym zakladzie bakteriologicznym pracowali nasi rodzice.
Los profesora Barykinajak i innyc.h stynnych naukowców, w tym i naszego ojea, byl tragiezny: wjzyícy oni zginęli w 1938 roku w stalinowskich więzieniach,
W1922 roku rodzice wzięli slub i przeniesli się do Kazani. Mama skonczyla UniwersytetKazañski, wydzialprzyrodoznawstwo iAkademię Gospodarki Lesnej i Rolniczej. Dzięki jej naukowej pracy na temat choroby jabloni na raka, uratowala ogrody owocowe Tatarii. W1930 roku rodzice zostali zaproszeni do Donieckiego Instytutu Medycznego. Byli organizatorami i zaloiycielami dwách katedr: biologii i mikrobiologii. Za ogromnąpracę naukowq Zafia Jelska dostala stopien naukowy kandydata nauk medycznych. Dzięki wszechstronnemu wyksztalceniuprowadzila doglębne badania genetyezne, Swoje wyklady Zofia Jelska prowadzila z takim zaangaiowaniem, zezawsze dostawala aplauzy i kwiaty, byla bardzo lubiana przez studentów i kolegów.
W 1937 roku zostal aresztowany mój ojeiee, profesor M. Blagowieszczeñski. Razem z nim jeszcze pięciu naukowców. Od tego czasu mysmy jego nie widzieli. Po upfywie 20 lat byl on posmiertnie rehabilitowany. Ojciec zostal rozstrzelany w 1938 roku za szkodliwq dzialalnosc w medycynie ipowiqzania zzagranicą (skonczyl Uniwersytet Warszawski, mial naukowe publikaeje za granicą.
Podczas wojny nasza rodzina mieszkala w Doniecku, nasza mama Zofia Jelska pracowala w laboratorium szpitala cywilnego, brala udzial iv ruchu oporu Niemcom, pomagala ludziom. W lede, w 1943 roku dzięki jej badaniom bakteriologicznym nad cholerą, uratowano caly obóz i wielu ludzi w mies cié. Po zwycięstwie mama kontynuowala swojq pracę
174

w Instytucie Medycznym, znow kierowala Katedrą Biologii i doslownie odrodziia Katedrą zpopiolöw. Nie zdolala obronic doktoratu zgenetyki, bow 194$ roku genetyka jako �� zostala rozgromiona i zatriumfowala fahzywa "lysenkowszczyna ".
Badania naukowe mojej mamy z biologii � genetyka przydafy mi się pözniej w mojej pracy. Wbrew wszystkiemu Zofia Jelska kontynuowaia pracę naukowq, jednak zmieniia kierunekna fitopatologię. Znow zehr ala olbrzymi naukowo-badawczy material zfitopatologii, jednak pozniej nie danojej moiliwosci obronic doktoratujako ionie wroga narodu. W1953 roku utalentowanego, energicznego, jeszcze mlodego naukowca, Zofię Jelską zmuszono do pöjscia na emeryturą. To ostatecznie oslabilo jej zdrowie, chociai wciąz aktywnie zajmowala się nauką, ale ogromne zyciowe straty; šmierc męža istarszego syna, cięžkie choroby iprzezycia, trzy wojny� wszystko to wytrwale niosla na swoich wątlych, kobiecych ramionach. W ciągu pięciu lat ona �� Ii nikla i w 1962 roku zmarla.
Parnięc o utalentowanym naukowcu, wspaniafym, wszechstronnie wyksztalconym wykladowcy, swietnym lektorze, szlachetnej, pięknej, zadziwiającej osobistošci na zawsze pozostalo w pamięci kolegöw, studentow i wszystkieh, ktörzy mieliszczęšcie z niąprzebywač. �� roku na uczelni zbierają się absolwenci na jubileuszowe spotkania i wsrod pierwszych profesorow wymieniajq imię Zofü Jelskiej. Wniosla ona ogromny, bardzo wamy dorobeknaukowy do pracy Donieckiego Instytutu Medycznego.
Ja poszedhm w slady moich rodzicow iprzodkow, przez cale žyde zojmujęsiępracąnaukową wDoniecMm Instytucie Medycznym, kieruję Katedrą Fizjopatologii.
Wiktor Jelski, profesor Donieckiego Uniwersytetu Medycznego�.
* * *

JEME JKO herbu nieznanego; powiat wilenski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 1 ]0).
JENGIELEWICZ herbu Jastrzębiec; powiat oszmianski. {CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2511).
JERMASZKIEWICZ herbu nieznanego; powiat dziiniehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605, 1131).
175

JERSZ vėl JORSZ herbu nieznanego; powiat lidzki, vvilenski. (CPAHL, f. 391, z. 9.nr2398}.
JERSZOW herbu \vlasnego; wojewodztwo poiockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 5).
JESINSKI herbu Topor; na Wilenszczyžnie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
JESIPOWICZ herbu Ancuta; powiat polocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 265).
JESKOW herbu vvlasnego; powiat dzišnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605).
JEWSZYC herbu nieznanego; na Biatej Rusi i Wilenszczyžnie. (CPAHL, L 391, z. 6, nr 12).
JEZIERZE Wherbu Jezierza; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1200).
JEZIERZYNSKI herbu Jezierza. W księgach sądowych dworu žagarskiego znajdujemy zapis: �Anno 1747 die 31 julii. Wintentowanej sprawie Joną Ozierzynskiego vėl Jezierzynskiego z pozwaną Piotrową Kardynską na licu zlodziejstwaprzygęsi poicignioną. Wktorej sprcmie poniewaž strony, to jesl Jezierzynski czworga gęsi, Nanvojsz trojga, Sargielewicz gęsi trojga, kacząt szešciorga rekwiiowali, a obwinioną przylicznie pošcignioną do trojga znając się, ie ukradla i Berkowi przedala, do dalszych rekwizycji nie znala się, przeto urząd wedlug prawa,probando dalszego wyznania, ob\vinioną na konfesatękorporalną wskazuje. Po konfesacie nakazuje urząd, aieby Karatynski Jezierzynskiemu i innym tynfow 5 za zonę zaplaciP. (Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 318),
Nieco požniej w tychže księgach czytamy: �Z Žagordo Žagor, Anno 1749 die 3 martii, - Poniewaž deductum, iš Ozerzynski Lawrynajcia
JE R O S Z K O W IC Z herbu nieznanego; powiat pinski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612), 176

czapkę swawolnie na ulicy zgrabil za dlug, nie donaszając dworowi sam sobie sprawiedliwosc czynil, kidry dlug Lawrynajtis juž oddai Ežerynskiemu, zaczym praesens indicium nakazuje, ažeby Ežerynski czapkę iawrynajciowi in instanti wrocil i ekspensu szostakow 4 wraz zaplacil, a za czynienie sprawiedliwosci i grabiež bez urzędu Ežerynski �� zaplacic winy pol �� na dwor, Ktorym dekretem nie kontentowal się Ežerynski, mając sobie pro gravamine, apelowal do sąddw w jm. pana administratora ekonomii szawelskief\ (Tamže, s. 388).
JEZIERSKI-SEEMAN herbu Rogala; Księstvvo Žmudzkie. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 1199).
JEZEWSKEBULKOWSKI herbu Tępa Podkowa, Posiadali in.in, dobra Bortkuny w powiecie kowienskim oraz Ruczaj w powiecie kroskim. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z, I, nr 1).
JĘZOR vel JEZOR herbu Krucyni; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, �� 7).
JODLOWSKI herbu Natęcz; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. I, nr 1690).
JODZIEWICZ herbu Szeptycki. W księgach sądowych žagarskich z konca XVII wieku znajdujemy następujący wpis: �Die 7- ma februarii anno 1695, z Tarbuciow, z Popielan, z Kropiow i Žagor
Agitowala się sprawa z aktoratu męiow wsi Tarbuciow imieniem Michala Czernia i innych przy nim stawajqcych, Jana Paupera, Stef ana Medlinga, Jana Gruzdžia i Stanislawa Czernia z pozwanym panem Piotrem Rupszewiczem, sluiącym na ten czas u pana Jozefą Pajszewicza, obywatela iagorskiego, � konia liczkowanego, szerscią szlarowatego, takie przy nim drugiego, cisawego. W ktorej tedy sprawie, po kilku dylacyjach do wywodu wziętych, byl się ręczyl pan Jozef Jodziewicz, a gdy nie chcąc adores dalszej wlokity, przyjęli ugodę od zawodcy, to jestpoddanego jm, pana Krzysztofa Umiastowsfdego z majętnosci zwanej Kropiow, Andrzeja Konkala, talarow bitych osm -zrzekli się tejpretensyi, jakoi i poręcznika pana Jodziewicza z poręki uwolnili. Nie mają tej sprawy więcej popieraė i to turbacyi jeden drugiemu zadawac pod zaplaceniem winy hop litewskich 20.�
I l l

JOTEYKO herbu Ostoja.
Adam Joteyko, mieszkaniec powiatu trockiego, zostai potwierdzony w rodowitosci przez Wilenskie Zgromadzenie Szlacheckie 24 marca 1819 roku. (CPAHL w Wilnie, f. 391, z. 7, nr 4105).
JOZEFOWICZ-HLEBICKI herbu �Miesiąc i Gwiazda�; na Wilenszczyznie, (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 385).
JUCEWICZ-KAWLEWICZ herbu Korab; powiat trocki.
(CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).

JUCEWICZ-KOROLEWICZherbu Korab; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
JUCEWICZ-PLUSZCZEWSKI herbu Korwin; na Wilenszczyznie. (CPAHL, f. 391,z.6,nr7).
JUCHNOWICZ-SWIJJTORZECKI herbu Tr^by; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z, 10, nr 423).
JUCKIEWICZ herbu Ostoja; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JUNDZILL, wielki rod rycerski jacwieskiego widocznie pochodzenia, od wiekow slyngcy na Litwie, ktorego reprezentanci sg wzmiankowani w przekazach archiwalnych od XIII wieku zaczynajgc. Na przyklad blizej nieokreslony pan Jundzill figuruje w 1485 roku w ksi^dze wydatkow krola Kazimierza Jagiellonczyka w Grodnie; otrzymat wowczas, widocznie za jakies uslugi wobec monarchy, 4 �� groszy litewskich z karczem wolkowyskich, 4 �� z myta kowienskiego oraz �4 �� na kozuch z karczem dubickich.� (��,; Russkaja Istoriczeskaja Biblioteka, t. 15, s. 312).
W, Semkowicz w rozprawie � litewskich rodach bojarskich (Lithuano-Slavica Posnaniensia. Studia historica, t. 3, s. 72, Poznan 1989) pisal; �Mozna stwierdzic, ze Raczko Tabutowicz jest protoplastq rodziny Jundzillow, ktorq heraldycy nasi zaliczajq do rodu Labqdziow.
Oto w 1498 r. Mikolaj Jundzilowicz, kuchmistn wielkiej hiqznej Heleny, namiestnik dubicki i koniawski, zeznalz bracmiJanem iPawlem,
178

ie dziad ich Raęzko i ojciec Jundziio dokupili rožne ziemie do dobr swych Krzemiennych w powiecie wolkowyskim i uzyskali od wielkiego księcia Aleksandra potwierdzenie na te dobra. Z innego dokumentu krola Aleksandra dla tegož Mikolaja Jundzilowicza dowiadujemy šią, ie 6w Raczko mialjeszcze dwoch innych synow: Jana iMichnę (czyliMikolaja), ktory zabil swego brata Jana.
Gniazdo rodziny wywodzącej się od Raczka Tabutowicza ležalo w powiecie wolkowyskim, gdzie znajdujemy osadę Raczki (okolo wist Jelziwa) i w$pomnianą wyiej Krzemienicę. W tej okolicy byly tež najdawniejsze dobra Jundzillow�.
Jedno ze žrodei niemieckojęzycznych podaje: "Jundzill herbu Labędž. Od 1500 w Slonimiu, Rodzina pochodząca od Goligunta. Hrabiowie Prus od 1793. Galąž hrabiowska wygasla� (Stefan Graf von Szydlow-Szydlowski, Nikolaus Ritter von Pastinszky, polnische und litauische Hochadet, Budapest 1944, s. 46).
Nie jest to, jak šią wydaje, informacja šcisla, a w každym razie - ze wzglqdu na swą skrdtowosc - može budzič zastrzeženia.
Polska Encyklopedia Szlachecka (t. I, s. 172, Warszawa 1935) rowniez došč skąpo informųje: �Jundzillowie herbu tabądž. Rodzina otrzymala tytul hrabiowski w Prusach w r. 1793".
Dzieje rodu Jundzillow siągają wszelaka wieku XIIL
W Latopisie wolynskim (Ipatjewskim) z 1256 roku znajduje šią wzmianka: �Na utrije že prijecha ot Jatwiaz Jundzil*1, ktore to zdanie stužyc može za dowod jacwieskiego (a nie polskiego, litewskiego, czy bialoruskiego) pocliūdzenia tego imienia, a więc, bye može, i rodziny. Chociaž jeduoznacznošci tu byč nie može, bo cząsto šią zdarzalo, že Slowianie nadawali swym synom imiona Baltow, a Battowie Slowian. Pozniej, gdy powstawaly odimienne nazwiska, taka �z ami an a� mogla wprowadzic w btąd badaezy. Dziš juž nie možna ustalic, czy rzeczywiscie potęžny i rozgalęziony rod Jundzillow z pogranicza Wilenszczyzny i Grodzienszczyzny pochodzit od zacnego rycerza jacwieskiego z Kroniki Ipatjewskiej.
Ale nazwisko to w rožnych odmianach przewija šią przez stulecia w aktach archiwalnych, A. Boniecki pisze o początkach tej rodziny w IX tomie Herbarza Polskiego (s. 102, Warszawa 1906): �Jundzillowie, herbu Labędž, w W. Ks. Litewskim. Protoplasta domu Jundzillow jest Raczko, ktory pozostawil syna Jundzila. Jundziio mial czterech synow: Mikolaja, Jana, Pawla i Szymka. Z nich: Mikoloj Jundzilowicz, kuchmisirz wielkiej księžny Heleny, namiestnikdubicki i koniawski, zeznal
179

wraz z bracmiprzed Aleksandrem Jagielionczykiem w 1498 ie dziad ich Raczko i ojciec Jundzih dokupili roine ziemie do dobr swych Krzemienicy w powiecie wolkowyskim i prosil wielkiego księcia o �potwierdzenie aktow tego kupna, co tež uzyskaF... Tenže Mikolaj umarl po roku 1516 w randze marszalka wielkoksiązęcego.
Po raz pierwszy jednak - na lie się to nam udato ustalič - Jun&ziitowie herbu tabędz wzmiankowani są w roku 1438, jako juž wöwczas bardzo wplywowa rodzina w W. Ks. Litwy. Imię ich wiąže się przede wszystkim z takimi miejscowosciami jak Grodno, Nowogrodek, Dubica, Oszmiana, Lida, Wotkowysk, Kowno,
W powiecie lidzkim znajdųje się miejscowosc Jundziliszki, ktöra najwidoczniej i bylapierwotnytn gniazdem ojczystym tego rodu. Chociaž nie wykluczone, ie odwrotnie, ta miejscowosc otrzymala nazwę od swych panow...
Zajmowali wybitne pozycje w administracji, wojskowosci, bywali duchownymi. W 1499 roku wspominają archiwalia o Mikolaju Jundzilowiczu, panų na Dubiczy (Por,: J. Danilowicz, Skarbiec dyplomatow", t. 2, s. 251, Wilno 1862).
Jan Dworzecki-Bohdanowicz w rękopišmiennym Herbarzu szlachty litewskiej przytacza procz o Labędziach pewne dane o Jundzilach herbu Bawola Glowa oraz Pobög z wojewodztwa wilenskiego. Pierwsi spokrewnieni byli m.in. z kniaziami Massalskimi.
Jundzilowie herbu Lubicz i Mitra Ksiąžęca gnieždzili się w powiecie grodzieuskim. A užywający herbu Labędž - wedhig Bohdanowicza - w powiecie lidzkim i nowogrödzkim. Od wieköw siedzieli tež m.in. na dobrach Jesiance i Porojšcie w powiecie lidzkim.
Panstwowe Archiwum Historyczne Litwy posiada sporządzoną w roku 1837 wjęzyku rosyjskim genealogię rodu Jundzillöw (f. 391, z. 8, nr 1462). Czytamy m.in. w tym rękopisie: �Przodek tego rodu Mikolaj syn Mar eina - Jundzil, skarbnik grodziehski, dziedzieznie wladal majątkami w powiecie grodziehskim: Markowicze z 5 poddanymi, nadanymi ongis jego przodkom przez krölöw pohkich, a w powiecie lidzkim nabytymi Nowokuhce lub Starzewszczyzna z 1 poddanym, oraz Jasiahce, Porojscie i Bujwidy'.,.
Protoplasta rodu Mikolaj mial syna Piotrą; ten zaš trzech potomkow; Benedykta, Kazimierza i Dominika. Benedykt Jundzih mial trzech synow: Szymona, Michala i Bonifacego Stanistawa. Natomiast Dominik - Michala, Bartlomieja i Jozefą. Tak więc Bonifacy Stanislaw i Jozef Jundzillowie byli bracmi stryjeeznymi. Mieli tež
180

dosé licznych krewnych, zamieszkalycli przewaznie na
Grodzienszczyznie. Herb tej rodziny nie jest w cytowanym
dokumencie wskazany.
W przekazach pisanych z XVI-X1X w. daje šią dosé dokladnie przesîedzié koleje losu tego potęžnie rozgalęzionego rodu szlacheckiego, zaznaczającego swą obecnošč w žyciu politycznym, wojskowym, gospodarczym. Taknp. ze zrôdla archiwalnego dowiadujemy się, že okolo roku 1511 namiestnik koniewski i dubicki pan Mikolaj Jundzilowicz jest wielokrotnie wymieniany w dokumentacb dworu krôlewskiego. (RÎB,
t. 15, s. 880 i in.).
29 lipca 1521 r. krôl Zygmunt osobiscie podpisai w Toniniu list zezwalający panų Janowi Jundzilowi na urlop w Oszmianie. (Sbornik matieriaiow otnosiaszczichsia k istorii Panow Rady W.K.L., s. 92, Tomsk 1901).
Wedlug listy z 1528 r, pan Pawel Jundzilowicz mial stawic w razie potrzeby wojennej 13 koni ze swych majątkow i 15 koni z posiadlosci teéciowej, ktorąsią opiekowal. (RIB, L 15, s. 1423).
Z zapisôw archiwaînych z polowy XVI w. wynika, iž Jundzillowie, zamieszkali w powiecie slonimskim, okreslani tara byli jako �nie obey, ale w tym powiecie osiadli�, z czego by wynikac moglo, že wlasnie tain szukac by wypadalo ich gniazda ojezystego.
24 maja 1523 r. w Wilnie bracia Mikolaj, Jan, Urban i Ždan Bohdziewiczowie sprzedali Wojciechowi Jundzilowi dziewiąc shižb i ziemię pustą, Piątkowszczyzną zwaną za 130 kop. groszy litewskich, (Archmum Ksiąžąt Lubartowiczàw Sanguszkôw, Lwôw 1887-1910,
t. Ill, s. 394).
W 1538 roku poslowali do Krakowa do krôla polskiego �od panow rad W. Ks. Litewskiego, ksiąžąt, paniąt i calego rycerstwa� Stanislaw Orwid i Mikolaj JundziÜ.
Pan Mikolaj Szymkowicz Jundzil, wojski grodzienski, figuruje w ksiągach grodzkich Grodna w 1539 r. (Akty tzdawajemyje Wilenskoju Archeograficzeskoju Komissijeju, t. 17, s. 52, 55).
Szlachcic Mikolaj Jundzitl i synowie jego Jan, Krzysztof, Mikolaj, Abram, Wojdech i Jarosz wielokrotnie figurująw rôznych kontekstach (np. swiadkôw, oskaržycieli, zaskaržonych) w księgach ziemskich slommskich za lata 1555-1565. (Akty izdawajemyje..., t. 22, s. 2, 3, 80, 242, 417, i in.).
7 listopada 1565 r., we šrodę �przyježdžala do ksiąg ziemskich slonimskich ziemianka hospodarskiego powiatu slonimskiego pani
181

Marche] ow a Jundzilowa (urodzona) Olena Jakubowna Sawiczanka, žaiując i opowiadając obciąžliwie o tym, iž w roku sim 1565, miesiąca Oktobra 27 dnia w sobotę mąž moj Marchel Jundzil, nie mając žadnej przyczyny, innie zbil okrutnie, zmordowal i od wszystkiej majętnošci mojej mnie wygnal z domu, jakožem przed nim ledwie uciekla bosą i okrutnie zbita do jej mošci pani Janowej Mieleszkowej, do Dziewiatkowicz, i ležala u jejmošci pani Janowej tydzien, ledwiem šią z tego jego okmtnego zbicia wygoila�. (Akty izdawajemyje..., t. 22,
s. 185)...
Jerzy Jundzill, podkomorzy woikowyski, namiestnik szklowski, figuruje w inwentarzu majątku Bobra z 1573 r. (Akty izdawajemyje...,
t. 14, s. 180).
Pan Jundzill - wlasciciel siola Czemorycz, figuruje w ksiągach magistratu mohylewskiego w roku 1578. {Akty izdawajemyjet. 39, s. 102).
Jerzy Jundzil, podkomorzy woikowyski, �rąką swą� oraz Krzysztof Jundzilo �rukoju� podpisali w Nowogrodku wyrok sądowy 14 sierpnia 1586r. (¿ieJUvos Vyriausiojo Trubinolo sprendimai, Vilnius 1988, s. 65).
7 grudnia 1596 roku do ksiąg sądu wilkomierskiego wniesiono następujący zapis: �Ja Jan Hrehorowicz Ošctk, sędzia ziemski wilehski, a ja Zophia Mikolajewna Jundzilowna, malžonka jegomošci pana Jana Oscika, obadwa spoinie za jednego czlowieka, czynimy jawno y wyznawami sami na siebie tym naszym listem dobrowolnym zapisem, iž my osoby wierchu mianowane, spoinie potrzebujący pieniądzy na swoje wtasne potrzeby, wzięli y požyczyli u jegomošci pana Stanislawa Krysyla gotowych rąkodaynych pieniędzy trzysta y pięčdzjesiąt kop groszy liczby monety wielkiego xiqstwa litewskiego...� W zastaw oddali pahstwo Oscikowie swe wsie Girbucie i Czadosy. (Akty izdawajemyje..., t. 32, s. 467-471).
Šwiadkami tej transakcji byli �ludzie zacni, ziemianie krola jegomošci, w wielkim xiąstwie litewskim osiadli ichmosciowie pan Gabiyel Rypinski, pan Sczęsny Bohumatka, pan Stanislaw Duxsta...�
Jan Piotrowicz Jundzit byl w 1598 r. woznym sądowym powiatu wilenskiego (Akty izdawajemyje..., t. 20, s. 150).
Takže w stuleciu XVII przedstawiciele rodziny Jundzillow stale są wspominani przez žrodla pisane sądowe. Nie swiadczy to oczywiscie o jakichš wzmozonych sklonnošciach latorošli tego rodu do czynow kryminalnych, lecz o tym, iž rod byl silnie rozgaląziony i juž na skutek tego musia! w ten czy inny sposob kolidowac z innymi mieszkaricami
182

Wielkiego Księstwa. A poniewaz akta sądowe stanowią jedno z najwakmejszych ¿rodei pisanych o tamtych czasach, wypada i z nich czerpač odnošną. informację, podobnie jak z uchwai sejmîkôw szlacheckich.
13 stycznia 1601 roku Krzysztof Jundziti, ziemiatiin krôlewski powiatu slonimskiego, zaskaržony zostai przcd sądem przez Daniela Murzę, swego sąsiada, z powodu nieoddatiia na czas dhigu. Dwuletnia zwioka kosztowala tym razem pana Jundzila drogo, mūšiai sowicie, bo w dwôjnasôb, splacič naležnošč i pokryč wydatki sądowe. No i oczywiscie doznal uszczerbku na honorze szlaclieckim. (Akty izdawajemyje,.., t. 31, s. 287-288). Krzysztof Jundziii okoio roku 1606 byl komisarzem miasteczka Rožana na Grodzienszczyžnie.
W testamencie księcia Teodora Massalskiego z 1617 r., wymieniona jest wsrôd innych dziedzicôw jego côrka ksiqzna Maryna Jundzillowa (Âkty izdawajemyje..., t. 2, s. 44-45).
W roku 1619 księgi grodzkie grodzienskie wspominają Jana Jundzila na Zelwie, marszaika powiatu wolkowyskiego. (Akty izdawajemyje..., t. 7, s. 107).
Jerzy Jundziii w ] 626 r. byi poborcą podatkowym na powiat lidzki (Voiumina Legum, t. 3, s. 249).
Hieronim Jundziii, Stanislaw i Lukasz Lyszczynscy podpisali ucbwalę szlachty brzeskiej w 1632 r. o udziale w elekcji. (Akty izdawajemyje..., t. 3, s. 339-340).
9 stycznia 1638 roku Aleksander Jundziii, czasznįk w-wa nowogrôdzkiego, dziedzic majątku Woikowicz, skazany zostai na wysoką grzywnç i �na gardlo� za rozboj. Chodzi o to, že 26-27 lutego 1637 r, mając do towaizystwa panôw Mikoiaja B old ėja, Jana Rajeckiego, Daniela Wolczka, Adama Steckiewicza, Hieronima Tyszkiewicza, Jana Gogola, Baltazara Biwojnia i kilku innych tuž po pogrzebie metropolity Jozefą Ruckiego, najechaî na dobra tego ostatniego Rutę i Danislawicze. A uczynil to �pod pretekstem žoinierskim, armatno, jak do wojny przynaležy, takže o szeščdziesiąt podwôd, z salimi, z miedzami mając się (...) Wylomiwszy wrota, a inni przez plot przelazszy� zaatakowali majątek. Bili i męczyli každego, kogo zlapali, wypytując, gdzie metropolitą ukryl skarby. Nie znalaziszy takowych, grabili wszystko co się dalo, a najazd swoj powtorzyli jeszcze dwukrotnie następnej nocy i dnia, przy czym �z muszkietôw strzelali" etc,, etc. (Areheograficzeskij sbomik dokumientow, t. 6, s. 292-296).
23 lipca 1631 r, do ksiąg ziemskich wilenskich wniesiono
183

następujący zapis: �Ja, Jan Jundzil, genera} iego królewskiey mosci w- wa Wileñskiego, zeznawam tym moim kwitem, ii w roku teražniejszym 1631 miesiąca Julii 23 dnia, mając przy sobie strong ludzi dobrych, szlachciców Jana Marcino wicza a Michala Jarmoiowicza, byiem užyty od imci oyca Jozaphata- zakonnika cerkwi monas tyra swiątey Tróycy, w Wilnie będącego, do domu popowskiego cerkiewnego na ulicy Sawiczey ležącego, który ten doru mienil pomieniony zakonnik, iž na ten czas ime pan Pawet Osinski nie wiadomo, za iakim prawem trzyma: przy którym domu, za pokazaniem oyca Józaphata, widzialem p lac cerkiewny oítarzny sw. Mikoly od niegož pana Osiñskiego zabrany, tynem przegrodzony y przywrócony... Na to ia, general, dalem ten kwit móy pod pieczęcią y z podpisem ręki mey y pod pieczęciami strony szlachty. Pisan w Wilnie,., Jan Jundzil, generat, ręką swa��,.. (Akty izdawajemyje..., t. 9, s. 23).
W 1646 roku wspomniany jest szlacbcic Samuel Jundzill, wlasciciei majątku Kopcie w województwie minskim, który przegrat (przez niestawienie się na rozprawę sprawq sądowąz Krzysztofem ze Ziotego Potoku hrabią Potockim, (Istoriko-juridiczeskije matierialy izwleczionnyje iz aktowych knig gubernij Witebskoj i Mogilewskoj, t. 25, s. 416-417, Witebsk 1871-1908).
Szlachta w-wa brzeskiego nakazywala swym postom na sejm warszawski 1670 r.: �Zas bigi iego mosci pana Chryzostoma Jmdzila, rotmìstrza iego królewskiey mosci, od wielu lai w Rzeczypospolìtey continuovane, aby debitam odniosly gralitudinem a república, - promovebunt ichmpanowieposlowie". (Akty izdawajemyjet. 4, s. 83).
Stephan JaKób Jundzil Dziedziula podpisal 6 marca 1698 r, mstnikcję sztachty w-wa wileñskiego na sejm pacificationis. (Akty izdawajemyje..., t. 8, s. 345),
W czerwcu 1679 roku ziemianin hospodarski powiatu lidzkiego Aleksander Jundzil, zfožyt do ksiąg grodzkich miasta Lidy skargę, iz ponosi wiele �szkód i ucisków� i uszczerbek na zdrowiu ma od �czarowników� sąsiadow Bartíomieja i Maryny Biemucìów, ilustrując to sugestywnymi konkretami: �Jakož i ciepier miesiąca ijunia 22 dnia piered Šwiatym Janom Chrystycielem, gdy j ego, pana Jundzila, bydb z chlewa pastuch wyganial na pasza, a ona, pani Biernuciowa, sled bydlaczy zebrawszy do chustkizawiqzala. Inazawtroje korowa, szersciu ryiaja, poczęla malaka nie dawac, cielaci na oezy nie puszczajuczy, po polu byezeezy biegala, a potem, gdy im poczęli mówìc, tedytają korowa pierestaia biegač i kryezee, odnak malako wypsowala.
Jeszcze tegoi roku (...) gdy do domu ichprzyszewszyjako do susieda, siel u niego, Biemucia, u piekarni na lawìe. Tamie sama pani Ma tyria
184

Biernuciowapanų Jimdzilu z tylu za kolnierz kožuszny try jablka založyla; (...) rozumiejuczy to, szto na iart zaloiyla, wyniawszy ich, zjel ich. Od ktorych jablkow i ciepier ledwo žyw zostajet, suchotamijakimi nakimda.
Sama pani Jundzilowa, nie znaszowszy agniu w domu, r ano o kurach, do niego, Biernucia, do domujego Buywidowskiego, vv lidzkimpowiecie ležaczogo, poszla. Tamže bieruczy ogon wjamie, w ogniu znaszla jakijei malenki gamuszek, w chustce zawiqzany, z jakimis zielami, a chustka w žarų celaja, nie gorela. Jeszcze malo na tym majuczy, stojaczy na podworzu swoim (...) pani Biernuciowa (...) uczynila sroguju pochwalku, mdwiacz)> tymi slowy: �O tom tobie kažu, szto ty z toj choroby nie wyjdziesz, i zona twoja, i dzieci twoje leda jako poginiecie ode mnie, ale szcze i dom wasz ogniem spalu i wniwecz was wieczn i e zgublu ,r (Ragano teismai Lietuvoje, s, 297-298, Vilnius 1987).
Takie to sąsiedzkie sprawy bywaty przy koncu XVII stulecia, a więc w calkiem nie odleglej przeszlošci.
Krzysztof Jundzill, podsędek grodzienski, i jego zona Teresa figurują w zapisach sądu braslawskiego w roku 1700. (Centralne Panstwowe Archiwum Historyczne Litwy, FDA, rok 1700, nr 46, s. 1003-1008), Krzysztof Wiktorian Jundzili, sądzia ziemski powiatu grodzienski ego, 6 lutego 1710 roku podpisal instrukcjęposlom, udającym šią do krola do Warszawy.
W 1720 r. tenže Krzysztof Wiktorian Jundzill, marszalek szlachty powiatu grodzienskiego, by! wlašcicielem folwarku Stempkowszczyzny w powiecie grodzienskim. (Akty izdawajemyje..., t. 7, s. 275).
Tadeusz zas Jundzill, marszalek grodzienski, komisarz skarbowy W. Ks. Lit., slynąl okolo lat 1750/70 jako mecenas oswiaty na tych ziemiach; onže založyl Litewską Komisję Skarbową, mającą dbač o sprawy finansowe panstwa. Tadeusz Jundzill, podkomorzy powiatu grodzienskiego, poslowat od tegož powiatu w 1764 roku na elekcją ostatniego krola polskiego Stanislawa Augusta Poniatowskiego (Volumina Legum, t. 7, s, 114).
Gniazdowiska tego rodu występowaty tež na terenach wysuniętych dalėj na wschod, na ziemiach etnicznych bialoruskich, Tak np, okolo roku 1778 akta archiwaJne wymieniająiimę Michala Jundzila, stolnika witebskiego,
Konstanty Jundzill, lowczy powiatu slonimskiego, 15 stycznia 1791 roku podpisal wyrok Glownego Trybunalu Litewskiego w sprawie zawlaszczeniaprzez Wincentego Strawinskiego majątku Iwaszkiewicze panbw Gluszczynskich. (Dzial rękopisow Naukowej Biblioteki AN Litwy, f. 273,3509),
Jundzitlowie byli przed rozbiorami w niektorycb odgalęzieniach
185

rodziną zamožną i wplywową, o stylu žycia raczcj arystokratycznym. Profesor St. Koscialkowski (Antoni Tyzenhauz, 1.1, s. 431, Londyn 1970) pisze: �Utrzymywanie kapeli nadwomych, muzyków i spewaków, �wokalistów"t byla bodaj najpospolitszym objawem popierania sztuk pięknych na dworach juž nie tylko wielkopañskich, ale i šredniopaúskich. Na Litwie nie tylko RadziwiUowie w Nieswieiu, Ogiñscy w Shnimte, Sapiehowie wRózame, ale i Brzostowscy, Niezabytowscy, Sollohubowie, Jundziifowie posiadali swoje kapele, niekiedy rujnująco wpfywajqce na mocno nadszarpnięte zasoby majqtkowe tych rodzin. A ilež kapeli nadwornych naliczyc by moina w KoronieT
O znaczeniu rodu tego swiadczyc može fakt, ze w 1782 roku w Drukarni Akademii Wilenskiej odbito druczek �Na akt szlubny Franciszka Jundzitta, marszatkowicza powiatu Grodziebskiego, z Teresą Burzyriską, wojewodzianką Minską, dnia 16 czerwca 1782 r.� (K, Čepiene, J. Petrauskiene, Mlniaus Akademijos Spaustuves leidiniai, 1576- 1805, s. 335, Vilnius 1979).
Jandzibowie zawsze uzywali polskich herbów rycerskich i byli spokrewnieni z wieloma rodzinami z kresów wschodnich, takimi jak Czamieccy, Burzyñscy, Zórawscy, Lipscy, Siemaszkowie, Twardowscy, Romanowscy, Cichoccy, Woynowie, Zyzniewscy, Cieciszewscy, Brzostowscy, o czym swiadczy m.in. testament niejakiej pani Katarzyny Bujnickiej, wpisany 20 lipca 1661 roku do ksiąg miejskich Kobrynia. {Istoriko-juridiczeskije matieriaty izwlecziennyje iz aktowych knig Mogilewskoj i Wiiebskoj gubernij, t. 26, s. 239-247),
W zródlacb hi story cznycb zachowaly się liczne wzmianki
0 czlonkach tej rodziny, która wykazywala zarówno typowe zalety, jak
1 wady szlachty kresowej.
Oto np. 14 lipca 1721 roku namiestnik grodzki województwa Witebskiego Dominik Józef Rusiecki przyjąi w sposób następujący brzmiącą skargę: �Na urzędzie jego kr. mošci grodzkim Witebskim etc., wielmoiny jmó pan Kazimierz Sakowicz, chorely *v-mj Witebskiego, w nieznoéney oppressij swey solenną zanosti manifestacyą na jmeipana Antoniego Jundzila Rylę, podczaszego Lidzkiego, na jmp. Jakubę Sągaylę y na jmp Antoniego Szpakowskiego, w spólney radzie y namowie... z sobą będących, o to y takowym sposobem, ii, w roku terazniejszym 1721, m-ca Juli 6 dnia, niemalą maiąc z sobą ¿olnierzów, ludzi komputowych, czlowieka z kilkimastu,... z oręiem ognistym, rynsztunkiem woiennym, do boiu naleiącym, wzntszajqc pokóy pospolity, czyniąc na convulsio prawa y wielu konstitucy Korony Polskiey y wo xa
186

Litewskiego... zfy umysl wykonywaiąc,... na dobray majęlnosč, nazwane Poląne, alias Niemoyta, w powiecie Orszanskim ležące, violenter na miasteczko naiechali, ludzi nic sobie niewinnych, rožney kondycyi, bili, halasowali> oraz kupcėw, z jarmarku Pustynskiego iadących, ktėre Pustynki do tegož dworu Poląnego naležą, na dobrowolney drodze, zgęstym strzelaniem po nieprzyjacielsku rozbiiali pęsiąpienięžnąpodlug swego upodobania na niek, odstraszając w przyszly czas od jarmarku Pustynskiego, wymagalit gwaltownie biorącpod wartę, brali, ciemięžyli, ze wszystkiego ubogich ludzi obnaiali, Przez co... szkodę dworowi Poląskiemu uczynili, na 6000zlotychpolskich wzięli. O co wszystko chcąc z takowemi violatorami prawem czynic, krzywd, szkod, nakladow prawnych u kaidego sądu regnirowac... dalžahiiący tą manifestacyą do xiąg urzędowych zapisac, co jest zapisano�... (Istorika-juridiczeskije matierialy izwlecziennyje iz aktowych knig Mogilewskoj i Wiiebskoj gubernij, t. 26, s, 74-75, Witebsk 1895).
Byl, jak widzimy, pan Jundzill typowym szlachcicem, nie stroniącym od rozmaitych najazdow, napadow, rozrčb, hulanek i tym podobnycb awantur, tak charaktery s tycznych dla Rzeczypospoiitej XVIII wieku. Inicjatorcm powyžszej akeji byl jednak jašniewielmožny pan Jakub Sągaylo, szlachcic o niezwykle gorącym ternperamencie (co niezbicie wynika z częstych skarg niąniego odnotowanych w sądzie witebskim). Tak np. juž we vvrzešniu tego 1721 roku skaržyl šią jeden z ksiąžy (S. Teodorowicz) na sąsiada o kolejny napad: �a jmp Sągaylo biegal po drogach, gošcincach, przeymuiąc ludzi klasztornych, strzelaiąc, strasząc, šmiercią grožąc� (cyt. wyd, t. 26, s. 92).
Czasy šią jednak zmienialy i u schylku XVIII a na początku XIX wieku wielu mlodychreprezentantow zubožatej szlachty kresowej coraz gor!iwiej gamąč šią zacząlo do szkol wszelkiego rodzaju. Zniewolonej ojezyžme potrzebni byli nie zabijaki i wydmikufle, lecz pracownicy, uezeni, artyšei.
Jan, syn Konstantego Jundzill po ukonezeniu Gimnazjum Grodziehskiego studiowal na wydziale etyko-filologicznym Uniwersytetu Wilehskiego, gdzie w 1826 r. otrzymal tytut kandydata praw. (Centralne Panstwowe Archiwum Historyczne Litwy w Wilnie f. 721, z. 1, nr 833, s. 107).
28 sieipnia 1828 r. Kazimierz Jundzill otrzymal šwiadectwo o tym, iž jest rzeczywistym studentėm na wydziale fizyczno-matematycznym Uniwersytetu WiIehskiego. (CPAH Litwy w Wilnie, f. 721, z. I, nr 835, s. 94).
187

CzíonJkowie tej rödziny-jak widac- ciągle zaznaczali swąobecnošč w wielu sfeiach žycia spolecznego, naukowego, politycznego.
Stanislaw Bonifacy Jundziil (1761-1847), profesor Akademii Wileñskiej, byl tw6rcą polskiej terminologii botanic znej, autorėm pierwszych podr^czników akademickich botaniki w Rze czypo spolitej.
Ignacy Jundziil byl zastuzonym día Wileñszczyzny dzialaczem filantropijnym, kierowal w latach 1811-1817 Wilenskim Towarzystwem Dobroczynnosci.
Franciszek Jundziil (1825-1865), oficer armii rosyjskiej, przylączyl šią do powstania 1863 r, i zostal jednym znajlepszych dowódców ruchu w ziemi nowogródzkiej i piñskiej, pózniej takže krakowskiej...
Równiez Piotr Emanuel Jundziil (ur. 1839, w Wilnie) bral czynny udzial w pracach patriotycznych, wspóípracowal m.in. z Z. Sierakowskim, J. H. Dąbrowskim, J. Ohryzką.
W XIX w. byli Jundzitlowie nieiaz potwierdzani w rodowttosci przez heroldie w Wilnie, Minsku, Grodnie. �� Wtadyslaw (syn Mikolaja) Jimdzilt 8 nmja 1848 r. potwierdzony zostal w szlachectwie przez beroldiq wilenską. (�� Lítwy w Wilnie, f. 391, z. I, nr 182, s. 38).
W tym okresie Jundzillowie brali žony ze Skarzewskich, Marcinkiewiczów, Zapasników, Stecewiczów, Bochonowskich, Zawiszów, Rząsnickich.
W XIX w, dzierzawili m.in. odziemian Balinskicb majątek Punžany w powiecie zawilejskim, mieszkali tež w powiecie wilenskim, lecz najczęsciej � w lidzkim. Wywód urodzonych Jundzillów herbu Labędz z 1798 �. podaje, ¿e �dom ten od dawna w powiecie lidzkim osiadly, pózniej licznie rozrodzony teraz formuje kilka familii�. Za protoplast? wzięty zostal Stanislaw Jundziil, który w 1694 r. nabyí od Stecewiczów majątek Podborze w powiecie lidzkim i zostawil po sobie syna Józefa, po którym ród się zacząl szeroko rozgalęziac. (CPAH Litwy w Wilnie, £391,z.4,nrl218, s. 1-96).
Spis szlachty powiaíu lidzkiego z 1855 roku odnotowuje tam obecnosc 40 Jundzillów, wpisanych do szóstej cząšci (szlachta starožytna) ksiąg genealogicznych Gubemí Wileñskiej. (CPAH Litwy w Wilnie, f.391,z. 4,nr 1692, s. 195-196).
W I860 r. heraldía wileñska odnotowala w powiecie lidzkim Antoniego, syna Hipólita Jundzilla. (CPAH Lítwy w Wilnie, f. 391, z. 9, nr 77, s. 11).
W 1901 r. Departament Heroldii Senatu Rządzącego w Petersburgu potwierdzil rodowitosc Kazimierza Waleriana Jundzilla z Grodzieñszczyzny. (CPAH Bialorusi w Grodnie, f. 332, z, 4, nr 5,
s. 46).
188 *

JUNDZILL-RYLLO vel JUNDZIUL-RYLO herbu Wieniawa; województwo wileñskie, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1622).
JUNDZELU-KUCEWICZ herbu Bawola Giowa; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, � 7).
JUR vel JURA herbu Odrowąž; powiat brasìawski, trocki.
f CPAHL, f. 391, z. 7, nr 7096).
JURAHA herbu Kotwica, pradawny ród ksiąžęcy; powiat oszmiariski, slucki, polocki, wileñskí. (CPAHL, f, 391, z. 1, �� 914).
JURAHA-GIEDROJČ herbu Pomian; powiat oszmiañskí. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8).
JURAHA-WIKSZTORT herbu Pomian; powiat zawilejski (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JURCZYNSKI herbu Strzemią; dziedziczyli na Podborzu w powiecie lidzkim.
JURGA herbu Jastrzçbiec; powiat wolkowyski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
JURKOWSKI herbu Radwan � Jastrzębiec; powiat oszmiañskí. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1464).
JUSZACKI herbu nieznanego; województwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 3813).
JUSZCZYÑSKI herbu Lubicz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr914).
JUSZKA-IBIANSKI herbu tabędž; na Litwie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
189

john1 — Tue, 08 Feb 2022 00:53:34 +0300

CIECHANOWICZ herbu Mogila i Nalęcz. W 1852 roku w okolicy Narbutowszczyzna powiatu oszmiariskiego Senai Rządzący Cesarstwa Rosyjskiego zarejestrowal szlacbcica Waclawa, syna Tade- usza, Ciechanowicza, jego zoną Wiktorię, synow - Ildefonsą i Wale- n ana, corki - Karoliną, Jozefą, Katarzynę i Marią. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 1623, s. 11-12). W okolicy zaš Wojsznaryszki gospodarzyl Jerzy, syn Izydora, Ciechanowicz z zoną Judytą (z Michalowskich) oraz synami: Wladyslawem, Jozefem, Julianem, Franciszkiem. (Tamže, s. 61-62).
Aleksander w okresie 1674-1678 byl sekretarzem Jego Kjolew- skiej Mošci, horodniczym smolehskirn. Inny Aleksander to czešnik smolenski 1754-1757. Kasper Kazimierz, czešnik smolehski 1700- 1731, a Jan Konstanty Ciechanowicz, lowczy smolenski 1687-1715. (Por.: Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, Spisy, t. 4, s. 183, 248, 324 i in.).
Wybitny kompozytor i naukowiec Witold Ciechanowicz z Jaworz- na nadeslal specjalnie do niniejszego herbarza wlasne spostrzeženia i uzupeinienia dotyczące dziejow dwu linii tego rodu, ktore bez zmian zamieszczamy ponižej.
�Zawarty na str. 215-240 w JI tomie opis rodu Ciechanowiczow bardzo dokladnie i szczegolowo prezentuje nie tylko szereg danych z roinych herbarzy, ale wprowadza tež n owe ijeszcze szerzej nie zna- ne dane z rękopisu herbarza Jana Dworzeckiego-Bohdanowicza, roinych dokumentow z heroldu wilehskiej, mihskiej oraz z archiwow Pol- ski, Litwy, Bialorusi, Ukrainy i RosjL
Dane te i opinie heraldykow, często kontrowersyjne i wzajemnie ze sobą sprzeczne podane są tu obiektywnie i z naukowq precyzją, lecz taki sposobprezeniacji nie wyjasnia Ucznych kontrowersji m.in. na temat herbow uiywanych przez Ciechanowiczow.
Dlatego więc wydaje się celowym, by dokonač chociai czę$ciowej
73
analizy tych danych i sprobowač na ich podstawie odtworzyč obraz rodą Ciechanowiczow, jego rozwdj na przestrzeni dziejow i na ieryto- rium roinych pahstw. Istotne jest to rowniež ze względu na usilowania zafalszowania dziejow rodu Ciechanowiczow poprzez proby bądz to zaliczania tego rodu, jako mającego �pochodzenie rdzennie bialoru~ skie �, bądz to pomijanie polskiego rodowodu nazwiska przez niektd- rych heraldykom:
Rozpatrųjąc zas powstawanie i historię herbow tycerskich na Li- twie - nie možna pominąč fundamentalnego dla wyksztalcenia się szlachty litewskiej aktu � Unii w Horodle w 1413 roku, na mocy ktorej 47 rodzin možnowladcow i szlachty polskiej przyjęlo do swoich her- bow 47 rodzin arystokracji litewskiej, ktora do tej�� nie miala svw- ich herbow. Byla to najmększa w dzieįach zbiorowa įzw. adopcja her- bowa, ktora szlachcie litewskiej dala od ražu wpelni rozwimętą formę herbow, ktore wyksztalcify się w Polsce z VIII-wiecznych zawolan ry- cerskich - poprzez znaki na pieczęciach, chorągwiach wojennych ry- cerstwa i znakach na uzbrojeniu (nąjczęšciej na tarczach) - wprzejęte z Zachodu w XII wieku herby �jako formą docelową.

ETYMOLOGIA NAZWISKA 1 HERBY CIECHANOWlCZdW
(hipoteza)
Nazwisko Ciechanowicz naležy, jak i inne nazwiska kohczące się na �~icz'\ do najstarszej grupy nazwisk szlachty polskiej. Patronimicz- na kohcowka ��-icz � oznacza: �syn ", co daje podstawq do postawie- nia hipotezy, ze pierwszy Ciechanowicz byl synem Ciechana fCie- c ha n +owicz - Ciechanowicz),
Jak zas powstaio nazwisko Ciechan � nie wiemy. W olo-esie od X do XIV wieku, kiedy nazwiska w Polsce dopiero się ksztaltowaly - užy- wano tylko imion, a wyroznikiem bylo miejsce zamieszkania, np. Spyt- ko z Melsztyna (to znaczy - mieszkający w Melsztynie) przyjmowal nazwisko Melsztyhski. Byč moie w ten sposob powstaio tež nazwisko Ciechan: np. Jan z Ciechanowa (a więc mieszkający >v Ciechanowie hib innej miejscowosci polskiej, mającej w swej nazwie slowo: CIECHAN) przyjąl nazwisko Jan Ciechan.
Poniewai nazwisko Ciechan nie jiguruje w spisie nazwisk szlachty polskiej, byč moie zmiana nazwiska z Ciechana na Ciechanowicza byla zwiqzana z nadaniem mu za zaslugi wojenne szlachectwa, co za-
74

zwyczaj bywalo nagrodą za męstwo na polu wojennym. Przyjmując szlachectwo - prawdopodobnie oprocz herbu - do nazwiska dodal kohcowkę "-icz ", by zaznaczyč swoje pochodzenie; Ciechanowicz - czyli syn Ciecharta.
Ciechanowiczowie poslugiwali się herbarui Nalęcz i Mogila oraz Mogila odmiana zjednym krzyžem, (ktdrym pieczętowalisię tylko Cie- chanowiczowie). Sprdbujmy więc odpowiedziec napytanie, ktory z nich byl nadany wczešniej, a ktory pozniej, moiemy teipakus ic się oposta- wienie hipotezy, komu i za co nadano ten drugį herb.

WYJASNIENJE 400-letniej ZAGADKIHERBOW KODU CIECHANOWICZOW (hipoteza)

ZAWZENIA:
J. w pelui udowodnione i udokumentowane jest istnienie dwoch linii herbowych: Mogify i Nalęcza poprzez zapisy w licznych herbarzach oraz setkach dokumentow metrykalnych, wywodach szlachectwa i in. - są to FAKTY obiektywnie i niezaležnie od nas istniejące,
2. zapisy w herbarzach, a nawet brak jednego czy drugiego herbu w danym herbarzu nie są spowodowane btędem, czy tez � celowym dorabianiem � nieistniejącego herbu, tylko nieumiejętnosęią heral- dykow wyjasnienia zagadki naszych herbow, a wiqc zamiast nego- wac fakty - trzeba skoncentrowac się na ich logicznym wyjasnie- niu,
3. przyjmujemy wspolnq (z Autorėm: drJ Ciechanowiczem) hipotezę powstania nazwiska: Cl ECH AN + �-owicz" = CIECHANOWICZ,
4. poniewaz herb Mogila wystqpuje wczesniej w herbarzach (Bogdan 1442, podczas gdy pierwsi z Nalqczow - Anastazy i Hieronim do- piero w 1605) to herb ten uznajemy za pierwszy, ktdrym poslugiwali się Ciechanowiczowie,
ROZWUZANIE:
5. zzalozeh powyzszych wynika, ie wpierw Ciechanowiczowie poslugiwali się herbem Mogila, a potem herbem Nalęčz - co oznacza, ie pierwszy, ktory się nowym herbem poslugiwal � najpierw (tzn. az do otrzymania nowego herbu) poslugiwal się herbem Mogila, a więc trzeba szukac imienia. More powtarza sie w obvdwoch liniach!
1 5 Spójnmy wiçc do Herbarza Kaspra Niesiedaego, tom III, str. 105 i 106:

Ciechanowiczowie herbu MOGILA - s. 105

Ciechanowiczowie herbu NALIjCZ - s,106

Bogdan 1442, Siemion 1473, Hawrylo 1503, Pawel, Jerzy, Fr^c Suk, Ostafiej, Dymitr,

HIERONIM,

► HIERONIM i Anastazy 1605 Alexander, Marcin

HIERONIh
Alexander
Tymoteusz, Wojciech. Pawel,

HIERONIM, STANISLAW 1670 Mikolaj, Hieronim, Kazimierz Jan Konstanty, Kazimierz 1700

Samuel, Alexander, Mikolaj

Mamy wiqc takie imiq: io HIERONIM, �Wilk Smaleriski� (az do Dymitra nikt siq nie powtarza w herbai-zu Niesieckiego ~ w zasadzie sq lo cytaty z Kojahwicza - str. 105 i Wielqdka - str. 106), za to Hieronim, Äleksander, Hieronim � Stanislaw itd. - wystqpujq na obu stronach. Rotem kolejni: Mikolaj, Kazimierz, Jan Konstanty i Kazimierz II wvstepuia iuz tvlko iako Nalqczowie. bo juz mieli herb Nalqcz. A wiqc wystqpowanie tych samych imion raz jako Mogilowie, raz jako NalqczowieNIE JESTBLÖDEM! TAKMUSIALO BYÖ- tojest calkowicie logiczne i poprawne!
6. nowy herb zawsze dostawalo siq za wybitne zaslugi wojenne, a czyz mamy bardziej zasluzonego, walecznego i odwaznego przodka niz Hieronim? "WUk Smolehski", "Zbawiciel Smolehsld1�- nowy herb byc moze otrzymal za obronq Smolehska lub za inne swoje zaslugi wojenne, skuteczne blokowanie Moskwy "samozwahcem �, 28-krotne poslowanie, itd.,
7. poniewaz w zapisach heraldycznych w linii Nalqcza mamy obok Hieronima jego brata - Alexandra orazprawdopodobnie siostrzehca � Atanazego (byc moze jest on synem Dymitra) � prawdopodobnie, albo w trojkq dostali za zaslugi wojenne herb Nalycz (razem walczyli w tej samej bitwie?), albo tezprzejqlipo Hieronimie jego nowy herb
76

- takie dowolnosci šią tei zdarzaly.
Reszta rodu dalėjposlugiwala šią herbem Mogila: byl to ich ojciec - Jan i jego brat - Dymitr oraz syn Jana - Stanislaw (tu by šią od ražu tfumaczylo imięjana jako protoplasty rodu Mogilöw ~ byl on ostatnim z herbu Mogilaprzedprzyjęciemprzez Hieronima nowego herbu Nalęcz).

Poczatki nazwiska. herbu i rodu Ciechanowiezow

CIECHAN -

Oczywisciejest to tylko teoria, jednak niezaleinie od tego jak dalece jestprawidlowa i na He odpowiada rzeczywistym faktam - wydaje šią, že na dzieje naszego rodu powinnisniy patrzeč w nastąpujący sposöb:

Mogila odm.

kad mamy jeden wspoiny - rod Ciechanowiezow, (w mm wspölnych przodköw-bohnteräw, dtichownych i zwykhch tudzi), a �' nim dwie linie herbowe:
linię herbu Mogila i Umę herbu Nalęcz,

Nalęcz

kailio z tyęh linii ma }woje odnogi w roinych krajach, z nich zaš wyraslają galęzie poszczegalnych rodžiu.
77 DIlZEWO OENEA I .OGI CZNE

�� htHruMOGUA
C�îLCHAN - c/yli �.�. �� Ctechsmawa n,r>, CCECHANOWlCZ ( CiĖCHAN, �� crtnyjiuJ �� Mugii� - Kl - ��Ѵ *�� ) NICOLAUS ■Ciechafio^tcidcGoScran 139S
78

CIECHONSKI herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z, 4, nr 488).
CIECIEREW herbu Cietrzew; wojewodztwo wilehskie. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 718).
CIEKANOW$KI herbu nieznanego; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 708, 709).
CIEKAVVY-CIEPRYNSKI herbu Napiwon; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546).
CIEPLINSKI herbu Ossorya; od 1775 roku dziedziczyli na Skotnikach Wielkich.
CIERPICKI herbu Ossorya; w wojewodztwie wilehskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
CIESZANOYVSKI herbu Jelita; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 492; f. 391, z. 6, nr 7).
CIESZEJKO herbu Dolęga; powiat \vitebski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
CIESZELOWSKI herbu nieznanego; powiat slucki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr546).
CIESZKIEWICZ Z nich w XVIII wieku Hitary, podczaszy smoletiški, i Michat, rotmistrz powiatu wilkomierskiego.
CIESZKOWSKI. Zatwierdzony w 1808 roku w Minsku Wynvod familii urodzonych Cieszkowskich herbu Pt7aiwtpowiada, �ii ta familia (...) z naydawnieyszych czasowpodpanowaniem nayjašnieyszych Kr6low Polskich biorąc swe nastame wraz z aktualnym szlachectwa polskiego kleynotem zaszczycala się, i založywszy swe siedlisko w wojewodztwach
* * * 79

Woiynskim i Czernihowskim oraz powiatach wlodzimirskim i nowogrodzkim na dziedzicznych ziemskiey natury dobrach, wszelkie prerogatywy dostoynosci szlacheckiey wlasciwe prawem oyczystym wskazane, wysokie zaszczyty cnôty dostoynosci charakteru szlachetnego wykazując, nieprzerwanym ciqgiem posiadając one, przez naturalny krwie sptyw wynikajqcym z siebiepotomkom nienaruszenie przeniosia, ktôrzy dotąd w mieyscu swych poprzednikôw mieszkający, rozmaitemi urzędy cywilnemi będąc zaszczyceni, udzialu swey dostoynosci szlacheckiey dziš vtywod przed się biorącym. Juž w powiecie dzišnienskim zamieszkafymprzeniesli realm dowody (...)

Wziowszy za protoplast^ dziada swojego, urodzonego Krzysztofa z Hordyna Cieszkowskiego, czesznika czernihowskiego (...) dostojnosč pochodzenia (...) wyhtszczylf�...
Krzysztof Cieszkowski mialdwoch braci: Stefana, czešnika powiatu nowogrodzkiego, i Stanislawa, czesnika czernihowskiego.
Pan Krzysztof z Hendyna Cieszkowski w 1737 roku nabyl od Jana i Ewy z Kobylinskich Jurewiczow majętnosc Czyzewszczyzna w powiecie braslawskim, ktorą testamentem w roku 1769 przekazal w spadku synowi swemu Ignacemu.
W 1808 roku Deputacja Wywodowa Szlachecka Guberni Mihskiej uznala Ignacego Cieszkowskiego z synami Antonini i Wincentym 'za rodowitą iprawdziwq szlachtą polską� wpisując ich do częsci pierwszej Ksiąg Szlachty tejze Guberni. (Narodowe Archiwum Historyczne Bialorusi w Minsku, f. 319, z. 2, nr 3452).
Konstanty Cieszkowski byl �stolonaezeinikiem� ziemskiego sądu dziènienskiego - w pierwszej potowie XIX wieku.
CIEZIERSKÏ herbu àlepowron; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
CISZK1EWICZ herbu Zerwikaptur; powiat trocki, shicki, dzisniehski, zawilejski. (CPAHL, fH 391, z. 6, nr 11, 546, 707; f. 391, z. 11, nr 253).
CISZKO herbu Lada; powiat wilenski, (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 499).
CISZKOW1CZherbu Nowina; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
80

OURMAherbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
CIWUNSKI herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
CWIECINSKI herbu nieznanego; powiat wilejski, wilehski, dzišnienski. (CPAHL, f, 391, z. 4, nr 502; f. 391, z. 7, nr4117; f, 391, z. 6, nr 709, 1621 i in.).
CW1KLIS herbu nieznanego; powiat rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
CWIRKO-GODWICKJ herbu Wamia; powiat nowognôdzki. {CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
CWIRKO-GODYCKI herbu Wamia; powiat nowogrôdzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
CYBERTOWSKI. W 1845 roku Mihskie Zgromadzenie Szlacheckie rozpatrywalo kwestiq rodowitosci tej dawnej familii rycerskiej (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 34).
CYDZIK-ZAWALCZYK herbu Prawdzic; powiat wilehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
CYMERMAN vel ZIMMERMANN herbu Korab; w ziemi wilehskiej i kowienskiej. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 508). Zamteszkali w Rydze Cymermanowie byli potwierdzani w rodowitosci przez urzędy heraldyczne Wilna i Minską. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 37).
CYNSKI herbu Odrowąž; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
C IU R L A herbu nieznanego; powiat oszmiahski. (CPAHL, fl 391, z. 4, nr 501; f. 391, z. 8, nr 86). 81

CYTOWICZ herbu Bronic; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11, 12, 707).
CYWUNSKI herbu Zadora; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr7).
CZACK1 herbu Swinka. Teodor Žychlihski pisal: �Starožytna wielkopobka rodzina z Czacza Czackich, wslawiona w dziejach naszych przez Tadeusza, zafožyciela liceum krzemienieckiego, kwitnie obecnie w jednej juž tylko galęzi na Wotyniu, z najpierwszymi domami w Polsce spokrewniona. Wywodzi się od Swinkdw, z ktorych Jakob, wyniesiony w roku 1283 do godnosci Prymasa, w r. i295 koronowal krola Przemyslawa, o czem wspomina Dhigosz. Nazwę Czackich przyjęla ta odnoga Šwinkow, nahywszy w Wieikopolsce dobra Czacz pod Košcianem�. (T. Žychlihski, Zlotą księga szlachty polskiej, t. 1, Poznan 1879, s. 45).
Z tego rodu wywodzit się Tadeusz Czacki (1765-1813), wybitny uczony, autor m.in. Rozprawy o Žydach i založyciel Liceum Krzemienieckiego, naležącego do Wilenskiego Okręgu Naukowego.
Georg von Bradcke w swych Zapisach autobiograficznych, chociaz byl wysokiej rangi dygnitarzem carskim, nie szczędzi nad wyraz pochlebnych slow pod adresem rozumu, energii, zręcznosci, osiągniąč Tadeusza Czackiego, dzięki wysilkom ktorego �Krzemieniec otwarcie rywalizowai z Wilnem, a melu profesorow nawet przewyzszalo wilenskich."
CZAINSKI herbu Leliwa; powiat nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
CZAINSKI-JANOWICZ herbu Leliwa; na Wilehszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. I, nr 1288).
CZAJEWSKI herbu Šwinka; powiat oszmianski, rosiehski, kowiehski, wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 511; f. 391, z, 6, nr 7, 707; f. 391, z. 8, nr 86, 1068; f. 391, z. 11, nr 256).
C Y P R Y N S K I herbu nieznanego; powiat shrcki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546). 82

CZAJKOWSKI. Ponižej zamieszczamy tekst pana Leszka Jana Czajkowskiego herbu Jastrzębiec ze Swierklanca, przygotowany przezen specjalnie dla naszego herbarza. Stanowi 011 uzupeinienie do naszego hasta �CZAJKOWSKT\ opubiikowanego w drugim tomie herbarza na str. 251-260.
�Herbarze šwiadczą že Czajkowscy h. Jastrzębiec wywodzili się z Czajek mazowieckich (licznych w powiatach bielskim i rawskim), polnocnego Mazowsza i Podiasia. Familia licznie rozrodzona, zamieszkiwala tereny Litwy, Ukrainy, Polesio i fVofynia. Na przestrzeni stuleci Czajkowscy pieczętowaU šią rdinymi herbami, užywali rožnych klejnotmv: Dębno, Sas, Jastrzębiec, Radwan, Korab, Gryf. S. Uruski "Rodzina... " t. 2 s. 352 pisze: �Sądzą že tego herbu [Sas] wlasciwie veiększa częsč Czajkowskich herbu Dębno, wylegitymowanych w Galicji, "
"WRzeczpospolitęj Szlacheckiej (przedrozbiorowej), � w wywodach szlachectwa, w ktdrych prawo wymagalo okreslenia užywanego herbu, pisano jedynie, že dano. osoba jest "dobrytn szlachcicem i naszym bratem ", gdy zanikala pamięc o užywanym herbie. Począwszy od XVI wieku obsermtje šią w aktach jedynie zupelnie wyjątkowe wzmianki
0 herbach. Dopiero zaborcy wprowadzili iv praktyce, jako vvarunek przynaležnošci do stanu szlacheckiego, posiadanie herbu. Rodziny byfy męc zmuszone do uslalenia, do j aki ego rodu heraldycznego naleieli przodkowie, co nie zawszeprowadzilo do stwierdzeh zgodnych ze stanem faktycznym�. (J, Lempicki "Herbarz Mazowiecki" t. I s. 22 Wyd. Heroldium 1997).
Klęjnotnaszszlacheckidziedziczymypoprzodkach, ktorzy "szlachtą byli od niepamiętnych czasow�\jak to często w rozmowach z wnukami podkrešlat nasz pradziad Michal Czajkowski. S. Uruski w kronice "Rodzina. Herbarz Szlachty Polskiej" W-wa 1905, t. 2 s. 351 pisze: "Jakub Czajkowski, dziedzic yvsi Lubicze i Trypucie, iv pow. brahskim
1 goniądzkim 1661 r., przezjego dwoch synow Jana i Pawla ... Michal syn Tadeusza i Maryanny Lešniemkiej, 1847 k, etc.... wylegitymowani w Krolestwie. � i przytacza szereg czionkow tegož rodu: "z tej familii. Biedrzych, opai czenvihski 1421 r. Mikoląj kupilzaprzywilejem ks. Jana Mazowieckiego 1424 r. majętnošč Lesnicę pod Lomžą. Zendzian, syn Bartlomieja, 1558 r. Aleksander, synPawla, dziedzic wsi Jabtonowo, na Podiasiu 1643 r., žonaty z Maryanną Lutostahską. etc. ..."(...) Jedna galąž tej rodzinyjuž wXVII wiekuprzesiedlila šią na- Ukrainą. !�Jan, syn Wojciecha oženiony z Maryanną Maloklęcką, dziedzic miasta i dobr Pawolocza 1642 n ...".
83

Tutaj wlasnie w guberni wotynskiej, w powiecie berdyczowskim apodal Žytomierza, w Halczyncu [13 wiorsl od Berdyczowa i 10 wiorst od iw. Kodni gdzie >v imieniu Rzeczypospolitej wbijano napal i scinano glowy hajdamakom Gonty i Želežniaka] urodzil šią 29 wrzesnia 1804 roku krewniak nasz, Michal Czajkowski - Sadyk Pasza (po kądzieli dziadek i babka Michala to: Michal Glębocki h, Doliwa, wojski owmdd (zm. ok. 1813 r) i Helena Krzyianowskaprawnuczka hetmana kozackiego Brzuchowieckiego zamordowanego przez Doroszehkę w 1668 r. pod Opuszną. Wychowany zostaje w ducku i atmosferze tradycji staroszlacheckiej, slawie kozackich atamanow i "hulaszczych "huzarow. W roku 1820 mają miejsce zaslubiny siostry Michala, Maryanny Czajkowskiej z por. 2 pulku ulanow, Karolem Rožyckim h. Rola z okolic Czemiejowa na Podolu, o ktorymA. Mickiewiczpowie: "u niego wojna rewolucyjna nie jest wojną uczonych na ten cel iolnierzy, ale obywateli bijących šią za wolnosc ", a "dusia jego jest agnis ta, męska i prasta � [weteran napoleohski, ranny pod Borysowem w 1812 k; w Powstaniu Listopadowym w randze majora, krzyž oficerski Virtuti Militarij. Po sttyju Kayetanie Czajkowskim - bezdzietnym i bezzennym seniorze rodu į�byl to bogacz i skąpiec, w pordwnaniu z ktdrym blednie skąpiec Molierowski � dziedziczy "pięč wiosek w lasach cudnowskich, wielką poleč lasu towarowego ifabrykę szkta Po šmierci rodzicow, Stanislawa i Petroneli Czajkowskich (pochowanych w Kodni), dziedziczy wsie: Halczyniec, Agatowkę i Siomaki. [Skonfiskowany przez rząd carski Halczyniec dzierzawi szwagier Sosnicki. Pozos taią częscią majątku dysponują igospodarzą wykonawca testamentu, bralanek-prawnik Prot Czajkowski (brat Symforyana z Radomysla) oraz siostry, Katarzyna i niezamąina Heloiza.] Jest Michal Czajkowski uczestnikiem powstania 1831 r. -pontcznik Pulku Jazdy Wolynskiej (Krzyž Virtuti Militari), walczy w dywizji gen. Skrzyneckiego - požniej w dyw. gen Szeptyckiego. [Pod Moloczkami wzięci w kleszczeprzez batalionypiechoty rosyjskiej, atakują kolumnę od czola. Karol Rožycki na czele plutonow Seweryna Pilchowskiego i Michala Czajkowskiego prow adzi szaržę... M. Czajkowski opisuje rzecz następująco: "Kolo nas swiszczq kule. Poszlismy rysią, a potem galopem takszybkim, ie wszystko migalo przed naszymi oczami. Po siu pięčdziesięciu krokach padl rozkaz �Na lance!� Opuscilismy lance, co koh wyskoczy wpadlismy na nieprzyjaciela, Przed samym rowem, ktorego istnienia nie podejrzewalem, moj koh ražony kulą w szyję stanąl dębajednym skokiem j ak szalony przesadzilem row i znalazlem się po drugiej stronie, w czworoboku nieprzyjaciela. Moi
84

Kozacy poszli za mną. Pociemnialo mi w oczach, rąbalem na prawo i lewo, chociai przyznaję się, ze nie zdawalem sobie sprawy z tego, co się dzialo.31 Rosjanie zostali zniesieni impetem natarcia.).
Na emigracji, emisariuszRządu Tymczasowego we Francįi. Inicjuje i wspol nie z Adamem Mickiewiczem zakiada Adampol w Turcji. A. Mickiewicz gorąco popiera ideę "krohow zaczepnych �� aktywnego udzialu Polaköw w konflikcie Turcji z Royą, mowi: "gdybym mialfundusz swöj, to by do Czajkowskiego pulku pojechal i wolalbym mu dač lance i siodla obrachowywac niž tu siedzieč". Pobyt Adama Mickiewicza w obozie w Burgas uwiecznil na rysunku P. Suchodolski, a ArmandLėvy opisal W. Mickiewiczowi: �Twöj ojciec i jeneral rzucili się sobie w objęcia.(-) Weszlismypod namiot ijedlismy obiad wznoszqc toasty. Potem nastąpiiy spiewy narodowe batalionöw. (...) Ojciec twöj mzpoznal wielepiesni, ktöre jui znal i ktoreprzypominaly mu ojczyznę. Byl to dla niego wyborny wieczör odswiezenia narodowego. "
Znane są zaslugi Michala Czajkowskiego jako doradcy Wysokiej Porty czy tez wysilfd nad utworzeniem i utrzymaniem zalqikow wojska polskiego na obczyznie, Podczas wojny krymskiejna ežele sformowanego przez siebiepulku dragonow-kozakow ottomanskich, dociera nad Prut. Wladyslaw Mickiewicz w roku 1861 odwiedziljenerala M. Czajkowskiego w Konstantynopolu, napisal o nim: "Sadyk, Charakter czarujący, lecz zmienny (...), jest przenikliwy, rozmowny i dowcipny i byc može trochę blaguje. Chwilamiprzypomina AleksandraDumasa, ktory nigdy nie wie, czy to co opowiada, zdarzylo się mu naprawdę ".
(Pisanewroku 1837 "Powiescikozackie "zostająprzeloioneprzez Wladyslawa Mickiewicza na językfrancuski wroku 1856.)
Trzykrotnie ionaty [Czajkowska Leonide Gabaret, Ludwika Šniadecka - corka Jędrzeja Šniadeckiego (zmarla 24.02.1866 nad Bosforem), Irena Teoskolo], z pierwszu zoną czworo dzieci: Karolina (Karolina z Czajkowskich Suchodolska), Michalina (Michalina z Czajkowskich Gutowska), Adam ur. 1841 r we Wloszech (ojcem chrzestnym x. A. Czartoryski) i Wladyslaw - Muzejfer Pasza ur 1843 r., pözniejszy gen. gwardii rosyjskiej (ojcem chrzestnym hr. Wladyslaw Zamoyski); z Ireną - Greczynką corka Aleksandra ur 1873 r.w Kijowie [ojcem chrzestnym car Aleksander II]. Po klęsce Francji pod Sedanem, za namową dyplomatöw rosyjskich [przedstawiciela ambasady rosyjskiej w Istambule, gen. Bogusla wskiego i kr. Ignaüewaj wyjezdia z Turcji. Zamieszkuje opodal Kijawa gdzie kupil folwark niewielki w 1875 r - "w guberni czemihowskiej, w powiecie osterskim, we wsi Borki, nad
85

rzeką Osterą, o 70 wiorsi od Kijowa szosą pocz(ową, a o 80 od Czernihowa - o 30 od drogi želaznej kursko-kijowskiej i stac.ji Bobrownica, ao7 wiorst od Dėsny, ktora wpada do Dniepru. Tam myslę zakopac się na žyde i po šmierci". Pamiętniki generala-lejtnanta M. Sadyk-Czajkowskiego drukowala w przekladzie rosyjskim "Kijowskaja Starina1� (1891-1892) oraz "Russkaja Storina" (1895- 1905).
AdiutantM. Czajkomkiego, Kazimierz Burzynski (TahirBej) - emi- grantz 1863 roku, zanotowal; "u szczytu potęgi sypalpieniędzmi hojną ręką (...), pienięinie zawsze czysty, bezinteresowny do šmiesznošci, z myslą o dobrze kraju. �
Wpobliskim Parachimowie dnia 17/18 stycznia 1886 roku Michal Czajkowshi žegna się z žydėm. Pochowany zostaje przez archangieiogrodzkich soldatow, tuž obok wiernego druha kpt. Morozowicza.
*
Juliusz Kleiner o twdrczosci Michal a Czajkowskiego napisai: '�Od roku 1837 począwszy podbijal czytelnikow swoimi powiesciami: Wernyhorąt Stefanem Czamieckim (co poprzednikiem byl Potopu Sienkiewiczowskiego), gldwny emigracyjny przedstawiciel powiesci, Michal Czajkowski. Nie tylko akcja žywa i ruchlma, jakiej dotąd nie przynosila žadna zpowiešci naszych, stanowilaponęię, ale nade wszystko ukazana w obrazach epoki dawnej dzielnošč žolnierska i zamaszystošč staroszlachecka � J. Kleiner "Zarys Dziej6w Literatury Polskiej�� t. Ii II, s,338, Ossolineum 1974.
Na emigracji weFrancji, zamartwia się Michal Czajkowski o cenne skarby rodzinnepozostawione w Halczyhcu [rękopisy; dokumenty, listy, księgozbior bogaty] - �siedem ogromnych wolumindw" -posrod nich: �opisanie bitwypod Wiedniem po laciniez najdrobniejszymiszczegolami
przez naocznego smadka i uczestnika tej bitwy."
*
Michal CzajkoM'ski - przodek nasz, to šwietny oficer (dowodca, aktywny dzialacz Wielkiej Emigracji, zręczny dyplomata, pozostavvia po sobie bogaty, interesujący i wartosciowy dorobek literacki. Slawi imię A. Mickiewicza wšrėd Slowiahszczyzny i nad Bosforem, Prowadzona z IStambulu antyrosyjska dzialalnosč sprawia, že car Mikolaj I wlasnoręcznie listy šie do sultana, iądając wydalenia M. Czajkowskiego z Turcji,
86 M I C K I E W I C Z W B U R G A S

Na buhvarze nadmorskim Kamienny wieszcz U stop wzburzone fale UJdadają piesni
On juz swoje wyspiewal Teraz patrzy na brzeg Bez powrotu
Tam krzeslo posh Lechitow Czeka
Slonce kladzie blaski Na držące minarety Koiyszą się wody Bosforu Czas uklada jew strofy
Styszę ten sam refren - Wieszczu
Zejdz z postumentu
Mieczyshw Czajkowski �to wszystkopamięč� 1994
Adam Mickiewicz w lišcie z Burgas do ks. Adama Czartorysklego, pisze: �Znalazlem Sadyka/M. Czajkowskiego/ w tych samych uezuciach dla Polski i dla osoby w. ks. mosci, jakie w nim znalem (znajomošč Michah Czajkowskiego - podkomorzyca žytomierskiego z Adamem Mickiewiczem datuje się, gdy wieszcz popasai przejazdem na Wolyniu w 1323 r� w drodze do Odessy), i wszyscy, co go bližej otaczają, są rownie usposobieni. Bawilem dwa tygodnie z nimi. Byl czas często i szeroko rozmdwic się z wszystkimi prawie oficerami. Odwiedzalem i zolnierzy. (...) W obozie Sadyka panuje porządek, a zarazem ochota i wesolosc. Žolnierze bardzo przywiązani do dowodcy, karpus ojicerow jest doborem ludzi rzadkich. Są tam i starzy wojskowi, i mlodzi synowie obywatelscy z Poznanskiego i Polski. Wszystko zgodne i wszystko iyje po bratersku. Duck i ton daleki od grubego žoldackiego halasu i od rozlazlosci salonowej. Zdawaio mi się, ie bylem na lonie ojczyzny, i gdyby
87

nie siabošc nagla, z irudnoscią bym się wyrwal z tego obozu. �
I dalėj pisze: "Doktor pulkowy Gutowski (Rudolf), mianowany pierwej lekarzem floty tureckiej, ktory to stanowisko rzucil, azeby rodakom sbižyc, jest znany w kraju i na emigruoji. Ma i medale obcych nawet rząddw, i zaszczytne swiadectwa. Mąž pmwy, prosty, smaily, �
* JHt *

POWSTANCOM1863 R.
Przed karmą wodopojkq,
Na Wygodzie Kozacka rota Slonce topi snieg Pod kopytami - Siermięiny pop Z oczami Milosiernego Chrystusa Žegna ich Ikoną
Trzask nahajek
Przecina
Dzien
Na dobrą i zlą Polowq
Mieczyslaw Czajkowski *
Aleksander Gotynski h. Ogonczyk (miodszy brat Cyprian Gotynski, jest organizatorėm powstania w pow. kamienieckim) w "Pamiętniku podolskiego powstania 1830 -1831 roku" odnotowuje następujące zdarzenie: ��przyjechal do obozu niejaki Majewski, obywatel z okolicy, ktory nets uwiadomil, ie mieszkąjący w Bucniach zastawny posesor w majątku Czajkowskiego Seweryna (Cz. Seweryn ur: 1769, syn Jozefą i Marianny z Golkowskich), namiškiem Biernacki Teofil, zlapal we vus; Bucniach jednego z powstancow i uwiqzionego z raportem do Mohylewa ma odeslač. Ze tenie Biernacki denuncjowal wielu obywateli z okolicy i z powiatu, i ie to z jego przyezyny uwiqziono w Mohylewie
88

Czajkowskiego Seweryna, Slawuszewskiego, siarego Dierzka i innych. Toz samopotwierdzilswieioprzybyfy do powstania Sylwan Czajkowski, syn Seweryna (i Rozalii z Lipskich). Pokazalo się, ie tym powsiancem pojmanym byl kozak ze szwadronu Bernatowicza. Trzeba wiedziec, ie ciągle znoje i trudy wojenne wiele wpfynęfy na slabe zdrowie Aleksandra Bernatowicza.
Z bezsennosci, znuienia i zfychpokarmow calkiem oslab na silach. Przyszedhzy wnocy do lasow hoiobuwieckich w bliskosci Bucnidw, gdzie mieszkal Czajkowski Seweryn z corką panną Oleandrą, ktėrzy byli w pokrewienstwie z Druibackim Ateksandrem, ten więc zaproponowal Bernatowiczowi, žeby poslač do panny Oleandry Czajkowskiej, prosic ją, azeby ta rano przyjechala do obozu i przywiozla ze sobą kawę z mlekiem, herbaty i innych zywnosci."
Wielu uczestnikow zrywow niepodleghsciowych jest aresztowanych i więzionych, zsylanych �w soldaty � lub na Sybir, inni na mocy wyrokow sądow wojennych zostają straceni. Majątki ulegąją konfiskacie, Wiele szlacheckich rodzin w obawie przed represjami likwiduje sprawy majqtkowe iprzenosi się do Galicji lub Wielkopolski. Tysiące emigrują do obcych krajow. Nie byb dworu szlacheckiego, ktorego by bezposrednio lub w sposob posredni nie dotknęly nastqpstwapowstanczego dramatu.
Dzieje czlonkdw rodu Czajkowskich obfitowaly >v niezapomniane "doznania i wrazenia �, Wiele jednak obrazow, slow i zdarzen odchodzi w niepamiąc wraz ze starszym pokoleniem.
Nasz pradziadek - Michal Czajkowski syn Tadeusza (ojcem chrzestnym bylx. Czartoryski) jako mlody czlowiekposzedl do Powstania Styczniowego, aby po kilku tygodniach wroctc zmizerowany w domowe pielesze. Tato moj, Jan Czajkowski urodzii się wNowogrddku na Litwie 27 kwietnia 1910 roku. W Grodnie uczęszczal do Gimnazjum /1932 r./ (zasadniczą službę wojskową odbyl w 76 p.p, w Grodnie, przeniestony do rezerwy w stopniu podoficera). Stosowny sposob bycia, wrodzona inteligencja, kultura os obis ta, dobra znajomosč języka rosyjskiego i niemieckiego, szeroka wiedza historyczna, dobry zmyslorientacji, etc., ulatwiajq przetrwanie lat okresu okupacji i sowieckiego terroru. Po kampanii wrzesniowej i okupacji zwolniony z aresztu sowieckiego przyjeidia w ramach repatriacji do Polski, podejmuje pracę w Rejonowej Dyrekcji Lasow Panstwowych (Nadlesnictwie - w Swierklahcu. Rodzicami Jana byli - Feliks Czajkowski (uk ok, 1870 r.) i Rozalia Czajkowska z domu Lutrzykowska (Nowogrod Lomzynski). [Bawilem w 1983 r. wNowogrodzie w tamtejszej Parafii Rzymskokatolickiej N.M.
89

Panny, od księdzaproboszcza W. Czajkowskiego otrzymalem informację ii "aktaparafialne zostafyzniszczone w czasie wojny �]. Podczas l Wojny swiatowej rodzinazostala wywieziona \vgląb Rosji- Tambov, Kislovodsk, Piatigorsk, (Kaukaz). Tam tez zmarla Rozalia Czajkowska - wszyscy chorowali na tyfus, Juz w czasie nasilenia się dzialan rewolucyjnych, pozostali przy žydu powracają do kraju.
Wydarzenia zwiqzane z wojną polsko-bo!szewicką zastają ich w Grodnie [Jan Czajkowski, najmlodszywgrupie harcerzy wręcza kwiaty J. Pilsudskiemu na dworcu kolejowym w Grodnie]. Dziadekmoj- Feliks Czqjkowski byl tam urzędnikiem policyjnym. Zmarl w Grodnie w roku 1924. Rodzenstwo Jana to: bratJozef (zamordowany po II wojnie przez UB), Marian (wspomniany wyzej ojciec Mieczyslawa) i starsza wiekiem siostra - Wladyslawa (ur. 1894 r. w Nowogrodzie Lomiynskim) � zamieszkala przed wojnq w Warszawie i Sochaczewie, gdzie posiadaia nieruchomosci. Wladyslawa zmarla w wku 1976. [W roku 1998 Helena Poplawska � kuzynka, zamieszkala aktualnie w USA � Grand Rapids, informuje: �...ciocia Wladyslawa byla cioteczną siostrą mojej mamy � HelenyPoplawskiej ur. 16.12.1900r. wNowogrodzie, (...) mamusia moja będzie miala 16grudnia 99 lat"]. Stryj moj Marian Czajkowski (ur.1899 Nowogrod Lomiyhski) byl przed wojną komendaniem policji i funkcjonariuszem KOP-u w Kamieniu Koszyrskim na Polesiu [tato mawial ze �brat - Maniek, jedną ręką z latwosciq podnosil doroslego męzczyznęj, Zmarl w czerwcu 1937 roku w Wilnie i zostalpochowany z honorami wojskowymi na cmentarzu Antokol. Brat stryjeczny Mieczyslaw Czajkowski (historyk i literai, czlonek ZLiP i KIK-it) ur. 05.08.1926 r. w Niechaczewie (Kossow Poleski) tui obok nobilitowanej przez rod Kosciuszkow Mereszowszczyzny, wspomina: "...tarn byly wystawionezwloki mego ojca Mariana Czajkowskiegoprzedpogrzebem w czerwcu 1937roku w Koscielesw. Piotrą iPawia w Wilnie� (...) "wbila mi się w pamięč orkiestra policji na przedzie konduktu i poduszka z odznaczeniami ojca1�. Potomstwo Mariana Czajkowskiego i Antoniny Czajkowskiej z d. Brodnickiej: Kazimierz, Mieczyslaw i Zbigniew. Po smierci Antoniny Czajkowskiej, zawiera ponownie zwi(įzek malienski z Moniką Dębowską, z tego związku syn Marian. (Monika Czajkowska z d. Dębowska ur. 1907 r. Nowogrod). Miejscem zaslubin rodzicow moich jest kosciol hv Jozefą w Częstochowie (1948 r.) Maria � wtasciwie Maryanna - (Maryanna Czajkowska z d. Budėk ur. 1919 r. c. Stanislawa Budka ur. 1900 r. w Turzynie k. Lelowa (wyzyna krakowska), zm. w 1937 r. pochowany w Kozieglowach s, Pawia Budka i Julianny Budėk z d.
90

Andrė, corki francuskiego rzežbiarza artysty Fryderyka Andrė, co moj sp. tato komentowal: ,rmasz takie šamo imię jak moja babcia �j i Jan Czajkowscy spoczywają na cmentarzu parafialnym w Šwierklancu - (Maria zm. 1985 r., Jan zm. 1989 r),
* * *
Rubikonie Rubikonie - rzeko Bez powrotu!
Twoje wody mają barwę Krwi
Imię twoje � Gniezdowo
Idą zmęczeni powlocząc nogami Oficerskie plaszcze Trzymająjeszcze fason Bfyszczą guziki Ze srebrnymi orlami

Drzwi pojazdu szeroko otwarte Obok žoldacy Z ostrymi sztykami - A nu pabystrej Polskije pany!
Pociski przeklenstw Rozrywają serca

M. Czajkowski "Katynski popielec� 1996
Oprastarym rodzie Jastrzębczyk6w rozpisują się obszernie autorzy rozlicznych kronik iprac heraldycznych. Protopiasci tegož rodu žyli juž w czasach Polski poganskiej, z tym ie yvczesniej užywali samego Jastrzębia. Podkowa z krzyžem zastąpila go okolo 999 rokui wiąže się z wydarzeniami historycznymi, ktore miafy miejscepod Lysą Gorą koio Božęcina zapamnvania krdla Boleslawa Chrobrego, gdzie yvojska polskie potykaly się z poganami Legenda gtosi iž Jastrzębce mieli zamordowač ¿VK Stanislawa a następnie ujšč na Mazowsze. Ten typowy dla Mazowsza znak wlasnošciowy, pienvolnie mial byč už}>wany przez wojewodę
91

ksiąžęcego Bolestę, stąd znany pod nazwą: Bolesty, Boleszczyc.
K. Niesieckipodaje, ii herb ten przybyl do Polski wraz z legendarnym Lechem okolo 550 roku. Herb Jastrzębiec znany byi Dlugoszowi i występuje w przekazach zwiqzanych z bitwq pod Grunwaldem a nąjstarszy, zachowany wizerunekpieczącipochodzi z 1319 roku 21 tistopada 2001

* * *
CZARNOYVSKI herbu Grabie. Z Ziemi Wilenskiej odgalęzili się do Rosji wlašciwej.
Z tego rodu wywodzil się Mikolaj Francevvicz Czarnowski (1868- 1936), znakomity inžynier metalurgii i ekonomii przemyslu, profesor Moskiewskiej Wyžszej Szkoly Technicznej,.autorfundamenlalnych, po kilka razy w Rosji wznawianych dziel naukowychr Organizacija promyszlennych predprijatij po obrabotkie mietallow, Tiechniko- ekonomiczeskije principy w mietaHopromyszlennosti i in.
CZARTORYSKI herbu Pogon Litewska odmieima. Rod wiedli
0 d wielk;ich ksiąžąt litewskich, potomkow Gedyminowych, z ktorych jednemu (Korygielle) przypadl do dziedziczenia pradavvny Czartorysk w powiecie tuckim na Wolynm, a j ego potomkowie mianowač się zaczęli ksiąžętami Czartoryskimi. Byli oni spokrewnieni z Radziwillami, Zebrzydowskimi, Wisniowieckimi, Koreckimi, Zaslawskimi, Leszczynskimi i inną arystokracją Rzeczypospolitej. W przywileju krčla Wladyslawa Wamenczyka zwani byli "bracmi i krewnymi Jagiellon6w�. Na przelomie XV1-XVII wieku przeszli z prawoslawia na katolicyzm. Dali krajovvi dhigi szereg wybitnych dzialaczy, w tym wojskowych, politycznych, kulturalnych, ktorych aktywnošč wybitnie przyczynila się do rozwoju Rzeczypospolitej, jej sily i samodzielnosci, že wspomnimy tu tylko Adama Jerzego Czartoryskiego (1770-1861), wybitnego pisarza
1 polityka, w latach 1803-1824 kuratora Wilenskiego Okręgu Naukowego.
Nie wiadomos czy kresowi Czartoryscy herbu Starykoh i Lubicz stanowili uzagubione� odgalęzienia poprzednicli, czy tež nic wspolnego z nimi nie mieli.
CZAMOCK3 herbu Lis; na Wilenszczyžnie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 12).
92

CZAPKIEWICZ herbu Pobóg; powiat oszmiariski, lidzki. (CPAHL, £ 391, z. 11, nr257).
CZAPKOWSKI herbu Lelíwa i álepowron; powiat dzisnieñski, rosieñski, witebski. (CPAHL, f. 391, z. 11, nr 258; £ 391, z. 6, nr 605, 609, 707, 1131).
CZAPLA herbu Czapla; powiat lidzki (Czaple, Zaleszany, Petrykany).
CZAPLEJEWSKI herbu Radwan i Czapla; powiat wilensid, kowienski, wotkowyski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 998, 2443, 2586; £ 391, z. 6, nr 7; f, 391, z. 10, nr 406).
CZAPRECKI herbu Zaręba; powiat szawelski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 707).
CZARNY-HOLOWNIA herbu Holownia; powiat wilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 8).
CZARTKOWSKI herbu Korab; miasto Suwalki. (CPAHL, £ 1094, z. l.nr 15).
CZASZNICKI herbu nieznanego; powiat oszmianski. (CPAHL, £ 391, z. 8,nr 102, 935,2558).
CZAŠNICKI herbu Trzy Trąby; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
CZECHOWICZ-LECHOWICKI herbu Ostoja; na Wileñszczyznie. (CPAHL, f. 391, z, 1, nr 1062).
CZECHOWSKI herbu Beiina z Poses)i; powiat telszewski, wilejski. (CPAHL, £ 391, z. 7, nr 711; £ 391, z. 6, nr 18; f. 391, z. 4, nr 528).
C Z E C Z E L herbu Jelita. Konstanty z województwem braclawskim podpisal elekcję Jana Ill-g o , 1674 r. Piotr, sqdzia pograniczny 93

wojewödztwa kijowskiego, 1736 r. Antoni, sędzia grodzki belski, 1764 r., ten lub inny Antoni, chorąžy zwinogrodzki, 1766 r. Pawel N. zprzydomkiem Sudymontowicz, horodniczy zwinogrodzki, 1775 r. posel braclawski. Roch w komisji do rozsądzenia sprawy granicznej między Woronieckimi a Kordyszem, 1775 r. Ludwik, chorąžy winnicki, 1775 r.
CZECZOT herbu Prawdzic; siedzieli na Stokach i Kolyszkach w powiecie lidzkim.
CZECZUKIEWICZ herbu nieznanego; powiat nowogrödzki. (CPAHL, f. 391,2. 6, nr 665).
CZEPIELEWSKI herbu Korab. Antoni z wojewödztwem sandomierskim podpisal elekcje Augusta ILgo, 1697 r. Byli tež w XIX- XX wieku na Wilehszczyznie.
CZERKASKI herbu Druck; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 536a).
CZERKAS herbu Leliwa. Stefan, towarzysz starosty garwolihskiego, otrzymal na sejmie 1662 roku nobilitację.
CZERKIES herbu Leliwa; siedzieli na Drabiczunach, Popiszkach, Zablociu, Milwidach i innych dobrach w powiecie lidzkim.
CZERNIAWSKI. N. zolnierz wojewödy podlaskiego, 1717 r. Bazyli z powiatem rzeczyckim podpisal elekcję Stanistawa Augusta. Aleksy, domownik i sekretarz archimandryty sluckiego, 1792 r.
CZERNICHOWSKI herbu Lada. W ksiąžce Stanislawa Zielinskiego Wybitne czyny Polaköw na obczyžnie (Wilno 1935, s, 57) czytamy: �Czernichowski Jaksa Nicefor, z Czernihowa na Polesiu; zesiany byijako jeniec na Syberię, gdzie zostal inspektorem kopalni Ust- Kulak pod Jenisiejskiem; zbuntowawszy się przecw gubernatorowi Obuckowowi, wyruszyl z grupą 84 ludzi w 1650 nad Amur, gdzie zaloiyi osadę, ktorąnazvval Jaksa, skolonizowalokolicę ido 1674rządzilswem panstewkiem, z ktorem rząd chinskiprowadzil korespondencję >v językit polskim. Pamięč o Czernichowskim jako "Chanie Mądrym 'J przetrwala w Chinach''.
94

CZERNICKI. Michai na Mazowszu, 1539 r. Aleksander na Czemicach, sekretarz krölewski, z wojewodztwem wilenskim, a SzczQsny z ziemi^ ciechauowsk^, podpisali elekcj^ Jana Kazimierza, 1648 r. Marcin, podczaszy grodzienski, z powiatem grodzienskim, stronnik Jana ITI-go. Antoni Zegota z Czemic, z Ksi^stwem Oswiqcimskim, Franciszek z ziemi^ dobrzynskg, tukasz i Wojciech z wojewodztwem plockim, Michai z wojewodztwem minskim, podpisali elekcjq Stanislawa Augusta.
CZERNIECKI. Jerzy, towarzysz roty usarskiej wojewody ruskiego, 1676r.
CZERNIEWICZ. Eustachy Franciszek, sekretarz pulkowy, otrzymal szlachectwo na sejmie 1673 r., z wojewodztwem lubelskim podpisal elekcje Jana Ill-go. Marcin, horodniczy i s$dzia grodzki kowienski, pose! powiatu kowienski ego, 1768 r.
CZERNIEWSKI Eliasz i Jerzy z wojewodztwem wilenskim, Heliasz Kazimierz zprzydomkiem Nieszczujkowicz, Seweryn, Jan Jarosz z przydomkiem Szyray, z wojewodztwem minskim, podpisali elekcjq Jana Kazimierza, 1648 r. Heliasz Kazimierz w 1649 roku odnotowany jest jako Eliasz Kazimierz Nieszczukowicz, zolnierz zasluzony, Konstanty, poborca wolynski, 1650 r. Jan, starosta parnawski, z wojewodztwem wilenskim, podpisal elekcjq Augusta Il-go, 1697 r. Tadeusz, Stanislaw Korebko na Czemiewie i Jozef, podpisali manifest szlachty litewskiej, 1764 r.
CZERNIKherbu Abdank; w wojewodztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7). Adam z wojewodztwem braclawskim podpisal elekcj$ Augusta II, 1697 r. Franciszek, Stanislaw horodniczy slonimski, Tadeusz i Jan, podpisali manifest szlachty litewskiej, 1764.
CZERNY herbu Nowina. Piotr z wojewödztwa lubelskiego, 1586 r. Pawel na okazowaniu pod Proszowem 1587 r,, w 1589 r. wyznaczony poborcq. w wojewodztwie polockim. Stanislaw, podwojewodzy krakowski i Zygmunt z Witowic, podstarosta bialoczerkawski z wojewodztwem krakowskim podpisali elekcj$ Jana Kazimierza. Andrzej z wojewodztwem krakowskim podpisal elekcjq Jana HI, 1674 r, Michai, kasztelan oSwi^cimski, 1685 r. Jerzy z wojewodztwem
95

sandomierskim podpisai elekcj^ Augusta fl. Andrzej w wojewodztwie krakowskim, 1697 r. Jozef, kasztelan s^decki, 1703 r. Joachim Schwartzemberg, chor^zy i pose! ksi^stw zatorskiego i oswiqcimskiego, z Ksi^stwem Oiwi^cimskim podpisai elekcj$ 1764 r., delegat ad pacta conventa, 1764 r, Franciszek, kustosz koronny, 1764 r. Jan z wojewodztwem poznanskim podpisai elekcjs Stanislawa Augusta.

CZESZKOWSKI herbu Pilawa; powiat poniewieski, upicki, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192).
CZOtKIEWICZ herbu Czerwnia; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157). J6zef podpisai akt konfederacji generalnej W.Ks.L. 1764 r.
CZORTOWICZ herbu Pobog. W 1845 roku Minskie Zgromadzenie Szlacheckie potwierdzilo rodowitosc tej dawnej familii rycerskiej z powiatu dzisnienskiego i wilejskiego. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 34, 102),
CZUCHANSKI herbu Bojcza; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 546).
CZUDOWSKI herbu Leliwa III; powiat nowogrodzki, oszmianski. (CPAHL, f, 391, z. 4, nr 545; f. 391, z. 6, nr 4),
CZUGALINSKI herbu nieznanego; powiat kowiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
CZURYLO herbu Korczak. N. rotmistrz, 1587 n Jan, decyzj^ sejmu 1638 roku przywrocony do czci.
CZYCZYN herbu Abdank; powiat oszmiahskt. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
CZYKINSKI herbu Odrowgz; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7,707).
96

CZYLEWSKi herbu Sas; powiat szawelskî, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
CZYRSKI herbu Abdank i Prus III; powiat lídzki, rosieñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 11).
CZYRWIÑSKI herbu Lubicz; powiat slucki, upicki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 1996; f. 391, z. 6, nr 7, 546).
CZYZYKOWSKI herbu Boncza; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4105; f. 391, z. 4, nr 192; f. 391, z, 6, nr 7).
Kazimierz Czyzykowskí, rnieszkaniec powiatu trockiego, zostal potwierdzony w rodowitosci szlacheckiej przez Wileúskie Zgromadzenie Szlacbeckie 15 maja 1809 roku. (CPAHL w Wilnie, f. 391, z. 7,nr4105),
97

DACHNOW1CZ herbu Korczak. Mikolaj i Kazimiera Dachno- wicze Haciccy z wojewodztwem nowogrodzkim podpisali elekcję Jana III, 1674 r.
DAGODSKI vel DAGODZKI herbu Leszczyc; powiat zawi- lejski. {CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
DAJKIEWICZ herbu Rola; powiat wilenski, oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. l,nr 1062).
DALECKI herbu Krucyni; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
DAMECKI herbu Prus II; powiat oszmianski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
DANASZEWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707),
DANEJKO herbu Sas; powiat dzisnienski, nowogrodzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 4, 605).
DANEJKOWICZ herbu Janina; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 403).
DANIELOWICZ herbu Godziemba. Mikolaj, rewizor do ozna- czania miejsc pustych na Podolu i Rusi, 1601 r. Jan Mikolaj z Zurowa, podskarbi wielki koronny, staro sta przemyski, samborski i drohobycki, 1632 r. z wojewodztwem ruskim podpisal elekcję Jana Kazimierza. Karol,
99

starosta parczowski, 1669 r. Mikolaj, podstarošci wilkomierski, z po- wiatem wilkoraierskim podpisal elekcję Jana III. N. wojewodzic podol- ski, 1680 r. Sejm 1766 r. zaspokaja pretensje sukcesorow Jana Mikolaja, podskarbiego wielkiego koronnego.
DANILECKI herbu Polkozic; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
DAN1LEWICZ herbu Boncza i Leliwa; na Wilenszczyznie i Žmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7; f. 391, z. 1, nr 211,993).
DANKIEWICZ herbu Prawdzic. N. komomik trocki 1775 r. Marc in rotmistrz trocki, wnuk Piotrą, 1775 r. N. rotmistrz starodubow- ski, Mateusz, ksiądz, 1775 r.
DANOWSKI herbu Krzywda. Maciej z ziemią wiską podpisal elekcję Jana K.azimierza 1648 r. N. podczaszy wiski, 1662 r. Wojciech, komomik graniczny wiski, 1674 z ziemią wiską elektor Jana III. Piotr, Wladyslaw, komomik ziemski wąsowski, Tomasz, Wojciech, Mateusz i Pawel z ziemią wiską a Jakub i Andrzej z ziemią lomžyhską, podpisali elekcję Augusta II. Wladyslaw, pisarz ziemski i grodzki wiski, 1710 r, Jakub i Teodor z ziemią lomžyhską, a Jan z ziemią bielską, stronnicy Stanislawa Augusta. Tadeusz, burgrabia lomžynski, 1789 r.
DANTO herbu nieznanego; powiat rosiehski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3656).
DAPCZYNSKJ herbu nieznanego; powiat polocki (CPAHL, f. 391, z. 6, nr265).
DAREWSK3-WERYHA herbu äreniawa. Zostali potwierdzeni w rodowitosci przez Mihskie Zgromadzenie Deputatöw Szlacheckich w 1838 roku. (NAH Bialorusi w Minsku, f. 319, z. 3, nr 140).
DARGWOJN herbu nieznanego; powiat szawelski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 707; f. 708, z. 2, nr 2157).
DASZKIEWICZ-KORYBUT herbu wlasnego; potomkowie ksiąžąt litewskich; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2342),
100

DAUKSZA herbu Rodi. Siedzieli przede wszystkim w powiecie upickim.
DAWIDOWICZ herbu Trąby - powiat wìlenski, wifkomierski; herbu Rogala - powiat kowienski, šwięcianski, telszewski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr J, 403, 721, 845; f. 39 ], z. 6, nr 7,611, 707, 1621, 1626).
DAWIDOWSKI herbu Jastrzębiec, Podkowa, Prus III; powiat rosìenski, pinski, nowogródzki, brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 408, 435,2596; f. 708, z. 2, tir 3656; f. 391, z. 6, nr 612,707). Wywodzili się z Dawidowa w Ziemi Lwowskiej.
Adam i Wawrzyni.ec Dawidowscy z województwem nowogródz- kim podpisali w 1764 roku elekcję króla Stanisìawa Augusta Poniatow- skiego.
W czerwcu 1844 roku Mihskie Zgromadzenie Deputatów Szlacbec- kich potwierdzilo rodowitosc starožylną panów Dawidowskich. (CA- PHL w Wilnie, f, 789, z. 1, nr 132, s. 23).
DAWIDSON herbu Zloty Jelen; powiat wìlenski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993, 1195).
DAWKSZA herbu Pierzchala. Z ni eh Aleksander 1697 r. podpi- sai z województwem nowogródzkim elekeję Augusta II.
DAWKSZEWICZ herbu Pierzchala; powiat rosienski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 18, 707).
DAWROWSKI herbu Nalęcz; powiat wìlenski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 110, 1623).
DĄBROWA herbu Tęcza; powiat wìlenski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr404; f. 391, z. 6, nr 7).
DEFFON herbu Lewart; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
DEJBEL herbu Korczak; powiat wìlenski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
101

DEMUT vel DEMUTH herbu wlasnego. Malcher Ludwik Demut w 1662 roku nagrodzony przez sejm litewski za m^stwo w walce przeciwko Moskwie; byl pulkownikiem wojsk W.K.L.
DENSKI herbu Prawdzic; powiat telszewski. (CPAHL, £ 391, z. 5, nr 111).
DERBUT herbu Drya; powiat kowienski. (CPAHL, £ 391, z. 5, nr 108).
DEREWINSKI herbu Luk i Korczak; powiat wilejski. (CPAHL, £ 391, z. 1, nr 568).
DERNAEOWICZ herbu Lubicz. Seweryn, pisarz ziemski rze- czycki okolo 1789 r.
DERSZKOFF herbu Pomian; na Wilehszczyznie. (CPAHL, £ 391, z. 5, nr 110; £ 391, z. 1, nr 993).
DERWOJED herbu nieznanego; powiat dzisnienski, wilejski. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 8, 709).
DESZTRUNKvel DE STRUNKherbu Lotariusz; naWilehsz- czyznie. (CPAHL, £ 391, z. 1, nr 661).
DESZTUM-CZUMA vel CZUMA de STUMM herbu Korczak; powiat kowienski, wilkomierski. (CPAHL, £ 391, z. 8, nr 2596).
DESZYN herbu W^z; powiat nowogrodzki. (CPAHL, £ 391, z. 6, nr 7).
DETERICH von herbu Deterich, wojewodztwo wilebskie. (CPAHL, £391, z. 8, nr2563).
DEWICZ herbu Tr^by. Antoni, s^dzia pograniczny mscislawski, pulkownik wojsk litewskich, podpisal manifest 1764 r.
102

DEZYDERYUSZ herbu wlasnego; powiat kowienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3100).
DIAMENTOWICZ vel DYAMENTOWICZ herbu Drya. Byli potwierdzani w rodowitosci szlacheckiej przez heroldi? wilensk% (CPAHL w Wilnie, f. 391, z. 1, nr 1848).
DICHT herbu wlasnego; powiat szawelski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 2328).
DISTERLO vel DISTERLAUGH herbu wlasnego; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3416, 3486).
DITMAR herbu wlasnego; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3450),
DLUG0BORSK3 herbu Topor; powiat poniewieski, witkomier- ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 432, 649, 721, 845,1694).
DLUGOPOLSKI herbu Sas. Pochodzili z Poznanskiego, znani tez na Litwie.
DLUGOSZEWSKJ herbu Wieniawa; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 404, 522).
DLUZNIEWSKI herbu Pomian; powiat wilejski. (CPAHL, f, 391, z. 8, nr 115).
DMITROWICZ herbu Nieczuj a; siedzieli w powieeie lidzkim. (Por,: Czeslaw Malewski, Rody szlacheckie w powieeie lidzkim na Litwie w XIX wiektt, Wiino 2002, s. 24).
DMOCHOWSKI herbu Pobog. Z lego rodu pochodzit Henryk Dmochowski (ur. 14 X 1810 w Zablociu na Bialorusi, polegl 14 V 1863 pod Poruczem), artysta rzezbiarz, uezestnik wszystkich polskich zry- wow wolnosciowych epoki. W latach 1825-28 studiowal prawo na Uni- wersytecie Wilenskim. Bral udzial w powstaniu listopadowym w od- dziale Zaliwskiego, nastgmie wyemigrowat do Francji. W 1833 uezest-
103

niczyl w nieudanej wyprawie Zaliwskiego do Krolestwa, skąd uciekl do Galicji. Aresztowany w 1834 przebywal 5 lat w vvięzieniu, w twierdzy Kufstein nad rzeką Inn w Tyrolu. Po zwolnieniu wyjechal do Francji i Anglii. W okresie Wiosny Ludow w 1848 przybyi znow do kraju, skąd po zalamaniu šią prbb wolnožciowych wrocil do Londynu.
W 1852 wyjechal do Stanow Zjednoczonych i zamieszkal w Fila- delfK. Pod pseudonimem Henry D. Saunders wykonal wiele rzežb por- tretowych i medalionow, m.in. T. Košciuszki, K. Pulaskiego, T, Jeffer- sona, B. Franklina. Potem wrocil do Polski i tu zginąl w powstaniu 1863 roku.
DOBORSKI herbu Niezgoda; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 12).
DOBROWOLSKI herbu Trzy Gwiazdy - powiat rosienski, herbu Doliwa - powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 115, 116).
DOKOLSKI herbu nieznanego; powiat witkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 699).
DOKTOROWICZ herbu Nalewka. Z nich Antoni podpisal manifest 1764 roku.
DOLMACKI herbu Rozmiar; powiat rosienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3656).
DOLMACKI-KOZARYN herbu Drya; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
DOLMAT herbu Dobnat; powiat poniewieski, rosienski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2033, 404, 429, 649, 721, 845).
DOMALEWSKIherbu Lubicz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z, 1, nr 993).
DOMANIEWSKI herbu Lubicz; wojewodztwo wilehskie. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2596).

DOMEJKO herbu Grzymala - powìat grodzieñski, kowieñski; herbu Jastrzębiec - pcwiat telszewski, upicki. Z tego rodu pochodzii powstanîec 1831 roku, �ojciec nauki chilijskiej�, wybitny geolog, antro- polog, založyciel uniwersytetu w Santiago-de-Chile Ignacy Domejko (1802-1889), (CPAHL, f, 391, z. 1, nr 1832; f. 391, z. 8, nr 115, 408; f. 391, z. 7, nr 1788, 3808, 4096,440, 4096).
DOMEÑSKI herbu Sas; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
DOMOZYRSKI vėl DEMOZYRSK1 herbu Jastrzębiec. W grudniu 1843 roku Wileñskie Zgromadzenie Szlacheckie potwierdzi- lo ich rodowitosc. (CAPHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 8).
DONBROWSK1 herbu Jastrzębiec; powiat poniewieski, upicki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192).
DORK herbu Jastrzębiec; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
DORN herbu nieznanego; powiat wileñski, oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 743).
DÖRNIAK herbu Pulkozic; powiat oszmiañski. (CPAHL f. 391, z. 6,nr7, 11, 14).
DORNIAK-WOLCZEK herbu Pulkozic; województwo wi- lenskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
DOROSZKO herbu Prus; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2443).
DOWBOR-MUSNICKI herbu Przyjaciel; powiat wileñski, wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 122).
DOWGIALLO herbu Plomieñczyk; powiat poniewieski, upicki. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1192).
105

DOWGIALJLO-NARBUTT herbu Dzialosza, na Zmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 1} nr 1296).
DOWGIAIAO-ZAWISZA herbu Zadora; powiat poniewie- ski, (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
DOWGIALOYVICZ herbu Abdank. Jan podpisal manifest szlachty litewskiej 1764 roku.
DOWGIN herbu Bawola Glowa; powiat szawelski. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
DOWGIN-DOWGINOWICZ herbu Bawola Glowa; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2327). .
DOWGWILOWICZ herbu Abdank. Prawdopodobnie tworz^ z Dowgialowiczami jedn^ rodzinq. Wladyslaw, horodniczy przemyski, podpisal manifest szlachty litewskiej 1764 roku.
DOWIATT herbu Gryf. Daniel z Ksi^stwem Zmudzkim podpi- sal elekcj^ Jana Kazimierza, 1648 r. Dawid z Rusana, pose! kowienskt z wojewodztwem trockim podpisal elekcje Augusta II, 1697 r. Jozefpod- pisal manifest szlachty litewskiej 1764 r. Hieronim z Ksi^stwem Zmudz- kim, a Ignacy z powiatem starodubowskim, podpisali elekcj^ Stanisia- wa Augusta. Jerzy, piwniczny Ksi^stwa Zmudzkiego, 1775 r. Jozef, rot- mistrz zmudzki 1775 r. Mateusz i Kazimierz, bracia 1775 r.
DOWKINT herbu Bohcza; powiat rosieriski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
DOWMONT, Jerzy i Kazimierz Dowmontowie Siesiccy z woje- wddztwem wilenskim podpisali elekcj^ Jana Kazimierza, 1648 r. Z nich Kazimierz, podstoli wilkomierski, 1659 r., on tez pisany jako Dowmant z powiatem wilkomierskim, stronnik Jana III. prawdopodobnie chodzi tu jednak o rodzin^ Siesickich.
Grzegorz Dominik Dowmont, stolnik, prawdopodobnie mscislaw- ski, 1697 r. Franciszek, ale pisany jako Dowm^t z wojewodztwem troc- kim podpisal elekcj^ Stanislawa Augusta.
106

DOWNAROWICZ herbu Akszak; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1). Sejm 1654 roku przywrócil do czci m.in. Andrzeja Aleksandrowicza Downarowicza. Micha! z województwem wilenskim, a Stanislaw, poseí ziemi wiskiej, z ziemią wiską podpisali elekcję Augusta II, 1697 r. Józef, czesnik oszmiañskí, konsyharz konfe- deracjí W.X.L., Antoni, sądzia i podskarbi oszmianski, Tadeusz, Jerzy, Dominik i Franciszek, podpisali manifest szlachty litewskiej, 1764 r. Antoni i Franciszek z województwem wileñskim, Szymon, Stanislaw i Antoni z powiatem starodubowskim, Andrzej z ziemią wiską, podpisali elekcję Stanislawa Augusta,
DOWOJNA-SYLWESTROWICZ herbu Szeliga; powiat grodzienski, rosienski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 3772).
DOWOJNO herbu Szeliga. W księgach sądowych dworu žagar- skiego spotykamy następujący zapis:
�Anno 1693 die 30 ianuarii, z Gimbuc
Testament ostatniej woii Matiasza Dowojnia do akt wieczystych dworu JKM¿agorskiego podany.
W imię Boga w Trójcy Šwiętej Jedynego, Ojea i Syna, i Ducha Swię- tegor stan šią ht wiecznejpamięcL Amen. Poniewai w mestaiosci ¿ywo- ta ludzkiego nie nie jest pewniejszego nad to, jako raz šią narodzil, raz umierač muši, ja tedy, Matiasz Dowojnia, mieszkający w siele Gimbu- ciach, będąc od Pana Boga chorobą cięžką obloiony na dele, a jednak na umysle i rekolekcyjej zdrowym, umyslūem sobie testamentam ostatniej woli mej ruchomosci, które mi Twórca niebios na tym swiecie žyją- cemu dal byl do szafunku dysponowaé, aby po zejšciu z tego swiata mię- dzy maUonką moją a pasierzbami, a wlasnemi córkami mojemi z nią spbdzonemi rozterków nie byio - naprzód, duszę moją cięžkiemi grze- chami obciąžoną Bogu Ojcu, męce jego przenašwiątszej polecam, pro- sząc jednak Naswiętszej Bogorodzice, wszystkich swiętych i anioiów oprzyczynę, aby za mną mizernym majestat jego blagali, a dalo grzesz- ne,jako z ziemi wzięte, tak lei ma byč przy košeiele skajzgirskim obrzę- dem chrzescijanskim, wedlug przemoženia domowego, za staraniem malžonki i ziącia mego Dawida Staszkajdapogrzebione. Dobra zas moje pozostale, höre iubo nie zapisane urzçdownie, ale ustnie deklarowane przez przyjadofy (in vim wniesienia mego) malžonld mej Hanny Katali- czy, bywszej Michalowej Woskowej, jako to za konia danego taleröw bitych 15, pieniędzy gotowych kop 20 litewskich, bydla wgatego wiel-
107

kiego sztuk 15, trejnę gruntu žytem zasianą, szostkę jarzyną zasianą, žyta w ziarnie beczek p oi tor ego, lasu czwierc wloki pod Plikiszkami z ojczyzny naležącą, juž wstąpiwszy w ten dom przedaną za 4 talary bite i na potrzebą tegož domu obroconą, ktora tni deklarowala wszelkiego dobra swego jako ruchomego, tok tež ležącego, bydla, koni et id genus polowicę. Ktora to polowa i teraz lubo nie tak zupelna zostaje; przez dlugie žyde, od lat 30 umniejszyh šią i częsč pasierzbom odtączyla ojczyzny, ktdrzy i przy czynieniu testamentu praesenies będący žadnej rzeczy nie upominali się reszty. Co zostalo wloki czwierci 3 zasiane žytem, a jarzyną da Pan Bog sami zasieją na wiosnę, bydla rogatego sztuk 1, koma 1, kociolek miedziany od tania wiadra, a de ceteris wszytek sprzęt domowy od mala do wiela, co siqjenokolwiek w tym domu naleiė može, to wszytko przy malžonce Annie Katyliczy Dowojniowej i przy corkach dwoch z nią splodzonych, imieniem jedna Magdalena, męžat- ka, druga Agata, wpanienskim stanie, a i po diugim da Pan Bog mal- žonki mej žydu ma przy tych cdrkach wyiej mianowanych zostawac to wszytko, nic ni na kogo nie ekscypując, podlug tej ostatniej woli mojej i dyspozycyjej. A dla ruiny domu tego lepiej, ie corkę mlodszą Agatą ziąč moj Dawid Staszkajtis wyposazy, wedlug domowego przemoženia dawszy odzieie, niželiby za trafieniem się przyjadela na ten grunt ci- snąc. Ktory to testament ma przy zupelnej mocy zostawac u wszelkiego prawa a žaden go z krewnych moich i obcych ludzi naruszač nie može pod zaplaceniem winy zaręki hop 20 groszy liiewskich na urząd i na stronę ukrzywdzonq.
Przy tern byli ludzie dobrzy i wiary godni: pan Jerzy, Benedykt iKazimierz Gimbuciowie, Grzegorz Woska, Stefan Woska. Co jestzapi- sano." (Žagarės dvaro teismo knygos, Vilnius 2003, s. 166-167).
DOWSIN herbu Abdank. Stanislaw podpisal manifest szlachty litewskiej w 1764 roku.
DOWTART herbu Lubicz; powiat kowieiiski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 133).
DRACHENFELD herbu wtasnego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
DRAGAT herbu Olgierd; w wojew6dztwie wilenskim. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2566).
108

DRANICKI herbu Przyjaciel; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z, 2, nr 1762).
DROBIAKLEWICZ herbu Drobysz; siedzieli na Giniunach, Sa- kowiczach, Sokolach w powiecie lidzkim.
DRUSEJKO-ROZEYVICZ herbu Pob6g; powiat poniewieski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 659,1694, 1752).
DRELING herbu Zuwangeisen; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 127).
DRUSZKCEWICZ herbu Bozawola, Stanislaw, stolnik pamaw- ski, z wojewodztwem iuskim podpisal elekcj^ Jana III, 1674 r. Julian, starosta tuczewski z wojewodztwem ruskim, podpisal elekcjq Augusta II.
DRUW vel DRUFF herbu Wczele. Jerzy, straznik zmudzki, z Ksi^stwem Zmudzkim podpisal elekcjq Jana III, 1674 r.
DRUZYLOWSKI herbu Jastrz^biec. Andrzej, Gabriel i N. z wojewodztwem brzeskim podpisali elekcj$ Augusta II,
DRYGALSKI herbu Slepowron. Z tego rodu Erich Drygalski (1865-1949), znany niemiecki geograf i geofizyk.
DRY ON herbu Mitynia Drya; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3, 575, 721). Indygenat od 1676 r.
DRZYLOWICZ herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708,2. 2, nr 721).
DUBEJKOWSKI herbu Ostoja; wojewodztwo witebskie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609).
D R A M IN S K I herbu Przyjaciel; powial trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 85). 109

DUBIELEWSKI herbu nieznanego; powiat wilkomierski, wi- lejski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 721).
DUBIEN1ECKI herbu Ogonczyk i Nal^cz; powiat pinski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
DUBII^SKI herbu Zagloba; powiat rosienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3656).
DUBNICKI herbu Zagloba; notowani urz^dowo od XVIII wie- ku, (Por. D. Lukomski, D. Modzalewski, Malorossijskij gierbownik, Petersburg 1914, s. 49)
DUGOSZ-WYKRZYKOWSKI herbu ¿¡lepowron; woje- wodztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1690).
DUISBURG herbu wlasnego; na Zmudzi, (CPAHL, f.708, z, 2, nr 3594).
DUKSZYNSKI herbu Lab^dz; powiat trocki, wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 2398).
DULEMBA herbu wlasnego; powiat brzeski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
DUNAJ herbu Korwin; wojewodztwo wilenskie, (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 364).
DUNIKOWSKI herbu Abdank. Podsqdek przemyski Jan Duni- kowski okolo 1613; w 1633 -pisarz sanocki.
DUN IN herbu Lab$dz; pradawna rodzina rycerska znana na zie- miach calego bylego W.Ks.L. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1690 i in.).
D U B IE C K I berbu Drogoslaw; powiat grodziehski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 18). 110

DUROSZEWICZ herbu Odrow^z; wojewödztwo wilenskie. {CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1690).
DURWONIZSKI herbu Lubicz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 2443).
DUSIATSKI herbu Tr^by. Uzywali przydomku Rudomina. Jan, chor^zy nowogrodzki, 1632 r. Piotr, chor^zy braslawski, 1632 r. Jan Mikolaj, marszalek braslawski, Piotr, podczaszy orszanski, Tomasz, Piotr z wojewodztwem wilenskim, podpisali elekcj^ Jana Kazimierza. Kazi- mierz w trybunale skarbowym W.X.L., 1655 r. Piotr, starosta starodu- bowski, z wojewodztwem wilenskim i Adam z powiatem pinskim, podpisali elekcj^ Jana Kazimierza. Jan, pisarz ziemski braslawski, deputat do pacta conventa, Tomasz Konstanty, stolnik braslawski z wojewodztwem wilenskim, Karol, skarbnik polocki, z wojewodztwem nowogrödz- kim, podpisali elekcjQ Augusta II. Antoni, podkomorzy braslawski, starosta subocki, posel inflancki, 1736 r. Mikolaj, czefinik braslawski, starosta bematowski, 1764 r. Antoni, porucznik wojsk litewskich, 1764 r. Antoni, podczaszyc braslawski z powiatem bras law skim, podpisal elek- cj$ Stanislawa Augusta.
DUSZYNKIEWICZ herbu Lab^dz; powiat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 9, nr 73).
DWORANINOWICZ herbu Massalski odm.; powiat pinski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 612).
DWORONOWICZ vel DWORANOWICZ herbu niezna- nego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
DWORYNOWICZ herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
DYAK1EWICZ herbu Rola. Piotr i Jan podpisali manifest szlach- ty litewskiej, 1764 t, Stefan z powiatem grodzienskim podpisal elekcjQ
d u n i n - s l e p S c herbu Lab^dz; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1236). 111

Stanislawa Augusta. Sejm 1775 r. powolai komisję w sprawie Czetwer- tynskich z Dyakiewiczami � polowç wsi Maykowa w powiecie iuckim.
DY CHOWICZherbu Pobóg; powiat szawelski, (CPAHL, � 391, z. 6, nr 7, 707).
DYDAK-ZIENKOWICZ herbu Siekierz; powiat witkomier- Ski. (CPAHL, f. 708, z. 2, or 2746).
DYDANIE WICZ herbu nieznanego; powiat wilejski, (CPAHL, f. 391, z, 6, nr 8).
DYDZIÑSKI herbu Gozdawa; powiat trocki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
DYLENGOWSK1 herbu Naięcz; powiat rosieñski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7, 707).
DYLEWÏCZ herbu Dulicz; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 649, 721),
DYLKIEWICZ herbu Nalęcz. Adam, Jan, Antoni, Ignacy i Mateusz podpisali manifest szlachty lìtewskiej, 1764 �,
DYMITROWICZ herbu Jastrzębiec; powiat braslawskí.
(CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1062).
DYRDA herbu Kosciesza; powiat rosieñski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3656).
DYRMONT vel DYRMUNT herbu Korczak. Tomasz Dyr- munt Silnicki z województwem witebskim podpisal elekcję Jana Kazi- mierza, 1648 r. Boguslaw i Mikolaj Dyrmuntowie Szywitczy (Siwiccy) przez 14 lat przebywali w moskiewskiej niewoli, � czym wspomina kon- stytucja 1677 r.
D Y R W IA Ñ S K I herbu Lzawa; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 5). 112

DYSZAKIEWICZ herbu Ostoja; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993, 1062).
DYSZTERLOF herbu Dyszterlof; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
DZIAKIEWICZ herbu Wczele; powiat lidzki.
DZIAKOÑSKI herbu Jastrzębiec; powiat wileùski, telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 566, 993).
DZIATKO herbu Grzymala. W 1846 roku Miñskíe Zgromadze- nie Szlacheckie potwierdzilo rodowitosc tej dawnej rodziny rycerskiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 110).
DZIATLOWICZ herbu Košei es za i Hurko; powiat rosi en ski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 609, 667, 707).
DZICZKANIEC herbu élepowron; powiat lidzki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2757).
DZICZKO W SKI herbu Rawicz; województwo grodzieñskie, witebskie, wilenskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
DZIDA vėl DZID herbu Gejsz; powiat szawelskì. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707). Piotr Dzida podpisal elekeję króla Jana Kazimierza.
DZIECHC1EJEWICZ herbu Korczak; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 574).
DZIEDROWICZ herbu Znicz; powiat poniewieski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1752).
D Y R Z E W IC Z herbu Leliwa; powiat wiikomierski. (CPAHL, f. 391, z. 5, nr 140). D Z IE K O Ñ S K I herbu Korab; powiat trocki, rosienski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993). 113

DZIEM1DOWICZ-WOLCZACKI herbu Rawicz. W paz- dziemiku 1845 roku Minskie Zgromadzenie Szlacheckie rozpatrywalo spraw$ rodowitosci tej slarozytnej familii. (CPAHL w Wilnie, f, 789, z. 1, nr 132, s. 33, 99),
DZIENTOLET vel DZIENDOLET herbu Sas; powiat oszmianski, szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
DZIERZYC herbu Lubicz; powiat lidzki,
DZIEWLEWSKI herbu Dol^ga; powiat zawilejski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
DZIEWOCZKO herbu Syrokomla. Antoni podpisal manifest szlaehty litewskiej w 1764 roku.
W1845 roku Minskie Zgromadzenie Szlacheckie rozpatrywalo kwe- stiQ rodowitosci tej familii rycerskiej. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. 1, nr 132, s. 51).
DZIEWONSKI herbu NalQcz; wojewödztwo wilenskie. (CPAHL, f. 391,z. 1, nr 993).
DZIEZYC herbu Lubicz. Hieronim Hlebowicz Dziezyc, miecz- nik lidzki, z wojewödztwem wilenskim podpisal elekcj? Jana Kazimie- rza, 1648 r., a Jan, czesnik lidzki, z powiatem lidzkim Jana III.
DZIK herbu Doliwa. Przybyslaw, kasztelan zamowski, 1436 r. Dzierzek w wojewödztwie sandomierskim, 1587 r. Jan, chor^zy bra- clawski, 1632 r. Jan Doliwa Dzik i Stanislaw z Guzowa podpisali z wojewödztwem sandomierskim elekcje Jana Kazimierza, 1648 r. Jan z wojewödztwem sandomierskim, Stanislaw z wojewödztwem ruskim a Tomasz z wojewödztwem braclawskim podpisali elekcjQ Augusta II.
DZIMITROW1CZ herbu Nieczuja; siedzieli na Swaniszkach, Dzimitrach, Pienciszkach, Nowiekiszkach, Tawsinach w powiecie lidz- kim.
114

DŽIUS herbu Bozawola; powíat trocki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
DZIWLEWSKI herbu Dolęga; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 993).
D Z IU P C Z Y N S K J herbu nieznanego; powial shicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 546). 115

ECKARD herbu wlasnego; na Zmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1076),
EGERT herbu Luk; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 2157, 729).
EGON-BESSER herbu wlasnego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 1).
EJCIUCHIEW1CZ herbu ¿wierczek; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
EJDYM herbu Tqja Podkowa; powiat telszewski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
EJDZIATOWICZ herbu Luk. Jan z wojewödztwem witebskim podpisal elekcj^ Jana Kazimierza, 1648 r. Ten tub inny Jan, pisarz skar- bowy litewski, 1655 r. Hrehpry w obronie Witebska wziqty do niewoli przez MoskwQ, i w niewoli tej przebywal przez 14 lat, o czym wspomi- na konstytucja 1677 roku. Stanislaw, chor^zy i posel wojewodztwa smo- lenskiego, 1696 r. W 1710 r. odnotowany podkomorzym smolenskim. Karol, s^dzia ziemski smolenski, 1764 r. starosta samnicki, wraz z Ta- deuszem, stolnikiem smolenskim, podpisal manifest szlachty wilensktej. Stanislaw, s^dzic ziemski smolenski, namiestnik husarski W.X.L. Jozef, rotmistrz i posel wojewodztwa smolenski ego z wojewödztwem smo- lenskim podpisal elekcj^ Stanislawa Augusta. Dominik, pulkownik wojsk litewskich, posel wojewodztwa smolenskiego, 1776 r,
EJGIRD-ODYNIEC herbu Abdank; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
117

EJGIRD-PIOTROWICZ herbu Abdank; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
EJGIRD-SZOKAL herbu Abdank; powiat oszmiañski. (CPAHL, f, 391, z. I, nr 681).
EJGIRD-ZALESKI herbu Abdank; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
EJNAROWICZ herbu Biaiynia. Franciszek i Stanislaw podpi- sali z województwem trockim manifest szlachty Ktewskiej 1764 roku.
EJWILD herbu Žnin; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 743).
EJWILL herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 743).
EJTMINOWICZ herbu Dzialosza; powiat braslawski, swiçcian- ski. (CPAHL, f. 391, z, 8, nr 2577).
ELEN SKI herbu Korczak; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1460).
ELERT herbu Pelikan; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
ELIASZEWICZ herbu Rudnica-Nastemp; powiat oszmiañski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ELKIN herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z, 6. nr 707).
ELMAN herbu wìasnego; powiat nowogródzki, (CPAHL, f, 391, z. 6, nr ��),
ELRICH herbu nieznanego; województwo wileñskie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 17).
118

ELZBUT herbu Lubicz; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1062).
ELANIENOW herbu nieznanego; województwo poÍDckie. (CPAHL, f. 391, z. 6,nr 13).
ENDRYGIEWICZ herbu nieznanego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4098).
ENDWIÍA herbu Odrowąž; na Žmudzi i w województwie wi- leñskim. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 7).
EN GALY CZE W herbu nieznanego; województwo polockie. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13).
EPIMACH-SZYPILO herbu Szynwejsk; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 382).
ERBSTEIN herbu wlasnego; na Žmudzi. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 686).
ERDBERG-KRZEÑCEWSKI herbu Rola; powiat nowo- aleksandrowski, (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 445).
ERRAGER vel ERAGER herbu nieznanego; powiat kowieñ- ski, trocki. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 750; f, 391, z. 6, nr 707).
ERRIGER herbu nieznanego; w ziemi wileñskiej. (CPAHL, f. 391, z, 4, nr 751).
ERTEL herbu Ertel; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1461).
ESER herbu nieznanego; powiat szawelski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
E SM A N herbu Korczak; powiat dziénieóski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 605). 119

ESMONT herbu Korab, na Zmudzi i w wojewodztwie polockim. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 13, 707).
ESNER herbu nieznanego; powiat tracki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 11).
ETEJKO herbu Ostoja, na Zmudzi i Bialej Rusi. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
ETWIDOWICZ herbu nieznanego; gubernia kurlandzka. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 755).
120

FALINSKI. Wojciech z ziemi^ liwskq. podpisai elekcj? Jana Ka- zimierza, 1648 r., a Fabian z ziemi^ warszawsk^, stronnik Jana III. N. szambelan krolewski z powiatu wareckiego, 1789 t.
FARUREJ herbu Sulima. Z rodziny tej wywiodi si? Zawisza Czamy, jego brat Jan Farurej, stolnik krakowski, 1436 r, Mikolaj z Gra- bowa, podstarosci sanocki, 1640 r. W okresie pozniejszym zaznaczyli sw^ obecnosc na ziemiach bialoruskich.
FASS herbu nieznanego; powiat wilkomierski. (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 467).
FASTOWICZ-ZAHORSKI herbu Prus I; powiat wilejski, wil- komierski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 998).
FASZCZ herbu Prus II; powiat oszmiahski, wilenski i miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 366; f. 391, z. 4, nr 760).
FERENC vel FERENS herbu Cztery Trqby; rodzina szlachec- ka, jak si? wydaje, w?gierskiego pochodzenia; byli w Ziemi Lwowskiej, Przemyskiej i w Ksi?stwie Zmudzkirn.
FERGIS herbu Topor. Jozef, krajczy kowienski, z prowincji W.X.L. wyznaczony do komisji policji obojga narodow 1791 r.
FERMOR herbu wiasnego; na Litwie, (CPAHL, f, 708, z. 2, nr 3346).
FEZY herbu nieznanego; powiat wilenski. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 440).
121

FIATKO WSKI herbu Slepowron; na Wilenszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1468).
FIEDZIU SZKO herbu Rad wan. Franciszek i Ignacy w woje- wodztwie brzeskim, 1764 r. Kazimierz, Jozef i Marcin podpisali manifest szlachty litewskiej, 1764 r.
W sierpniu 1845 roku Minskie i Wilenskie Zgromadzenie Szlacbec- kie potwierdzilo rodowitosc lej dawnej familii rycerskiej, (CPAHL, f. 789, z. 1, nr 132, s. 36).
FIETK3EWICZ herbu nieznanego; powiat lidzki i inne na Wilenszczyznie. (CPAHL, f, 391, z. 6, nr 1622, 2755).
FIKS herbu nieznanego; powiat szaw�elski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 2157).
FILIPOWSKI herbu Slepowron, Pobog; powiat wilkomierski, rosiehski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 3805).
FILMANOWICZ herbu nieznanego; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 7).
FILARETOW herbu wlasnego; powiat rosienski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 3723).
FINK herbu Boncza; powiat upicki. (CPAHL, f. 391, z. 7, nr4096).
FINZKEINSTEIN vel FINCKEJNSZTEJN herbu nieznanego; powiat kowienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
FISKOWICZ herbu nieznanego; powiat dzisnienski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 2057).
FITENHOF vel FITINHOF herbu wlasnego; powiat oszmian- ski, braslawski, (CPAHL, f. 391, z. 7, nr 4096).
122

FISZER vel FISCHER herbu Fiszer; Kowno, Wihio i odnosne powialy. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 961, 3590).
FLEURY herbu wlasnego; powiat rosíeñski, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
FLIORKOWSK3 vel FLORKOWSKI herbu Lodzia; powiat oszmianski. (CPAHL, f. 391, z. 8, nr 1236, 92).
FOCHLENDER herbu wlasnego; powiat telszewski, rosíeñski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 707).
FRANCESSON herbu Boñcza; powiat wileñski, wilkomierski. (CPAHL, L 708, z. 2, nr 835).
FRANKOWSKI herbu Prus I; powiat nowogródzki, dzisnieñ- ski, wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 569, 726),
FREUND herbu Przyjaciel; miasto Wilno. (CPAHL, f. 391, z. 10, nr 395).
FRIEDENSBERG herbu wlasnego; w ziemi wileñskiej. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 514).
FROLOW herbu wlasnego; powiat dzisnieñski. (CPAHL, f. 391, z, 6, nr ��),
FROMM herbu nieznanego; na Litwie. (CPAHL, f. 391, z.1, nr 504).
FRONCKIEWICZ vel FRĄCKIEWICZ herbu Wieniawa - powiat rosíeñski; herbu Brodzic - powiat kowienski, trocki; herbu Nie- czuja - powiat trocki; herbu Pobóg - powiat upicki; herbu Slepowron - powiat rosíeñski, wilkomierski. (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 70, 2057 i in.).
FRONCKIEWICZ-RADZIMIÑSKI herbu Slepowron; na Wilenszczyznie. (CPAHL, f. 391, z. 1, nr 1468).
123

FRYC vel FRITZ herbu wlasnego. Zamieszkiwali gubemi? gro- dziensk^.. Ich rodowitosc szlacheck^ potwierdzal urz^d heroldii w Würde. (CPAHL w Wilnie, f. 789, z. I, nr 131,456).
FRYDE vel FRIEDE herbu iiieznanego; powiat ko wienski. (CPAHL, f, 391, z. 7, nr 1897a).
FRYKIN vel FRIKIN vel FRICKEN herbu nieznanego; na Litwie. (CPAHL, f. 391, z. 4. nr 790).
FRYZEL herbu Brochwicz II; powiat wilkomierski. (CPAHL, f. 708, z. 2, nr 404, 468, 649, 726).
FUROWICZ herbu nieznanego; powiat nowogrödzki, (CPAHL, f. 391, z. 6, nr 665).
FÜRS vel FURZ herbu Wqz; powiat shicki, dzisnienski, bra- slawski. (CPAHL, f. 391, z. 4, nr 791).
124